ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱۶۱ تا ۱۸۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۱۶۱.

تبیین تمدنی از آراء علامه فضل الله درباره مسئله جنسیت در قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۹
بررسی مسئله جنسیت از منظر تمدنی، یکی از رویکردهای نوین در مطالعات قرآنی است. زن و مرد به عنوان عناصر بنیادین تمدن اسلامی، در مسئولیت های اجتماعی جایگاهی مبتنی بر سرشت مشترک انسانی دارند و درعین حال نقش های متمایزی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، به تبیین تمدنی از مسئله جنسیت از دیدگاه مفسر معاصر سیدمحمدحسین فضل الله می پردازد و در جست وجوی پاسخ به این سؤال است که برداشت تمدنی فضل الله درباره مسئله جنسیت در تفسیر آیات قرآنی چیست و در چه افقی قابل تبیین و توصیف است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد بازخوانی تمدنی آیات و سنت های تفسیری می تواند به درک بهتری از جایگاه جنسیت در تمدن اسلامی منجر شود. فضل الله ضمن ارائه تفسیری اجتماعی و تربیتی، خوانش های تمدنی دقیقی درباره مسئله جنسیت بیان کرده و بر اصول تمدنی کرامت بخشی، عدالت محوری و مسئولیت پذیری در نهاد خانواده تأکید فراوانی داشته است.
۱۶۲.

مكانة العلاقات الإنسانية في القراءة الحضارية للقرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۰
فی معظم تعریفات الحضاره، کان الإنسان وعلاقاته محور الاهتمام. وتکتسب العلاقات الإنسانیه فی الحضاره أهمیه بالغه، حتى أن بعض الباحثین فی هذا المجال اعتبروها جوهر الحضاره. لذا، ینبغی إیلاء اهتمام خاص للإنسان وعلاقاته فی أی منهج حضاری. تتناول هذه المقاله قراءه القرآن الکریم بهدف تنمیه العلاقات الإنسانیه، وذلک من خلال تفسیرها على أنها منهج إنسانی فی قراءه القرآن. فقراءه القرآن بهذا المنهج تُعزز العلاقات الإنسانیه وتُحسّنها فی مختلف جوانبها، مما یُفضی إلى ازدهار القدرات الإنسانیه. لذا، فإن سؤالنا الرئیسی عند تناول آیات القرآن هو: ما دور هذه الآیات فی تحسین العلاقات الإنسانیه وتطویرها؟ وکیف ینبغی قراءه کل آیه لفتح آفاق جدیده لتعزیز التضامن والتواصل بین البشر؟ وبناءً على ذلک، تُجرى جمیع تحلیلات القرآن الکریم مع الترکیز على الإنسان وعلاقاته. وخلصت الدراسه إلى أن القرآن الکریم قد نظم العلاقات الإنسانیه على مستویین: داخل الحضاره الواحده وبین الحضارات المختلفه. على المستوى الحضاری الداخلی، تُسهم العناصر النظریه کالتوحید والشریعه والوصایه، والعناصر العملیه کالأدب والخیر والتعاون والتوافق مع القائد والحوار، فی توحید أفراد الحضاره الإسلامیه. أما على المستوى الحضاری المشترک، فیُسهم التوافق والاعتماد على القواسم المشترکه وتقدیر التنوع والأدب فی بناء روابط متینه وتفاهم متبادل بین الحضارات. ومن خلال تعزیز العلاقات الإنسانیه على هذین المستویین، اتسعت دائره مصداقیه الحضاره الإسلامیه، وازداد نفوذها وتأثیرها على الحضارات الأخرى.
۱۶۳.

