احمد بحرانی

احادیث امامان معصوم (علیهم السلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرن های متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیه السلام) باتوجه به گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب می کرد که بخشی از این سخنان در قالب نامه هایی به ایشان به رشته تحریر درآید. این نامه ها که برخوردار از عمق آموزه های وحیانی در حوزه های گوناگون اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی می باشد. بیانگر تعاملی آگاهانه از سوی آن حضرت با کلام الهی است. امام در این نامه ها بدین شیوه با بهره گیری از آیات قرآن کریم به سخنان خود عمق بخشیده اند و از سوی دیگر تبیین و تفسیر امام علیه السلام از آیات الهی در قالب این نامه ها بروز نموده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از تفاسیر فریقین ضمن تحلیل کلام امام در بعد حقوق اجتماعی به کیفیت و نحوه اثرپذیری نامه های امام از آیات قران می پردازد. از نتایج این بررسی و تحلیل بر می آید که این اثرپذیری در استناد به آیات قرآن در برخی موارد با ذکر کل آیه و در برخی دیگر با ذکر بخشی از آیه و در مواردی با تغییر در لایه های صرفی و نحوی و در اکثر موارد به صورت بهره گیری از مضمون آیات است؛ بنابراین می توان گونه های مختلف این اثرپذیری را در قالب نظریه بینامتنیت یا تناص و بیشتر به صورت نفی متوازی یافت. ضمن آنکه این نگاه می تواند در درک عمیق معناو اثرگذاری کلام