درخت حوزه‌های تخصصی

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی الگوی سنجش برخط مبتنی بر نظریه ارتباط گرایی در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان در محیط های آموزش مجازی بود. پژوهش حاضر با طرح شبه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه اجرا شد که در آن ۴۰ دانش آموز پایه هفتم به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت تاثیر الگوی سنجش برخط قرار گرفتند و در نهایت عملکرد و میانگین نمرات آنها در پس آزمون مورد بررسی قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل آزمون عملکردی و پرسشنامه یادگیری عمیق بودند که روایی و پایایی آن ها پیش تر تأیید شده بود. داده های کمّی با استفاده از آزمون کوواریانس تحلیل شدند و بخش کیفی که مربوط به طراحی الگوی سنجش برخط بود، با تحلیل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان آموزشی انجام گرفت. نتایج نشان دادند که میانگین نمرات گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (73/13 در برابر 96/10) و ضریب اثر بالا (566/0) اثربخشی مدل را تأیید کرد. همچنین تحلیل کیفی داده ها، منجر به طراحی الگویی با چهار مؤلفه «مربی»، «فراگیر»، «روش ها» و «ابزارها» شد که تعامل میان آن ها یادگیری فرایندی را در حین سنجش ارتقاء می داد. انطباق الگوی طراحی شده با ابعاد یادگیری معنادار طبقه بندی فینک نیز مورد تأیید قرار گرفت. نظر سنجی دانش آموزان، نشان ازواقع گرایانه و منصفانه بودن نمره های کسب شده داشت. یافته ها مؤید آن است که مدل پیشنهادی با بازتعریف نقش های سنتی سنجش، می تواند مبنایی برای تحول در آموزش الکترونیکی و تحقق «سنجش به مثابه یادگیری» باشدکه مهم ترین مشخصه آن، همزمانی فرایند سنجش و تدریس است.

این پژوهش باهدف شناسایی مولفه های معلمان الهام بخش انجام گرفت. رویکرد پژوهش ، کیفی و روش آن سنتز پژوهی و راهبرد مورداستفاده فراترکیب بود. جامعه پژوهش شامل کتاب ها، پژوهش ها و مطالعات مرتبط با الهام بخشی معلمان بود که با استفاده از کلیدواژه های مشخص و در بازه زمانی 2007 تا 2024، تعداد 77 سند از پایگاه های اطلاعاتی معتبر علمی خارجی انتخاب و بر اساس معیارهای ورود و خروج مورد بررسی قرار گرفتند. پس از چندین مرحله غربالگری بر اساس عنوان، چکیده و محتوای پژوهش، درنهایت 31 سند به صورت هدفمند انتخاب شدند. سپس داده های پژوهش با انجام فرآیند کدگذاری و طبقه بندی ویژگی هایی که در اسناد به عنوان شاخص های معلمان الهام بخش و مفاهیم مرتبط مطرح شده بودند، در سه سطح مضمون پایه، مضمون سازمان دهنده و مضمون فراگیر پالایش و تحلیل شدند. در این پژوهش از قابلیت اعتماد به عنوان معیاری برای جایگزینی روایی و پایایی استفاده شده است. پس از تجزیه وتحلیل اسناد، 122 مضمون باز استخراج و در قالب 30 مضمون سازمان دهنده دسته بندی شدند. درنهایت، مضامین هر دسته در چهار مضمون فراگیر شامل ویژگی های شخصیتی، ویژگی ها و مهارت های حرفه ای، مدیریت مؤثر کلاس و بهینه سازی فرآیند یادگیری و خلاقیت دسته بندی شدند. بر این اساس، این ویژگی ها معلمان را در جایگاه الهام بخشی قرار می دهند که می توانند دانش آموزان و جامعه را به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.

