کیوان صالحی

شوق یادگرفتن به عنوان یک مفهوم کلیدی در روان شناسی آموزشی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف 1) مرور مفهومی پیشینه پژوهشی در باره مفاهیم انگیزش، میل، تمایل، علاقه، شور، شوق، شور و شوق، عشق و مشارکت؛ 2) نشان دادن تمایز و شباهت بین شوق یاد گرفتن با مفاهیم مطرح شده؛ 3) مشخص کردن نشانگرها، ملاک ها و مؤلفه های مرتبط با مفهوم شوق یاد-گرفتن؛ و 4) ارائه تعریف مناسبی از مفهوم شوق یاد گرفتن با جست وجو در پایگاه داده ها Semantic Scholar ,Google Scholar, Springer, SAGE و Science Direct در دوره زمانی 2023-2000 با استفاده از کلید واژه های مرتبط با مفاهیم مذکور به طور جداگانه انجام شده است. جست وجوی اولیه به بازیابی 21609 مقاله منجر شد که بعد از اعمال ملاک های انتخاب و خارج کردن مقالات از جست وجو؛ 125 مقاله در زمینه موضوع مورد بررسی به دست آمد. اسناد منتخب با استفاده از راهبرد تحلیل محتوای کیفی اولزاید، تحلیل شد. در نهایت، می توان شوق را به عنوان یک سازه انگیزشی وابسته به فرهنگ که مترادف با شور و شوق است را به داشتن و نشان دادنِ میل، تمایل یا علاقه شدید کودک نسبت به یادگرفتن چیزی که برایش لذت بخش و بسیار هیجان انگیز یا جالب است، تعریف کرد. افزون بر این، تفاوت ها و شباهت های موجود بین مفاهیم شوق با انگیزه، میل، تمایل، علاقه، شور، شور و شوق، عشق و مشارکت نشان می دهد که از نظر شدت منبع انگیزشی و میزان تجلّی هیجانی با یکدیگر فرق دارند و می-توان آن ها را بر روی یک پیوستار از انگیزش درونی به تجلّی هیجانی و رفتار قابل مشاهده نمایش داد.

این پژوهش کیفی با هدف تبیین مفهوم استعداد از دیدگاه متخصصان علوم رفتاری در بافت نظام آموزشی ایران انجام شد. با اتخاذ رویکرد سازاگرایانه و بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با متخصصان حوزه استعدادپروری گردآوری و با استفاده از نرم افزار MAXQDA تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که مفهوم استعداد در مرکز این مطالعه، دارای ماهیتی چندبعدی و پویاست که در تعامل میان عوامل ذاتی و محیطی شکل می گیرد. تحلیل داده ها منجر به استخراج چهار مؤلفه کلیدی شد که همگی در خدمت تبیین چیستی استعداد قرار دارند. ماهیت استعداد (هسته مرکزی پژوهش) شامل: ابعاد زیستی (توانمندی های ذاتی و وابسته به هوش) و ابعاد اجتماعی (تأثیرپذیری از محیط و جهت گیری آینده نگر)؛ همچنین ویژگی های افراد بااستعداد به عنوان شاخص های تشخیصی مفهوم، عوامل مرتبط (شناختی، هیجانی، زیستی و بافتی) به عنوان بسترهای شکل دهنده و روش های شناسایی به عنوان ابزارهای عملیاتی سازی مفهوم. مطالعه حاضر با ارائه مدلی یکپارچه نشان می دهد که درک جامع از استعداد، مستلزم توجه همزمان به ابعاد ذاتی (ژنتیک و هوش) و ابعاد اکتسابی (محیط و آموزش) است. این یافته ها می تواند مبنایی برای توسعه چارچوب های نظری و طراحی برنامه های عملی در نظام آموزشی ایران فراهم آورد. 