التحليلُ الفقهي لِلقواعدِ المُرتبِطةِ بسِياساتِ الحُكومةِ الإسلامية في دَعمِ العُمّال(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۱
یهدف هذا البحث إلى تحدید وتحلیل القواعد الفقهیه الناظره إلى حمایه حقوق العمّال فی النظام الإسلامی. فعلى الرغم من تأکید النصوص الدینیه على حقوق العمّال، فإنّ غیاب الوعی الکافی بالقواعد الفقهیه ذات الصله وعدم مواءمتها مع القوانین القائمه قد یؤدّیان إلى تهمیش حقوق هذه الفئه. ومن ثمّ تتمحور المشکله الرئیسه للبحث حول دراسه القواعد الفقهیه المرتبطه بحمایه العمّال وکیفیه توظیفها فی سیاسات الحوکمه الإسلامیه. اعتمدت الدراسه المنهج الوصفی- التحلیلی وبمقاربه مسئله- محوریه. وجُمعت البیانات من خلال الدراسه المکتبیه والرجوع إلى المصادر القرآنیه والروائیه والفقهیه والحقوقیه، إضافه إلى تحلیل محتوى النصوص الإسلامیه والقوانین المتعلّقه بحقوق العمل. وقد حدّد البحث ثلاث قواعد فقهیه رئیسه تشکّل مرتکزات حمایه العمّال: 1) قاعده الکرامه: استناداً إلى آیات القرآن، یتمتّع الإنسان بکرامه ذاتیه تشمل جمیع بنی البشر. وبناءً علیه، یلتزم صاحب العمل والدوله بصیانه مکانه العامل وسلامته الجسدیه والروحیه، والابتعاد عن کلّ أشکال الظلم والاستغلال. 2) قاعده لاضرر: وهی قاعده ذات جذر قرآنی تنفی کلّ أشکال الإضرار بالآخرین. وفی مجال العمل، یُحظر على صاحب العمل تعریض العامل لبیئه غیر آمنه أو استغلاله بما یهدّد سلامته، ویکون مسؤولاً عن التعویض عند وقوع الضرر. 3) قاعده التسبیب: ومفادها أنّ من یتسبّب ولو بطریق غیر مباشر فی إیقاع الضرر بالآخر یتحمّل مسؤولیه التعویض. وقد انعکست هذه القاعده فی التشریعات العملیه مثل التأمین الإجباری واشتراطات السلامه. وتخلص الدراسه إلى أنّ قواعد الکرامه، لاضرر، والتسبیب تشکّل أسساً راسخه لحمایه حقوق العمّال فی النظام الإسلامی. فهی لا تؤکّد فقط على ضروره احترام الحقوق الإنسانیه للعامل، بل یمکن اعتمادها أیضاً أساساً للتشریع وصیاغه السیاسات العامه الهادفه إلى تأمین السلامه والأمن وتحقیق العداله للعمّال.  
۱۶۴.

نقد و بررسی مراحل رشد کودک در نظریه رشد روانی اجتماعی اریکسون از منظر آموزه های قرآنی و روایی؛ پژوهشی میان رشته ای

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۲
نظریه رشد روانی-اجتماعی اریکسون تحول شخصیت انسان را در هشت مرحله توصیف می کند. این پژوهش در یک مطالعه ی میان رشته ای مربوط به منابع روانشناسی و آموزه های اسلامی، چهار مرحله ی نخست (تولد تا ۱۱ سالگی) از مراحل رشد کودک در نظریه روانی -اجتماعی اریکسون را با آموزه های قرآنی و روایی مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهند که هرچند در سطح کاربردی شباهت هایی بین این دو وجود دارد (مانند اهمیت اعتمادسازی، استقلال تدریجی و نقش محیط)، اما در مبانی انسان شناختی تفاوت های اساسی دیده می شود. از منظر اسلامی، مراحل رشد اریکسون در مواردی مانند نقش مادر در شیردهی، آموزش توالت و اهمیت بازی مورد تأیید است. اما مفاهیمی مانند عقده ادیپ/الکترا یا ذاتی دانستن حسادت جنسیتی با فطرت پاک در اسلام ناسازگارند. همچنین، اسلام با راهکارهایی مانند آداب شیردهی، تکریم کودکان و آموزش تدریجی عبادات، چارچوبی جامع تر ارائه می دهد. اریکسون رشد را خطی و جهان شمول می داند، در حالی که آموزه های اسلامی با درنظرگرفتن تفاوت های فردی و فرهنگی-دینی انعطاف بیشتری نشان می دهند. مثلاً در اسلام تشویق به کارایی بدون القای حقارت، یا پذیرش کنجکاوی کودک بدون تحریک جنسی زودرس توصیه می شود. این پژوهش نشان می دهد که ادغام یافته های روان شناسی رشد با مبانی اسلامی می تواند به الگوی بومیِ جامع تری برای تربیت کودکان بینجامد.
۱۶۵.