هدف از این پژوهش ارائه مدلی برای آموزش مجازی دوره ابتدایی با استفاده از روش پژوهش ترکیبی بود. جامعه پژوهش شامل معلمان شاغل مقطع ابتدایی بود. در مرحله کیفی،20 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمّی 367 نفر در پژوهش شرکت کردند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه بود. تحلیل مصاحبه ها با استفاده از روش استراس- کوربین و آزمون مدل، از طریق مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. عوامل علّی مدل عبارت هستند از: خلاء تئوریک، فقدان شایستگی های دیجیتال، وابستگی به الگوهای رایج. و عوامل مداخله گر: مشکلات زیرساختی، سخت افزاری و فنی، ساختار سنتی نظام آموزشی و پشتیبانی مدیران از معلمان. عوامل زمینه ای: همکاری، همفکری و هم افزایی بین معلمان، تدریس در کلاس شیشه ای، تدریس در مقابل آئینه، فضای آموزشی پرفشار و پرکار، تداخل کار و خانواده، فراخنای توجه شاگردان در فضای مجازی و نقش چندگانه والدین. راهبردها: تأکید بر محتوای معلم ساخته، دسترسی بیشتر به معلم و محتوا، عدالت توجه، سبک سازی تدریس، برپایی نمایشگاه دائمی و همگانی فعالیتها، زیباسازی فضای آموزش مجازی، گروه بندی، مدیریت اقتضایی فضای آموزشی مجازی. پیامدها: کاهش کیفیت فرایند یاددهی- یادگیری، کاهش اقتدار معلم، کاهش اعتبار ارزشیابی، کاهش روابط عاطفی- اجتماعی، کاهش اعتماد به نفس و افزایش وابستگی شاگردان، خستگی از آموزش مجازی، افزایش دانش و مهارت دیجیتال، تقویت مهارت تدریس توضیحی و افزایش فعالیت های عملی. «بازتولید راهبرد آموزشی مستقیم» به عنوان پدیده مرکزی انتخاب شد. همچنین تحلیل کمّی نشان داد که مدل از برازش مناسب و قابل قبول با داده ها برخوردار است. عمده ترین پیشنهاد تأکید بر «رویکرد تلفیقی کم اثر» با شرایط خاص نظام آموزشی ایران است.

هدف پژوهش حاضر بررسی شیوع فرسودگی شغلی و نقش حمایت اجتماعی، تعامل معلم-دانش آموز و معنویت محیط کار در پیش بینی آن در معلمان کودکان دارای کم توانی عقلانی در دوره کووید-19 بود. روش تحقیق همبستگی بود. جامعه ی آماری پژوهش شامل کل معلمان کودکان کم توان عقلانی استان همدان بود (160=N). حجم نمونه 133 نفر بود که به روش سر شماری انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مقیاس فرسودگی شغلی، مقیاس حمایت اجتماعی، مقیاس تعامل دانش آموز-معلم و مقیاس معنویت محیط کار گردآوری شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری به روش گام به گام استفاده شد. نتایج توصیفی نشان داد که 55/19 درصد معلمان در دوره کووید-19 دارای فرسودگی شغلی بودند. نتایج رگرسیون گام به گام (001/0>p؛ 83/20=F) نشان داد که به ترتیب ارتباط نزدیک معلم-دانش آموز (26/0-=بتا)، تعارض معلم-دانش آموز (25/0=بتا) و حمایت اجتماعی (23/0-=بتا) توانسته اند فرسودگی شغلی معلمان را پیش بینی کنند؛ اما سهم معنویت محیط کار در پیش بینی فرسودگی شغلی معنی دار نبوده است. براساس یافته ها تقویت حمایت اجتماعی، برنامه ریزی در جهت آموزش ارتباط معلم-دانش آموز، و معنویت محیط کار از طریق کارگاه های آموزشی و برنامه های ضمن خدمت می تواند کاهش فرسودگی شغلی معلمان کودکان کم توان ذهنی را در شرایط استرس زا مانند کووید-19به دنبال داشته باشد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه های زیبایی شناختی مؤثر بر تدریس درس اخلاق اسلامی از دیدگاه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی انجام گرفت. روش: در بخش کیفی، با روش تحلیل مضمون و نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۳ نفر انجام شد و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری یعنی زمانی که اطلاعات جدیدی حاصل نمی شد، ادامه یافت. در بخش کمی با روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مضامین بخش کیفی، داده های ۱۶۰ دانشجومعلم گردآوری شد. تحلیل مضمون کیفی براساس الگوی براون و کلارک (2006) انجام شد و تحلیل کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی در لیزرل صورت گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد تجربه زیباشناختی در تدریس درس اخلاق اسلامی از چهار بعد اصلی تشکیل یافته است: زیبایی در منش و رفتار استاد، زیبایی در بیان و روش تدریس، زیبایی در محتوا و معنا، و زیبایی در فضای آموزشی و ارتباط انسانی. ضرایب استاندارد مسیرها بین 0.74 تا 0.82 بود که نشان دهنده سهم قوی هر مؤلفه در تجربه زیباشناختی تدریس است. همچنین، تفاوت معناداری میان دیدگاه دختران و پسران مشاهده نشد. نتایج نشان داد زیبایی در تدریس فراتر از جلوه های ظاهری است و در منش، معنا و روابط انسانی استاد متجلی می شود؛ بنابراین تقویت نگرش زیباشناسانه در تربیت معلم می تواند موجب ارتقای کیفیت آموزش اخلاق اسلامی و پرورش تجربه ای انسانی، اخلاقی و الهام بخش در یادگیری گردد.