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد سنجش و اندازه گیری هزینه-اثربخشی آموزش الکترونیکی و آموزش حضوری و عوامل مؤثر بر آن انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش به روش مرور نظام مند و با جستجوی منظم پایگاه های داده های علمی انجام شده است. از 670 مطالعه غربال شده، 42 اثر علمی انتخاب و مورد بررسی کامل قرار گرفته اند. کیفیت مقالات انتخاب شده با ابزار CASP ارزیابی گردیده و برای تحلیل محتوای آنها از روش تحلیل مضمون بهره گرفته شده است. یافته ها: در مجموع، ابعاد سنجش هزینه-اثربخشی آموزش الکترونیکی و حضوری از حیث اثربخشی، در دو بخش شامل مؤلفه های اثربخشی (با 32 نشانگر و 11 ملاک) و عوامل اثربخشی (با 52 نشانگر و 8 ملاک) و از حیث هزینه های آموزشی در دو دسته هزینه های جاری و سرمایه ای(با 65 نشانگر و 9 ملاک) شناسایی شده است. همچنین، پنج روش تحلیل هزینه-اثربخشی مشخص گردیده و عوامل مؤثر بر اثربخشی آموزشی با 86 نشانگر و 11 ملاک، در چهار دسته (فردی، آموزشی، بودجه ای-پشتیبانی و فنی-زیرساختی) قرار گرفته اند. در نهایت، با دستاوردهای مذکور، چارچوب مفهومی-تحلیلی برای سنجش هزینه-اثربخشی روش های آموزشی ارائه شده که ابعاد سنجش هزینه-اثربخشی روش های آموزشی را به صورت یکپارچه بازنمایی و چیستی (با تمرکز بر ستانده های آموزشی و دستاوردهای یادگیری) و چراییِ اثربخشی (با تمرکز بر عوامل و فرایندهای آموزشی) را تبیین می کند. نتیجه گیری: روند روبه رشد مقالات منتخب، حاکی از اقبال روز افزون به سنجش هزینه-اثربخشی در عرصه های مختلف علمی-آموزشی است که عمدتاً در کشورهای پیشرفته با کاربست روش های کمّی انجام شده است. با این حال، فقدان چارچوب مفهومی-تحلیلی مناسب در این رابطه بعنوان محدودیت اساسی پیشینه شناسایی شده است؛ پیشینه داخلی بیشتر بر سنجش اثربخشی از دیدگاه استادان و دانشجویان تمرکز داشته و به اندازه گیری اثربخشی به صورت کمّی کمتر توجه شده است. از حیث روش های تلفیق نتایجِ اثربخشی با هزینه ها، عمدتاً روش های ساده بکارگرفته شده و این در حالی است که روش تفصیلی هزینه-اثربخشی قابلیت های لازم را برای انجام تحقیقات تجربی تطبیقی مبتنی بر چارچوب مفهومی-تحلیلی پیشنهادی تحقیق حاضر دارد.

ارزشیابی تأثیر یکی از ضروری ترین گام ها در فرآیند اجرای طرح ها و برنامه ها و راهبردی ترین شیوه قضاوت درباره کیفیت فعالیت های انجام شده به خصوص در عصر اطلاعات است. با توجه به اهمیت و جایگاه این شیوه ارزشیابی، تدوین و معرفی یک فهرست وارسی دقیق برای ارزیابی کیفیت ارزشیابی های تأثیر (فرا ارزشیابی تأثیر) از ضرورت دوچندانی برخوردار است. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با استفاده از رویکرد آمیخته از نوع اکتشافی و با تلفیق دو روش اَسنادی و مطالعات ارزشیابی، یک فهرست وارسی فرا ارزشیابی تأثیر، طراحی و تدوین شود. در مرحله نخست مطالعه، کدگذاری و تحلیل دقیق 16 سند مبتنی بر راهبرد آلتاید، منجر به شناسایی 35 گویه شد. در مرحله دوم با استفاده از فهرست وارسی تدوین شده، به ارزشیابی 18 پژوهش واجد شرایط اولیه پرداخته شد. در این مرحله، یافته ها نشان دهنده عدم دستیابی پژوهش ها به سطح تسلط در 28/94 درصد از نشانگرها معادل 33 نشانگر از 35 نشانگر (به طور دقیق عدم دستیابی 100 درصد پژوهش های ارزیابی شده به حد تسلط در 71/65 درصد از نشانگرها، عدم دستیابی بیش از 50 درصد پژوهش های ارزیابی شده به حد تسلط در 57/28 درصد از نشانگرها، و عدم دستیابی 50 درصد پژوهش های ارزیابی شده به حد تسلط در 71/5 درصد از نشانگرها) است. بنابراین تحلیل نتایج حاکی از ضعف مفرط مطالعات ارزشیابی تأثیر در رعایت اصول زیربنایی این نوع ارزشیابی از جمله ارائه یک نظریه تغییر، تهیه طرح ارزشیابی، تهیه فهرست وارسی ارزشیابی، تشکیل تیم ارزیابی آموزش دیده و موارد دیگر است که این مسأله کیفیت این مطالعات را با تردید جدی همراه می سازد. همچنین کم توجهی به اصول ارزشیابی تأثیر به عنوان مهم ترین بخش در اجرای برنامه ها، مداخلات و تغییرات، به غفلت از تأثیرات واقعی، بلندمدت و پایدار برنامه ها و توجه به نتایج سطحی، فوری و کوتاه مدت می انجامد، لذا توجه مدیران، ارزشیابان و پژوهشگران در حوزه ارزشیابی تأثیر به اصول اساسی ارزشیابی تأثیر و گویه های مهم ارائه شده در فهرست وارسی پژوهش حاضر و ارزشیابی بر اساس آن ها ضروری است.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی آسیب های فرایندهای یاددهی-یادگیری در دانشگاه ها انجام شد. برای این منظور، از مرور نظام-مند، برای شناسایی آسیب ها و واکاوی فرایند یاددهی ویادگیری در دانشگاه ها وارائه راهکارهایی پرداخته است. با جستجو در پایگاه های داخلی شامل:«, Civilica, SID, Ensani Portal IranDoc Noormags, »، بین سال های 1395 تا 1401 تعداد 165سند بازیابی سپس با استفاده از نشانگرهای فهرست وارسی ارزیابی پریزما(PRISMA)، 30مقاله برای مطالعه و تحلیل انتخاب شدند. همچنین با جستجو در پایگاه داده های بین المللی همچون «ERIC ،Google Scholar،Springer، ELSEVIER،science Direct ,Scopus » در بازده زمانی 2015 تا 2022 تعداد 85 سند بازیابی و مجددا با استفاده از نشانگرهای فهرست وارسی ارزیابی پریزما(PRISMA)، 6 مقاله برای مطالعه و تحلیل انتخاب شدند.در نهایت پنج عامل شامل: ویژگی های شناختی–رفتاری اساتید،آمادگی و توانمندسازی دانشجویان، اثربخشی تدریس شامل:(کیفیت طراحی تدریس،کیفیت اجرای تدریس)، محیط آموزشی و فناوری و پژوهش از عمده ترین موضوعات هستند که در دانشگاه ها آسیب هایی به دنبال دارند. از یافته های بدست آمده می توان در خلق موقعیت های یادگیری-یاددهی کارآمد و پویا ، ارتقای کیفیت خدمات آموزشی و تدریس،اصلاح یا تغییر و نوآوری در نظام آموزش عالی، چابکسازی دانشگاه،توسعه تعاملات و مشارکت دانشگاه ها در سطح ملی استفاده کرد.

