درخت حوزه‌های تخصصی

مطالعه کنونی با موضوع شکل گیری انتخاب حرفه معلمی و ورود به دانشگاه فرهنگیان با نگاهی بر تعاملات و انگیزه ها و تجارب پیشین دانشجومعلمان بر روی 35 نفر از دانشجومعلمان شامل 17 نفر مرد و 18 نفر زن در پردیس های دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی مورد واکاوی قرار گرفت. این پژوهش با رویکرد کیفی اجرا شد که در آن برای جمع آوری اطلاعات از مصاحبه های نیمه ساختار استفاده گردید و مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه یافت. جامعه این پژوهش شامل تمامی دانشجومعلمان پردیس های سطح خراسان رضوی بودند. در این پژوهش از نمونه گیری هدفمند از نوع معیار استفاده شد و نمونه گیری تا اشباع نظری ادامه یافت. رویه کدگذاری ها از کدهای باز شروع و تا رسیدن به مضامین اصلی و مفهوم نهایی ادامه یافت. برای تجزیه و تحلیل داده ها در این پژوهش از روش هفت مرحله ای دیکلمن و همکاران استفاده شد که با استفاده از روش مذکور 5 مضمون اصلی و 13 مضمون فرعی فراهم آمد. در انتها نتایج این پژوهش نشان می دهد که انگیزه های بیرونی دانشجویان بر انگیزه های درونی و نوعدوستانه آنها در انتخاب حرفه معلمی و ورود به دانشگاه فرهنگیان و شکل گیری این مفهوم غلبه داشته، ارتباط میان انگیزه ها و تعامل میان آنها و همچنین تجارب پیشین به عنوان یک مجموعه در شکل گیری انتخاب حرفه معلمی دخیل است. بنظر می رسد که دانشگاه فرهنگیان باید اقداماتی را سازمان دهد تا انگیزه های درونی و نوع دوستانه تقویت شده تا از غلبه انگیزه های بیرونی در این مجموعه کاسته شود.

دانشگاه فرهنگیان، همواره تأکید ویژه ای بر ترویج کارورزی فکورانه و کمک به دانشجو معلمان در شناخت، اصلاح و ارتقای هویت حرفه ای خود داشته است. هدف این پژوهش، شناسایی مشکلات عملی در اجرای برنامه کارورزی است. این پژوهش، به بررسی ضرورت اجرای صحیح کارورزی در دانشگاه فرهنگیان، همچنین چالش های موجود در اجرای کارورزی از دید کارورزان می پردازد. این پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. نمونه گیری از نوع هدفمند بود و تا اشباع کامل داده ها از 24 نفر از دانشجویان که به طور میانگین 4 واحد کارورزی گذرانده بودند، برای اعتباربخشی یافته ها از دو روش بررسی توسط مشارکت کنندگان و بررسی توسط همکاران استفاده شد. یافته های حاصل از تحلیل مصاحبه ها نشان داد که این درس با چالش های زیر روبرو است، نقش استادان راهنما، نقش معلمان راهنما ، ویژگی های تحصیلی، شناختی و انگیزشی کارورزان، فضای فیزیکی، اجتماعی، عاطفی مدرسه و عدم حمایت و برنامه ریزی دانشگاه مهم ترین عوامل چالش های کارورزی در دانشگاه فرهنگیان هستند. بر مبنای تجربیات دانشجویان کارورز، برنامه ریزی اجرایی دانشگاه فرهنگیان برای تبیین اهمیت و ابعاد کارورزی فکورانه به نحو کافی انجام نشده است. این موضوع باعث دلسردی کارورزان و کاهش کارآمدی کارورزی، به عنوان مهم ترین برنامه تربیت معلم، شده است. برای حل این مشکل، بهره گیری از نتایج پژوهش های انجام شده از قبیل سبک ها و طرح های نوین عملیاتی کارورزی، ایجاد سازوکار مناسب برای تعامل با مدارس، توانمندسازی عوامل مشارکت کننده در کارورزی، افزایش سطح علمی و عملیاتی مدراس، افزایش نظارت و پایش مداوم کارورزی می تواند در رفع چالش ها مؤثر باشد.

هنر سینما با ماهیت تحرک و پویایی، اطلاعات سمعی و بصری را به مخاطب منتقل می کند و سینماتوگرافی به عنوان هنر و فناوری فیلم برداری شامل تکنیک هایی چون فواصل و زوایای دوربین، حرکات دوربین و نورپردازی است که به کاربستن آن در رمان به ارتقای فضای بصری اثر روایی کمک می کند. از تکنیک های جدید رمان مدرن به کارگیری توان تصویری هنر سینماست و سینماتوگرافی شاخه ای از عناصر سینمایی محسوب می شود. از سوی دیگر رمان های اردنی همسو با روند تحول رمان معاصر عربی گام برداشته و رمان نویسان مطرحی چون غالب هلسا (1932م) از این شیوه های جدید روایی در سبک نویسندگی خود بهره جسته اند. رمان «ثلاثه وجوه لبغداد» نمونه بارزی از کاربرد تکنیک های سینماتوگرافی به شمار می آید. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی در نظر دارد تا با بررسی نحوه به کارگیری این عناصر، وجوه تصویری و کارکرد و تأثیر تکنیک های سینماتوگرافی در شکل گیری فضای بصری رمان را نمایان سازد. در واقع عناصر سینماتوگرافی به طرزی هوشمندانه در خدمت روایت این داستان قرار گرفته تا ضمن انتقال حس فردی شخصیت اصلی داستان که به سبب دفاع از آرمان فلسطین به عراق تبعید شده و دچار سردرگمی و ابهام است، عواطف جمعی مردم عراق در زمان حاکمیت حزب بعث و فضای ترس وتشویش حاکم بر این سرزمین را نشان دهد. نویسنده با توصیفات دقیق و به کارگیری تکنیک های فیلمیرداری و نورپردازی، چهره ای متفاوت از عراق ر ا به تصویر می کشد. نماهایی با فواصل دور و نزدیک دوربین دارای دلالت های خاصی است،  نگاه از زوایای مختلف مشابه حرکت دوربین در فضاست که بر عناصر خاصی از صحنه تمرکز نموده و تنوع بصری ایجاد می کند و با ارائه اطلاعات، حس واقعیت و حضور در فضا را در مخاطب ایجاد می کند.  