هدف: هدف این پژوهش واکاوی لایه های اثربخشی اعضای هیئت علمی بوده است. چرا که اعضای هیئت علمی به واسطه ارتباط با دانشجویان به عنوان سرمایه های انسانی-اجتماعی و همکاران ارزش آفرین می توانند علاوه بر دانش، بر ادراک، احساس و شیوه زیست دانشجویان اثر بگذارند. منظور از لایه های اثربخشی در این پژوهش، نگرش، ارزش ، دانش، منش و کنش اعضای هیئت علمی در امور حرفه ای خویش و در نسبت با دانشجویان است. روش: برای انجام پژوهش روش کیفی و راهبرد تحلیل مضمون انتخاب شد. برای جمع آوری داده با 17 نفر از اعضای هیئت علمی که توسط همکاران و دانشجویان استاد اثربخش معرفی شدند، به عنوان مشارکت کننده مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته تا حد اشباع صورت گرفت. سپس داده های حاصل از مصاحبه های پیاده شده با نرم افزار Atlas Ti کدگذاری و در سطوح مفاهیم، زیرمقولات و مقولات دسته بندی و تحلیل شدند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد اثربخشی اعضای هیئت علمی در دانشگاه بر اساس 1- نگرش استاد نسبت به خود، دانشجو، جامعه و تعهد اخلاقی، 2- ارزش های اعتقادی و حرفه ای، 3- دانش تخصصی، اخلاق حرفه ای و علوم تربیتی، 4- منش استاد یعنی ویژگیهای اخلاقی، رفتاری و روانشناختی او و 5- کنش استاد در نسبت با پرورش دانشجو، برقراری ارتباط مؤثر، مهارت های تدریس، کلامی و شناختی قابل لایه بندی است. بر اساس فراوانی و تأکید مشارکت کنندگان چنین به نظر می رسد که نگرش نسبت به دانشجو، ارزش های اعتقادی و حرفه ای، داشتن دانش تخصصی، ویژگی های رفتاری، توجه به پرورش دانشجو و مهارت برقراری ارتباط مؤثر از اهمیت بیشتری برخوردار است. همچنین نگرش می تواند جهت دهنده سایر مقوله ها باشد و باور توحیدی ارزش افزوده ای در مسیر حرکت استاد باشد که پایبندی به تعهد اخلاقی را تضمین کند و افقی بلند و عمقی متفاوت به ارزش های او ببخشد.

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر نقش معلمان راهنما بر شکل گیری هویت حرفه ای دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان در ایران بود. این پژوهش با استفاده از روش کیفی انجام شد. داده ها از طریق ده مصاحبه نیمه ساختاریافته با دانشجومعلمان سال آخر، یادداشت های میدانی و مشاهدات از جلسات بازخورد پس از تدریس گردآوری گردید. شرکت کنندگان شامل چهارده نفر دانشجومعلم رشته آموزش زبان و ادبیات فارسی بودند که همگی تجربه کارورزی در مدارس متوسطه را گذرانده بودند. تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد: ابتدا تحلیل درون موردی به منظور ترسیم پروفایل فردی و شناسایی ویژگی ها و چالش های هر شرکت کننده، و سپس تحلیل بین موردی با بهره گیری از تکنیک مقایسه مستمر برای شناسایی شباهت ها و تفاوت ها. یافته ها نشان داد که کیفیت تعاملات و میزان دسترس پذیری معلمان راهنما، نقش تعیین کننده ای در ایجاد یا تقویت هویت حرفه ای دانشجومعلمان دارد. در حالی که بازخوردهای دقیق و حمایت های منظم، منجر به تقویت اعتمادبه نفس و انگیزه آموزشی می شود، کمبود تعامل یا حضور محدود راهنما می تواند احساس عدم حمایت و سردرگمی ایجاد کند. نتایج این مطالعه بر اهمیت انتخاب و آموزش معلمان راهنما به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی برنامه های کارورزی در دانشگاه فرهنگیان تأکید دارد و پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی، استانداردهای مشخصی برای نقش آفرینی مؤثر این معلمان تدوین کنند.

