ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱۲۱ تا ۱۴۰ مورد از کل ۱۴٬۴۲۹ مورد.
۱۲۱.

تاریخ گذاری حدیث "... لَقَدْ جِئْتُکُمْ بِالذَّبْحِ ..." در مصادر روایی فریقین «با تأکید بر روش تعیین حلقه مشترک»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۸ تعداد دانلود : ۱۸۸
تاریخ گذاری مأثورات در نگاه مستشرقان علی رغم گذشت یک سده از مباحث نوین درحدیث پژوهی معاصر تلقی می شود؛ به گونه ای که بازشناسی شیوه آنان در تحلیل روایات از ضرورت این امر گواهی می دهد؛ زیرا قبول یا طرد نتایج آنان فارغ از آشنایی با شیوه حدیث پژوهان غربی میسر نخواهد بود. پژوهش حاضر نیز با نگاهی مشترک بر سند و متن گزاره "لَقَدْ جِئْتُکُمْ بِالذَّبْحِ"، در پی ارزیابی این پرسش است که تعیین حلقه مشترک، کدامین دوره را نخستین خاستگاه زمانی ترویج روایت معرفی می دارد. لذا این پژوهش با نظر به فقدان مطالعات حدیثی پیرامون تاریخ گذاری روایت مذکور در مجامع فریقین، برآن است تا ازگذار پاسخ به سؤال فوق مبتنی بر نتایج حاصل از تحلیل ترکیبی، کاستی های موجود را برطرف نماید. گفتنی است این نوشتار با بهره وری از شیوه توصیفی تحلیلی بدین رهیافت نایل آمد که تحلیل سندی و دلالی روایت بر مبنای مستندات نقلی و کلامی، تماماً از ضعف روایت و گسترش بی رویه آن در عصر فتوحات خلفا حکایت می نماید. نقل منفرد گزاره در مصادر شیعی و انتقال آن در مکتوبات "راوندی" و "طبرسی"، در قیاس با نخستین ورود روایت در سیره "إبن إسحاق" و انعکاس آن با تعدد طرق در منابع متاخرتر، از جمله مهم ترین برآیند حاصله از تحلیل ترکیبی روایت است .
۱۲۲.

نقد و بررسی دیدگاه اصولیان در تفسیر روایت «ان دین الله لا یصاب بالعقول»(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۸ تعداد دانلود : ۱۳۶
دیدگاه اصولیان در تفسیر روایت «ان دین الله لا یصاب بالعقول» چگونه ارزیابی می شود؟ تحقیق پیش رو با روش تحلیلی انتقادی دیدگاه های اصولیان در حاشیه این روایت را تحلیل کرده و به نقد و بررسی آن ها می پردازد. از منظر اصولیان دلیل عدم اصابت عقل با دین الهی، عدم احاطه عقل بر ملاکات احکام شرعی است و حکم عقل بدون اصابت حجت نیست. درنتیجه برای تأمین اصابت باید به عقل قطعی و عقل حاکم در عناوین کلی نظیر عدل و ظلم اکتفا کرد و حکم عقل در جزئیات و تطبیقات حجت نیست. در نقطه مقابل به نظر می رسد بین نفی اصابت و نفی حجیت ملازمه ای نیست و عقل می تواند نظیر سایر حجت های اصولی در عین امکان عدم اصابت، حجت باشد. از سوی دیگر موضوع این روایت نه عقل ظنی حاکم در جزئیات بلکه عقل غیرقابل احتجاج در سیره عقلائی است که به صورت خاص با عمل به قیاس در عصر حضور معصوم به تقابل با سنت نه تقابل با روایت کاشف از آن رفته است. لازمه دیدگاه اصولیان حمل نصوص فراوان حجیت عقل بر فرد نادر یعنی عقل قطعی حاکم در کلیات است. ضمناً صدور روایت مذکور به دلیل اشتمال بر روات ناشناخته و مخالفت با روح قرآن کریم محل تأمل است.
۱۲۳.