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل مدل حکمرانی خوب در آموزش عالی مبتنی بر زیست بوم دانشگاه انجام شد. بدین منظور از رویکرد پژوهش آمیخته استفاده گردید. در بخش کیفی، از طریق انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مؤلفه های اصلی مدل شناسایی شدند و در مرحله کمی، اعتبار مدل پیشنهادی با استفاده از داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه مورد آزمون قرار گرفت. جامعه آماری بخش کیفی این پژوهش را متخصصان، خبرگان و مدیران مرتبط با سیاستگذاری آموزش عالی ایران تشکیل دادند که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. این فرآیند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در بخش کمی نیز جامعه آماری شامل اعضاء هیات علمی دانشگاه های آزاد اسلامی شهر تهران بود از طریق نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند؛ در این مرحله، 183 نفر در تکمیل پرسشنامه ها مشارکت نمودند. داده های کیفی حاصل از مصاحبه ها با بهره گیری از روش پدیدارشناسی و تکنیک کدگذاری تحلیل شدند. نتایج تحلیل کیفی، مؤلفه های سیاست گذاری و حکمرانی، نهادهای آموزش دهنده (دانشگاه ها)، نوآوری و فناوری، پژوهش و تولید علم، سرمایه انسانی، ارتباط با صنعت و جامعه، منابع مالی و پشتیبانی، تعاملات بین المللی و زیرساختهای دیجیتال و فناوری اطلاعات به عنوان اصلی ترین عناصر حکمرانی خوب مبتنی بر زیست بوم دانشگاه در آموزش عالی ایران شناسایی شد. همچنین در بخش کمی، تحلیل داده ها از طریق مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم افزار PLS انجام گرفت. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که به ترتیب، سیاستگذاری و حکمرانی، ارتباط صنعت و جامعه، منابع مالی و پشتیبانی،تعاملات بین المللی و سرمایه انسانی بیشترین بار عاملی را در تأثیرگذاری بر کارآمدی سیستم حکمرانی خوب آموزش عالی ایران دارا می باشند.

تُعَدّ القراءه وسیلهً أساسیه لفهم النصوص واکتساب المعرفه، ولها أنواع متعدّده، منها: القراءه الصامته والقراءه الجهریه. فالقراءه الصامته هی قراءه داخلیه دون إصدار صوت، وتُسهم فی الإدراک العام للنص، أما القراءه الجهریه فهی القراءه بصوت عالٍ مع مراعاه النطق السلیم للکلمات والحروف، ممّا یُسهم فی تحسین الأداء القرائی وتعمیق الفهم. کما تُعزّز الثقه بالنفس، وتنمّی مهاره التعبیر الشفهی، وتُطوّر المهارات السمعیه، وتُساعد فی تسهیل الاستیعاب وتقویم الأداء، فضلاً عن ترسیخ المعلومات فی ذهن القارئ. تؤدی القراءه الجهریه دورًا مهمًا فی تعلّم اللغه العربیه، إذ تُنمّی الطلاقه اللفظیه، وتُعزّز النطق السلیم، وتُقوّی المهارات السمعیه، وتغرس حبّ اللغه فی نفوس المتعلّمین. ومن أبرز عناصرها: الطلاقه، وضوح الصوت، التنغیم، التعبیر الصوتی، الترکیز، والفهم. تهدف هذه الدراسه إلى التعرف بالمنهجیه المعتمده فی تقدیم نصوص القراءه الجهریه فی کتاب المرحله المتوسطه الأولى من سلسله صدى الحیاه من تألیف الدکتور مسعود فکری وآخرون، کما تسعى إلى قیاس فاعلیه هذه القراءه فی تحسین النطق والفهم اللغوی لدى الطلاب الإیرانیین. وقد تمّ تناول دور القراءه الجهریه فی ضوء علم اللغه التطبیقی، وهو أحد فروع اللسانیات الذی له أثر کبیر فی تعلیم اللغه العربیه للناطقین بغیرها. أُجریَ هذا البحث على باستخدام المنهج الوصفی-التحلیلی، مع الاعتماد على الملاحظه فی جمع بیانات الأداء القرائی للطلاب. أظهرت النتائج أن تطبیق القراءه الجهریه وفق مبادئ علم اللغه التطبیقی أسهم فی تحسین النطق والطلاقه والتعبیر الصوتی لدى الطلاب الإیرانیین بشکل واضح. کما ارتفع مستوى فهمهم للنصوص بعد التدریب، وتقلصت الأخطاء النطقیه والإعرابیه بدرجه ملحوظه. وتؤکد النتائج أن القراءه الجهریه تمثل أداه فعاله وضروریه فی تعلیم العربیه للناطقین بغیرها.