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی ارزشیابی عناصر برنامه درسی در شبکه دانش آموزی شاد انجام شد. پارادایم پژوهش حاضر از نوع پراگماتیک بوده است. روش پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی؛ به لحاظ گردآوری اطلاعات، از نوع آمیخته بوده است روش پژوهش در بخش کیفی پدیدارشناسی و در بخش کمی پیمایشی بود. میدان مطالعه پژوهش کلیه معلمان، مدیران مدارس، راهبران آموزشی و پرورشی و کارشناسان آموزش ابتدایی استان خراسان جنوبی بوده اند. روش نمونه گیری در بخش کیفی به روش غیر احتمالی و هدفمند و تا سطح اشباع و در بخش کمی تصادفی طبقه ای بود. براین اساس در بخش کیفی 16 نفرکه با هدف پژوهش همخوانی بیشتری داشتند به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. در بخش کمی جامعه آماری شامل راهبران آموزشی و سرگروه های آموزشی استان خراسان جنوبی(390 نفر) بودند که براساس فرمول کوکران 194 نفر به صورت نمونه گیری طبقه ای تصادفی عنوان نمونه پزوهش انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها در مرحله کیفی از مصاحبه نیمه ساخت مند و در مرحله کمی از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. داده های کیفی با استفاده از روش کلایزی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. و داده های کمی با استفاده از تحلیل عاملی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج تحلیل داده ها الگوی ارزشیابی عناصر برنامه درسی در شبکه دانش آموزی شاد دارای 31 مولفه فرعی بود که در قالب 6 مولفه محیط کاربری، معلم، دانش آموز، محتوا آموزشی، فرایند یاددهی-یادگیری و ارزشیابی فرایند یاددهی-یادگیری تقسیم بندی شدند.

این مقاله به بررسی کیفیت تربیت دینی رسمی در ایران می پردازد و راه هایی برای بهبود آن از منظر فلسفی، با تکیه بر آنچه «رویکرد اسلامی عمل» نامیده می شود، ارائه می دهد. مقاله استدلال می کند که یک چرخش پارادایمی در تربیت دینی رسمی ضروری است. چرخش های پیشنهادی عبارت اند از: گذار از شیء انگاری به فهم عقلانیِ سوژه محور؛ از آموزش تلقینی و پاسخ محور به پرسشگری عقلانی و گفت وگو؛ از قطعیتِ مفروض به تردید عقلانی و استدلال فرضی؛ از مطلق گرایی به حقیقت جویی؛ از دینداری ایستا به کنش دینی پویا؛ از رویکردهای فقهیِ سخت گیرانه به چشم اندازهای آموزشیِ انعطاف پذیر؛ و از وابستگی عاطفی-شناختی به جست وجوی مستقل و صادقانه حقیقت.

یادگیری سیار به عنوان پارادایمی نوین در عرصه آموزش پتانسیل قابل توجهی در پشتیبانی از یادگیرندگان با نیازهای ویژه دارد به شرط آنکه طراحی اصولی در فرایند یادگیری و آموزش در آن اعمال گردد. ازاین رو پژوهش حاضر به منظور تعیین راهبردهای آموزشی مبتنی بر یادگیری سیار و ملاحظات طراحی مرتبط با آن ها برای دانش آموزان با نیازهای ویژه به مرور ادبیات در این حوزه پرداخت و از دستورالعمل پریزما پیروی نمود. جستجوی مقالات در پایگاه های داده معتبر علمی شامل گوگل اسکالر، ساینس دایرکت و پروکوئست با ترکیب کلیدواژه های تخصصی در محدوده زمانی 2010 تا 2025 انجام شد و 144 مقاله استخراج گردید که پس از غربالگری 18 مقاله مرتبط مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که پلتفرم ها و ابزارهای مبتنی بر فناوری های سیار به ویژه هوش مصنوعی با راهبردهای دسترسی و راحتی، تعامل و ارتباط، شخصی سازی و انطباق با نیازها و انگیزه دهی و تشویق نقش مؤثری در بهبود فرآیند آموزش این گروه از دانش آموزان ایفا کرده اند. اگرچه نتایج گویای ظرفیت بالای این فناوری ها در ایجاد محیط های آموزشی فراگیر است اما فقدان پژوهش های طولی و مقایسه ای برای سنجش دقیق اثربخشی آن ها به عنوان چالشی اساسی مطرح می باشد. همچنین ردپای طراحی آموزشی در بسیاری از مقالات دیده نشد.