تحلیل قرآن محور اختصاصات پیامبر اکرم (ص) در مقایسه با دیگران

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۱
پیامبران همگی دارای فضائل و کمالات معنوی بالایی هستند و خداوند در قرآن آنها را با صفات عالی و نیکو توصیف کرده است که در برخی از این صفات با یکدیگر اشتراک دارند و بعضی از این اوصاف فقط درباره پیامبر یا پیامبرانی خاص آمده است. پیامبر اکرم (ص) به عنوان خاتم پیامبران، خاتم همه فضایل و کمالات است و خداوند او را به اوصافی می ستاید که هیچ کسی را با آن اوصاف نستوده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین اختصاصات منحصربه فرد پیامبر اکرم(ص) بر اساس آیات قرآن کریم، تفاسیر و منابع معتبر، از طریق روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که آن حضرت در ابعاد دنیوی واخروی دارای امتیازات بی بدیلی است؛ در بعد دنیوی، شرح صدر موهبتی بدون درخواست، در مقایسه با انبیائی چون موسی(ع) که آن را طلب کردند. عبودیت مطلق با خطاب قرآنی «عَبْدُهُ» که بیانگر اتصال به اسم اعظم «هُوَ» و عبادت مبتنی بر محبت. رحمت عام برای تمام مخلوقات و خاص برای مؤمنین. معراج با شهود بی حجاب تا «قَابَ قَوْسَیْنِ» فراتر از میقات موسی(ع) و مکاشفه ابراهیم(ع) و خاتمیت با تأکید بر جهان شمولی رسالت و مصونیت قرآن از تحریف. در بُعد اخروی، دارای مقام شهادت بر انبیاء وشفاعت کبری (مقام محمود ) به عنوان نخستین شافع پذیرفته شده است. این ویژگی ها در دو محور اختصاصات دنیوی و اخروی جمع بندی می شود که جایگاه ایشان را به عنوان «خاتم انبیاء» و «اسوه حسنه» در نظام هستی تثبیت می کند.
۱۶۶.

واکاوی معناشناختی گزاره های قرآنی «الجحیم» و «الآلهه» در داستان حضرت ابراهیم (ع) بر اساس نظریه ایزوتسو

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۹
داستان حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم، به عنوان الگویی بنیادین از احتجاج توحیدی در برابر شرک، جایگاهی محوری دارد. در این روایت، مفاهیم «الجحیم» و «الآلهه» علاوه بر بار معنایی ویژه ای که دارند، در ساختار گفتمانی قرآن، تقابل های اساسی میان توحید و شرک را نمایندگی می کنند. این پژوهش با کاربست رهیافت معناشناسی ساختاری توشیهیکو ایزوتسو، در پی واکاوی این دو مفهوم در بستر مناظرات حضرت ابراهیم (ع) و کشف لایه های پنهان معنایی در کاربردهای قرآنی آن هاست. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل درون متنی و استخراج شبکه های معنایی واژگان کلیدی است. یافته ها حاکی از آن است که «الجحیم» در این سیاق، تنها نماد عذاب اخروی نیست، بلکه کارکردی احتجاجی در ابطال الوهیت های نامشروع دارد. همچنین «الآلهه» در نظام معنایی قرآن، در تقابلی مستقیم با «الله» قرارگرفته و در پرتو استدلال سلبی ابراهیم (ع)، به مثابه نماد شرک و انحراف از حق نمایانده می شود. این پژوهش نشان می دهد که تحلیل معناشناختی این مفاهیم، درکی ژرف تر از ساختار توحیدی قرآن و منطق احتجاجی آن پدید می آورد و با تأکید بر پیوند معناشناسی و گفتمان قرآنی، عرصه ای برای مطالعات میان رشته ای در حوزه زبان شناسی قرآنی و فلسفه دین می گشاید.
۱۶۷.

تبیین مراحل روشمند برای کشف مزج ها در الگوهای تأنیس و تثبیت زوج سوره ها

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۸
تدبر در قرآن وظیفه ای همگانی است که باید با روشی منظم و ضابطه مند دنبال شود. یکی از ابزارهای این تدبر، نظریه های علمی درباره ساختار قرآن و نظم آن است. نظریه زوجیت سوره ها، که به بررسی ارتباط میان سوره های پیاپی یا مجاور که همان زوج سوره ها هستند می پردازد و گامی مؤثر در شناخت نظم درونی قرآن محسوب می شود. این زوج ها که شامل دو یا سه سوره هستند، با ایجاد هم افزایی معنایی، فهمی عمیق تر از آیات را نسبت به مطالعه تک سوره ای فراهم می کنند. پژوهش در زمینه زوجیت سوره ها، پاسخی علمی به شبهات مستشرقین درباره پراکندگی ساختاری قرآن است و در راستای اثبات انسجام آن اهمیت دارد. هدف این تحقیق، ارائه روشی کاربردی برای تدبر غیرسلیقه ای و تقویت انس و درک بهتر معانی قرآن در میان عموم مردم و پژوهشگران است. روش در مرحله گردآوری داده ها کتابخانه ای و در مرحله تحلیل داده ها از نوع توصیفی_تحلیلی است. نتایج نشان می دهد که در بررسی زوج سوره ها، دو رویکرد قابل طرح است: رویکرد تأنیسی با ۹ گام و رویکرد تثبیتی با ۱۰ مرحله.
۱۶۸.