این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت بندی مهارت های نرم ضروری در حرفه معلمی، با اتخاذ رویکرد آمیخته از نوع اکتشافی انجام شده است. بخش کیفی با روش پدیدارشناسی توصیفی اجرا شد؛ مشارکت کنندگان با راهبرد ملاکی، از میان معلمان باتجربه و متخصصان موضوعی انتخاب شده و پس از 14 مصاحبه اشباع داده ها حاصل شد. داده ها با استفاده از فن مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش کلایزی تحلیل شد. پس از دسته بندی یافته های مرحله قبل با مراجعه به کارشناسان در قالب مراحل فن دیمتل میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هریک از ملاک ها محاسبه شد. در نهایت 19 زیرمضمون شناسایی و در قالب هفت مضمون اصلی شامل مسئولیت پذیری، بهسازی، برون گرایی، تطبیق پذیری، عاملیت فردی، کاراندیشی و عاملیت تربیتی طبقه بندی شد. 5 ملاک اول به ترتیب میزان تأثیرگذاری شامل حساسیت اخلاقی، پاسخگویی، مربیگری، تعهد و وظیفه شناسی است. نتایج بیانگر گستره وسیع مهارت های نرم ضروری برای حرفه معلمی است و ضرورت تدوین سازوکاری علمی، شواهدمحور برای سنجش دقیق آنها پیش از ورود به حرفه معلمی آشکار است.