این نوشتار نقش آفرینی پداگوژی را در آموزش مفاهیم تربیتی در داستان «أنا و جمانه» مورد بررسی قرار داده است. داستان «أنا و جمانه» از داستان های محمود شقیر ادیب و داستانسرای مشهور فلسطینی است که به شرح مشکلات مردم مظلوم فلسطین می پردازد. نگارندگان در این پژوهش تلاش کرده اند ضمن ارزیابی پداگوژی، به عنوان هنر و علمی که کودکان را برای یادگیری بهتر، بیشتر و دقیق تر یاری می رساند، أثر آن را در تعلیم آموزه های متعالی این داستان بررسی و تحلیل نمایند. پرداختن به موضوع بدین دلیل ضروری است که علیرغم اهمیت بسیار زیاد مفاهیم تعلیمی در آثار محمود شقیر، تاکنون به نقش پداگوژی در تأثیرگذاری و ماندگاری تعالیم این داستان ها بر روح و جان کودکان که مخاطبان اصلی داستان های او هستند، پرداخته نشده است. به همین منظور نگارندگانِ این جستار، با روشی توصیفی - تحلیلی، داستان «أنا و جمانه» را از منظر پداگوژیِ ادبیات کودک مورد واکاوی قرار داده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که پداگوژی به نویسنده کمک کرده است از طریق بازی و در قالب گفتگوهای کودکانه ی آنان با یکدیگر، درس مقاومت را به صورت غیرمستقیم در لایه های پنهان داستان به کودکان تعلیم نماید. بدین ترتیب، به کارگیری مؤثر عناصر پداگوژیک در روایت داستان «أنا و جمانه» تأثیرگذاری و ماندگاری آموزه های تربیتی و اجتماعی آن را در ذهن مخاطبان خردسال افزایش می دهد.  

پژوهش حاضر با هدف، پدیدارشناسی تجارب زیسته دانشجو معلمان و اساتید دانشگاه فرهنگیان از چالش های کارورزی اجرا شده است. جامعه پژوهش دانشجو معلمان ترم آخر و اساتید با تجربه کارورزی بودند. براساس اشباع نظری، 6 نفر از اساتید و 10 نفر از دانشجو معلمان به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری شد. در فرآیند کدگذاری باز، از طریق مصاحبه با دانشجومعلمان، 16 مفهوم در قالب 8 مقوله اصلی شناسایی شد. 8 مقوله استخراج شده از 12 مفهوم نیز، حاصل کدگذاری باز روی متن مصاحبه ها با اساتید بود. روایی یافته ها براساس تأیید مشارکت کنندگان و نظارت و تأیید متخصصین حاصل شد. مهم ترین مقوله های تجربه شده توسط دانشجو معلمان شامل: استرس، استاد راهنما، دروس پیش نیاز، مدیر مدرسه، معلم راهنما، شرایط مدرسه، زمان و سازماندهی بودند. مهم ترین چالش های تجربه شده توسط اساتید شامل : حجم تکالیف، محدودیت حضور در مدرسه، کمبود عضو هیئت علمی، دروس پیش نیاز، انتظارات مدیر، معلم راهنما، شرایط متفاوت مدارس و زمان بودند.

هدف: هدف این پژوهش تعیین سطح انگیزش در میان دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و بررسی رابطه آن با میزان رضایت آنان از رشته تحصیلی شان بود. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از حیث گردآوری داده ها، پیمایشی بود. جامعه پژوهش، دانشجویان کارشناسی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی از دانشگاه های زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران بودند که در نیم سال دوم سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بودند. از این جامعه، 209 نفر در پژوهش شرکت کردند. داده ها از طریق پرسشنامه ای دو بخشی گردآوری شد: پرسشنامه سنجش انگیزش تحصیلی سیلوا، رودریگز و لئال (2018) و پرسشنامه رضایتمندی از رشته تحصیلی نائوتا (2007). یافته ها: نتایج نشان داد که انگیزش درونی و بیرونی دانشجویان به طور معناداری بالاتر از میانگین فرضی بود، در حالی که سطح بی انگیزگی در حد متوسط قرار داشت. همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد رابطه ای مثبت و معنادار میان انگیزش درونی و بیرونی با رضایت دانشجویان از رشته تحصیلی شان وجود دارد. از سویی دیگر، رابطه ای منفی و معنادار میان بی انگیزگی و رضایت از رشته تحصیلی مشاهده شد. این یافته ها نقش حیاتی انگیزش در تجربه تحصیلی دانشجویان را برجسته می سازد و بر ضرورت تقویت انگیزش، چه از طریق بهبود محیط آموزشی و چه از طریق ارتقای جایگاه رشته تحصیلی، برای افزایش رضایت دانشجویان تأکید می کند. نتیجه گیری: به طور کلی، دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی آموزش خود را هم به دلیل علاقه نسبی به رشته و هم تحت تأثیر عوامل محیطی دنبال می کنند. با این حال، هیچ یک از منابع انگیزشی در سطح مطلوب قرار ندارند، که نشان می دهد دانشجویان به طور کامل با رشته خود درگیر نیستند. این موضوع ممکن است ناشی از ضعف هایی در نظام آموزشی، بازار کار یا سایر عوامل مؤثر باشد.