تأویل مقام علمی حضرت علی(ع) در اندیشه ناصر خسرو

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۱۰
"امامت"از مهم ترین بحث های فرقه های کلامی،به خصوص فرقه ی اسماعیلیه است. در آثار ناصرخسرو امام مرکز و مدار بحث این تفکر شیعی اسماعیلی بوده، وی مقام علمی امام علی را هم شأن پیغمبر تصوّر می نماید، تأویل باطن دین را وظیفه ی او می داند، گاهی هم این منزلت رفیع امامت را با انتساب این لقب به خلیفه ی فاطمی معاصر خود تنزّل می دهد. هدف این مقاله بررسی علم امام علی(ع) و تأویل آن با استفاده از منابع کلامی اسماعیلیه در آراء ناصرخسرو است. روش کار در این مقاله، سند کاوی و تحلیلی بوده، یافته های این مقاله نشان می دهد، وجود زمینه های علمی-کلامی و توانایی تأویل دین امام علی(ع)،باعث شده تا در اندیشه ی این شاعر اسماعیلی خصایل و فضایلی چون: الهام و ارتباط با حق، خلیفه ی بحق-حقّ-تعالی-و وصی رسول اکرم(ص)؛ مطّلع از حقایق عالم، عالم به رسالت حضرت خاتم(ص)، عیبه ی اسرار و دروازه ی شهرعلم نبی مکرم اسلام(ص) تنها به وی اختصاص داده شود؛ نتیجه ی این پژوهش حاکی از آن است که امام علی(ع) از نگاه ناصر خسرو در نظم امور عالم دارای جایگاه کانونی است.
۱۶۹.

بررسی واژه «امنیت» در آیات قرآن کریم

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۶
امنیت از بنیادی ترین نیازهای فردی و اجتماعی انسان و از مهم ترین مفاهیم قرآنی است؛ تا آنجاکه فقدان آن، انسان و جامعه را به اضطراب، فروپاشی اخلاقی و زوال معنوی می کشاند. از این رو، بررسی قرآنی مفهوم امنیت، نه تنها جنبه ای نظری، بلکه کارکردی اجتماعی و تمدنی دارد؛ قرآن کریم امنیت را نه صرفاً یک وضعیت اجتماعی، بلکه نعمت و برکتی الهی و نتیجه ی ایمانی می داند که در بستر ایمان، عمل صالح و بندگی خداوند و در پی اجرای عدالت در جامعه تحقق می یابد. امنیت در منظر قرآن به مثابه مقدمه ای برای شکوفایی عبودیت خداوند است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن کریم، به بررسی واژه «امنیت» و مشتقات آن پرداخته و ابعاد معنایی، اجتماعی، عبادی و اخروی آن را تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد که امنیت در قرآن، پیوندی وثیق با ایمان، شکر نعمت، عدالت، رهبری الهی و سلامت روانی جامعه دارد, امعان نظر در آیات متعدد قرآن مبیّن آن است که هویت و داشتن ساختار فکری و رفتاری قابل تشخیص، در فرایند امنیت ساز دخالت دارد.نعمت و برکت انگاری امنیت و نقمت و عذاب انگاری نا امنی،فرایند و روش محور بودن مقوله امنیت ،هویت جمعی داشتن ، تقدم معیشت بر امنیت، توسعه معنای امنیت به امنیتهای روانی و درونی، از ویژگیهای امنیت شناسی قرآنی است و نهایتاً،تحول عمیق در باورهای جامعه،برنامه های دقیق اقتصادی و معیشتی ،حفظ اسرار،شکر نعمت و عدالت از عوامل شکلگیری امنیت در قرآن اندکه در این پژوهش مورد توجه قرار گرفتند.
۱۷۰.