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان عاطفی اجتماعی (ارتباط بدون خشونت) بر تاب آوری و سازگاری اجتماعی دانش آموزان ناتوان هوشی بود. روش پژوهش به صورت نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل در نظر گرفته شد. جامعه آماری، شامل دانش آموزان ناتوان هوشی شهر تهران بود که در سال 1403 مشغول به تحصیل بودند که با نمونه گیری در دسترس 30 نفر انتخاب و 15 نفر در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه کنترل به صورت تصادفی قرار گرفتند. دانش آموزان گروه آزمایش، در جلسات درمان عاطفی اجتماعی شرکت کردند. هر دو گروه با پرسشنامه سازگاری اجتماعی واینلند (SAQ) و پرسشنامه تاب آوری دورنر (RQ) ارزیابی شدند. یافته ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تحلیل شد. نتایج نشان داد، درمان عاطفی اجتماعی منجر به افزایش تاب آوری و سازگاری اجتماعی گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (05/0 p<). درمان عاطفی اجتماعی می تواند یکی از مداخلات پیش رو در جهت ارتقای سازگاری اجتماعی و تاب آوری کودکان ناتوان هوشی مورداستفاده قرار گیرد.

چالش های مربوط به مهارت های عددی اولیه در سنین پایین می تواند منجر به شکاف های اساسی در یادگیری و عملکرد ریاضی شود و با پیامدهای بلندمدت زیان باری همراه باشد. این مطالعه باهدف بررسی تأثیر برنامه مداخله به ریاضی فکر کن بر مهارت های عددی اولیه و عملکرد ریاضی کودکان پایه اول دبستان در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آزمایشی میدانی است. درمجموع، 30 کودک پایه اول در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی که در سال تحصیلی 1402-1401 مشغول به تحصیل بودند با گمارش تصادفی به گروه های آزمایشی و گواه اختصاص داده شدند. برنامه مداخله برای کودکان گروه آزمایشی، طی 15 جلسه 30 تا 45 دقیقه اجرا شد، درحالی که گروه گواه آموزش رایج کلاسی را دریافت کردند. گروه آزمایشی در مقایسه با گروه گواه، بهبود معنی داری را در مهارت های عددی اولیه (73/0 = d) و مهارت های ریاضی (66/0 = d) با اندازه اثر متوسط نشان دادند. این تأثیرات شش هفته پس از مداخله (پیگیری) نیز قابل مشاهده بود. روی هم رفته، یافته ها نشان می دهد مهارت های عددی اولیه و عملکرد ریاضی در کودکان در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی، انعطاف پذیر هستند و می توانند با مداخلات ریاضی مناسب بهبود یابند.

پژوهش حاضر با هدف تبیین روابط پویایی کلاس درس دانشجویان بر اساس ارتباط استاد و دانشجو با نقش میانجی خلاقیت تیمی و اعتمادبه نفس خلاق دانشجویان صورت گرفته است. این پژوهش با رویکرد کمی گرا و روش توصیفی – همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه سمنان به تعداد 12085 نفر در سال تحصیلی 1404 – 1403 بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبی 373 نفر دانشجو انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از ابزارهای ارتباط استاد و دانشجو کوکلی و همکاران (2004)، خلاقیت تیمی جیانگ و ژانگ (2014)، اعتماد به نفس فیلان و یانگ (2003) و پویایی کلاس درس چانگ (2019) استفاده گردید. روایی صوری و محتوایی ابزارهای پژوهش مورد تایید قرار گرفت و پایایی ابزارهای پژوهش با استفاده از آلفای کرونباخ بالاتر از 0.7 بدست آمد و مورد تایید قرار گرفت. یافته ها حاصل از تحلیل داده های پژوهش با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد ارتباط استادان و دانشجویان و خرده مقیاس های آن اثر مثبت و معناداری بر پویایی کلاس درس دارد. مطابق یافته ها، دو متغیر اعتماد به نفس خلاق و خلاقیت تیمی و خرده مقیاس های آن در ارتباط با پویایی کلاس درس و ارتباط استادان و دانشجویان نقش میانجی مثبت داشت. افزون بر این، یافته های به دست آمده با استفاده از تحلیل مسیر نشان داد با توجه به شاخص های نیکویی برازش، الگوی تدوین شده از برازش مطلوبی برخوردار است. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت ارتباط استاد و دانشجو نه فقط یک تعامل اجتماعی ساده، بلکه یک فرآیند پیچیده روان شناختی و آموزشی است که می تواند با ایجاد اعتماد، امنیت روانی و احترام متقابل، بستر لازم برای شکل گیری خلاقیت های تیمی را فراهم و منجر به پویایی کلاس درس در دانشگاه ها شود.