هدف: امروزه، در نظام های آموزشی پویا، رویکرد سازنده گرایی، به عنوان پارادایمی نوین در طراحی محیط های یادگیری، بر نقش فعال دانش آموز در ساخت دانش تأکید دارد و می تواند پیامدهای مثبتی بر یادگیری داشته باشد. از این رو، هدف پژوهش حاضر، بررسی پیامدهای محیط یادگیری سازنده گرا بر عملکرد و درگیری تحصیلی دانش آموزان پایه ششم در درس ریاضیات بوده است. روش پژوهش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه ششم شهر آمل در سال تحصیلی 1401-1402 به تعداد 5487 نفر بود که با استفاده از شیوه نمونه گیری تصادفی جایگزینی، 60 نفر (30 نفر در گروه کنترل و 30 نفر در گروه آزمایش) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های استاندارد عملکرد تحصیلی فام و تایلر (1999)  و درگیری تحصیلی زرنگ (1392) بود. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که محیط یادگیری سازنده گرا بر عملکرد تحصیلی و ابعاد آن شامل خودکارآمدی (ES=0/472, p<0/05)، تاثیرات هیجانی (ES=0/535, p<0/05)، برنامه ریزی (ES=0/548, p<0/05)، فقدان کنترل پیامد (ES=0/317, p<0/05)، انگیزش (ES=0/143, p<0/05) و نمره کل عملکرد تحصیلی (ES=0/644, p<0/05) تأثیر معناداری دارد. همچنین، محیط یادگیری سازنده گرا بر خرده مقیاس های درگیری شناختی (ES=0/181, p<0/05)، درگیری انگیزشی (ES=0/153, p<0/05)، درگیری رفتاری (ES=0/059, p<0/05) و نمره کل درگیری تحصیلی (ES=0/317, p<0/05) نیز مؤثر بوده است. نتیجه گیری: بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که طراحی و اجرای محیط های یادگیری سازنده گرا به طور قابل توجهی منجر به بهبود عملکرد و افزایش سطح درگیری تحصیلی دانش آموزان می شود. بنابراین، پیشنهاد می شود معلمان، به ویژه در درس ریاضی، با بهره گیری از اصول سازنده گرایی در کلاس های درس خود، فضایی فعال و پویا ایجاد کنند تا از این طریق، ضمن ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش آموزان، علاقه و مشارکت آنان را نیز در فرآیند یادگیری به حداکثر رسانده و رضایت تحصیلی بالاتری را برای آنان به ارمغان آورند.

مقدمه و هدف: یادگیری خدمت محور، پیوندی میان آموزش و دغدغه های اجتماعی است و مؤسسات آموزشی را قادر می سازد تا نیازهای بزرگتر جامعه را برطرف کنند و دانشجویان را به چالش می کشد تا به نقش خود به عنوان اعضای جامعه و شهروند، توجه جدی داشته باشند و این همان ماموریت اصلی موسسات آموزش عالی است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نتایج و پیامدهای یادگیری خدمت محور از نگاه ذی نفعان یک پروژه عملی در دانشگاه شهید بهشتی است. روش شناسی پژوهش: روش تحقیق پژوهش حاضر کیفی بوده و مشارکت کنندگان این پژوهش تعداد 14 نفر از دانشجویان و موسساتی هستند که در طرح های یادگیری خدمت محوری که توسط دانشگاه شهید بهشتی برگزار شده، حاضر بودند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شده که سوالات آن بر اساس روش استار طراحی شده است. داده های حاصل از مصاحبه با تمامی ذی نفعان یادشده با رویکرد تحلیل مضمون و در سطوح اولیه و نهایی کدگذاری و تحلیل شدند یافته ها: در نهایت 16 مقوله کلیدی در نتایج و پیامدها برای دانشجویان شناسایی شد که مهم ترین آنها عبارتند از کمک به ارتقا حس اعتماد به نفس، ایجاد فرصت ارتقا مهارت های ارتباطی دانشجویان در تعامل با افراد مختلف، کمک به انتخاب شغل آینده و کسب مهارت های لازم برای ورود به محیط کاری. از طرف دیگر برای موسسات دریافت کننده خدمت هم 7 مقوله کلیدی نتیجه و پیامد استخراج شده که مهم ترین آنها ناظر به حل مشکلات سازمان در حوزه نیروی انسانی می باشد. بحث و نتیجه گیری: این پژوهش با استفاده از مصاحبه با دانشجویان و موسسات دریافت کننده خدمت یادگیری خدمت محور اجراشده در داخل کشور، پیامدهای عملی این طرح ها و ضرورت اجرا و توجه ویژه به آنها را در اختیار محققان و تصمیم گیران حوزه آموزش عالی کشور قرارداده است. همسویی یافته ها با پژوهش های پیشین، صحت نتایج را تصدیق می نماید.