حکم سجده سهو برای هر زیاده و نقیصه غیر عمدی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۷
یکی از مسائل مهم و مورد اختلاف در فقه امامیه از قدیم تاکنون، موارد وجوب سجده سهو در نماز است. با وجود اهمیت عملی این موضوع، تاکنون پژوهش مستقلی که به طور جامع به بررسی همه ابعاد آن بپردازد، صورت نگرفته است. با توجه به گستردگی این بحث، تحقیق حاضر به بررسی یکی از شاخه های آن اختصاص یافته است: حکم سجده سهو به سبب هر زیاده و نقیصه غیرعمدی. پرسش اصلی این پژوهش آن است که حکم سجده سهو برای هر زیاده و نقیصه غیرعمدی چیست؟ در این زمینه دیدگاه فقها بسیار متنوع و گاه متعارض است. در تحقیق حاضر از روش توصیفی - تحلیلی استفاده شده و با توجه به نقض و ابرامات جدید در ادله و حل تعارض ادله به شیوه ای نو به حل مسئله پرداخته شده است. یافته ها نشان می دهد که در بین روایات مثبِت وجوب، آنچه از نظر دلالی تام است، مشکل سندی دارد. از طرف دیگر، دلیل عدم وجوب سجده سهو، تام است. شهرت و بلکه اجماع قدما و اصل نیز مخالف وجوب است. دلیل معتبری برای استحباب نیز موجود نیست و احتیاط واجب نیز جایگاهی ندارد. بنابراین، چنین نیست که هر زیاده و نقیصه غیرعمدی سبب وجوب سجده سهو باشد.
۱۷۱.

تحلیل تأثیر ارتکازات در استنباط احکام فقه عبادات

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۵
این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تأثیر اتکازات عرفی در استنباط احکام فقه عبادات سامان یافته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که «ارتکازات چه تأثیری در استنباط احکام فقه عبادات دارند؟» یافته های پژوهش، که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است، حاکی از آن است که شارع مقدس در بیان احکام و همچنین معارف دینی به ارتکاز و فهم مردم از واژگان توجه داشته است و کلمات به کارگرفته شده در لسان روایات و ادله شرعی را در همان معانی عرفی خود به کار برده است. شارع حکیم اگر در جایی تأسیس جدیدی دارد که عرف در آن خصوص، فهمِ دیگری دارد یا اساساً برای عرف ناآشناست، اقدام به تبیین و تعریف ابعاد و زوایای آن واژه تأسیسی کرده است. بنابراین اصل در فهم واژگان متون دینی، فهم عرف است و آنچه در ارتکاز عرف از معنای واژگان نقش بسته است معیار برای تفسیر و استنباط است. از جمله مهم ترین نتایج این پژوهش آن است که «ارتکاز عرف» قرینه لُبّی است که در هنگام تفسیر و استنباط حکم از ادله شرعی باید مورد لحاظ قرار گیرد.
۱۷۲.

The Possibility of Recourse to the Religious Other in Islamic Comparative Theology: An Analysis Grounded in the Qur’an, Hadith, and Reason

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۰
Within the confessional approach to comparative theology, epistemic recourse to engagement with other religious traditions aims at attaining a deeper understanding of the home tradition while maintaining fidelity to the boundaries of its orthodoxy and orthopraxy. In this framework, the religious data of other traditions are consulted, examined, and brought into comparison with those of one’s own tradition. From the standpoint of Islamic orthodoxy, however, such engagement requires theoretical justification. This foundational epistemological concern constitutes the central problem addressed in the present study. The guiding question is therefore: within Islamic comparative theology, how can engagement with and benefit from the religious data of other traditions be justified? The study employs a descriptive‑analytical and comparative method. Its findings suggest that the legitimacy of such engagement may be inferred through the cumulative force and mutual corroboration of evidences derived from the Qurʾan, the hadith, and reason. Elements of truth present in other religious traditions may be understood as vestiges of humanity’s historical and prehistorical encounters with the Sacred Source, as well as products of human reason and fiṭrah (the primordial human disposition). Such elements are dispersed across diverse times and places, yet remain accessible to discerning theological inquiry. Furthermore, interreligious learning is not limited to drawing upon the object of comparison—that is, appropriating religious data from another tradition. The act of comparison itself also possesses intrinsic epistemic fecundity. Accordingly, this study concentrates on establishing the justificatory grounds for such engagement, while leaving the systematic articulation of the methodological and inferential frameworks required for interreligious learning to future research.
۱۷۳.

