درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش به تحلیل الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با دو بحران مهم سیاست خارجی، یعنی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و توافق هسته ای(برجام)، از طریق مطالعه تطبیقی این دو پرونده می پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی مراحل و عوامل مؤثر بر فرایند تصمیم گیری نخبگان سیاسی ایران در این دو پرونده است. با استفاده از روش تطبیقی موردی و ردیابی فرایند و بهره گیری از مبانی نظری ادراکات نخبگان رابرت جرویس تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در دو پرونده قطعنامه ۵۹۸ و برجام چگونه شکل گرفته و چه متغیرهایی در تکوین آن نقش تعیین کننده داشته اند؟ فرضیه پژوهش نیز بدین صورت تدوین شده است که تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و برجام، از الگویی منسجم و تکرارپذیر تبعیت می کند که شامل مراحل مقاومت اولیه، ارزیابی دیرهنگام هزینه - فایده و پذیرش مذاکره در شرایط فشار حداکثری است. این فرایند مبتنی بر تحلیل راهبردی نخبگان سیاسی در مواجهه با تحولات داخلی، منطقه ای و بین المللی است که منجر به عقب نشینی نسبی و در حد اضطرار از مواضع ایدئولوژیک و انتخاب راهبرد دیپلماتیک می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحریم های بین المللی، اجماع بین المللی و تهدیدات امنیتی، فشارهای اقتصادی و به تبع آن محدودشدن منابع مالی، کاهش درآمدهای ارزی و اختلال در عملکرد بخش های اقتصادی، در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و توافق هسته ای نقش تعیین کننده ای در تغییر ادراک نخبگان و سوق دادن آنان به بازنگری در موضع اولیه خود داشته است.

در سال های اخیر، به دنبال بروز پدیده ی گرمایش جهانی و تغییر در الگوهای اقلیمی و پارامترهای هواشناسی، فراوانی وقوع خشکسالی در بسیاری از مناطق جهان افزایش یافته است. در این مطالعه به پایش خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI و بررسی خصوصیات این پدیده (شدت، بزرگی، مدت) در شرایط تغییر اقلیم در ایستگاه سینوپتیک قزوین در دوره تاریخی 2014-1986 و دوره های آینده 2050-2026، 2075-2051 و 2100-2076 تحت سناریوهای SSP2-4.5 و SSP5-8.5 در مقیاس های زمانی 3، 6، 9 و 12 ماهه پرداخته شده است. به منظور کاهش عدم قطعیت مدل های منفرد و افزایش قابلیت اعتماد برآوردها، از یک رویکرد ترکیب چندمدلی مبتنی بر یادگیری ماشین (Multi-Model Ensemble) با استفاده از الگوریتم XGBoost جهت ترکیب غیرخطی و بهینه خروجی سه مدل اقلیمی CMIP6شامل MIROC6،ACCESS-CM2 و CNRM-CM6-1 استفاده شد. ویژگی های خشکسالی بر اساس داده های مدل ترکیبی (Ensemble) حاصل از سه مدل اقلیمی محاسبه شدند. در سناریویSSP2-4.5، تغییرات خشکسالی نسبت به گذشته روندی افزایشی ملایم نشان داد. در دوره ی 2026–2050، میانگین شدت بین 03/2 تا 02/3 و بزرگی بین 91/0 تا 25/1 مشاهده شد. در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5، روند افزایش شدت و بزرگی خشکسالی ها واضح تر بود. در نیمه ی اول قرن (2026–2050)، شدت بین 91/1 تا 70/3 و بزرگی بین 1/1تا 14/1 متغیر بود. به طور کلی، نتایج نشان داد که هر دو شاخص شدت و بزرگی خشکسالی از گذشته به آینده روندی افزایشی دارند، اما افزایش شدت چشمگیرتر است. بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که در آینده، منطقه ی مورد مطالعه با افزایش فراوانی، شدت و پایداری خشکسالی ها مواجه خواهد شد و این امر ضرورت برنامه ریزی سازگاری، مدیریت منابع آب و توسعه ی راهبردهای کاهش اثرات خشکسالی را بیش از پیش آشکار می سازد.

گردوغبار از مهم ترین چالش های زیست محیطی استان کردستان است و تأثیر گسترده ای بر کیفیت هوا و سلامت دارد. این پژوهش با استفاده از داده های ماهواره ای MODIS و Sentinel-5P و شاخص های AOD، AAI، AOD-Sum و DECM در دوره ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ انجام شد. داده ها در GEE پردازش و مسیرهای انتقال گردوغبار با مدل HYSPLIT شبیه سازی گردید. از داده های سرعت باد مدل ECMWF برای بررسی نقش باد در پراکنش گردوغبار استفاده شد. میانگین AOD بین 25/0 تا 31/0 متغیر بوده و بیشینه آن در سال های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ به ترتیب 31/0 و 29/0 ثبت شد. شاخص AAI از 01/0 در ۲۰۲۰ به 67/0 در ۲۰۲۲ افزایش و در ۲۰۲۴ به 41/0 کاهش یافت. شاخص AOD-Sum بیش از ۷۰ روز گردوغبار را در ۲۰۱۸ و 128 روز را در ۲۰۲۲ نشان داد. شاخص DECM نیز از کمتر از ۵۰ روز در ۲۰۱۸ به بیش از ۱۵۰ روز در ۲۰۲۲ رسید و در ۲۰۲۴ به ۶۵ روز کاهش یافت. تحلیل مدل HYSPLIT نشان داد که منشأ اصلی گردوغبار ورودی از بیابان های الانبار عراق، نفوذ عربستان و بیابان سوخنه سوریه است و ذرات گردوغبار در ارتفاع ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ متر شکل گرفته و با کاهش ارتفاع تا زیر ۵۰۰ متر وارد کردستان شدند. بیش از ۹۰ درصد مسیرها از مرز ایران و عراق عبور کرده و مرزهای کردستان و ایلام به عنوان مسیرهای اصلی ورود شناسایی شدند. بررسی سرعت باد نشان داد که باد در شرق استان 2/3 تا 4/3 متر بر ثانیه و در غرب کمتر از 1/1 متر بر ثانیه است و اوج گردوغبار سال ۲۰۲۲ با باد 4/3 متر بر ثانیه همزمان شد که نقش مستقیم باد قوی در تشدید گردوغبار را تأیید می کند. همچنین فرسایش خاک، کاهش پوشش گیاهی و توپوگرافی شرق استان در تشدید گردوغبار مؤثر بوده اند و نشان می دهد که علاوه برمنابع خارجی، منابع محلی نیز نقش مهمی در گردوغبار دارند.

صنایع دستی و گردشگری در روستاهای شهر ساری، اهمیت ویژه ای در ایجاد فرصت های کارآفرینی و اشتغال زایی دارند. این پژوهش با تکیه بر ظرفیت ها و چالش ها، به تبیین عوامل مؤثر بر کارآفرینی و اشتغال زایی در نواحی پیراشهری ساری و در بازار روستاهای ساری می پردازد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی با رویکردی کمی است. جامعه آماری شامل کلیه گردشگران داخلی و خارجی بوده که به بازارهای صنایع دستی و جاذبه های گردشگری روستاهای ساری مراجعه کرده اند و درمجموع ۴۷۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه بود. داده ها با نرم افزار SPSS و با آزمون پیرسون و مدل سازی تحلیل مسیر مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که میان توسعه صنایع دستی و گردشگری و میزان کارآفرینی و اشتغال زایی در نواحی پیراشهری ساری رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج آزمون پیرسون ضریب همبستگی 0.72 را نشان داد که حکایت از تأثیر قابل توجه این دو حوزه بر یکدیگر دارد. پنج مؤلفه اصلی شامل دسترسی به بازار و بازاریابی، آموزش و توانمندسازی هنرمندان، تبلیغات و معرفی جاذبه ها، تنوع محصولات صنایع دستی و کیفیت و نوآوری در تولید درمجموع توانستند 66 درصد از تغییرات کارآفرینی و اشتغال زایی را تبیین کنند. نتایج نشان داد از میان مؤلفه های موردبررسی، دسترسی به بازار و بازاریابی بیشترین تأثیر را داشته و آموزش و تبلیغات مؤثر نیز نقش تعیین کننده ای در افزایش فرصت های شغلی و رشد کارآفرینی در منطقه داشته اند. درنتیجه تقویت این مؤلفه ها می توانند زمینه ساز رونق پایدار اشتغال و کارآفرینی در روستاهای ساری باشند.

فعالیت های بازاریابی در صنعت گردشگری، نقش مؤثری در رونق و پیشرفت مقاصد گردشگری ایفا می کند. بازی وارسازی به عنوان روشی با ترکیب قوانین بازی در زمینه های غیر بازی، می تواند به یک شیوه مؤثر تبدیل گردد. اتخاذ استراتژی های نوآورانه بازاریابی، از جمله بازی وارسازی، برای افزایش دیده شدن و جذابیت مقاصد گردشگری بسیار مهم است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش ها و فرصت های استفاده از بازی وارسازی در بازاریابی آرامگاه فردوسی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، به صورت اکتشافی و از روش نظریه داده بنیاد، از طریق مصاحبه و با روش کدگذاری 3 مرحله ای (کدگذاری بازی، محوری و انتخابی) انجام گرفته است. تعداد 21 متخصص و کارشناس، به روش های نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. پس از بررسی، تعداد 538 کد باز به دست آمده آمد که در مفاهیم کلی تر، ادغام شدند. نتایج به دست آمده آمده نمایانگر این است که پیاده سازی بازی وارسازی در بازاریابی گردشگری به عنوان مقوله اصلی، چالش های به وجود آمده از نوآورانه بودن و مسائل آموزشی، به عنوان شرایط علّی تأثیرگذار بر سایر چالش ها، چالش های قانونی، اطلاع رسانی و بازاریابی و اقتصادی به عنوان شرایط مداخله گر و چالش های نهادی- مدیریتی، تکنولوژی-فناوری و سایر چالش ها با زیر مقوله هایی نظیر چالش های سرمایه گذاری، مشکلات و محدودیت های اینترنتی و قانونی و غیره به عنوان شرایط زمینه ای تعیین گردیدند. فرصت های به دست آمده آمده نظیر فرصت های مدیریتی، اجتماعی، محیطی و فرهنگی-تاریخی در راهبردها نقش داشته که با به کارگیری و استفاده از آن ها، می توان به نتایج برخاسته از فرصت های نوآورانه و خلاق بودن در پیامدها دست یافت.

صنعت گردشگری نقشی مهم را در پویایی اقتصاد شهر تبریز می تواند ایفا نماید؛؛ بنابراین توجه به گردشگری به عنوان سیاست های اصلی توسعه شهری الزامی است به کارگیری ابعاد گردشگری خلاق در تمامی حوزه های شهری و در این میان بافت های تاریخی شهر تبریز می تواند اهرم بسیار خوبی برای ارتقای این شهر در ابعاد جهانی باشد. همچنین می توان آن را ابزاری بسیار مناسب برای مدیریت و برنامه ریزی شهری به شمار آورد تا در کنار حفظ فرهنگ، سنن و رسوم شهر (تنها ارزش و دارایی شهر) در ارتقای جسمی و روحی ساکنان شهر نیز تأثیرگذار باشد. در این تحقیق تلاش شد عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری خلاق شهری مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق گردشگران ورودی به بازار تاریخی شهر تبریز بود. در جهت تعیین حجم نمونه با توجه به نبود تعداد جامعه آماری از فرمول کوکران برای جامعه نامحدود استفاده و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روایی ابزار تحقیق با استفاده از مدل تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شده است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و لیزرل با روش آمار توصیفی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها نشان داد که بازاریابی مقاصد گردشگری با ضریب مسیر 35/0، برند سازی شهری با ضریب مسیر 46/0 و نوآوری و خلق ارزش با ضریب مسیر 34/0 بر گسترش گردشگری خلاق شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای موردنظر در این پژوهش متغیر برند سازی شهری دارای بیشترین ضریب تأثیر بود.

هدف از این تحقیق درک تأثیر تصویر شناختی، تجربه عاطفی و دل بستگی به مکان بر قصد دیدار مجدد از شهر کربلا در کشور عراق بود. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی_علی و از استراتژی پیمایش در اجرای آن استفاده شد. داده های این تحقیق طی دو ماه و از بین 385 نفر از گردشگران داخلی و خارجی که برای دیدار از مکان های مقدس شهر کربلا در کشور عراق مراجعه کرده بودند، جمع آوری شد. سپس داده ها در نرم افزارهای SPSS و Smart PLS مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. روایی محتوی بر اساس نظر اساتید و صاحب نظران گردشگری و روایی سازه با استفاده از روایی همگرا و واگرا و پایایی داده ها با استفاده از پایایی ترکیبی ارزیابی و تائید شد. یافته ها نشان دادند که تصویر شناختی مقصد و دل بستگی مکان بر نگرش نسبت به مقصد و وفاداری به مقصد تأثیر می گذارند. از طرفی دیگر تجربه حسی بر وفاداری تأثیر می گذارد ولی بر نگرش نسبت به مقصد تأثیری ندارد. درنهایت وفاداری بر قصد دیدار مجدد تأثیر می گذارد اما نگرش بر قصد دیدار مجدد تأثیر نمی گذارد. در گردشگری مذهبی دیدار از مکان گردشگری نوعی عبادت تلقی می شود و اعتقاد بر این است. در این میان بر اساس یافته های تحقیق تأثیر عوامل شناختی و عاطفی و دل بستگی به مکان بر وفاداری و قصد دیدار مجدد از مکان گردشگری مذهبی قابل ملاحظه است. ازآنجاکه شهر کربلا یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری مذهبی در جهان است نتایج حاصل از این پژوهش می تواند به سیاست گذاران و فعالان صنعت گردشگری و بخصوص گردشگری مذهبی در زمینه برنامه ریزی مناسب و ارائه خدمات بهتر به گردشگران مذهبی و بخصوص گردشگران شهر کربلا و زائران مکان های مقدس این شهر کمک شایانی کند.

با چالش برانگیزشدن مشکلات محیط زیستی در نواحی روستاییِ برخوردار از اکوسیستم های طبیعیِ متنوع، ماهیت محلی تخریب محیط زیست نیز قابل تأمل است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر عوامل بیرونی و طبیعیِ تخریب محیط زیست بر رفتارهای محیط زیستی روستاییان در مناطق روستایی شهرستان های تالش، رضوانشهر و ماسال است که به روش کیفی انجام شده است. جامعه مطالعاتی شامل 45 نفر از روستاییان و کارشناسان است که به شیوه نمونه گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده های حاصل از مصاحبه نیمه ساخت یافته با تکنیک تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی جهت دار تحلیل شدند. اعتبار تحقیق به شیوه های باورپذیرکردن گزینشی و ارزیابی اعتبار به روش ارتباطی حاصل شد. براساس مفهوم «وجود مسائل عینی تخریب محیط زیست» به عنوان مفهوم تعدیلی برگرفته از نظریه ارزش های مادی/فرامادی اینگلهارت، 5 مقوله عمده، 7 زیرمقوله و 8 کد استخراج شدند. طبق یافته ها، برداشت بی رویه منابع طبیعی، انباشت زباله و پسماند در جنگل و سواحل دریا، قاچاق منابع طبیعی، تصرف و تغییر کاربری اراضی طبیعی به عنوان مهم ترین مسائل عینی تخریب محیط زیست شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که وجود مسائل عینی تخریب محیط زیست بر رفتارهای محیط زیستی روستاییان تأثیر معکوس داشته و رفتارهای مخربانه محیط زیستی در نواحی روستایی فراگیر شده است. گزاره نظری حاصل از مجموع یافته ها بدین شکل تدوین شد: «در نواحی روستایی، بهره برداری سازمان یافته با غلبه نگاه تجاری، بازنمودی از مدیریت ناپایدار منابع طبیعی است. ضمن این که معضل سایت های دفع زباله، قاچاق چوب درختان جنگلی، بهره برداری معیشتی روستاییان از منابع طبیعیِ در دسترس به موجب قائل بودن به حق بهره مالکانه و بحران های طبیعی به اشکال متعدد و در سطوح گسترده و محدود اما فراگیر، فرصت های تخریب مضاعف محیط زیست را می گستراند». سازمان های مسئول به مسئله مندی تخریب محیط زیست و مرتفع نمودن علل آن توجه جدی نشان دهند. سیاست گذاری های بهره برداری از منابع طبیعی باید در راستای حفاظت پایدار از طبیعت بازنگری شود. این مهم مستلزم انجام مطالعات جامع است .  

جمعیت ایران، دوران جوانی خود را پشت سر گذاشته و با روندی صعودی، در حال ورود به میان سالی و سالخوردگی است. علی رغم نرخ بالای شهرنشینی در کشور، با تأمل بر روی ساختار شهرهای ایران، می توان به این نتیجه رسید که نظام مدیریت شهری در ایران، برای مواجهه با این پدیده، از آمادگی کامل برخوردار نیست. از آن جایی که مازندران چهارمین استان سالمند کشور در سال 1395 بوده است، این پژوهش که به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی است، با هدف کلی ارزیابی عملکرد مدیریت شهری شهر ساری، در راستای تحقق جامعه دوستدار سالمند انجام شده است. جمع آوری داده ها و اطلاعات به صورت اسنادی و میدانی بوده است. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه سالمندان و پرسش نامه خبرگان بوده و از روش «دلفی» بهره گرفته شده است. تعداد خبرگان در این پژوهش 20 نفر بوده که به صورت نمونه گیری هدفمند، موارد خاص انتخاب شده اند. همچنین به منظور تحلیل پرسش نامه متخصصان از روش نقشه شناختی فازی استفاده شد و جهت تحلیل پاسخ شهروندان از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم در نرم افزار « AMOS » استفاده شده است. نتایج نقشه شناختی فازی نشان داد که از دیدگاه خبرگان؛ تخصیص های مالی جهت استفاده از خدمات سلامت(59/5.)، خانه های ارزان قیمت برای سالمندان(88/4)، وجود مبلمان و تجهیزات استاندارد برای افراد مسن(75/4)، خدمات مراقبت در منزل(49/4)، فضاهای دارای سیستم گرمایشی و خدمات اضطراری در فضاهای باز(5/4)، به عنوان شاخص های کلیدی در پژوهش حاضر هستند که مدیریت شهری باید به آن ها توجه ویژه داشته باشد. در ادامه، نتایج حاصل از آزمون مدل معادلات ساختاری، بیانگر آن است که ابعاد حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی (78/0)، فضاهای باز و ساختمان های عمومی (76/0) و مسکن (73/0)، به ترتیب با بیشترین بار عاملی، مؤثرترین عوامل مدیریت شهری بر شکل گیری جامعه دوستدار سالمند تلقی می شوند .

امروزه در مقاصد گردشگرپذیر روستایی جهان، فراهم نمودن زمینه های توسعه کارآفرینی، به یک ضرورت چندمتغیره جهت رفع گردشگری ناپایدار تبدیل شده است زیرا کارآفرینی می تواند با فراهم نمودن منابع کاربردی لازم، در ایجاد تعادل بین گردشگری و پایداری اثرداشته و گام های مؤثری به سوی بازآفرینی توسعه روستایی بردارد؛ از این رو، هدف از مطالعه حاضر، ارائه الگویی مطلوب برای توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در شهرستان رشت می باشد. روش تحقیق، ترکیبی از روش های کیفی و کمّی جهت بررسی دیدگاه های متنوع است. همچنین رویکرد متوالی اکتشافی است؛ بدین صورت که ابتدا از روش کیفی و سپس از روش کمّی استفاده شده است. جامعه آماری بخش کیفی 19 نفر از خبرگان دانشگاهی، کارشناسان، مدیران گردشگری و کارآفرینی بودند. داده ها به دو روش کتابخانه ای و میدانی گردآوری شد و ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه باز و مصاحبه نیمه ساختاریافته از طریق رویکرد نظریه زمینه ای یا داده بنیاد بوده است.  همچنین نمونه گیری به روش هدفمند  صورت گرفت و تجزیه وتحلیل داده ها در سه مرحله؛ کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. سپس برای تحلیل دقیق تر از نرم افزار« MAXQDA » استفاده شد و در نهایت الگوی کیفی پژوهش ارائه گردید.  در بخش کمّی، جامعه آماری متشکل از 24 نفر از کارآفرینان و فعالان گردشگری و صنایع دستی منطقه بوده است. ابزار گردآوری داده ها نیز پرسش نامه محقق ساخته و نمونه گیری به روش نظری و هدفمند بود. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از مدل   « ISM » صورت گرفت و با تحلیل « MICMAC » ، نوع مؤلفه ها مشخص شد. تلفیق نتایج دو بخش کمّی و کیفی به روش« Connecting » و الگوی پژوهش ترکیبی یا متوالی است. نتیجه ادغام یافته های پژوهش ترکیبی حاضر، نشان می دهد که موانع بازدارنده C16,C13,C10,C2,C1 ، از طریق اجرای صحیح راهبرد آموزشی و ترویجی، مانع بازدارنده C12 ، از طریق اجرای راهبرد روان شناختی، موانع بازدارنده C6,C11 ، از طریق استفاده و فراگیرنمودن راهبرد مشارکتی، موانع C7,C8,C9,C14 ، از طریق اجرای صحیح و تداوم راهبرد حمایتی و کاتالیزوری، موانع C3,C15,C17,C18 ، از طریق اجرای صحیح راهبرد تحقیق و توسعه و در نهایت موانع C4,C5,C19,C20 ، از طریق اجرای راهبرد اصلاح قوانین و مقررات بازدارنده جهت توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در سکونتگاه های روستایی شهرستان رشت و پایداری سبک زندگی محلی تأثیرگذار خواهند بود .

    تحلیل کلان داده ها می تواند با بهینه سازی مدیریت منابع، پیش بینی روندهای اقتصادی و بهبود سیاست های گردشگری، به توسعه پایدار گردشگری کمک کند. این فناوری همچنین می تواند تأثیرات منفی بر محیط زیست و جوامع را کاهش داده و رفتارهای گردشگران را بهبود بخشد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تأثیر تحلیل کلان داده ها بر توسعه گردشگری پایدار در شهر تهران با تأکید بر عوامل اقتصادی، سیاسی و رفتاری تدوین شده است. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نوع توصیفی-تحلیلی از شاخه تحلیل مسیر است. روش گرداوری داده ها، پرسش نامه آنلاین ذی نفعان صنعت گردشگری است که حجم نمونه آماری آن به صورت نمونه گیری گلوله برفی 70 نفر از ذی نفعان صنعت گردشگری انتخاب شده است. روش تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و استفاده از نرم فزار « SMARTPLS3 » می باشد. نتایج توصیفی نشان داد که میانگین شاخص های گردشگری پایدار (17/3) و عوامل اقتصادی (09/3) بالاترین اهمیت را دارند، در حالی که تحلیل کلان داده ها (54/2) و کنترل رفتاری (3) کمترین تمرکز را دریافت کرده اند. همچنین، کمترین پراکندگی در استفاده از شیوه های گردشگری پایدار (9/18 درصد) و بیشترین پراکندگی در اهمیت تولید درآمد (4/37 درصد) مشاهده شد که نشان دهنده تفاوت نظرات درباره اهمیت تولید درآمد و یکنواختی نظرات درباره گردشگری پایدار است . نتایج استنباطی بیانگر این است که کلان داده ها تأثیر معناداری بر عوامل اقتصادی و کنترل رفتاری ادراک شده دارند اما تأثیر آن ها بر چارچوب سیاست معنادار نیست. عوامل اقتصادی و چارچوب سیاست به عنوان متغیرهای میانجی، تأثیر معناداری بر گردشگری پایدار دارند در حالی که کنترل رفتاری ادراک شده تأثیر معناداری ندارد؛ بنابراین، برای بهبود توسعه گردشگری پایدار، باید بر بهینه سازی سیاست ها و استراتژی های اقتصادی تمرکز شود و اقدامات مؤثری برای افزایش آگاهی و کنترل رفتار گردشگران انجام گیرد. توجه به این عوامل می تواند تأثیرات مثبت و پایداری را در صنعت گردشگری و محیط زیست ایجاد کند.

بلایای طبیعی، حوادثی با منشأ طبیعی هستند که گاهی با تأثیر عوامل انسانی تشدید می شوند. با گسترش شهرها، به ویژه در مناطق پرخطر، سیلاب به یک چالش جدی برای جوامع شهری تبدیل شده است. تاب آوری، راهکاری برای کاهش آسیب پذیری و افزایش توانایی جوامع در مواجهه با خطرات ناشی از بلایای طبیعی، به خصوص سیلاب های شهری است. بدین منظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی محله دربند  براساس شاخص های تاب آوری در برابر سیل انجام شده است . این پژوهش از حیث نتایج کاربردی و مبتنی بر روش های کمّی است که در راستای تحلیل داده ها و نیل به هدف پژوهش، پس از استخراج شاخص های تاب آوری و جه ت ارزیابی تاب آوری محله دربند در برابر سیل، پرس ش نامه ای ب ا طی ف لیک رت پن ج س طحی م ورد اس تفاده ق رارگرف ت و اطلاع ات و نظ رات ش هروندان در ای ن ح وزه جمع آوری شد. برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران استفاده شد و جامعه نمونه پژوهش 371 نفر برآورد گردید و مق دار آلف ای کرونب اخ  آن عدد 919/0 محاسبه شد ک ه این ع دد نش انگر اعتب ار درون ی بس یار خ وب و قاب ل اعتم اد سؤالات پرس ش نامه است. همچنین برای تجزیه وتحلیل داده های آماری پژوهش و جهت برازش مدل مفهومی تحقیق ا ز روش مدل یابی معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار « SmartPLS » استفاده گردید ه است. نتایج پژوهش نشان داد که ضریب مسیر منتهی به معیار پنهان کالبدی-محیطی(411/0) قویترین تأثیر را دارا می باشد. این بدین معنی است که معیار کالبدی-محیطی، تأثیری قوی بر اثربخشی تاب آوری محله دربند در برابر سیل دارد. پس از آن، معیارهای اقتصادی (2/0)، زیرساختی(173/0)، اجتماعی(168/0)و نهادی-مدیریتی(163/0)به ترتیب در اولویت قرارمی گیرند .

  سواحل مکران در جنوب شرقی ایران به عنوان یکی از محورهای راهبردی توسعه ملی، از جایگاه ویژه ای در سیاست های کلان توسعه سرزمینی برخوردار است. با وجود ظرفیت های بالقوه در حوزه صید، فرآوری و صادرات محصولات شیلاتی، بهره برداری مؤثر از این توانمندی ها نیازمند اتخاذ رویکردهای نوین در برنامه ریزی منطقه ای است. یکی از راهکارهای اثربخش در این زمینه، توسعه خوشه های صنعتی به عنوان ابزار ارتقای مزیّت های منطقه ای و تقویت پیوندهای اقتصادی-فضایی میان کنشگران محلی است. هدف این پژوهش، شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر توسعه خوشه های صنعتی شیلات در راستای توسعه پایدار سواحل مکران است. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی – کمّی) انجام شده است. در مرحله نخست، با استفاده از تحلیل مضمون و مصاحبه با ۱۲ نفر از خبرگان محلی شامل: مدیران شیلات، فعالان صنعتی و اساتید دانشگاهی، شش تم اصلی شناسایی شد که عبارتند از: ظرفیت بهره برداری پایدار از منابع، پویایی بازار، توان رقابتی، زیرساخت های پشتیبان، تعاملات نهادی و سیاست گذاری حمایتی. روایی و پایایی تحلیل کیفی با استفاده از تأیید خبرگان و ضریب کاپای کوهن (0.81) مورد تأیید قرارگرفت. در گام دوم، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ، وزن و اولویت هر یک از عوامل با مشارکت ۱۵ خبره تعیین گردید. نتایج نشان داد که زیرساخت های پشتیبان و پویایی بازار بیشترین نقش را در تقویت خوشه های شیلاتی ایفا می کنند. یافته های تحقیق ضمن تأکید بر ضرورت برنامه ریزی مکانی یکپارچه، نشان می دهد که توسعه خوشه ای در منطقه مکران، نیازمند نگاهی ترکیبی به زیرساخت، سرمایه اجتماعی، سیاست های حمایتی و شبکه سازی محلی است. این مقاله تلاش دارد پیوندی مفهومی میان جغرافیای اقتصادی، برنامه ریزی منطقه ای و توسعه صنعتی ایجاد کند.

کلان شهر کرج، به دلیل رشد سریع جمعیت، توسعه کالبدی و آسیب پذیری زیرساخت ها، در معرض مخاطرات طبیعی، محیطی و انسان ساز است. مدیریت شهری سنتی در ایران در مواجهه با این بحران ها ناکارآمد است و مدل های حکمرانی شهری در کشورهای توسعه یافته بر لزوم رویکرد جامع تر، یعنی مدیریت یکپارچه شهری، تأکید دارند. این پژوهش با هدف تبیین و ارزیابی شاخص های کلیدی مدیریت یکپارچه شهری در ارتقای تاب آوری شهری در مواجهه با بحران ها، با ادغام مؤلفه های پدافند غیرعامل، انجام شده است و تلاش می کند تصویری واقع بینانه از وضعیت موجود و چالش های اصلی ارائه دهد. روش تحقیق حاضر، بر اساس هدف، از نوع تحقیق کاربردی است و براساس نحوه گردآوری داده ها، از نوع روش توصیفی از شاخه پیمایشی محسوب می شود. ابتدا با مطالعه اسناد و مقالات، شاخص های اصلی مرتبط با موضوع شناسایی و چارچوب نظری برای تحلیل فراهم شد. برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه، آمار تحلیلی با مدل سازی معادلات ساختاری و تفسیری مطرح شد. داده های جمع آوری شده به کمک روش های آماری، تبدیل به اطلاعات شدند و با استفاده از نرم افزار SPSS  و Smart PlS و لیزرل مورد آزمون قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد مدیریت یکپارچه شهری و بحران در کرج با محدودیت های ساختاری و عملکردی مواجه است. ضعف هماهنگی نهادی و ناکارآمدی زیرساخت ها، تاب آوری شهری را کاهش می دهد. نتایج آزمون فریدمن و تحلیل ISM نشان می دهد کیفیت زندگی، توانمندسازی و مشارکت محلی و اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردارند، اما فقدان اجرای عملیاتی و مشارکت عمومی موجب واکنشی بودن مدیریت بحران و کاهش اثرگذاری پدافند غیرعامل می شود.

بحث تاب آوری بافت های فرسوده از بحث های مهم در برنامه ریزی شهری است. بافت های فرسوده بخشی از شهر هستند که موجب کاهش سطح تاب آوری می شود و سیاست های به کارگرفته شده در این گونه بافت ها که دارای آثار قدیمی نیز هستند نمود بیشتری پیدا می کند. هدف پژوهش، تحلیل وضعیت تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر ماهیت، اکتشافی و از نظر روش، کیفی کمی است. روش جمع آوری داده ها کتابخانه ای است. جامعه آماری را ۸۰ نفر از کارشناسان شهرداری منطقه ۴، اساتید شهرسازی و دانشجویان دکتری تشکیل می دهند. روش نمونه گیری مورد استفاده در پژوهش غیر احتمالی و از نوع گلوله برفی بوده است. ا بزار گردآوری داده ها پرسشنامه از نوع بسته است. برای تحلیل داده ها از تیم پانل دلفی استفاده شده است. بر این اساس، کارشناسان به شاخص های کالبدی و محیطی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی استخراج شده از مبانی نظری و اسناد محدوده مورد مطالعه امتیاز می دهند. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد وضعیت ۲۰ معیار مدیریتی سیاسی در ۳ شاخص قوانین و مقررات، آموزش و حمایت و نظارت نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار اقتصادی در ۴ شاخص امکانات و زیرساخت ها، فعالیت و اشتغال، توانایی جبران خسارت و توانایی برگشت به شرایط مناسب نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار کالبدی محیطی در ۴ شاخص فرسودگی، دسترسی، آسیب پذیری و مقاومت نامطلوب است. وضعیت ۲۵ معیار اجتماعی فرهنگی در ۵ شاخص امنیت، خدمات، سنت و فرهنگ، مشارکت و همبستگی و آگاهی و آموزش نامطلوب است. می توان نتیجه گرفت که سطح تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران در تمام ابعاد یادشده پایین است.

زمینه و هدف:گردشگری ادبی به عنوان شاخه ای از گردشگری فرهنگی، فرصتی برای تجربه میراث ادبی و ارتباط با آثار نویسندگان فراهم می کند. این نوع گردشگری بازدیدکنندگان را به مکان های مرتبط با زندگی و آثار ادیبان جذب می نماید. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری ادبی در نیشابور به عنوان یکی از مقاصد فرهنگی مهم ایران است. روش شناسی:تحقیق حاضر با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، منابع کتابخانه ای و پیمایش میدانی گردآوری شدند. پرسشنامه بین ۳۸۴ نفر شامل ۲۱۵ گردشگر و ۱۶۹ ساکن محلی توزیع گردید. داده ها با آزمون t تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری (PLS) تحلیل شدند. یافته ها:نتایج نشان داد «جاذبه ها و مکان های ادبی» و «تورهای ادبی» بیشترین نقش را در توسعه گردشگری ادبی نیشابور دارند. در مقابل، «تبلیغات و بازاریابی» و «رویدادهای ادبی» نیازمند توجه بیشتری هستند. نتیجه گیری و پیشنهادات:توسعه گردشگری ادبی در نیشابور مستلزم معرفی شهر به عنوان مقصد ادبی و برگزاری رویدادهای مرتبط است. این مطالعه پیشنهادهایی برای تقویت زیرساخت ها و بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی ارائه می دهد تا زمینه رونق اقتصادی و فرهنگی شهر فراهم گردد. نوآوری و اصالت:پژوهش حاضر با بهره گیری از مدل PLS، متغیرهایی چون جاذبه های ادبی، تورها، رویدادها، آموزش و بازاریابی را در قالب مدلی جامع بررسی کرده است. ترکیب جامعه آماری شامل گردشگران و ساکنان محلی نیز دیدگاهی چندبعدی فراهم آورده و نسبت به مطالعات پیشین تصویری کامل تر برای سیاست گذاری و توسعه راهبردی گردشگری ادبی ارائه می دهد.

زمینه و هدف: توسعه گردشگری بستگی زیادی به تاب آوری و رفع مشکلات مقصد گردشگری دارد و شناسایی آنها برای توسعه گردشگری این منطقه اهمیت فراوانی دارد.در این مقاله به بررسی شاخص های محرک تاب آوری اقتصاد گردشگری درشهرشوش دانیال پرداخته شده است. روش شناسی: پژوهش حاضراز نظر هدف کاربردی،از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری کارشناسان و خبرگان مسائل شهری و گردشگری بوده که به صورت غیراحتمالی و به صورت نمونه گیری هدفمند 50 نمونه انتخاب شد.برای گردآوری داده ها از پرسش نامه و جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون رگرسیون لجستیک چند متغیره استفاده گردید. یافته ها: یافته ها در خصوص محرک ها وعوامل اصلی موثر بر تاب آوری اقتصاد گردشگری نشان داد که از بین 6 محرک/عامل در نظر گرفته شده به ترتیب مهم ترین محرک های موثر بر تاب آوری اقتصاد گردشگری در شهر شوش دانیال مبوط به تاب آوری بازاریابی با ضریب تاثیر (262/0)، تاب آوری مدیریتی و حکمرانی (250/0)، تاب آوری مالی/اقتصادی (249/0)، بوده است. نتیجه گیری و پیشنهادات: سرمایه گذاری، تنوع بخشی به درآمد گردشگری، ایجاد منابع مالی پایدار، توسعه کارآفرینی گردشگری محلی، ایجاد صنایع تبدیلی وابسته توسعه زیرساخت های دیجیتال، بازاریابی و فروش آنلاین خدمات گردشگری، تدوین برنامه های بلندمدت برای مقابله با بحران های احتمالی و کاهش بوروکراسی و تسهیل مقررات برای جذب گردشگردارای اثرات مثبتی بر تاب آوری اقتصاد گردشگری در شوش دانیال داشته اند نوآوری و اصالت: پژوهش حاضر توانسته است ترکیبی از مفاهیم اقتصاد،محیط زیست، فناوری اطلاعات و ...را برای تحلیل شاخص های مورد نظر به کار گیرد که این امر می تواند به عنوان پایه اطلاعات در کشف و تحلیل شاخص ها در آینده مورداستفاده قرار گیرد.

گردشگری جوامع دور از وطن، یکی از انواع گردشگری است که در آن جامعه ی دور از وطن یا فرزندان آنها برای اهداف مختلف به سرزمین اجدادی خود سفر می کنند این گردشگری می تواند در مکان های دریایی باشد و افراد به گونه ای نمادین با سرزمین مادری ارتباط برقرار کنند. پژوهش حاضر از نظر هدف نوعی پژوهش توصیفی- اکتشافی است. روش پژوهش تحلیل داده های ثانویه است و جامعه ی آماری تحقیق محتواهای پیرامون موضوع گردشگری جوامع دور از وطن بوده است که از میان 71 اثر پژوهشی 25 مورد از آنها بر اساس معیارها انتخاب شدند. بنابراین نمونه گیری از نوع هدفمند بوده است. یافته ها نشان داد این نوع گردشگری می تواند با انتخاب سرزمین های دریایی به مکان نمادین برای گردشگران تبدیل شود و بدین شکل منجر به نوعی تجربه منحصر به فرد گردد. از سوی دیگر علاقه مندی به هویت مقاصد دریایی شرایط را برای توسعه ی گردشگری جوامع دور از وطن فراهم می آورد، به گونه ای که به شکل گیری نوستالژی پایدار و پیوند عاطفی گردشگر با مقصد منجر شود. بازگشت به سرزمین اجدادی به عنوان گردشگر برای جوامع دور از وطن صرفا یک تجربه ی مهاجرتی نیست بلکه درک معنای پدیده های فرهنگی (شبیه دریا) را برای آنان فراهم می آورد به گونه ای که سفر به یک فرایند بازشناسی هویت، بازتولید معنا و تقویت حس تعلق فرهنگی نسبت به سرزمین مادری تبدیل شود. این پژوهش با واکاوی معنایی گردشگری جوامع دوراز وطن و نقش دریا به عنوان یک میراث، تلاش نموده است تا دارد چشم انداز جدیدی را پیش روی پژوهشگران علاقه مند به این نوع گردشگری باز کند.

دیپلماسی آموزشی به عنوان یکی از ابعاد نوین دیپلماسی عمومی، در سال های اخیر به ابزاری اثرگذار در پیشبرد منافع ملی و بازنمایی هویت دولت ها در نظام بین الملل تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران نیز با اتکا به ظرفیت های فرهنگی، تمدنی، دینی و علمی خود، از این ابزار در جهت تقویت نفوذ نرم و اشاعه الگوهای هویتی بهره گرفته است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی در فرآیند اشاعه و نهادینه سازی الگوهای هویتی در عرصه بین المللی دارد و از چه سازوکارهایی این هدف را دنبال می کند؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش بیان می دارد که دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران، از طریق بهره گیری هدفمند از ابزارهایی همچون جذب دانشجویان خارجی، اعطای بورسیه های تحصیلی، توسعه فعالیت های دانشگاهی برون مرزی و ترویج زبان و فرهنگ فارسی اسلامی، قادر است به بازتولید و تثبیت الگوهای هویتی و تقویت نفوذ نرم کشور در سطوح منطقه ای و فرامنطقه ای یاری رساند؛ هرچند میزان تحقق این امر به وجود راهبردی منسجم و هماهنگی نهادی وابسته است. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه قدرت نرم جوزف نای و رهیافت سازه انگاری در روابط بین الملل است که بر نقش هویت، گفتمان و جاذبه فرهنگی در رفتار بازیگران بین المللی تأکید دارند. یافته ها نشان می دهد که دیپلماسی آموزشی ایران از ظرفیت قابل توجهی برای انتقال معنا و ارزش های هویتی برخوردار است، اما چالش هایی نظیر ناهماهنگی نهادی، محدودیت های ساختاری و فشارهای سیاسی بین المللی، کارآمدی آن را با محدودیت هایی مواجه ساخته است.