نقش مادر در شکل گیری هویت مذهبی فرزند: رویکردی قرآنی-جامعه شناختی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۲ تعداد دانلود : ۷۵
این پژوهش نقش مادر در تعمیق ارزش های دینی و شکل گیری هویت مذهبی فرزند را با تکیه بر آیات قرآن، روایات اسلامی و تحلیل های جامعه شناختی مبتنی بر نظریه های چارلز هورتون کولی (خودآینه ای و گروه نخستین) و پی یر بوردیو (سرمایه فرهنگی و عادت واره) مطالعه می کند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق تحلیل آیات، روایات و منابع نظری گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که مادر به عنوان اولین مربی دینی و اجتماعی، از طریق تعاملات اولیه، گفتار نیکو، رفتارهای الگومدار، ارزیابی مستمر و تقویت روابط خانوادگی مبتنی بر محبت، هویت دینی فرزند را شکل می دهد. همچنین، مادر با ایجاد محیط دینی و آموزش اصول اخلاقی نظیر صداقت، صبر، پاکدامنی و ذکر خدا، ارزش های دینی را در فرزند درونی می کند. او با تشویق به عبادت خالصانه، اجتناب از کارهای بیهوده و رعایت تقوا و نیکوکاری، سرمایه فرهنگی و نمادین فرزند را ارتقا می دهد. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که مادر با انتقال باورهای دینی و تقویت هویت مذهبی، رشد اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی فرزند را به صورت همدلانه تسهیل می کند.  
۱۲۴.

چگونگی تکثیر نسل حضرت آدم (ع) در قرآن و روایات با تأکید بر دیدگاه آیت الله جوادی آملی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱۵ تعداد دانلود : ۱۵۲
چگونگی تکثیر نسل انسان از مسائل اساسی و بنیادی فلسفی و کلامی است که قرآن کریم به اختصار به آن پرداخته است. این جستار در پی پاسخ این مسئله، آیات قرآن و احادیث را با استفاده از اصول و قواعد تفسیری بررسی و تحلیل می کند و همچنین روایات ناظر به این مسئله را نیز با استفاده از قواعد فقه الحدیثی و دیدگاه آیت الله جوادی آملی بررسی می نماید. آشکارترین آیه ناظر به این مسئله، آیه اول سوره نساء است: «یا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کَثیراً وَ نِساءً ...». از ظاهر آیه (منهما) برداشت می شود که تکثیر نسل انسان به حضرت آدم و حضرت حوا سلام الله علیهما بازمی گردد و همه انسان های روی زمین، ثمره ازدواج آن دو هستند. ناگفته نماند دیدگاه های دیگری در پاسخ به این مسئله مطرح شده است که در این مقاله به روش کتابخانه ای مطرح و ارزیابی خواهند شد.
۱۲۵.

تحلیل انتقادی دیدگاه ابن تیمیه درباره کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی، در تفسیر قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۴ تعداد دانلود : ۱۳۱
شناخت محدوده کاربرد عقل در تفسیر قرآن، همواره خاستگاه اختلاف های فکری، مذهبی و اجتماعی بین مسلمانان بوده که گاه به درگیری نظامی و تکفیر یکدیگر منجر شده است. ازجمله جریان هایی که در این مورد، دیدگاهی خاص دارد، جریان سلفی گری و وهابیت است که ابن تیمیه، از مهم ترین عالمان این جریان به شمار می آید و به عقل گریزی مشهور است. این پژوهش، با روش توصیفی، تحلیلی و انتقادی، کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی را از دیدگاه ابن تیمیه، بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که: 1) او در مقام نظریه پردازی و بحث تئوریک دچار اشتباه است. او در مقام بیان دیدگاه خود درباره عقل، هم زمان به حجیت عقل ظنی و عدم اعتبار عقل برهانی قائل است؛ و نیز باوجود استدلال های نظری فراوان، جز عقل ضروری را نمی پذیرد؛ همچنین در این راستا، علوم عقلی (فلسفه و کلام) را به طورکلی انکار می کند. 2) علی رغم اینکه گاهی او در بحث مبنایی، عقل گرایی سترگ است ولی در مقام تطبیق و به هنگام استناد به عقل در کنار سایر دلایل، در عقل گریزی چابک است و سخت ترین حمله ها را به آن، روا داشته است به گونه ای که گویا دشمنی مثل عقل وجود ندارد. 3) ابن تیمیه به نقش عقل در شکل گیری ظهور لفظی، بی توجه بوده است.
۱۲۶.

