سید جلال رضوی زادگان

با نگاه به جهان آفرینش مشاهده می شود مخلوقات الهى همگی به نحوی در عالم مؤثرند و در یکدیگر نیز تأثیرگذارند اما با نگاه توحیدی به این موضوع به وضوح عیان می شود که همگی در کارهاى خودشان بى نیاز از خداى متعال نیستند. به عبارتی هر آنچه انجام می دهند به اذن خدا و در سایه نیرویى است که خداى متعال به آنها عطا فرموده و مى فرماید. و در حقیقت، تنها کسى که مستقلاً و بدون احتیاج به دیگرى در همه جا و در همه چیز، تأثیر مى بخشد همان ذات اقدس الهى است و فاعلیّت و تأثیر دیگران در طول فاعلیّت و تأثیر او و در پرتو آن مى باشد. قرآن کریم به این ارتباط دو سویه بین خالق و مخلوق در انواع مخلوقات از جماد گرفته تا انسان اشاره کرده و همه را در سایه اذن خود تعریف و تبیین نموده است. در این تعریف همه چیز از افعال اختیاری انسان و هدایت او تا حفظ تعادل کائنات همه منوط به اذن و مشیت خداوند متعال معرفی می شود. البته در آیات قرآن کریم گاهی انجام یک فعل به مخلوق و گاهی به خالق منتسب می شود که این نشان از وجود تأثیر مخلوق در سایه اذن الهی دارد.