هدف این پژوهش بررسی چالش های معلمان در اجرای برنامه های درسی چندفرهنگی در مدارس چندقومیتی استان خراسان رضوی بود. از منظر فلسفه پژوهش، این مطالعه در چارچوب پارادایم تفسیری قرار دارد و از رویکرد استقرایی بهره می برد و در دسته تحقیقات کیفی جای می گیرد. جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی در مناطق چندقومیتی استان خراسان رضوی بود که ۸ نفر از آن ها (۴ زن و ۴ مرد) به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد و ابتدا به صورت کلمه به کلمه پیاده سازی گردید. فرآیند تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد: در مرحله ی باز، داده ها به واحدهای معنایی تقسیم و مفاهیم اولیه بدون پیش فرض استخراج شدند و در مرحله ی محوری، این کدها بر اساس شباهت ها و روابط مفهومی در قالب مقوله های گسترده تر سازمان دهی شدند. سپس مضامین استخراج شده به توصیفی جامع و منسجم از تجربه های مشارکت کنندگان تبدیل شد. مهم ترین چالش های معلمان در این مدارس در قالب ۱۰ شاخص اصلی شناسایی شد: ناهماهنگی زبانی، کمبود محتوای چندفرهنگی، موانع ساختاری و سیاست های آموزشی، نیاز به توانمندسازی حرفه ای معلمان، توجه به هویت فرهنگی دانش آموزان، ضرورت بازنگری سیاست های مدرسه، بهره گیری از منابع محلی، نگاه به تنوع فرهنگی به عنوان فرصت، گسترش فعالیت های مشارکتی و مشارکت فعال خانواده ها و جامعه. یافته ها نشان داد که موفقیت در اجرای برنامه های درسی چندفرهنگی مستلزم رفع چالش های زبانی، محتوایی و ساختاری، ارتقای مهارت های حرفه ای معلمان، حمایت سیاستی و بهره گیری از فرصت های فرهنگی و اجتماعی است. نتایج پژوهش به سیاست گذاران آموزشی نشان می دهد که برای تحقق برنامه های چندفرهنگی، لازم است اصلاحات متمرکز بر زبان، محتوای آموزشی و آموزش تخصصی معلمان انجام شود، سیاست های ساختاری مدرسه بازنگری گردد، هویت فرهنگی دانش آموزان به رسمیت شناخته شود و مشارکت خانواده ها فعالانه گسترش یابد تا محیط آموزشی فراگیر ایجاد شود.

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای تحول مثبت نوجوانی در رابطه عاملیت شخصی و سازگاری با مدرسه (شامل سازگاری اجتماعی، سازگاری عاطفی و سازگاری تحصیلی) بود. طرح پژوهش از نوع همبستگی بود. شرکت کنندگان پژوهش 230 دانش آموز (115 دختر و 115 پسر) دوره متوسطه دوم شهرستان شیراز بودند که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه عاملیت شخصی (Jääskelä et al., 2017)، پرسشنامه تحول مثبت نوجوانی (Geldhof et al., 2014) و سیاهه سازگاری با مدرسه (Sinha & Singh, 1993) استفاده شد. داده ها با روش آماری مدل یابی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار AMOS نسخه ۲۴ تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است. یافته ها حاکی از آن بود که عاملیت شخصی بر تحول مثبت نوجوانی و سازگاری عاطفی اثر مثبت و معنی دار و بر سازگاری اجتماعی اثر منفی و معنی دار دارد. این متغیر نتوانست به نحو مستقیم و معنی دار سازگاری تحصیلی را پیش بینی کند. تحول مثبت نوجوانی اثر مثبت و معنی دار بر سازگاری عاطفی و تحصیلی نشان داد و قادر به پیش بینی معنی دار سازگاری اجتماعی نبود. علاوه بر این، تحول مثبت نوجوانی نقش واسطه ای در رابطه عاملیت شخصی با سازگاری تحصیلی و عاطفی داشت. به طور کلی، نتایج پژوهش حاضر با تأیید مدل پژوهش، شواهد قانع کننده ای را در خصوص نقش واسطه ای تحول مثبت نوجوانی در رابطه بین عاملیت شخصی و سازگاری با مدرسه (مشخصاً سازگاری تحصیلی و عاطفی) ارائه می دهد .