تحلیل انتقادی انگاره های قرآنیون پیرامون تأخیر تدوین حدیث(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۱ تعداد دانلود : ۲۲۸
مسأله تاخیر در تدوین حدیث به مثابه یک پدیده تاریخی، خود منشأ پیدایش مجموعه انگاره هایی در این خصوص شده است، که لازمه تحلیل این انگاره ها اتخاذ نگاهی تاریخی به این مقوله می باشد. انگاره ناهم ترازی اعتبار سنت با قرآن، انگاره بی نیازی به سنت در پیاده سازی شریعت و انگاره تفکیک ناپذیری احادیث صحیح از سقیم از جمله این انگاره ها هستند. در این میان جریان قرآن بسندگی در دین موسوم به «قرآنیون»، با تاثیرپذیری از مطالعات استشراقی نقش پر رنگی در توسعه و ترویج این انگاره ها داشته اند. مبنای قرآنیون دراین شبهات، گزارش های حدیثی و تاریخی احادیث منع کتابت در زمان رسول خدا (ص) و پذیرش نهی توسط صحابه و تداوم و تاکید بر آن پس از رحلت پیامبر(ص) است. پژوهش حاضر که به روش کتابخانه ای و با هدف تحلیل تاریخی انگاره های قرآنیون سامان یافته، به این نتیجه رسیده است که دلایل و مستندات قرآنیون در تثبیت این انگاره ها از اعتبار و وجاهت علمی کافی برخوردار نبوده؛ زیرا، اولا اعتبار سنت متوقف بر نگارش و کتابت آن نیست. ثانیا سیره گفتاری و رفتاری پیامبرمساله منع نگارش سنت را بر نمی تابد و نمی توان تصمیم صحابه در خصوص مقابله با تدوین حدیث را تداوم سیره نبوی دانست.
۱۲۷.

The Semantics of "Despair" (Ya’s) in the Qur’an With Emphasis on the Application of Semantic Component Analysis along the Axis of Substitution(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۳۶
Semantic analysis of Qur’anic vocabulary, which approaches the text through a modern, systematic methodology, can greatly facilitate the comprehension of Qur’anic verses. Among the words that appear in various contexts in the Qur’an and carry diverse meanings is the term "Despair" and its derivatives. Accordingly, the present study, employing a semantic approach grounded in structuralism, seeks to analyze and explicate the semantic field of despair along the axis of substitution scientifically and systematically. It addresses the key question: ‘What is the denotation of the word despair and its usages in the Qur’an when examined through semantic analysis based on the axis of substitution?’The findings indicate the presence of substitutes such as khawwān (treachery), khattār (grave danger), āthim (sinful), ṣabr (patience), jazaʿ (impatience), qanūṭ (despair), fadhū duʿāʾ ʿarīḍ (one of prolonged supplication), lā yarjūn (those who do not hope), and al-ẓānnīn bi llāh ẓann al-sūʾ (those who harbor evil thoughts about God) as substitutes for despair in the Qur’an. The frequency of these terms in the Qur’anic text is, respectively: two, one, two, one hundred and three, two, one, one, nine, and one occurrences. Based on these substitutes, semantic components such as ingratitude, betrayal, inner sinfulness and covenant-breaking, lack of patience, misguidance, attachment to worldly life, rebellion and arrogance, heedlessness, negligence, and evil suspicion of God are evident for the term despai r . The shared semantic component among all these instances is "Lack of concern (negligence), heedlessness, and indifference". In Qur’anic usage, this concept manifests as: "Awareness of people’s heedlessness and lack of concern toward divine invitation" in relation to the prophets; "Awareness of the negligence of the Aziz of Egypt" in the story of Yūsuf’s brothers; "Indifference toward menstruation and lack of expectation of its occurrence" when referring to postmenopausal women; and "Awareness and certainty of God’s guidance of all humankind" for believers, appearing in a negative (negated) context.
۱۲۸.