این پژوهش به منظور بررسی تأثیر آموزش ریاضی مبتنی بر مسائل باز پاسخ بر یادگیری و نگرش دانشجو معلمان انجام شده است . این پژوهش با توجه به هدف از نوع کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده ها به روش نیمه آزمایشی با دو گروه کنترل و آزمایش انجام گردید. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجو معلمان پسر رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید بهشتی هرمزگان در سال 1401-1402 بود که نمون ه مورد آزمایش یک نمونه دردسترس از بین کلاس های درس آموزش ریاضی این پردیس بود که به روش تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش تقسیم شدند . ابزار اندازه گیری به منظور سنجش نگرش دانشجویان، مبتنی بر آزمون نگرش مربوط به ریاضیات، پرسشنامه پالاسیوس و آریاس و آریاس (2014) جهت سنجش نگرش ریاضی و ابزار اندازه گیری پرسشنامه محقق ساخته برای ارزیابی دانش ریاض ی و ی ادگیری ریاض ی و توانایی دانشجو معلمان در استراتژی های حل مسئله های باز پاسخ استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با تحلیل کوواریانس چند متغیره بااستفاده از نرم افزار SPSS18 بررسی شد. نتایج نشان داد که آموزش مبتنی بر مسائل باز پاسخ در کنار روش های سنتی یاددهی- یادگیری می تواند بر یادگیری و نگرش ریاضی دانشجو معلمان پردیس شهید بهشتی هرمزگان تأثیرگذار است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناسایی چالش های برنامه ی درسی رشته ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. داده های این مطالعه به روش ترکیبی (کیفی و کمی) و با رویکرد توصیفی-تحلیلی گردآوری شده اند. برای تحلیل اطلاعات از روش تحلیل محتوای کیفی و ابزار پرسشنامه استفاده شد. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از SPSS و آزمون فریدمن برای اولویت بندی انجام شد. جامعه آماری پژوهش متشکل از دانشجومعلمان ، استادان و برنامه ریزان درسی دانشگاه فرهنگیان است که به روش نمونه گیری تصادفی انجام گرفت. بدین منظور حجم جامعه آماری تعداد استادان تخصصی رشته آموزش زبان فارسی(مورد نظر در این پژوهش ) 15 نفر و تعداد دانشجویان رشته آموزش زبان فارسی 125 دانشجو و برنامه ریزان درسی به صورت کل شمار 5 نفر تعیین و انتخاب گردید. یافته های پژوهش نشان داد که برنامه درسی فعلی با میانگین تحقق اهداف 54.76% و ضریب اهمیت 16.98 از 25، در سطح متوسطی قرار دارد. همچنین عملکرد مطلوب 55% اهداف و نیاز به بهبود 45% مؤلفه ها ضروری است. شاخص های بحرانی برنامه درسی عبارتند از: انگیزش یادگیری (11.91) با کمترین امتیاز، بیشترین شکاف: 10.91 واحد بین بهترین و بدترین مؤلفه و بالاترین پراکندگی و انحراف معیار 8.67 در عنصر تدریس است. همچنین برنامه فعلی با میانگین 55% عملکرد، نیازمند تحول در امور زیر است: عدالت آموزشی با کاهش شکاف 10.91 واحدی بین مؤلفه ها، عملگرایی با افزایش سهم مهارت های عملی از 46% به 65%3 و انعطاف پذیری در توسعه روش های ارزشیابی و تدریس که این تحولات می تواند کارایی برنامه را تا 25% افزایش داده و به تربیت معلمان منجر شود.

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای سؤالات امتحانات نهایی درس «عربی، زبان قرآن (1)» پایه دهم شاخه نظری از منظر طبقه بندی اهداف آموزشی بنجامین بلوم است. اهمیت این موضوع ازآن جهت است که امتحانات نهایی به عنوان یکی از ابزارهای رسمی و سرنوشت ساز نظام ارزشیابی، نقشی تعیین کننده در سنجش میزان تحقق اهداف برنامه درسی و یادگیری دانش آموزان ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکرد کمی و روش تحلیل محتوای استنتاجی انجام شد؛ بدین منظور ۱۳ نسخه امتحان نهایی برگزارشده در سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به روش تمام شماری انتخاب و سؤالات آن ها بر اساس شش سطح حوزه شناختی بلوم شامل دانش، فهمیدن، کاربستن، تحلیل، ترکیب و ارزشیابی طبقه بندی گردید. داده ها با استفاده از جداول فراوانی، نمودارهای درصدی و محاسبه بارم اختصاص یافته تحلیل شدند. یافته ها نشان داد از مجموع ۲۴۱ سؤال، ۵۱ درصد در سطح دانش و ۳۴ درصد در سطح فهمیدن قرار داشتند و تنها ۲ درصد در سطح کاربستن، ۹ درصد در سطح تحلیل و ۴ درصد در سطح ترکیب طراحی شده بود؛ همچنین هیچ سؤالی در سطح ارزشیابی مشاهده نشد. میانگین بارم اختصاص یافته نیز بیشترین مقدار را در سطوح دانش و فهمیدن نشان داد. نتایج به تفکیک رشته ها بیانگر آن بود که هر سه رشته ریاضی - فیزیک و علوم تجربی، ادبیات و علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی الگوی مشابهی از تمرکز بر سطوح پایین شناختی دارند. بر اساس نتایج، می توان گفت طراحی سؤالات امتحانات نهایی درس عربی عمدتاً حافظه محور است و فرصت کافی برای سنجش مهارت های تفکر سطح بالا فراهم نمی کند. پیشنهاد می شود بازنگری در طراحی سؤالات با تأکید بر سطوح تحلیل، ترکیب و ارزشیابی صورت گیرد تا ارزیابی ها با اهداف برنامه درسی و رویکرد یادگیری عمیق همسو شود.  