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی یادگیری خودتنظیم بر انگیزش آنلاین دانش آموزان در محیط های یادگیری آنلاین بود. شرکت کنندگان شامل 60 نفر از دختران دانش آموز پایه نهم متوسطه اول (با میانگین سنی 93/14 و انحراف معیار 60/0) بودند که در سال تحصیلی1401-1400 در منطقه کامفیروز به تحصیل اشتغال داشتند. این افراد با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند.. پس از تعیین تصادفی گروه آزمایش و کنترل، از هر دو گروه پیش آزمون گرفته شد و پس از آن گروه آزمایشی به مدت 10 جلسه 90 دقیقه ای در جلسات آموزش خودتنظیمی یادگیری شرکت کردند اما گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. آموزش به وسیله نرم افزار خودتنظیمی انجام شد که بر مبنای مدل چرخه ای خودتنظیمی زیمرمن ساخته شده بود. پس از اتمام دوره از هر دو گروه پس آزمون گرفته شد. جهت سنجش متغیرها از پرسشنامه یادگیری خودتنظیم آنلاین، ابزار انگیزش و یادگیری آنلاین و خرده مقیاس ارزش درونی پرسشنامه راهبردهای انگیزشی برای یادگیری استفاده شد. نتایج بررسی پایایی و روایی پرسشنامه ها که در بررسی مقدماتی و بر روی داده های 526 دانش آموز دختر و پسر مدارس متوسطه منطقه کامفیروز انجام شد، رضایت بخش بود. یافته های حاصل از تحلیل آماری کواریانس نشان داد که نمرات انگیزش یادگیری آنلاین گروه آزمایشی به طور معنی داری بالاتر از گروه کنترل است. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که آموزش خودتنظیمی با نرم افزار و مبتنی بر نظریه خودتنظیمی زیمرمن می تواند نقش مهمی در افزایش انگیزش یادگیری آنلاین دانش آموزان ایفا کند.

پژوهش حاضر با هدف پدیدارشناسی نشانه های برنامه درسی متراکم در دوره ابتدایی ایران انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و روش، پدیدارشناسی توصیفی بود. شرکت کنندگان شامل ۶۱ نفر از معلمان، دانش آموزان، والدین و متخصصان آموزش و پرورش دوره ابتدایی در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد و گردآوری تا مرحله اشباع داده ها ادامه یافت. جهت تحلیل، روش کدگذاری و مقوله بندی به کار گرفته شد. تحلیل یافته ها به شناسایی ۵ مضمون و ۱۳ مقوله منجر گردید. نتایج پژوهش حاکی از این بود که متراکم شدن محتوا از لحاظ حجم، چگالی، دشواری و ابهام، کمبود زمان ناشی از توزیع نامتوازن و کم بودن روزهای آموزش، قربانی شدن برخی دروس به بهای توجه به درس های دیگر، نتایج ضعیف پیشرفت تحصیلی و نارضایتی ذی نفعان در اثر فشار کاری، دلزدگی و تحمیل هزینه های آموزش بر والدین، نشانه هایی از وجود تراکم در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران است.