The Analysis of the Role of Belief in Divine Sustenance in Motivating Almsgiving from the Perspective of Tafsīr al-Mīzān and al-Taḥrīr wa al-Tanwīr(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۸
This study examines the pivotal role of belief in Divine Sustenance in motivating the practice of almsgiving, drawing on the perspectives of two major Qur’anic commentaries, al-Mīzān and al-Taḥrīr wa al-Tanwīr , and employing a descriptive-analytical, comparative approach. The findings indicate that although the two exegetes share alignment in their fundamental principles, they differ significantly in their methodologies and emphases. ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī , adopting a philosophical-theological orientation, interprets Sustenance as a manifestation of Divine Unity in action, understanding almsgiving as returning wealth to its true Owner. Ibn ʿĀshūr , however, with a socio-educational outlook, emphasizes human trusteeship and the practical social functions of almsgiving. At the psychological level, the Qur’anic promise of replacing sustenance is interpreted in al-Mīzān as a divine guarantee that reduces economic anxiety, whereas al-Taḥrīr wa al-Tanwīr views it as a catalyst for social participation. ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī considers almsgiving an act of "Seeking the Countenance of God" and a manifestation of the divine, the most excellent order. Ethically and socially, the findings illustrate that Ṭabāṭabāʾī regards almsgiving as a reflection of God’s perfect order, whereas Ibn ʿĀshūr interprets it as a mechanism for wealth redistribution and the realization of social justice. By integrating exegetical insights with the psychology of religion, this research proposes a comprehensive model indicating that the Qur’an simultaneously addresses both individual (reducing economic anxiety) and social (enhancing participation) dimensions to motivate almsgiving.
۱۲۹.

An Analysis of the Concept of the Qur’anic Terms "ʿInd, Ladun, and Laday" from the Perspective of Qur’anic Commentators(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۲۷
The terms " ʿInd, Ladun, and Ladayy " are among the frequently recurring concepts in the Qur’an. Despite their high frequency, no systematic and coherent explanation of the underlying meanings of these terms has been provided in existing research. This study, adopting an analytical-critical approach, examines the interpretations of these terms as presented by exegetes from both Sunni and Shiʿi traditions, seeking to extract, classify, and evaluate the most significant views. The findings reveal that while commentators unanimously deny attributing spatiality to God, they identify concepts such as "Special proximity and honor," "Exclusivity," and "Divine absolute knowledge and power" as the primary meanings associated with these terms when used in reference to God. Furthermore, the evaluation of exegetical perspectives demonstrates that some views are entirely untenable, whereas others may be valid in specific contexts; however, their generalization to all verses without due regard for textual indicators and context leads to interpretive inaccuracies. The comprehensive view argued in this study is that the concept of "With God" ( ʿInda Allah ) should be understood as multifaceted and context-dependent, rather than as a fixed and uniform expression. This analysis shows that although earlier interpretations may be defensible in certain cases and in light of specific contexts, their indiscriminate generalization results in semantic weaknesses and interpretive shortcomings.
۱۳۰.

تحلیل میدان معنایی «امید و رجاء» در قرآن کریم (خوانشی بر اساس معناشناسی ساختاری)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۰
پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و در چهارچوب نظری معناشناسی ساختاری، با محوریت آرای توشی هیکو ایزوتسو(Toshihiko Izutsu)(1914-1993م)، به تحلیل میدان معنایی «امید و رجاء» در قرآن کریم پرداخته است. در گام نخست، با بهره گیری از سه محور همنشینی، جانشینی و تقابل، پیوستگی هفت واژه کلیدی «رَجاء»، «طَمَع»، «اَمَل»، «تَمَنّی»، «اُمنیّه»، «رَغب» و «سُؤل» در قالب یک میدان معنایی واحد اثبات گردیده است. در گام بعدی، مؤلّفه های معنایی هر یک از این واژگان با تکیه بر روابط ساختاری آن ها تحلیل و جایگاه اختصاصی هر واژه در این شبکه تبیین شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد این واژگان در یک نظام سلسله مراتبی قرار دارند که «رَجاء» به عنوان مفهوم کانونی و نقطه تعادل، «رَغب» به عنوان میل زیرساختی و منشأ همه آرزوها، و سایر واژگان به عنوان قطب های مثبت، منفی یا اظهاری در پیرامون آن عمل می کنند. دستاورد بنیادین این تحقیق، کشف الگویی ساختاری از روابط این مفاهیم و تبیین دقّت حکیمانه کاربست آن ها در گستره وحی است، که الگویی برای مطالعات مشابه در حوزه معناشناسی قرآن ارائه می دهد.
۱۳۱.