هدف: این تحقیق با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل برنامه درسی پاسخگو در دوره کارشناسی علوم تربیتی در دانشگاه های جامع سطح اول ایران انجام شد. روش پژوهش: در این پژوهش از روش آمیخته اکتشافی متوالی استفاده شد (رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوا و رویکرد کمی از نوع پیمایشی). مشارکت کنندگان پژوهش در بخش کیفی، اعضای هیأت علمی متخصص و صاحبنظر در حوزه برنامه ریزی درسی و خبرگان حوزه برنامه ریزی آموزش عالی و دانشگاه بودند که از این میان، 18 نفر به عنوان نمونه هدفمند انتخاب شدند. همچنین، جامعه آماری در بخش کمی، شامل کلیه اعضای هیئت علمی گروه های علوم تربیتی دانشگاه های جامع سطح اول کشور، در سال تحصیلی 1402-1401 برابر با 244 نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای، 150 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختار یافته و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها در بخش کیفی از روش کدگذاری تحلیل مضمون و به منظور اعتباریخشی داده ها، از روش کینگ و هاروکس استفاده شد و در بخش کمی از روش آماری مدل سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارPLS  استفاده گردید. یافته ها: یافته های بخش کیفی نشان داد که در مجموع 142 کد اولیه، 32 مضمون پایه، 11 مضمون سازمان دهنده و 4 مضمون فراگیر شامل: «پیامدهای برنامه درسی پاسخگو»، «راهبردهای برنامه درسی پاسخگو»، «عوامل بازدارنده توسعه برنامه درسی پاسخگو» و «عوامل تسهیل کننده توسعه برنامه درسی پاسخگو» شناسایی شدند. نتایج بخش کمی نشان داد که مدل ارائه شده برای برنامه درسی پاسخگوی دوره کارشناسی علوم تربیتی در دانشگاه های جامع برتر کشور شامل مولفه های تشکیل دهنده سازه خود می باشد و لذا مدل ارائه شده از اعتبار و برازش مطلوبی برخوردار است. نتیجه گیری: هرگونه اقدام و سیاست گذاری برای حرکت به سمت و سوی برنامه درسی پاسخگو نیازمند نگاه نظام مند و چندبعدی با در نظر گرفتن تمامی عناصر و ابعاد ساختاری، فنی، راهبردی، فرهنگی، اجتماعی است.

مقدمه و هدف: انگیزه کنشگری دانش آموزان در یادگیری فناورانه به مجموعه ی محرک های درونی و بیرونی اشاره دارد که آنان را به استفاده فعال، هدفمند و خلاقانه از فناوری در فرآیند یادگیری سوق می دهد انگیزه کنشگری دانش آموزان در یادگیری فناورانه به مجموعه ی محرک های درونی و بیرونی اشاره دارد که آنان را به استفاده فعال، هدفمند و خلاقانه از فناوری در فرآیند یادگیری سوق می دهد. روش شناسی پژوهش: این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از لحاظ شیوه کیفی- نظریه داده بنیاد بوده است. میدان پژوهش را کلیه معلمان دوره ابتدایی سطح استان البرز در س ال تحصیلی 1405-1404 تشکیل داد. نمونه گیری بصورت هدفمند از نوع گلوله برفی تا حد اشباع نظری به تعداد 18 نفر انجام شد ابزارگردآوری داده ها، مصاحبه عمیق و غیرساختاریافته استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش اشتراس و کوربین ، کُدگذاری 3 مرحله ای شامل: کُدگذاری باز،کُدگذاری محوری و کُدگذاری گزینشی به منظور تحلیل داده ها استفاده بعمل آمد.برای اعتبارسنجی یافته ها از4 معیار گوپا ولینکن (1985) شامل اعتبارپذیری،تعمیم پذیری،اطمینان پذیری و تأییدپذیری صورت پذیرفت. یافته ها: طور کلی نتایج نشان داد، شرایط علّی شامل 8 کُد انتخابی،شرایط زمینه ای 3 کُد انتخابی، شرایط راهبردی 7 کُد انتخابی، شرایط مداخله ای 4 کُد انتخابی و شرایط پیامدی دارای 7 کُد انتخابی بوده است. بحث و نتیجه گیری: انگیزه کنشگری دانش آموزان در یادگیری فناورانه حاصل تعامل هم زمان شرایط علّی، زمینه ای، مداخله گر و راهبردهای آموزشی است و در نهایت به پیامدهایی چون ارتقای مشارکت فعال، خلاقیت، خودتنظیمی و بهبود کیفیت یادگیری منجر می شود. این الگو بیان می کند که توجه به عوامل فردی، مدرسه ای و محیطی می تواند نقش مهمی در تقویت کنشگری فناورانه دانش آموزان ایفا کند.

