مریم مقدم پور

پیشینه و اهداف: اقدام پژوهی و برنامه معلم پژوهنده، موضوعی مورد توجه در نظام های آموزش و پرورش جهان است که در ایران به طور محدودتری به آن پرداخته شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی برنامه کشوری معلم پژوهنده انجام شد. روش: روش این مطالعه ارزشیابی بر اساس الگوی پروواس بود که در چهارمرحله از پنج مرحله الگو، به بررسی عملکرد واقعی با معیارهای برنامه و در قالب مقایسه وضع موجود با مطلوب پرداخت. مراحل مورد بررسی شامل طراحی، استقرار، فرایند، و برون داد برنامه بود. وضعیت مطلوب از طریق معیارهای مصرّح در اسناد فرادست نظام آموزش و پرورش، سیاست ها و راهبردهای آموزشی در کشورهای پیشرو، و مرور مقاله ها و کتاب های مرتبط استخراج شد و وضعیت موجود، از طریق استفاده از پرسشنامه، مصاحبه با ذی نفعان، کارگزاران و ارزیابان برنامه تعیین شد. یافته ها: در کلیت مطالعه، در فرایندهای هریک از چهار مرحله، همسویی ها و ناهمسویی هایی میان وضعیت موجود و مطلوب مشاهده شد. نتیجه گیری: در معیارهایی چون دسترسی به منابع علمی، گواهی و تقدیر، ارزشیابی سالانه، حمایت مدیران، و پوشش معلمان تحت برنامه؛ میان دو وضع موجود و مطلوب برنامه همسانی وجود دارد و در مولفه های تخصیص فضای مناسب پژوهشی، هماهنگی درون سازمانی، و انتخاب محتوای مناسب؛ ناهمسویی وجود دارد. تغییر در برنامه آموزشی دانشگاه فرهنگیان، تقویت برنامه های اجرایی برای حمایت حداکثری از معلمان پژوهنده، تهیه امکانات آموزشی لازم، تغییر محتوا و فرایند ارزشیابی کلاسی، و نظارت بر عملکرد مدیران؛ از جمله پیشنهادهای این مطالعه بود.