Critical Examination of the Cognitive-Analytic Approach to Moral Self-Deception

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۷
The problem of moral self-deception has always been one of the complex puzzles in the philosophy of mind and ethics due to its entanglement with epistemic paradoxes—a phenomenon that seemingly requires the simultaneous acceptance of two incompatible cognitive states, meaning that the agent believes in a proposition while possessing strong evidence to the contrary. Focusing on the cognitive-analytic approach, this article demonstrates that within this framework, the problem transcends mere explanation of neurobiological mechanisms and centers on evaluating the logical possibility of self-deception and the endeavor to escape static and dynamic paradoxes. In the first step, while distinguishing self-deception from similar phenomena such as wishful thinking, the current research emphasizes the central role of motivational components in the formation of beliefs contrary to evidence. In the main section, two prominent models of this approach—the Canfield-Gustafson linguistic model and the Jeffrey Foss epistemological model—are formulated and critiqued. Examinations show that the former, despite attempting to dissolve the paradox through the dissection of ordinary language, falls into reductionism and reduces the phenomenon merely to a belief contrary to evidence. Furthermore, by applying thought experiments such as the swimmers' scenario, it is argued that the evidence-based criterion of Foss also leads to unreasonable and counter-intuitive epistemic consequences. The final conclusion of the article indicates that the cognitive-analytic approach, despite its conceptual precision and logical sensitivity, faces inherent limitations in providing a comprehensive explanation of moral self-deception; because resolving the paradox solely at the cognitive level, while neglecting the normative and phenomenological layers of the agent’s moral experience, leads to overlooking the fundamental dimensions of self-deception.
۱۷۴.

از تجربه عاطفی تا داوری اخلاقی: واکاوی نقش عواطف در معرفت اخلاقی در منطق العشاق، بر بنیاد نظریه نوئل کارول(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۲
این پژوهش با پیوند زیباشناسی اخلاقی و فلسفه عواطف، سازوکارهای عاطفی۔اخلاقی منطق العشاق اوحدی مراغه ای را بررسی می کند . مسئله آن است که چگونه تجربه های عاطفیِ روایت شده در این منظومه، فراتر از احساسات شخصی، به ابزاری برای تولید، انتقال و تثبیت معرفت اخلاقی تبدیل می شوند . با بهره گیری از چارچوب نظری نوئل کارول درباره «شناخت مندی عواطف» و «کارکرد اخلاقی واکنش های احساسی» و روش تحلیل کیفی، نشان داده می شود که اوحدی عشق را تجربه ای عاطفی۔معرفتی برای تزکیه نفس، تهذیب اخلاق، خودشناسی و مسئولیت پذیری عاشقانه صورت بندی می کند . یافته ها حاکی از آن است که عاطفه در این منظومه، سازوکاری هنجارساز و تربیتی برای بازاندیشی اخلاقی و شکل گیری فضیلت های معنوی است . ترکیب عناصر غنایی و عرفانی در این اثر، بستری فراهم می کند که معرفت اخلاقی از مسیر تجربه عاطفی میسر شود . منطق العشاق نمونه ای برجسته از پیوند اخلاق، زیبایی شناسی عرفانی و ادبیات فضیلت گراست؛ متنی که عشق عرفانی را نه تجربه ای صرفاً زیباشناختی، بلکه فرایندی اخلاقی، تربیتی و معرفت محور بازنمایی می کند.
۱۷۵.

تحدید مهریه: نگرشی نو به راهکارهای آن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۱
تعیین مهریه سنگین و تشدید مخارج احتمالی ازدواج از یک سو و افزایش میزان طلاق و عدم وجود ضمانت اجرای قانونی کافی برای رسیدن زن به حق مهریه از سوی دیگر، سبب گردیده تا برخی صاحب نظران به ارائه راهکارهایی در جهت تحدید میزان مهریه برآیند. در این بین، با نگاهی به متون شرعی و قانونی ملاحظه می شود که مهریه محدود به سقف خاصی نشده و تراضی طرفین ملاک عمل قرار گرفته است. پژوهش حاضر که با هدف تبیین راهکارهای موصوف است، از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات آن به صورت کتابخانه ای و با استفاده از ابزار فیش، به نقد راهکارهای مطروحه به رشته تحریر درآمده است. به عنوان دستاورد کلی به نظر می رسد که استفاده از راهکارهایی نظیر بیمه زنان خانه دار، مسکن اقساطی جایگزین مهریه و بیمه اجباری مهریه در جهت تضمین آینده زن که در اثر طلاق احتمالی به وجود می آید، سبب می گردد تا زوجه به تعیین مهریه های سنگین در جهت رسیدن به حقوق خود برنیامده و امثال این ضمانت اجراهای قوی را به عنوان رکنی رکین در تحصیل حقوق خود قلمداد کند.
۱۷۶.