این مقاله با هدف طراحی برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه برای تقویت مهارت تفکر خلاق در دانش آموزان پایه سوم دبستان انجام شد. برای انجام آن از روش کیفی و تحلیل محتوای مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۴ خبره مرتبط با تفکر خلاق یا برنامه فرادرسی استفاده شد. یافته ها نشان داد که یک برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه مؤثر باید شامل مؤلفه هایی مانند وظایف داوطلبانه گروهی، سازمان های دانش آموزی، مشارکت محوری، استفاده از منابع فناورانه، همکاری با سازمان های خارجی، بازدیدهای علمی و پروژه های خارج از مدرسه باشد. اهداف این برنامه دستیابی به مهارت های تفکر، خودراهبری، خودانگیختگی و تعمیق دانش نظری است و محتوای آن باید مبتنی بر نیاز دانش آموزان، پژوهش محور، تعاملی و متنوع باشد. راهبردهای آموزشی پیشنهادی شامل روش های مشارکتی، اکتشافی، ایفای نقش، بارش مغزی و فعالیت های هنری است و ارزشیابی آن نیز باید از طریق خودارزیابی، فرایندمحور، مبتنی بر پرسش و پاسخ و پوشه ای صورت گیرد. بنابراین به طور معناداری به پرورش تفکر خلاق در دانش آموزان دوره ابتدایی کمک کند.

این پژوهش با هدف تدوین شاخص های استاندارد برای سنجش کیفیت طرح درس های سازنده گرایانه مبتنی بر الگوی REACT و بررسی تأثیر یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) با میانجی گری بازخورد همتا بر مهارت طرح درس نویسی دانشجو-معلمان آموزش ابتدایی انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی اجرا گردید. در مرحله کیفی، با بهره گیری از تحلیل محتوا و مصاحبه با ۱۰ متخصص علوم تربیتی و آموزش ابتدایی، ۲۰ شاخص استخراج شد که دارای روایی محتوایی ۸۵/۰ و پایایی ۸۶/۰ بودند. در مرحله کمی، ۸۰ دانشجو-معلم دختر دانشگاه فرهنگیان مازندران به صورت هدفمند-تصادفی در دو گروه آزمایشی (با و بدون بازخورد همتا) قرار گرفتند و داده ها با آزمون t مستقل تحلیل شدند. پروتکل PBL شامل سه مرحله طراحی مسئله، کاربرد مفاهیم پروژه محور و بازخورد همتا بر پایه الگوی REACT بود. یافته ها نشان دادند شاخص های تدوین شده ابزار معتبری برای سنجش کیفیت طرح درس ها فراهم کردند و ادغام PBL با بازخورد همتا موجب بهبود معنادار مهارت طرح درس نویسی گردید.

پس از دوران همه گیری کووید-۱۹ که در آن، آموزش آنلاین جایگزین آموزش حضوری شد، چگونگیِ استفاده هم زمان از هردو نوع آموزش درقالب یک رویکرد تلفیقی، موردتوجه پژوهشگران واقع شد. در این مقاله، نتایج گزارشی ارائه می شود که با استفاده از چارچوب نظری «اجتماع کاوشگری»، تأثیر تلفیق دو نوع آموزش حضوری و آموزش آنلاین تحت عنوان آموزش ترکیبی برای تدریس مثلثات، از نظر معلمان ریاضی در ایران، بررسی شد. 17 نفر داوطلب شرکت در مطالعه شدند که همگی، تجربه تدریس آنلاین مثلثات را داشتند. جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته صورت گرفت و با موافقت شرکت کنندگان، ضبط شنیداری شدند. داده های این مطالعه شامل گفت وگوهای اولیه، مصاحبه ها و یادداشت های نویسنده اول و برداشت های مشترک سه نویسنده در مورد آن ها بود. همچنین متن پیاده شده مصاحبه ها، برای شرکت کنندگان ارسال شد و پس از انجام اصلاحات توسط آنان، مورد تحلیل قرارگرفت. چارچوب نظریِ این پژوهش، «اجتماع کاوشگری » با سه مؤلفه اجتماعی و شناختی و تدریسی بود. کاهش نظام وار داده ها با روش تحلیل مضمون انجام شد. در نتیجه، چهار مضمون اصلی «شخصی سازی آموزش»، «میزان تمرکز در نظام آموزشی»، «اختیارات معلمان» و «انعطاف در برنامه درسی» برای آموزش ترکیبی در ایران، شکل گرفتند و دومؤلفه «موضوع درسی» و «محتوا و سازماندهی محتوا»، به سه مؤلفه مدل «اجتماع کاوشگری» اضافه شدند. از نظر معلمان، گسترش امکانِ دسترسی به منابع آموزشی، تأمین اینترنت برای توسعه عدالت آموزشی، تصمیم گیری سیاست گذاران برای کاهش تمرکز و افزایش اختیارات معلمان، از زیرساخت های ضروری برای اثربخشی آموزش های ترکیبی است.