هدف: درک ناکافی از پویایی های علّی و شبکه ای میان ملاک های ارزیابی، به ویژه در حوزه عملکرد معلمان در بستر یادگیری الکترونیکی، چالشی بنیادی و مانعی جدی در دستیابی به ارزیابی های روا، عادلانه، دقیق و توسعه ای است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل روابط علّی میان ملاک های ارزیابی عملکرد معلمان در محیط های یادگیری الکترونیکی و همچنین زمینه سازی برای ارتقای دقت ارزیابی و توسعه چارچوب تصمیم گیری مبتنی بر روابط میان ملاک ها انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش با طرح روش های آمیخته (کیفی و کمّی) اجرا گردید. در بخش کیفی، با بهره گیری از روش نظریه داده ها، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کارشناسان آکادمی برنامه نویسی یاسان انجام شد. تحلیل داده ها در سطح نظم دهی مفهومی به شناسایی ۱۱۶ نشانگر و دسته بندی آنها در قالب ۱۹ ملاک و ۵ عامل منجر گردید. در بخش کمّی، مبتنی بر روش همبستگی ، داده های پرسشنامه مقایسات زوجی از پنج کارشناس با روش چندملاکی دیمتل تحلیل شد تا روابط میان ملاک ها بررسی گردد. یافته ها: تحلیل دیمتل نشان می دهد ملاک های «دیدگاه متعهدانه به آموزش»، «اشتیاق به تدریس-یادگیری» و «کشف و ارتقای قابلیت های یادگیرندگان» تأثیرگذارترین و ملاک های «روش تدریس»، «مدیریت کلاس» و «تعامل» بیشترین تأثیرپذیری و بالاترین سطح تعامل با سایر ملاک ها را داشتند. نتیجه گیری: تمرکز بر ملاک های تأثیرگذار و دارای تعامل بالا با سایر عوامل، امکان طراحی نظام های ارزیابی دقیق، پویا و مؤثر عملکرد معلمان در یادگیری الکترونیکی را فراهم می کند. این رویکرد، مبنایی ساختاریافته برای تصمیم گیری به موقع و مبتنی بر شواهد در اختیار مدیران آموزشی قرار می دهد.

با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، آموزش عالی دستخوش تحولاتی اساسی شده است. این فناوری با ارائه ابزارهای نوآورانه و تسهیل شخصی سازی فرآیند یادگیری، امکان دسترسی گسترده تر به منابع آموزشی و بهبود کیفیت تدریس را فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پذیرش و استفاده از فناوری هوش مصنوعی در میان اعضای هیئت علمی، بر اساس مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری (UTAUT)، انجام شد. جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ است که از بین آن ها ۱۱۸ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسش نامه استاندارد و متناسب سازی شده گردآوری و با استفاده از نرم افزارهای SPSS-27  و AMOS-24  تحلیل شد. یافته ها نشان دادند که عملکرد مورد انتظار، تلاش مورد انتظار و تأثیر اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری(p<0.01) بر قصد رفتاری، و همچنین بر رفتار استفاده از هوش مصنوعی از طریق قصد رفتار دارند. در مقابل، شرایط تسهیلگر و ریسک ادراک شده تأثیر معناداری بر پذیرش این فناوری نداشتند. تحلیل متغیرهای تعدیلگر نشان داد که جنسیت، رابطه بین ریسک ادراک شده و قصد استفاده را تعدیل می کند، به طوری که در میان استادان زن، ریسک ادراک شده تأثیر منفی و معناداری بر قصد استفاده دارد. این نتایج بر اهمیت بهبود زیرساخت ها، افزایش آگاهی از مزایای هوش مصنوعی، تسهیل دسترسی و کاهش نگرانی های مرتبط با این فناوری تأکید دارد و می تواند راهنمایی برای سیاست گذاران و مدیران آموزشی در تسهیل پذیرش و ارتقای کیفیت کاربری مبتنی بر این فناوری در آموزش عالی باشد.