روایت و نقد آگوستین بر مسیح شناسیِ آریوسی (با تأکید بر رساله «درباره سخن آریوسی ها و ردّ آن»)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۳ تعداد دانلود : ۱۵۹
مسیحیت از آغازشکل گیری خود پیوسته با بدعت هایی روبه رو بوده است که تهدیدی برای اعتقادات راست کیش کاتولیک به حساب می آمدند. در این بین، آریوس به عنوان شخصیتی که نگاهی نو به مسیح و جایگاه او دارد چالشی برای کلیسای کاتولیک محسوب شده است. او معتقد بود مسیح زاده پدر است و از این رو، در ذات با او برابر نیست. وی این اعتقاد خود را بر پایه آیاتی از عهد جدید بنا نهاده است و درباره آنها استدلال می کند. به اعتقاد متألهان مسیحی همچون آگوستین، این رویکرد آریوس سبب تخریب مبانی مسیحیت، به ویژه الوهیت مسیح می شود. در این پژوهش، با تأکید بر «رساله درباره سخن آریوسی ها و ردّ آن » که بخش نخست آن به مثابه منشوری آریوسی است، ابتدا به طور دقیق رویکرد آریوس درباره مسیح را بر پایه آیاتی که به آنها تمسک می جوید بررسی می کنیم و در ادامه با طرح انتقادات آگوستین به رویکرد وی، نشان می دهیم چرا و چگونه آریوس با تکیه بر آیاتی از عهد جدید، هم جوهریِ مسیح و خدا را نمی پذیرد و مسیح را به مثابه مخلوق خداوندْ می انگارد. در نهایت، انتقادات آگوستین به استدلال های آریوسی ها درباره شخص مسیح را تحلیل و بررسی می کنیم و نشان خواهیم داد آنها فاقد وجاهت لازم برای پذیرش هستند و دشواره آریوسی همچنان با وجود تلاش های آگوستین برای سنت مسیحیت، امری بی پاسخ است. 
۱۷۷.

مسئولیت اجتماع در میانجیگری اختلافات زوجین با تأکید بر الگوی حَکَمیّت قرآنی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۹ تعداد دانلود : ۱۷۲
با وجود توصیه قرآن کریم به حکمیّت در حلّ اختلافات زناشویی و انعکاس این راهکار قرآنی در قوانین ایران، این قانون با هویّت تحکیمی هیچ گاه اجرایی نشده، بلکه به شکل میانجیگری برای ایجاد آشتی بین زوجین در دعاوی طلاق غیر توافقی، آن هم به صورت ناقص و بسیار کم بازده، در حال اجراست. یکی از علل فاصله گرفتن دعاوی زوجین از رویه حَکَمیّت فقدان تصویر شفّاف از ماهیّت فقهی آن است که باعث سردرگمی قانون گذار در قبال اجرای این قانون و احکام و الزامات تقنینیِ آن شده است. نوشتار حاضر به رغم خوانش مشهور فقها از ادلّه حَکمیّت مبنی بر لزوم مداخله حاکم در دعاوی خانواده، با استفاده از روش کتابخانه ای، درصدد اثبات آن برآمد که رویکرد قرآن کریم طرح مسئولیّت اجتماعی همگانی در قبال بسیاری از ناهنجاری های فردی و اجتماعی از جمله دودستگی و جدایی همسران از یک دیگر است. در این فضا، مخاطبان آیه بعث حَکَم به عنوان یکی از گزاره های دخیل در کشف ماهیّت فقهی حَکَمیّت و قرائت تقلیلی از مداخله حاکمیّت در امور زوجین مورد بررسی قرار گرفته و برای اثبات این مدّعا به اطلاق لفظی امر (ابعثوا) و مناسبت حکم و موضوع و تجمیع شواهد و قرائن متعدّد از سایر آیات تمسّک شده است.
۱۷۸.

متغیرهای بیرونی تأثیرگذار بر اعدام در جرایم مواد مخدر با نگاهی به موازین حقوق بشر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۶ تعداد دانلود : ۱۳۶
زمینه و هدف: نظام حقوقی ایران همانند بعضی کشورهای دیگر، در خصوص برخی جرایم مواد مخدر، مجازات اعدام را پیش بینی کرده است که در این راستا ضرورت حذف مجازات اعدام از نظام حقوقی ایران، منطبق با تعهدات بین المللی و حقوق بشری می باشد. مواد و روش ها: این پژوهش، با روش میدانی و تطبیقی به بررسی متغیرهای بیرونی تأثیرگذار بر نظام کیفردهی مجازات اعدام در مواد مخدر می پردازد. در این راستا، با تحلیل محتوای اسناد و مدارک از جمله پرونده های قضایی محکومان به اعدام و مصاحبه با قضات و وکلای متخصص در این حوزه، بهره برده شده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله اصالت و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: باور عمومی آنس ت که قضات در مقام صدور حکم، کاملا تابع قانون هستند و به هیچ وجه از مؤلفه های فراتر از متن قانون همچون سوء سابقه متهمین و وضعیت اجتماعی، تأثیر رسانه ها و.... تأثیر نمی پذیرند، امّا پاره ای مطالعات تجربی گویای آن است که در برخی موارد، قضات متأثر از این متغیرهای فراقانونی، تعیین مجازات می کنند. نتیجه : متغیرهای فراقانونی ممکن است در احکام صادره از جانب قضات مؤثر واقع ش ود. فلذا پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این پرسش است که شاخصه های خاص فراقانونی از جمله سوء سابقه متهم، نقش رسانه ها و یا خودِ قاضی رسیدگی کننده، چه تأثیری بر روند فرایند کیفری جرأییم مواد مخدر مستوجب اعدام در ایران دارد.
۱۷۹.