مقدمه و هدف: رهبری در پژوهش به یکی از مهم ترین مسائل در حوزه مدیریت سازمان ها و آموزش تبدیل شده است. با توجه به رشد دانش و توسعه تحقیقات نقش رهبری پژوهشی در آموزش عالی نیز روز به روز پررنگ تر شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی رهبری پژوهشی در سازمان های آموزشی انجام شده است. روش شناسی پژوهش: این پژوهش به لحاظ شیوه اجرا کیفی و از نظر هدف، بنیادی است. و با استفاده از رویکرد نظریه داده بنیاد به شیوه استراوس و کوربین انجام شده است. جامعه هدف مدیران و اساتید با تجربه در حوزه آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران بودند. نمونه گیری استفاده شده در این پژوهش، به شیوه نمونه گیری نظری بود. منبع اصلی جمع آوری اطلاعات انجام مصاحبه نیمه سازمان یافته و تا زمان رسیدن به اشباع نظری انجام می شد. در مجموع 14مصاحبه انجام شد. به منظور اعتبار بخشی به داده ها از سه روش موقعیت محقق، مثلثی کردن و ممیزی کردن توسط یک داور استفاده شد. پس از جمع آوری اطلاعات، کدهای مربوط به مصاحبه های مکتوب با استفاده از روش کدگذاری در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. و مدل رهبری پژوهشی در سازمان های آموزشی طراحی گردید. یافته ها: یافته ها نشان می دهدعوامل موثر بر رهبری پژوهشی در سازمان های آموزشی (آموزش عالی) با 81 کد و در 8 مقوله و 6 طبقه پدیده محوری، عوامل علی، عوامل زمینه ای، عوامل مداخله گر، راهبردها و پیامدها مطابق رویکرد سازماندهی و طبقه بندی شد. این 8 مقوله شامل ابعاد انگیزشی، داشتن چشم انداز و هدف گذاری، مهارت های پژوهشی، منابع و زیرساخت ها، هم افزایی علمی و سازمانی، توسعه رفتارهای پژوهشی، تیم سازی ومدیریت تیم و ارتقای فکری در رهبری پژوهشی مؤثر هستند. بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج الگوی رهبری پژوهشی در سازمان های آموزشی، این الگو می تواند با ارتقای فکری رهبران پژوهشی به تسهیل دانش و ارتقای فکری رهبران کمک کند و از هدر رفت منابع جلوگیری کرده و به غنای فکری سازمان های پژوهش محور کمک کند

یادگیری زبان دوم در دنیای امروز امری ضروری است، بنابراین استفاده از محتوایی که هویت، فرهنگ، ملیت، عقاید، ارزش ها، هنجارها و آداب ورسوم زبان دوم را نشان دهد بسیار مهم است. کتاب های عربی متوسطه دوم انسانی به عنوان منبع اصلی آموزش زبان دانش آموزان، طبق سیاست و برنامه ی درسی کشور تألیف شده است. پژوهش حاضر، قصد دارد ضمن نشان دادن میزان و فراوانی های ابعاد هویت ملی ایران، به نقد کمبود فرهنگ عربی در محتواهای کتاب های عربی متوسطه دوم انسانی به روش توصیفی - تحلیلی با بسامد گیری مؤلفه های فرهنگی بپردازد. در بررسی طبق نظریات بومی سازی در حوزه آموزش زبان روشن می شود که عناصر فرهنگ ایرانی- اسلامی در این کتاب ها بکار رفته است؛ اما ازآنجاکه فرهنگ زبان عربی جزء جدایی ناپذیر زبان است، نمی توان بدون توجه به فرهنگ، آداب ورسوم، ارزش های فرهنگ عامه عرب ها انتظار آموزش کاملی به دانش آموزان داشت. یافته ها روشن می کند بعد ملی با فراوانی 44% عدد در سال یازدهم، سپس فرهنگ ایرانی-اسلامی با فراوانی 56% در سال یازدهم و بعد مذهبی-اسلامی با فراوانی 48% در سال یازدهم و بعد جغرافیایی با فراوانی 44% در سال دوازدهم و بعد نمادهای ملی با فراوانی 87.5% در سال یازدهم قرار دارند. بعد سیاسی و بعد خرده فرهنگ ها با فراوانی 46% و 71% در سال های یازدهم و دوازدهم قرار دارند. بعد نمادهای ملی در سال دوازدهم با فراوانی صفر به چشم می خورد.  