حقوق اجتماعی در نامه های امام صادق علیه السلام با رویکرد بینامتنیت با قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۳۱
احادیث امامان معصوم (علیهم السلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرن های متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیه السلام) باتوجه به گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب می کرد که بخشی از این سخنان در قالب نامه هایی به ایشان به رشته تحریر درآید. این نامه ها که برخوردار از عمق آموزه های وحیانی در حوزه های گوناگون اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی می باشد. بیانگر تعاملی آگاهانه از سوی آن حضرت با کلام الهی است. امام در این نامه ها بدین شیوه با بهره گیری از آیات قرآن کریم به سخنان خود عمق بخشیده اند و از سوی دیگر تبیین و تفسیر امام علیه السلام از آیات الهی در قالب این نامه ها بروز نموده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از تفاسیر فریقین ضمن تحلیل کلام امام در بعد حقوق اجتماعی به کیفیت و نحوه اثرپذیری نامه های امام از آیات قران می پردازد. از نتایج این بررسی و تحلیل بر می آید که این اثرپذیری در استناد به آیات قرآن در برخی موارد با ذکر کل آیه و در برخی دیگر با ذکر بخشی از آیه و در مواردی با تغییر در لایه های صرفی و نحوی و در اکثر موارد به صورت بهره گیری از مضمون آیات است؛ بنابراین می توان گونه های مختلف این اثرپذیری را در قالب نظریه بینامتنیت یا تناص و بیشتر به صورت نفی متوازی یافت. ضمن آنکه این نگاه می تواند در درک عمیق معناو اثرگذاری کلام
۱۳۲.

کرامت ذاتی انسان و مؤلفه های اساسی آن در قرآن؛ بررسی تطبیقی دیدگاه علامه طباطبایی و آیت الله جوادی آملی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۰
این مقاله به تبیین مؤلفه های کرامت ذاتی انسان در قرآن، از دیدگاه علامه طباطبایی و آیت الله جوادی آملی می پردازد. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی - تطبیقی مبتنی بر آثار تفسیری و مکتوب این دو اندیشمند است. هدف تحقیق، شناسایی نقاط اشتراک، افتراق و تمایز دیدگاه دو مفسر یادشده در تعیین منشأ، معنی و مؤلفه های این کرامت و ارزیابی نظر تفسیری آنها است. یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو مفسر، کرامت ذاتی را موهبتی الهی و همگانی برای نوع بشر اعم از مؤمن و کافر می دانند. نقطه افتراق اصلی آنها در تعیین مؤلفه هاست؛ علامه طباطبایی با استناد به ظواهر آیات، کرامت ذاتی را مجموعه داشته های بالقوه و بالفعل تکوینی جسمانی و روحانی انسان می داند. در مقابل، آیت الله جوادی آملی روح الهی بشر را منشأ انحصاری کرامت دانسته و جسم او را صرفاً ظرف تجلی آن می شمارد و قائل است که کرامت ذاتی حقیقتی ذومراتب است و مظاهر و تجلیات آن، شامل ابعاد جسمانی و روحانی است. دیدگاه علامه در تأکید بر دخیل بودن مؤلفه های جسمانی در کرامت ذاتی انسان با ظواهر آیات سازگارتر است و دیدگاه آیت الله جوادی آملی عمق تحلیلی بیشتری را در این موضوع به نمایش می گذارد.
۱۳۳.

واکاوی مفهوم اذن در قرآن کریم و بررسی نقش آن در تأثیر وسایط با نگاهی به نظرات مفسران قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۲۵
با نگاه به جهان آفرینش مشاهده می شود مخلوقات الهى همگی به نحوی در عالم مؤثرند و در یکدیگر نیز تأثیرگذارند اما با نگاه توحیدی به این موضوع به وضوح عیان می شود که همگی در کارهاى خودشان بى نیاز از خداى متعال نیستند. به عبارتی هر آنچه انجام می دهند به اذن خدا و در سایه نیرویى است که خداى متعال به آنها عطا فرموده و مى فرماید. و در حقیقت، تنها کسى که مستقلاً و بدون احتیاج به دیگرى در همه جا و در همه چیز، تأثیر مى بخشد همان ذات اقدس الهى است و فاعلیّت و تأثیر دیگران در طول فاعلیّت و تأثیر او و در پرتو آن مى باشد. قرآن کریم به این ارتباط دو سویه بین خالق و مخلوق در انواع مخلوقات از جماد گرفته تا انسان اشاره کرده و همه را در سایه اذن خود تعریف و تبیین نموده است. در این تعریف همه چیز از افعال اختیاری انسان و هدایت او تا حفظ تعادل کائنات همه منوط به اذن و مشیت خداوند متعال معرفی می شود. البته در آیات قرآن کریم گاهی انجام یک فعل به مخلوق و گاهی به خالق منتسب می شود که این نشان از وجود تأثیر مخلوق در سایه اذن الهی دارد.
۱۳۴.

مراحل سه گانه سقوط انسان از منظر قرآن و روایات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۲۹
آدم و فرزندان او به صورت مستقیم و غیرمستقیم از جماد آفریده شده اند. آفرینش آدم سیر صعودی داشته و پس از مرتبه جمادی که خاک بوده، به مرتبه نباتی و رشد رسیده و سپس دارای حیات حیوانی و حرکت و احساس شده و در آخر با اعطای روح، به مرتبه انسانی و خلیفه الهی رسیده است. فرزندان آدم پس از ورود به دنیا، با استفاده از مقام های ذاتی می توانند به سمت کمال برتر، مانند مقام متقین و رضوان الهی و در نهایت مقام انسان کامل روی آورند؛ ولی اگر در جهت خلاف هدف آفرینش حرکت کنند، سیر نزولی ایشان آغاز می شود. این تحقیق با روش نظری و کتابخانه ای و رویکردی توصیفی – تطبیقی، به بررسی مراحل سقوط انسان از مقام انسانیت پرداخته و با بررسی آیات و روایات به این نتایج رهیاب شده است که سقوط انسان در سه مرحله صورت می گیرد؛ اولین مرحله، سقوط به مرتبه حیوانی است؛ دومین مرحله، سقوط به مرتبه نباتی؛ و سومین مرحله، سقوط به مرتبه جمادی است. هرچند این سقوط، باطنی و معنوی بوده و با چشم ظاهر قابل مشاهده نیست، ولی در روز حشر به صورت تجسم اعمال، برای همگان قابل مشاهده خواهد بود.
۱۳۵.

اصول قرآنی مدیریت تبلیغ در محیط نظامی با تأکید بر اندیشه امام خامنه ای

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۳۰
تبلیغ در محیط نظامی به مثابه یکی از ارکان راهبردی در حفظ و ارتقای روحیه، تقویت انگیزش، تعمیق ارزش های معنوی و افزایش آمادگی رزمی نیروها، از جایگاهی بنیادین برخوردار است. ازاین رو، تبیین اصول حاکم بر مدیریت این حوزه با اتکا به منابع اصیل دینی، ضرورتی انکارناپذیر می نماید. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تبیین و نظام مندسازی اصول مدیریت تبلیغ در محیط نظامی، بر پایه آموزه های قرآن کریم و با تأکید بر اندیشه های امام خامنه ای، انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل توصیفی تحلیلی منابع کتابخانه ای، شامل آیات قرآن کریم و بیانات مرتبط با حوزه تبلیغ، جنگ نرم و مسائل فرهنگی نظامی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اصول مدیریت تبلیغ در این حوزه را می توان در سه سطح «بنیادین»، «ارزشی اخلاقی» و «مدیریتی اجرایی» صورت بندی کرد. در سطح بنیادین، اصولی چون علم محوری، مخاطب شناسی، موقعیت شناسی و ارزیابی مستمر عملکرد؛ در سطح ارزشی، خدامحوری، ارزش شناسی و آخرت گرایی؛ و در سطح مدیریتی، قاطعیت، اولویت بندی، اعتدال و نظارت، نقش محوری ایفا می کنند. همچنین نتایج حاکی از آن است که التزام به این اصول، ضمن ارتقای سطح معرفتی و مهارتی مدیران و کارگزاران تبلیغ در محیط های نظامی، به افزایش اثربخشی فعالیت های فرهنگی و تقویت انسجام معنوی در نیروهای مسلح می انجامد.
۱۳۶.

تحلیل مقایسه ای اکوتروریسم آخرالزمانی از دیدگاه قرآن و مکاتب مادی گرایی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۵
اکوتروریسم یکی از مهمترین عوامل سیاسی- اعتقادی در تخریب محیط زیست می باشد که طی این فرایند از سوی گروه های تروریستی و در راستای تحقق اهداف اعتقادی و سیاسی، اقدام به تخریب محیط می شود. شکل گیری تعداد زیادی فرقه های آخرالزمانی که از یک طرف هر کدام از آنها با استنباط های نادرست و طرفدارانه نشأت گرفته از اندیشه های مذهبی متعدد و تلفیق آنها، تفاسیری که از نظر عقلی قابل پذیرش نبوده، ارائه می دهند و از طرف دیگر گرایش شدید این فرقه ها به استفاده مخرب از عوامل زیست محیطی در ابراز و ارائه عقایدشان تلاش می کنند. هدف اصلی در این پژوهش، بررسی مقایسه ای اکوتروریسم از دیدگاه قرآن و سایر مکاتب ماتریالیستی در ایجاد آرمانشهر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و جمع آوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ای بوده و بر اساس قیاس آنها با تفاسیر قرآنی به انجام رسیده است. نتایج حاصل نشان داد که رفتارهای اکوتروریستی را باید نتیجه عوامل مختلفی از قبیل عوامل جامعه شناختی، روان شناختی، اقتصادی، فرقه ای، مذهبی و غیره دانست. در عین حال مطالعات درخصوص فرقه های اکوتروریستی آخرالزمانی نشان داد پیروان آنها نگرش مالکانه نسبت به محیط دارند. در مقابل با اندیشه در مفاهیم قرانی مشاهده می شود که دیدگاه اسلام به رابطه انسان و محیط به گونه ایست که انسان را همگام با محیط و نه در مقابل و مسلط بر آن می داند و نقش انسان را در توسعه و عمران آن برمی شمرد.
۱۳۷.

دفاع تمدنی از ساحت رسالت و اقتدار امت در بیانیه گام دوم با تکیه بر اندیشه تفسیری امام خامنه ای

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۲۸
پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی «دفاع تمدنی» از ساحت رسالت و اقتدار امت اسلامی، بر پایه بیانیه گام دوم انقلاب و اندیشه های تفسیری امام خامنه ای انجام شده است و این تحقیق با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد استنتاجی، در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که چگونه می توان با تکیه بر منظومه فکری بیانیه گام دوم و رهیافت های تفسیری رهبر انقلاب، از رویکرد صرفاً واکنشی و پدافندی در صیانت از حریم نبوت، به سوی یک مدل بازدارنده، فعال و تمدنی گذار کرد و یافته های پژوهش نشان می دهد که دفاع تمدنی، فرآیندی چندلایه و مبتنی بر تبدیل تهدیدهای هویتی به پروژه ای سازنده است که در سه محور کلان قابل تحلیل است: نخست، در سطح «گفتمان»، بر پایه پیوند عزت ملی با عزت الهی- نبوی و مرزبندی استکبارستیزانه به مثابه تجلی عملی توحید استوار می گردد. دوم، در سطح «مؤلفه های تمدن ساز»، با محوریت سه رکن علم و پژوهش، اقتصاد مقاومتی و اخلاق و معنویت شکل می گیرد. سوم، در سطح «راهبردهای عملیاتی»، در قالب توانمندسازی زیرساختی (تجلی «قوه» قرآنی)، جهاد تبیین جوانان و مرزبندی فعال متجلی می شود و حاصل پژوهش آن است که بیانیه گام دوم، با خوانش تمدنی و تفسیری، الگویی یکپارچه ارائه می دهد که در آن، دفاع از ساحت رسالت، خود بخشی پیش ران از فرآیند ساخت تمدن نوین اسلامی و احیای اقتدار جهانی امت است.
۱۳۸.

A semantic Analysis of the Synonymous Words in the Two Verses "Bashsharnāhu bi Ghulāmin ʿAlīm" and "Bashsharnāhu bi Ghulāmin Ḥalīm" from an Educational Perspective(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۹
The present study analyzes the semantic dimensions of the two Qur’anic expressions "Ghulāmin Alīm" (a knowledgeable boy) and "Ghulāmin Ḥalīm" (a forbearing boy) in the verses related to God’s glad tidings about the children of Abraham. The research question is ‘Why the Qur’an uses the word "Alīm" (knowledgeable) to describe one of the sons and the word "Ḥalīm" (forbearing) to describe another?’ ‘What educational implications this difference entails?’ The significance of the research lies in the fact that the semantic study of near-synonymous vocabulary in the Qur’an helps us grasp deeper layers of prophetic upbringing. The main question of the study is: ‘What is the semantic difference between Alīm and Ḥalīm in the Qur’anic context, and what educational implications does it have for nurturing the next generation?’ The research method is comparative, and by drawing on exegetical sources, lexicons, and Qur’anic semantic studies, it examines these two prominent attributes, "Alīm" and "Ḥalīm," in the two parallel verses. The findings indicate that "Alīm" refers to the cognitive and rational dimension of the human being, whereas "Ḥalīm" is related to the dimensions of self-control, ethics, and emotion regulation. The conclusion of this analysis shows that Qur’anic education emphasizes the integration of knowledge and forbearance in forming an ideal personality.
۱۳۹.

تاویل گرایی در باب معناشناسی اسما و صفات الهی در مقارنه دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی و رشید رضا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۹
یکی ازمباحث اساسی درحوزه اندیشه اسلامی، موضوعِ معناشناسی اسما وصفات الهی است.گرچه قلمرو بحث در این مسئله بسیارگسترده ودامنه اختلافات دانشمندان اسلامی نیز شامل همه صفات واسمای حسنای الهی می شود لیکن اختلاف نظرها در بحث صفات خبری جلوه بیشتری دارد؛ و به رغم وجود رویکردهای متنوع در بیان چگونگی و ابعاد مختلف آن، و درمقابل عده ای برآن اند که آدمیان قدرت درک ذات و صفات الهی را ندارند و لازم است فهم آنها را به اهلش واگذار نمایند. علامه طباطبایی صاحب تفسیرالمیزان از مدافعان نظریه اوّل بوده و رشیدرضا صاحب تفسیر المنار از پیروان گروه دوّم است؛ این مقاله با روش تحلیل محتوا وگردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و رویکرد توصیفی، تبیینی وتطبیقی، با بیان اقوال عمده، ابتدا مبانی واصول دو مفسر در مسئله را استخراج نموده و سپس به تحلیل دیدگاه تفسیری دو مفسر پرداخته است. رشید رضا با تکیه برمبانی سلفیان و مخالفت با تأویل گرایی و تکیه برظواهر قرآن ، نفی وجود مجاز در قرآن و قول به اشتراک خدا با مردم در صفات و تباین معنوی صفات، قائل به عدم امکان شناخت اسما و صفات الهی شده است و علامه طباطبائی با اعتقاد به مکتب اهل بیت (ع) می باشد.
۱۴۰.

تأویل تطبیقی آیات 9-7 سوره سجده در خصوص آفرینش انسان در تفاسیر المیزان و روح المعانی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۴ تعداد دانلود : ۳۵
این مقاله به تأویل تطبیقی آیات آفرینش انسان در سوره سجده در دو تفسیر معتبر، «المیزان» اثر علامه طباطبایی و «روح المعانی» اثر آلوسی پرداخته و به بررسی رویکردهای تأویلی این دو مفسر بزرگ به آیات خلقت انسان متمرکز است. در این پژوهش، تلاش شده است تا از طریق مقایسه تأویل های آیات «خلق من طین»، «سلاله من ماء مهین»، «سویته» و «نفخ الروح»، تفاوت ها و شباهت های رویکردهای فلسفی و انسان شناسانه این دو تفسیر برجسته روشن شود. روش تحقیق بر اساس تحلیل تطبیقی و استفاده از منابع تفسیری برای کشف ابعاد پنهان معانی آیات استوار است. ضرورت این تحقیق در نشان دادن تفاوت ها و هم سویی های تفسیری این دو مفسر به ویژه در ارتباط با مقولات فلسفی و انسان شناسی آفرینش انسان، نمود پیدا می کند. نتایج پژوهش نشان می دهند در حالی که علامه طباطبایی با تأکید بر سیر نزول و صعود انسان به سوی کمال الهی و تأویل های عرفانی، به ابعاد باطنی و هدفمند خلقت توجه دارد، آلوسی نیز به جنبه های فلسفی و تاریخی آیات پرداخته و مفهوم خلقت را در قالب های انسانی و مادی تحلیل کرده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان