لیلا کرامت

آدم و فرزندان او به صورت مستقیم و غیرمستقیم از جماد آفریده شده اند. آفرینش آدم سیر صعودی داشته و پس از مرتبه جمادی که خاک بوده، به مرتبه نباتی و رشد رسیده و سپس دارای حیات حیوانی و حرکت و احساس شده و در آخر با اعطای روح، به مرتبه انسانی و خلیفه الهی رسیده است. فرزندان آدم پس از ورود به دنیا، با استفاده از مقام های ذاتی می توانند به سمت کمال برتر، مانند مقام متقین و رضوان الهی و در نهایت مقام انسان کامل روی آورند؛ ولی اگر در جهت خلاف هدف آفرینش حرکت کنند، سیر نزولی ایشان آغاز می شود. این تحقیق با روش نظری و کتابخانه ای و رویکردی توصیفی – تطبیقی، به بررسی مراحل سقوط انسان از مقام انسانیت پرداخته و با بررسی آیات و روایات به این نتایج رهیاب شده است که سقوط انسان در سه مرحله صورت می گیرد؛ اولین مرحله، سقوط به مرتبه حیوانی است؛ دومین مرحله، سقوط به مرتبه نباتی؛ و سومین مرحله، سقوط به مرتبه جمادی است. هرچند این سقوط، باطنی و معنوی بوده و با چشم ظاهر قابل مشاهده نیست، ولی در روز حشر به صورت تجسم اعمال، برای همگان قابل مشاهده خواهد بود.