هوش فرهنگی به عنوان یکی از انواع هوش بر مبنای درک عمیق از ارزش ها، باورها و رفتارهای متفاوت فرهنگی انسان ها استوار است و دارای سه مؤلفه اصلی 1- فراشناختی،2-شناختی، 3-انگیزشی و رفتاری است. این نوع از هوش در ارتباطات زبانی میان زبان های مختلف تقویت می گردد. فرآیند یادگیری درس «عربی زبان قرآن» عمدتاً تحت هدایت دبیران شکل می گیرد و زمانی به نتایج مطلوب منجر می شود که دانش آموزان در محیطی پویا، تعاملی و معنادار قرار داشته باشند، در برنامه درسی مقاطع متوسطه اوّل و دوّم، دبیران عربی در روند تدریس و یادگیری نقش بسیار مؤثری ایفا می کنند و اگر از سطح بالایی از هوش فرهنگی برخوردار باشند، قادر خواهند بود فرصت های مناسبی برای تمرین و تقویت مهارت های زبانی دانش آموزان فراهم کنند. این پژوهش به بررسی میزان هوش فرهنگی دبیران درس عربی و تأثیر آن بر موفقیت در تدریس پرداخته است. جامعه آماری تحقیق شامل ۵۳ دبیر مقطع متوسطه اول و دوم شهر قم بوده که به پرسشنامه طراحی شده پاسخ داده اند. روش نمونه گیری به صورت هدفمند و بر اساس معیارهای مشخص انجام شده است. بر اساس نتایج پژوهش، سطح هوش فرهنگی دبیران عربی به شکل قابل توجهی بالاتر از میانگین ارزیابی شده که این امر تأثیر مثبتی بر کیفیت تدریس زبان دوم یا خارجی دارد، در بررسی هوش فرهنگی دبیران درس عربی، مشخص شد که عامل های سازگاری فرهنگی و دانش کلامی بالاترین میانگین را به خود اختصاص داده اند. دیگر متغیرها شامل شناخت فرهنگی، دانش فرهنگی و تعاملات اجتماعی تقریباً به طور یکسان در شکل گیری هوش فرهنگی دبیران نقش دارند. به همین دلیل، از میان ابعاد هوش فرهنگی، عامل های سازگاری فرهنگی و دانش کلامی دارای میانگین بیشتری هستند.  

بد فهمی ها، نتیجه تلاش دانش آموزان برای درک یک مفهوم است که بسیار قوی و ماندگار هستند و ساختار محکمی دارند که به سادگی اصلاح نمی شوند و حتی برای بهترین معلمان، مشکل ساز خواهند بود. هدف پژوهش حاضر، واکاوی تجارب دبیران عربی در زمینه شناخت بدفهمی های عربی دانش آموزان متوسطه دوم و عوامل بروز آن است. روش پژوهش، کیفی با رویکرد پدیدارشناسی است. جامعه مطالعاتی تحقیق، شامل دبیران مدارس متوسطه دوم دخترانه و پسرانه استان قم بود و نمونه ها به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق بود. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات حاصل از این پژوهش، از روش تحلیل مضمون استفاده شد. براساس یافته های پژوهش، 149 مضمون پایه، 41 مضمون سازمان دهنده و 3 مضمون فراگیر بدفهمی های عربی، عوامل بروز بدفهمی و راهکارهای رفع بدفهمی شکل گرفت. یافته ها در بخش بدفهمی ها شامل 31 مؤلفه ترجمه، فعل و انواع آن، انواع نقش فاعل و مفعول، مبتدا و خبر، جار و مجرور/ حروف جر و معنی آن، صفت و موصوف/ مضاف و مضاف الیه، ضمایر، افعال ناقصه، حروف مشبَّهه بالفعل، حال بوده است. همچنین 5 مؤلفه در بعد عوامل بروز بدفهمی و 5 مؤلفه در بعد راه کارها، شامل محتوا، معلم، دانش آموز، والدین و محیط، شناسایی شد. یافته های مقاله، بیانگر آن است که بدفهمی های دانش آموزان در عربی می تواند یادگیری را تحت الشعاع قرار دهد و برای مواجهه با آن برنامه ریزی راهبردی و به موقع در هر یک از موارد ذکر شده ضرورت دارد.  

تدریس به روش مفهومی به عنوان یک الگوی مؤثر در فرایند آموزش و یادگیری مطرح شده است که تأکید بر درک اصول و مفاهیم و محتوای مورد تدریس دارد تا دانش آموزان به جای حفظ مطالب، قادر به استفاده و به کارگیری آنها در محیط زندگی واقعی باشند. این پژوهش که به شناسایی عوامل مؤثر بر گرایش معلمان زبان انگلیسی دوره اول و دوم متوسطه استان کرمانشاه به تدریس مفهومی پرداخت، از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده ها کیفی با ماهیت اکتشافی بود. مشارکت کنندگان تمام معلمان زبان انگلیسی مقاطع اول و دوم متوسطه استان کرمانشاه در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که 18 نفر از آنها به شیوه هدفمند از نوع ملاکی انتخاب شدند. از مصاحبه های عمیق انفرادی نیمه ساختارمند به عنوان ابزار گردآوری داده ها استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد که بر اساس آن 1 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان دهنده و 117 مضمون پایه به دست آمد. از مهمترین نتایج بدست آمده می توان به رضایت نسبی معلمان انگلیسی از روش های تدریس، لزوم افزایش ساعات اختصاص داده شده برای اجرایی شدن تدریس مفهومی و آثار مثبت فعالیت های توسعه حرفه ای معلمان جهت تدریس به روش مفهومی اشاره کرد. همچنین، بی انگیزگی معلمان، کمبود وقت، جمعیت زیاد کلاس ها، و عدم آشنایی بسیاری از معلمان با این شیوه تدریس از مهمترین چالش های ذکر شده بودند که رفع آنها راهکارهای تحقق اجرای تدریس مفهومی را ممکن می سازد. نتایج حاصل از این پژوهش برای کلیه دست اندرکاران تعلیم وتربیت، معلمان و دفتر تالیف کتب و منابع درسی مفید خواهد بود.