هدف : تفکر نقادانه، کلید حل مسائل پیچیده مهندسی است. برخورداری از این شایستگی ، دانشجویان را به تحلیلگرانی توانمند تبدیل می کند. در فضای چندبعدی مهندسی، شناسایی و تقویت عوامل مؤثر بر این تفکر، موتور محرک ارتقای کیفیت آموزش و خلق راه حل های نوآورانه است. هدف این پژوهش، شناسایی و مدلسازی عوامل تأثیرگذار بر تفکر نقادانه در میان دانشجویان مهندسی است. روش پژوهش : پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، یک بررسی نظام مند بر اساس دستورالعمل PRISMA صورت گرفت و مقالات نمایه شده در پایگاه های اسکوپوس و ساینس دایرکت تحلیل شدند. با بهره گیری از تحلیل اسناد، تحلیل محتوای مقایسه ای پژوهش های مرتبط و مصاحبه با خبرگان، عوامل مؤثر بر تفکر نقادانه استخراج شد. در بخش کمّی، روابط میان عوامل شناسایی شده با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری تفسیری (ISM) بررسی و سطح بندی گردید. سپس با به کارگیری تحلیل تاثیرات متقابل مستقیم و غیرمستقیم (MICMAC)، میزان اثرگذاری و اثرپذیری متقابل عوامل مشخص و یافته های کیفی تأیید شد. یافته ها : از میان ۱۱ عامل استخراج شده، هشت عامل کلیدی شامل روش های تدریس تعاملی، کیفیت محتوای آموزشی، توانایی تحلیل و حل مسئله، نظام پشتیبانی و بازخورد، پرورش خلاقیت، عوامل محیطی فرهنگی، کاربرد فناوری در آموزش و عوامل فردی–انگیزشی، تأثیر معناداری بر تقویت تفکر نقادانه دانشجویان مهندسی دارند. نتیجه گیری : نتایج نشان می دهد که تقویت تفکر نقادانه در آموزش مهندسی مستلزم نگاهی سیستماتیک و تمرکز بر عوامل مستقل و ارتباطی است. بازطراحی برنامه های درسی، توسعه روش های تدریس تعاملی و بازنگری نظام های ارزیابی می تواند زمینه ساز تربیت مهندسانی توانمند و آماده برای مواجهه با چالش های نوین باشد.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل، ملاک ها و نشانگرهای شایستگی ارتباطی معلمان دوره ی ابتدایی انجام شد. با توجه به هدف پژوهش از طرح  پژوهش کیفی،  از نوع  مرور نظام مند استفاده گردید. داده های پژوهش براساس دستورالعمل پریزما، مقالات نمایه شده در پایگاه های داده های داخلی در بازه ی زمانی ۱۴۰۳-۱۳۹۹ و پایگاه های داده های خارجی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ جستجو شدند. پس از جستجو در بانک های اطلاعاتی داخلی و خارجی ۵۲۰ منبع مرتبط با پژوهش حاضر یافت شد که پس از پالایش در سه مرحله، ۲۴ مقاله برای تحلیل انتخاب شدند. برای ارزیابی مقالات از برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی (CASP) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای مضمون استفاده شد. برای بررسی قابلیت اعتماد و اعتبار یافته ها از معیارهای خودبازبینی محقق و روش مرور همتا استفاده گردید. در نهایت تحلیل عمیق پژوهش های صورت گرفته منجر به شناسایی ۱۰ عامل، ۳۹ ملاک و ۱۱۶ نشانگر شد. براساس یافته های پژوهش حاضر عوامل مؤثر بر شایستگی ارتباطی معلمان دوره ی ابتدایی عبارت است از: عوامل آموزشی، دانشی، مدیریتی، ارزشی، ارزیابی، روانی-عاطفی، فرهنگی، اجتماعی، غیرکلامی و فناوری می باشد. نتایج یافته ها نشان داد که کیفیت شایستگی ارتباطی معلمان دوره ی ابتدایی نقش تعیین کننده ای در کیفیت سایر شایستگی های آن ها دارد. پژوهش های صورت گرفته به عوامل اجتماعی، روانی-عاطفی، ارزشی و مدیریتی شایستگی ارتباطی معلمان دور ه ی ابتدایی بیشترین توجه را داشته اند که این امر بیانگر آن است که غالباً به شایستگی ارتباطی جهت ایجاد محیط یادگیری مثبت و فراگیر توجه شده است. همچنین به عوامل فناوری و غیرکلامی کمتر پرداخته شده است. لذا ضروری است که پژوهش های آینده عوامل نامبرده بیشتر بپردازند.

با گسترش روزافزون فناوری هوش مصنوعی در آموزش عالی، شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر بر پذیرش و به کارگیری این فناوری به یکی از دغدغه های اصلی پژوهشگران، طراحان آموزشی، سیاست گذاران و مدیران آموزشی تبدیل شده است. اگرچه ابزارهایی برای سنجش پذیرش فناوری در دسترس هستند، تاکنون ابزار بومی و جامعی که به طور خاص مؤلفه های مؤثر بر پذیرش هوش مصنوعی در آموزش عالی را ارزیابی کند، طراحی نشده است. هدف پژوهش حاضر، توسعه و رواسازی پرسشنامه ای برای اندازه گیری عوامل مؤثر بر پذیرش و استفاده از فناوری هوش مصنوعی در آموزش عالی بر پایه مدل UTAUT است. این مطالعه با رویکرد پژوهش آمیخته مدل توسعه ابزار در دو بخش کیفی و کمّی (اسنادی و همبستگی) انجام شد. در بخش کیفی، نشانگان سازه ریسک ادراک شده شناسایی شده و ضمن متناسب سازی سایر گویه ها به شکلی دقیق و بومی سازی شده، نسخه توسعه یافته آماده شد. در بخش کمّی، نمونه ای ۲۳۰ نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل ۲۹ گویه در قالب هفت سازه اصلی شامل عملکرد مورد انتظار، تلاش مورد انتظار، تأثیر اجتماعی، شرایط تسهیل گر، ریسک ادراک شده، قصد رفتاری و رفتار استفاده بود. روایی صوری و محتوایی ابزار با استفاده از نظر خبرگان و شاخص های CVR و CVI تأیید شد. همچنین ثبات و همسانی درونی ابزار از طریق آزمون بازآزمایی، ضریب آلفای کرونباخ و ضریب اُمگا برای هر سازه بررسی و تأیید گردید. یافته ها نشان می دهند که این ابزار از ویژگی های روان سنجی مناسبی برخوردار است و می تواند به طور مؤثری برای سنجش و تحلیل عوامل مؤثر بر پذیرش و استفاده از هوش مصنوعی در آموزش عالی به کار رود.

زمینه: سلامت روان زنان، سنگبنای اساسی برای جامعه ای پویا و پایدار است. زنان، نه تنها قلب تپنده خانواده ها، بلکه معماران آینده از طریق تربیت نسل های نو هستند. کم توجهی به سلامت روان آنها، زنگ خطری برای پویایی و بقای کل جامعه است. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مرتبط با احساس تنهایی زنان انجام شد. روش: مرور نظام مند اسناد، در بازه زمانی فروردین ۱۳۹۳ تا مردادماه ۱۴۰۳ در چهار پایگاه داده های داخلی و بین المللی Magiran ,SID , PubMed و Scopus انجام شد. از بین ۵۵۹ مقاله اولیه بازیابی شده، در نهایت ۱۹ پژوهش، وارد مطالعه گردید. یافته ها: عوامل مرتبط با احساس تنهایی زنان در سه طبقه فردی (شامل نشانه های جسمانی، هیجانی، معنایی اعتقادی)، عامل خانوادگی(شامل موارد ارتباطی،عاطفی، جنسی) و عامل محیطی اجتماعی (شامل مسائل فرهنگی، حمایتی، شغلی و تحصیلی) دسته بندی کرد. دربخش نشانه های جسمانیِ عامل فردی مواردی نظیر بروز و تشدید نشانه های بیمارهای جسمانی، خستگی مفرط، بی اشتهایی، خواب ناکافی، در بخش علائم هیجانی (مواردی نظیر پرخاشگری، زودرنج بودن، اضطراب، نشخوار ذهنی) و در بخش علائم معنایی اعتقادی (مواردی نظیر بی هدفی، بی معنایی در زندگی؛ فقدان احساس خودارزشمندی؛ نداشتن اعتقاد به ارزش های الهی؛ نبود معنویت و باورهای دینی در زندگی)، بودند که نبود معنویت و بی معنایی در زندگی در این بین، برجسته تر بود و در اکثر کشور های جهان مثل ایران، هند، ژاپن، چین، کانادا و کشور های اروپایی، بررسی ها نتایج مشترکی را نمایان می ساخت. در بخش علائم خانوادگی، مسائل ارتباطی تأثیر عمیق تری دارد و این مؤلفه، در کشور های درحال توسعه مانند ایران و شیلی بیشتر دیده می شود. در بخش علائم اجتماعی، مسائل شغلی در کشور های توسعه یافته همچون: نروژ، کانادا، ایتالیا و اسپانیا، نقش پررنگ تری در احساس تنهایی ایفا می کردند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که عوامل مرتبط با احساس تنهایی زنان اولاً بر حسب شرایط فرهنگی و اجتماعی و جغرافیایی متفاوت است؛ثانیاً زنان برحسب شرایط و نقش هایی که دارند می توانند احساس تنهایی را از زوایای متفاوتی تجربه کنند. به نظر می رسد درسطح کلان، شکل گیری و تشدید احساس تنهایی بیمارگونه، و به تبع آن انزوای اجتماعی، به عنوان یکی از بحران های پردامنه بشر امروز، قابل ارزیابی است؛ این امر را می توان برهم کنشِ علل و عوامل متعددی نظیر گرایش به فردگرایی افراطی، رواج اندیشه های مادّی گرایانه و به ویژه غفلت از ارتباط معنادار با خداوند و رویکردهای ایمانی و الهیاتی دانست.

زمینه: عشق پدیده ای است که برخی نوجوانان آن را تجربه می کنند؛ این سازه پیچیده از اهمیت انکارناپذیری در زندگی انسان برخوردار است و طی دهه های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران به خود جلب کرده است. هدف: هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند تحلیل درون مایه و برون مایه تجربه عشق در دوران نوجوانی بود. روش: این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام مند انجام شد، مقالات چاپ شده در زمینه عشق در دوران نوجوانی، در مجلات داخلی و خارجی که در بازه زمانی سال 2000 به بعد در پایگاه های Science Direct, Ensani ,Magiran, SID و موتور جستجو Scholar Google جست وجو گردید، کلید واژه هایی نظیر عشق دوران نوجوانی، روابط رمانتیک در دوران نوجوانی ، Adolescent love، Adolescent romantic relationships مورد استفاده قرار گرفت و نهایتاً 14 مقاله مرتبط و غیرتکراری شناسایی و وارد پژوهش شدند. فرآیند انتخاب و ارزیابی مقالات مطابق بیانیه PRISMA انجام شد. و تحلیل اسناد منتخب براساس راهبرد تحلیل محتوای اولزاید صورت گرفت. یافته ها: مرور نظام مند نشان داد که پدیده عشق در نوجوانی در دو دسته کلی قابل تبیین است: درون مایه شامل تأثیرات درون فردی، تجربه تغییرات پی درپی، ترجیحات نوجوانان در روابط عاشقانه و تفاوت ها در نگرش به عشق؛ برون مایه شامل تأثیر افسانه های عشق، احتمال تجربه عشق موفق، تأثیر خانواده، مسیرهای رشد روابط والد- فرزندی، تأثیر ارتباط با محیط و اثرگذاری بر روابط آینده دسته بندی شدند. نتایج حاکی از آن است که درون مایه مانند تغییرات هورمونی، میزان تکانشگری، تغییرات پی در پی نوجوانان، می تواند زمینه ساز بروز روابط عاشقانه در نوجوانان باشد، اما احساس کنترل شخصی بر رفتارها، عاملی قوی در خودمدیریتی نوجوانان است. میزان عشق دو سویه در نوجوانان پسر بیشتر از دختران است. نوجوانان درگیر در عشق پراگما که به مرور به تکامل می رسد، نسبت به بقیه انواع عشق، شادکامی بیشتری را تجربه می کنند. داستان های عاشقانه، محیط اجتماعی از جمله خانواده، شکل روابط والدگری بر پدیده عشق در دوران نوجوانی موثرند. مرور سیستماتیک نشان داد، در روابط عاشقانه نوجوانان، ارتباطات جنسی در اولویت قرار ندارد. نتیجه گیری: فرهنگ سازی درباره توجه به پدیده عشق در دوره نوجوانی و آگاه سازی والدین، مربیان و نوجوانان، از طریق سیاست گذاری های کلان در کتاب های درسی نوجوانان و آموزش نحوه مواجهه با این پدیده، از پیشنهادهای پایانی پژوهش حاضر است.

پرورش خلاقیت نگارشی به مثابه فعالیتی با انگیزه زیبایی شناختی، که از طریق درک متقابل و برقراری تجارب مشترک بین نویسنده و خواننده برقرار می شود، به آموزشی متناسب و بدون ساختارهای قالبی نیاز دارد تا زمینه بروز استعدادها و قابلیت های مرتبط را فراهم کند. بررسی های پژوهشگران نشان می دهد که تاکنون ملاک ها و نشانگرهای مناسب برای سنجش کیفیت خلاقیت نگارشی ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه نظام نشانگرهای سنجش خلاقیت نگارشی دانش آموزان انجام شده است. بدین منظور از طرح سازاگرای روش نظریه برخاسته از داده ها در سطح نظم دهی مفهومی استفاده شده است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند با 18 نفر از معلمان موفق در آموزش انشا، که مبتنی بر نمونه گیری ملاکی انتخاب شدند، گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از شیوه کُدگذاری آغازین و متمرکز به شناسایی 80 نشانگر انجامید و در قالب 11 ملاک دسته بندی شد که عبارت اند از: خیال پردازی، فضاسازی، شخصیت پردازی، سیالیت، انعطاف پذیری، بسط، اصالت نوشتاری، به کارگیری آرایه ادبی، طرح نوشتاری، سازمان نوشتاری و جذابیت نگارشی. برای رواسازی داده ها ضمن استفاده از راهبرد مرور اعضا از نظرات سه کارشناس حوزه خلاقیت و نویسندگی استفاده شد. با توجه به جامعیت نظام نشانگرهای تدوین شده می توان از آن ها برای سنجش خلاقیت نگارشی دانش آموزان استفاده کرد.

پژوهش حاضر با هدف پدیدارشناسی نشانه های برنامه درسی متراکم در دوره ابتدایی ایران انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و روش، پدیدارشناسی توصیفی بود. شرکت کنندگان شامل ۶۱ نفر از معلمان، دانش آموزان، والدین و متخصصان آموزش و پرورش دوره ابتدایی در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد و گردآوری تا مرحله اشباع داده ها ادامه یافت. جهت تحلیل، روش کدگذاری و مقوله بندی به کار گرفته شد. تحلیل یافته ها به شناسایی ۵ مضمون و ۱۳ مقوله منجر گردید. نتایج پژوهش حاکی از این بود که متراکم شدن محتوا از لحاظ حجم، چگالی، دشواری و ابهام، کمبود زمان ناشی از توزیع نامتوازن و کم بودن روزهای آموزش، قربانی شدن برخی دروس به بهای توجه به درس های دیگر، نتایج ضعیف پیشرفت تحصیلی و نارضایتی ذی نفعان در اثر فشار کاری، دلزدگی و تحمیل هزینه های آموزش بر والدین، نشانه هایی از وجود تراکم در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران است.

هدف: این پژوهش با هدف واکاوی ادراک معنا و مفهوم فرهنگ کیفیت بر اساس اشتراک و افتراق موجود از نظر هیئت علمی، مدیران، کارکنان، و دانشجوهای دانشگاه تهران شکل گرفت. روش پژوهش: رویکرد این مطالعه کیفی و به روش پدیدارشناسی تفسیری بود. شرکت کنندگان تحقیق دربرگیرنده چهار دسته از ذی نفعان شامل اعضای هیئت علمی، کارکنان، مدیران، دانشجویان دانشگاه تهران بودند که به شیوه نمونه گیری ملاکی انتخاب شدند و اشباع پس از 61 مصاحبه حاصل شد. یافته ها: یافته ها به شناسایی 66 نشانگر و دسته بندی آن ها در قالب 19 زیرمضمون و 3 مضمون اصلی منتج شد. در بررسی افتراق، دانشجویان فرهنگ پاسخگومحور، اعضای هیئت علمی فرهنگ مبتنی بر پیشرفت، مدیران فرهنگ کمی محور، و کارکنان فرهنگ عدالت محور را فرهنگ غالب مورد نظر خویش به سمت کیفیت می دانند. مقایسه مفهومی فرهنگ کیفیت در گروه های آموزشی مختلف نشان داد نگاه و ادراک غالب در دانشکده های مختلف با یک دیگر متفاوت است. نتیجه : بر اساس یافته های به دست آمده فرهنگ کیفیت مسئله ای چند بُعدی است که فراتر از اشتراک مفهومی بر حسب سمت دانشگاهی و گروه های آموزشی از تنوع حداکثری و تکثرگرایانه برخوردار بوده است.

هدف این پژوهش بررسی نقش شایستگی های دیجیتال معلمان در کیفیت تدریس آنان و ارائه راهکارهایی برای بهبود آموزش در عصر دیجیتال است. این پژوهش به صورت کیفی و با مرور نظام مند براساس 33 منبع علمی معتبر از سال های 2012 تا 2023 انجام شد و داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA و روش تحلیل مضمون، تحلیل گردید. نتایج نشان داد که شش عامل اصلی شامل 14 مؤلفه، عوامل مرتبط بین شایستگی های دیجیتال معلمان و کیفیت تدریس آنان را شکل می دهند. این عوامل عبارت اند از: مدیریت مؤثر کلاس (با مؤلفه های حمایت و رشد فردی و توانمندسازی یادگیرندگان)، یادگیری عمیق (با مولفه های تسهیل یادگیری، آموزش اثربخش و توسعه دانش و مهارت)، سطوح بالای تفکر (با مولفه های توسعه فرایندهای تفکر و فعال سازی شناختی)، فراگیرمحوری (با مولفه های تحول در نگرش و انگیزه و سازگاری با نیازها)، توانمندی های علمی (با مولفه های سواد محتوایی، سواد آموزشی و سواد فناوری) و ارزیابی مؤثر (با مولفه های سازمان دهی بازخوردها و خودارزیابی). یافته ها نشان دادند که شایستگی های دیجیتال معلمان تأثیری پیچیده و چندبُعدی بر کیفیت تدریس دارند و ازطریق عوامل متعددی در بهبود فرایند تدریس و یادگیری نقش مهمی ایفا می کنند. این نتایج می تواند راهنمایی مؤثر برای سیاست گذاران آموزشی و معلمان برای ارتقای آموزش در عصر دیجیتال باشد.