آثار و دستاوردهای انفاق بر تحقق اقتصاد مقاومتی و ارتقای کارآمدی اقتصادی نظام اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۵ تعداد دانلود : ۸۹
زمینه و هدف: محقق شدن اقتصاد مقاومتی به عنوان برنامه اقتصادی نظام جمهوری اسلامی ایران، نیازمند بهره گیری از منابع و احکام دینی است که یکی از مهم ترین آنان، انفاق است. در این پژوهش به نقش انفاق بر اقتصاد مقاومتی و ارتقای کارآمدی اقتصادی نظام پرداخته می شود و این پرسش مطرح است: انفاق از چه راههایی بر تحقق اقتصاد مقاومتی و کارآمدی اقتصادی نظام اسلامی اثرگذار است؟ مواد و روش ها: روش مقاله حاضر تحلیلی و توصیفی و ابزار انجام پژوهش نیز کتابخانه ای است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر، ارجاع دهی مستند و امانتداری مبنا قرار گرفته است. یافته ها: انفاق و شیوه های برآمده از آن، نقش مهمی در جلوگیری از تکاثر ثروت، مبارزه با فقر، حمایت از کسب و کار، صرفه جویی و میانه روی در امور اقتصادی و بسترسازی برای جلوگیری از وابستگی به کشورهای بیگانه خواهد داشت. علاوه بر این، نتایج مهم انفاق در عرصه اقتصاد مقاومتی، رفاه و آسایش و شکوفائی استعدادهای مادی و معنوی و مواسات و همدلی و کمک به نیازمندان است که به معنای ارتقای کارآمدی نظام اقتصادی اسلامی می باشد. نتیجه: جهت اثرگذاری انفاق بر تحقق اقتصاد مقاومتی و کارآمدی اقتصادی، ضرورت دارد تا منابع انفاق را تحت یک مدیریت واحد و متمرکز برای طراحی و برنامه ریزی و نظارت و رعایت اولویت ها درآورد. همچنین درآمد حاصله از منابع انفاق را در عرصه اقتصادی سرمایه گذاری نمود تا باعث کارآمدی اقتصادی و پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی گردد.
۱۸۰.

مراتب عقلانیت حضرت زینب (س) در بازسازی تربیت دینی جامعه اسلامی پس از کربلا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۸ تعداد دانلود : ۱۳۲
واقعه کربلا، نه تنها فاجعه ای تاریخی، بلکه نقطه عطفی در تبیین عقلانیت دینی، مسئولیت اجتماعی و بازسازی تربیت ایمانی در جهان اسلام است. حضرت زینب(س) پس از شهادت امام حسین(ع) با ایراد خطبه هایی بلیغ، رفتار خردمندانه و کنشگری فعال در برابر ظلم، الگویی بی بدیل از عقلانیت عملی، تربیتی، سیاسی و تفسیری ارائه داد. پژوهش حاضر با تکیه بر منابع قرآنی، روایات معتبر و تحلیل تطبیقی شخصیت حضرت زینب(س) با زنان برجسته اهل بیت(س)، به بررسی مراتب عقلانیت ایشان می پردازد. این پژوهش، با رویکرد میان رشته ای و استفاده از روش های تفسیری، فلسفی و گفتمان شناختی، عقلانیت حضرت زینب(س) را در سه بُعد گفتاری احتجاجی، رفتاری تدبیری و گرایشی ایمانی طبقه بندی کرده است. نتایج نشان داد که این الگو می تواند در تربیت نسل دختران مسلمان و ارتقای عقل دینی در نظام آموزشی حوزه های علمیه به کار رود.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان