درخت حوزه‌های تخصصی

علوم اسلامی

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی ادبیات عرب تاریخ اسلام و سیره تصوف و عرفان اسلامی تفسیر و علوم قرآن حدیث و علوم حدیث علوم غریبه فقه و اصول گروه های ویژه منطق، فلسفه و کلام اسلامی
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۷۶۱ تا ۱٬۷۸۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۱۷۶۱.

مفهوم شناسی آزادی و عدالت اجتماعی در قرآن کریم و لیبرالیسم با رهیافت گفتمان انتقادی فرکلاف(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن سال ۱۳ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۲۶) 31 - 44
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۸
مفاهیم درهر زبانی بازنمونی از نظام اندیشه ای و همبسته به عناصر فرازبانی و بازتاب دهنده بافتار با سویه های ناهمسان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است و نشان از هم پیوندی و همکنشی نظام زبانی وغیرزبانی است. دراین میان مفاهیم آرمانی آزادی و عدالت اجتماعی با بهره مندی ازجایگاه ویژه در زیست اجتماعی، دارای برداشت ها ناهمسان در نظام گفتمانی متعدد است. این پژوهه با روش تحلیل گفتمان انتقادی به عنوان یکی از نظریه های میان رشته ای در زبان شناسی، درپی صورت بندی چیستی و چگونگی رابطه عدالت اجتماعی و آزادی درگفتمان قرآن کریم و نظام لیبرالیسم و تبیین روی آوری این گفتمان ها در امکان یا عدم تحقق توأمان این دو مفهوم در زیست اجتماعی است. ناهمسانی برداشت ها و روی آوری گفتمان ها درباره پیوند میان آزادی و عدالت اجتماعی، از یافته های جستار حاضر است. براین اساس گفتمان لیبرال رأی به اولویت آزادی به عدالت اجتماعی داده اما قرآن کریم همکنشی، با هم آیی و هم حضوری این مفاهیم را درعرصه اجتماعی روا دانسته است.
۱۷۶۲.

گفتمانی نشدن مفهوم توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی؛ مقایسه سه گفتمان رقیب(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: متین سال ۲۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۱۰۸ 1 - 24
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۳۹
با گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، مفهوم «توسعه» به عنوان یکی از کلیدی ترین مفاهیم حیات جمعی، هنوز به صورت یک دالِّ پایدار و باثبات معنایی درنیامده است و منازعات گفتمانی گسترده ای پیرامون آن جریان دارد. در فضای سیاسی و فکری درون حاکمیت، دست کم سه گفتمان متمایز درباره آنچه عموماً «توسعه» خوانده می شود، قابل شناسایی است: توسعه گرا، موعودگرایی سیاسی و پیشرفت گرایی. این پژوهش با الهام از دستگاه مفهومی یورگن هابرماس، به ویژه مفهوم «گفتمانی نشدن»، به بررسی این مسئله می پردازد. پرسش اصلی تحقیق این است: «توسعه چه نسبتی با سه گفتمان مسلط در دولت های پساانقلاب ایران دارد؟» برای پاسخ به این پرسش، از روش تحلیل گفتمان بهره گرفته شده و داده های موردنیاز از طریق مطالعه اسناد و منابع مکتوب در دسترس و همچنین بررسی آرشیو مطبوعات گردآوری شده اند. یافته کلیدی تحقیق حاکی از آن است که مشکل بنیادین در فهم و تحقق توسعه در ایران پساانقلابی، ریشه در فرآیند ناتمام گفتمانی شدن این مفهوم دارد. تا زمانی که این فرآیند به سرانجام نرسد و منازعات گفتمانی حول آن به اجماعی پایدار منجر نشود، تعارض و تقابل میان سه گفتمان یادشده تداوم خواهد یافت. این تعارضات گفتمانی، به نوبه خود، مانعی اساسی در مسیر بسیج هماهنگ منابع سخت و نرم ملی برای دستیابی به آرمان های توسعه ای خواهد بود
۱۷۶۳.

ضرورت نهاد خانواده با تأکید بر نقش تربیتی مادر از نگاه اندیشمندانِ جوامع اسلامی معاصر (مطالعه موردی امام خمینی و سید قطب)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: متین سال ۲۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۱۰۸ 25 - 54
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۳۰
در قرن بیستم، هم زمان با گسترش اندیشه های مادیگرایانه (مانند کمونیسم) که خواستار جایگزینی یا حذف نهاد خانواده در غرب بودند، کشورهای اسلامی نیز تحت تأثیر این جریان ها قرار گرفتند. در واکنش به این جریان، شمار قابل توجهی از عالمان و اندیشمندان اسلامی، با تأکید بر مبانی دینی، به دفاع از نهاد خانواده و به ویژه نقش تربیتی مادر پرداختند. در این میان، امام خمینی (به عنوان عالم برجسته شیعه) و سید قطب (به عنوان اندیشمند اهل سنت) از چهره های شاخص محسوب می شوند. هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه دیدگاه های این دو اندیشمند درباره ضرورت خانواده با محوریت نقش تربیتی مادر است. این مطالعه با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که دیدگاه امام خمینی و سید قطب از مشترکات قابل توجهی برخوردار است؛ ازجمله تأکید بر خانواده به مثابه نهادی مبتنی بر آموزه های اسلام، تمرکز بر جایگاه مادر در تربیت فرزند و موضع گیری صریح در برابر جریان های تضعیف کننده خانواده. درعین حال، نگرش امام خمینی به ابعاد چندگانه نقش تربیتی زن در خانواده و هماهنگی میان این نقش ها، نقطه تمایز مهم دیدگاه وی نسبت به سید قطب به شمار می آید.
۱۷۶۴.

معامله با انگیزه نامشروع و آثار فقهی آن، با رویکردی بر آرای امام خمینی (ره)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: متین سال ۲۷ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۱۰۹ 89 - 119
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۲۸
در فقه، اصل بر صحت و لزوم معاملات است و طرفین بر اساس اصل حاکمیت اراده می توانند شرایط و ماهیت معامله را تعیین کنند. پرسش اصلی این است که اگر متعاملین با انگیزه ای نامشروع - ولی بدون قصد صریح حرام یا توافق قبلی بر آن - اقدام به معامله نمایند، آیا باز هم می توان به صحت و لزوم آن حکم داد و به اصل حاکمیت اراده تمسک کرد؟ همچنین، افزون بر حکم وضعی، آیا شارع مقدس با انعقاد چنین معاملاتی موافقت کرده و ازنظر تکلیفی آن را مجاز می داند؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت آرای امام خمینی، به بررسی این مسئله می پردازد. یافته ها نشان می دهد که امام خمینی در عقود لفظی، معامله با انگیزه نامشروع را حرام و باطل می داند، اما در معاملات معاطاتی (بدون لفظ) قائل به صحت است. در مقابل، دیدگاه مشهور فقها، صحت همراه با کراهت اینگونه معاملات است. با توجه به نقش روزمره معاملات در جوامع، پاسخ به این پرسش از اهمیت ویژه ای برخوردار است .
۱۷۷۰.

شرایط مداخله گر امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: اسلام و مطالعات اجتماعی سال ۱۳ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۵۰) 33 - 67
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۲۸
این پژوهش با هدف بررسی عوامل مداخله گر امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم، به تحلیل آیات قرآن و استخراج مفاهیم مرتبط با این موضوع پرداخته است. روش پژوهش، تحلیلی-تفسیری و تحلیل محتوای کیفی است . در قالب این روش، عوامل مداخله گر در چهار دسته اصلی شامل: عوامل فرهنگی و ذهنی، اجتماعی و ارتباطی، دینی و الهی و ساختاری و مهاجرتی دسته بندی شده اند. نتایج پژوهش از نقش کلیدی و برجسته عواملی همچون: تقوا، عدالت، وفای به عهد و اراده الهی، در شکل گیری امنیت اجتماعی حکایت دارد. در مقابل، عواملی مانند: شایعه سازی، تعصب و لجاجت می توانند امنیت اجتماعی را تضعیف کنند. افزون براین، نقش اراده الهی به عنوان عاملی کلیدی در شکل گیری امنیت اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته است. این پژوهش برخلاف نظریه های غربی مانند مکتب کپنهاک، که بیشتر بر عوامل بیرونی و ساختاری تأکید دارند، بر پایه های دینی و ارزش های اخلاقی استوار است. یافته های این تحقیق می تواند به عنوان پایه ای برای تحقیقات آینده در جهت بومی سازی نظریه های امنیت اجتماعی بر اساس آموزه های دینی مورد استفاده قرار گیرد.
۱۷۷۱.

تحلیل جامعه شناختی منزلت اجتماعی زنان خانه دار با رهیافتی ازآموزه های اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: اسلام و مطالعات اجتماعی سال ۱۳ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۵۰) 125 - 157
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۳۲
این پژوهش با رویکردی جامعه شناختی، به بررسی منزلت اجتماعی زنان خانه دار در بافت فرهنگی و اجتماعی شهر یزد می پردازد. داده های تحقیق از طریق مصاحبه عمیق با 13 زن متأهل دارای فرزند (در بازه سنی 40-28 سال) در شهر یزد، گردآوری شد. نمونه گیری به صورت موارد در دسترس و به شیوه نظری انجام شد. داده های حاصل از مصاحبه ها پس از کدگذاری با استفاده از نرم افزار مکس کیودا و تکنیک تحلیل مضمون، با لحاظ حساسیت نظری تحلیل شدند. تحلیل داده ها به استخراج 25 مقوله فرعی و 4 مضمون اصلی انجامید که مضامین اصلی شامل: 1. بازتولید نابرابری منزلتی از طریق ساختارهای فرهنگی و عادت واره ها؛ 2. اختلال در تحقق فردی و نابرابری در منابع و فرصت ها؛ 3.کنشگری، خودآگاهی و بازیابی منزلت  4. عدم خودآگاهی و آسیب های روانی می باشد. یافته ها، بیانگر آن است که عادت واره های سنتی، نبود دسترسی به منابع اقتصادی، نبود پاداش اجتماعی و بازخوردهای منفی از جامعه، زمینه ساز تضعیف منزلت اجتماعی زنان خانه دار شده است. آموزه های اسلامی با تأکید بر کرامت، اختیار و ارزش گذاری معنوی کار در خانه، ظرفیتی فرهنگی در جهت بازتعریف جایگاه اجتماعی این گروه به شمار می روند. در پایان این پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در سیاست گذاری های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با تکیه بر نگرش اسلامی برای ارتقاء منزلت اجتماعی زنان خانه دار تأکید شده است.
۱۷۷۲.

مطالعه جامعه شناختی پیاده روی اربعین و رابطه آن با انسجام اجتماعی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: اسلام و مطالعات اجتماعی سال ۱۳ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۱) 187 - 229
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۴
مناسک و آیینهای مذهبی در جوامع دینی نقشی کلیدی در تقویت هویت جمعی، انسجام اجتماعی و بازتولید سرمایه اجتماعی دارند. پیاده روی عظیم اربعین به عنوان یکی از گسترده ترین اجتماعات دینی جهان، فرصتی بی بدیل برای مطالعه جامعه شناختی آثار و پیامدهای مناسبت های مذهبی بر ثبات و همبستگی اجتماعی در میان زائران ایرانی فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامعه شناختی پیاده روی اربعین و تأثیر آن بر انسجام اجتماعی انجام شد. روش تحقیق، پیمایشی و ابزارگردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود. جامعه آماری شامل زائران ایرانی شرکت کننده در پیاده روی اربعین بوده و با استفاده از روش نمونه گیری۴۰۰ نفر انتخاب شدند. برای بررسی روایی پرسشنامه از روایی صوری و محتوایی و برای سنجش پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان داد که مشارکت در پیاده روی اربعین موجب تقویت همبستگی اجتماعی، ارتقای اعتماد متقابل، افزایش سرمایه اجتماعی و تحکیم هویت دینی زائران می شود. این نتایج حاکی از آن است که مناسبت های مذهبی نه تنها در بعد فردی آثار معنوی برجای می گذارند، بلکه به عنوان عامل اجتماعی مهمی در ارتقای ثبات و انسجام اجتماعی در جامعه ایران عمل می کنند
۱۷۷۳.

اهمیت و اهداف تفسیر تقریبی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات علوم قرآن سال ۷ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۲۶) 66 - 45
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۲۸
«تفسیر تقریبی» رویکردی است که با تمرکز بر مشترکات اعتقادی، فقهی و اخلاقی، تلاش می کند تا قرآن را به عنوان نقطه اتصال مسلمانان معرفی کرده، از بروز شکاف های فکری و اجتماعی جلوگیری کند. این شیوه، برخلاف تفسیرهای انحصاری و تعصّب آلود، با تکیه بر مشترکات عقیدتی و فکری، در پی کاهش تنش های مذهبی و تقویت روحیه وحدت اسلامی است. این پژوهش، با روش اسنادی و با شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده و درصدد است با بررسی اهمیت و اهداف «تفسیرتقریبی»، نقش آن را در تحقق امت واحده اسلامی آشکار سازد. این رویکرد با تمرکز بر مشترکات دینی و کنارگذاشتن منازعات فرقه ای، می تواند به کاهش درگیری های مذهبی، تقویت گفتمان امت واحده، و ارتقای جایگاه جهان اسلام در برابر تهدیدهای بیرونی بینجامد و به راهبردی تمدنی جهت تحکیم وحدت مسلمانان بدل شود. از مهم ترین دستاوردهای این پژوهش، ارتقای همبستگی علمی و فکری میان مفسران و محققان اسلامی، فراهم سازی زمینه برای گفت وگوی بین مذهبی و تقویت اعتماد متقابل، مقابله با جریان های تکفیری و اسلام هراسی، از رهگذر ارائه تصویری عقلانی و وحدت گرا از اسلام است.
۱۷۷۵.

تحلیل ویژگی های الگویی مؤمن آل فرعون در نظرگاه تفسیری آیت الله جوادی آملی

نویسنده:
منبع: علوم قرآن و تفسیر معارج دوره جدید سال ۵ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۸) 49 - 78
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۲
مؤمن آل فرعون یکی از شخصیت های برجسته قرآنی است که با ویژگی های منحصر به فرد خود، الگویی ماندگار برای ایمان، تعهد و تقیه همراه با شجاعت در برابر ظلم را ارائه می دهد. این پژوهش با هدف تحلیل شخصیت، رفتار، و جایگاه وی، به تبیین ویژگی های اخلاقی، اجتماعی و معنوی او می پردازد. مساله اصلی پژوهش این است که ویژگی های الگویی مؤمن آل فرعون، که در دل حکومت استبدادی فرعون، توانست نقشی تعیین کننده در دعوت به حق و مقابله با باطل ایفا کند، کدامند ؟روش پژوهش در این نوشتار، توصیفی تحلیلی بر مبنای بررسی آیات قرآن و مطالعه تطبیقی منابع تاریخی و تفسیری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مؤمن آل فرعون با بهره گیری از تقیه آگاهانه و ایمان پنهان، در عین قرار داشتن در ساختار قدرت فرعونی، شجاعانه و حکیمانه به هدایت جامعه اهتمام ورزید شجاعت وی در بیان حقیقت همراه با استدلال منطقی و دلسوزی برای سرنوشت جامعه، از او الگویی الهام بخش از تعامل میان ایمان، عقلانیت، و مسئولیت اجتماعی ارائه می دهد.نتایج تحقیق ثابت می کند زندگی و رفتار مؤمن آل فرعون بر مفاهیمی همچون ایستادگی در برابر استبداد، استفاده هوشمندانه از جایگاه اجتماعی، و بهره گیری از قدرت کلام و استدلال برای تغییرات مثبت استوار بوده و این شخصیت الگویی قرآنی علاوه بر پیام های الهام بخش در بستر تاریخی خود، برای جوامع معاصر نیز حاوی نکاتی کلیدی است و رفتار اجتماعی او نشان می دهد چگونه یک فرد با اتکا به ایمان و بصیرت می تواند حتی در سخت ترین شرایط، تأثیری عمیق و پایدار بر جامعه بگذارد.
۱۷۷۶.

تحلیل نظریه «زبان مشترک» به عنوان زبان نزول قرآن کریم

نویسنده:
منبع: علوم قرآن و تفسیر معارج دوره جدید سال ۵ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۸) 119 - 146
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۳
برخی از پژوهندگان زبان عربی و قرآن پژوهان، در باب چیستی زبانی که قرآن کریم بر بستر آن نازل شده است به پدیده ای به نام «زبان مشترک»، و در واقع نوعی دوگانگی زبانی- مشترک و عامیانه– در زندگی اعراب عصر نزول قائل شده اند. پس مراد از «بلسانٍ عربیٍّ مبینٍ» در آیات قران را همین زبان مشترک دانسته اند. از این میان مقاله محققانه استاد آذرنوش و همکارش با عنوان « زبان قرآن» با پژوهشی مفصل در باب چیستی زبان نزول قرآن و پس از بررسی و نقد فراوان قول به « زبان مشترک» را به عنوان زبان نزول قرآن، صحیح معرفی کرده و سایر نظرات را نقد می نماید. مقاله حاضر با توجه به تحقیقات انجام شده به ویژه مقاله مذکور سعی کرده است تا مبانی استنباطی و ادله قول به زبان مشترک برای نزول قرآن را بررسی و نقد کرده و در نهایت اعلام کند که قرآن به زبان عربیِ مشترک میان قبایل عرب با رنگ بیشتر لهجه قریش که انحراف کمتری از آن اصل عربیِ مشترک داشته اند نازل شده، نه زبان مشترکی که از اجتماع خصوصیات لهجه های مختلف عربی پدید آمده باشد. اما رویکرد این نوشتار بررسی یا نقد جزء جزء مقاله مذکور نیست بلکه، در عرض آن تلاش نموده تا مطلوب خود را که تبیین نزول قرآن به زبان قریش یعنی همان زبان عربی فصیح مشترکی که انحراف کمتری نسبت به سایر لهجه ها در آن دیده می شده، تبیین نماید.
۱۷۷۷.

واکاوی راهبردهای تربیت دینی دانش آموزان در پرتو تفسیر تسنیم علامه جوادی آملی

نویسنده:
منبع: علوم قرآن و تفسیر معارج دوره جدید سال ۵ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۹۸) 5 - 45
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۳۱
این پژوهش با اتخاذ رویکرد تحلیل اسنادی و با تکیه ای انحصاری بر تفسیر تسنیم علامه جوادی آملی، به واکاوی راهکارهای تربیت دینی برای مواجهه با چالش های عاطفی، رفتاری و اجتماعی دانش آموزان می پردازد. در این راستا، با تحلیل محتوای کیفی تفسیر تسنیم، مبانی نظری الگویی پیشگیرانه استخراج گردید. یافته ها نشان می دهد که محوریت مفاهیم بنیادینی مانند «تزکیه» و «تأدیب» در این تفسیر، نقطه اتکایی برای تغییر پارادایم از نظام واکنشی به نظام فعال و پیشگیرانه فراهم می کند. الگوی پیشنهادی بر تقویت سه گانه رابطه با خدا (به عنوان منبع معنابخشی)، رابطه با خود (بر اساس کرامت نفس) و رابطه با دیگران (در پرتو احسان و عدالت) تأکید دارد. این پژوهش در نهایت به تبیین شماری از راهبردهای عملیاتی می پردازد که تزکیه فضیلت هایی چون صبر، عقلانیت و مهربانی را در متن برنامه های درسی و فرهنگی مدرسه نهادینه می سازد تا دانش آموزانی متعادل و مسئولیت پذیر پرورش یابند. در چشم انداز این الگو، مدرسه به محیطی زنده و الهام بخش تبدیل می شود که پیشگیری از آسیب ها نه به عنوان وظیفه ای مضاف، بلکه به عنوان جوهره طبیعی فرآیند تربیت در آن جریان می یابد
۱۷۷۸.

جبر و اختیار در دایره المعارف قرآن لایدن: نقد و بازخوانی از منظر آیت الله جوادی آملی

نویسنده:
منبع: علوم قرآن و تفسیر معارج دوره جدید سال ۵ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۹۸) 55 - 80
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۱
این پژوهش با رویکردی نظری تحلیلی به مطالعه تطبیقی مسئله جبر و اختیار در دو منبع می پردازد: نخست، مقاله «فعل بشری تحت مهار خدا یا آزادانه» اثر فرالوف در دایره المعارف قرآن لایدن که با رویکردی تاریخی توصیفی، تبیینی از دیدگاه های متکثر اسلامی درباره جبر و اختیار ارائه می دهد؛ و دوم، منظومه تفسیری فلسفی آیت الله عبدالله جوادی آملی که بر مبنای حکمت متعالیه، نسبت قدرت الهی و اختیار انسانی را از منظر عقل و وحی بازشناسی می کند. مسئله محوری پژوهش، واکاوی تمایزات معرفت شناختی و روش شناختی دو برداشت یادشده از مفهوم اختیار انسانی است. نظریه «امر بین الامرین» که در سنت فلسفی و تفسیری شیعه و به ویژه در آثار جوادی آملی جایگاه محوری دارد، به عنوان چارچوب اصلی تحلیل انتخاب شده است. روش تحقیق، مبتنی بر تحلیل مفهومی و تفسیر فلسفی منابع، با اتکاء بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی متون اصلی است. یافته ها حاکی از آن است که تفسیر جوادی آملی، با تأکید بر اراده آزاد، مسئولیت و فاعلیت اخلاقی انسان، از انسجام درونی و ظرفیت عقلانی نقلی برتری برخوردار است. بر این اساس، منظومه تفسیری فلسفی ایشان، توانایی چشمگیری برای ایفای نقش سازنده در گفت وگوهای معاصر فلسفه دین، به ویژه در حوزه الهیات و مسئله جبر و اختیار، داراست.
۱۷۷۹.

بررسی تطبیقی اعجاز علمی از دیدگاه علامه جوادی آملی و سید قطب

نویسنده:
منبع: علوم قرآن و تفسیر معارج دوره جدید سال ۵ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۸) 23 - 48
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۳
مسئله اعجاز علمی قرآن یکی از مباحث برجسته در تفسیر و اندیشه اسلامی است که در آن به رابطه میان قرآن کریم و علوم تجربی پرداخته است علامه جوادی آملی با رویکردی جامع نگر، قرآن را منبعی برای تمام علوم و هدایت بشر دانسته که درعین حال با علوم تجربی همخوانی دارد. وی معتقد است که علوم بشری باید در چارچوب معارف اسلامی تحلیل و تکمیل شوند. در مقابل، سید قطب بر استقلال قرآن از علوم تجربی تأکید داشته و معتقد است که هدف اصلی قرآن، هدایت معنوی و اخلاقی انسان ها است، نه ارائه توضیحات علمی. او تطبیق آیات قرآن با نظریات علمی را اشتباهی روش شناختی قلمداد کرده که می تواند به تحریف معانی آیات منجر شود. این پژوهش، با تحلیل و مقایسه این دو دیدگاه، به بررسی ابعاد مختلف اعجاز علمی قرآن پرداخته و تأثیر آن بر اندیشه های اسلامی معاصر را تبیین کرده است.
۱۷۸۰.

تأثیر توجه به خطاب های قرآن در برداشت های تفسیری(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن سال ۱۴ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۷) 13 - 26
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۲۷
از اصول مهم در محاورات عرفی و اصول عقلایی فهم متن، توجّه به قرائن سخن است که این قراین به درون متنی و برون متنی تقسیم می شود، فهم متن در گرو توجه به قرینه ی سیاق، فضا و جغرافیایی است که متن در آن شکل گرفته است. از جمله قراینی که نقش ویژه ای در فهم متن دارد توجّه به ویژگی و مختصات مخاطب است. همانگونه که متن بر مقتضای مخاطب شکل می گیرد فهم آن نیز تابع شناخت ویژگیهای مخاطب است. فهم قرآن مثل هر متنی تابع اصول فهم محاوره است. خداوند در خلق این متن، ویژگیهای مخاطب خود را در نظر گرفته است. روش قرآن چه در گوناگونی لحن و بیان و چه در انتخاب واژگان و عبارتها و نیز چگونگی سامانه ی جمله ها نشان می دهد خداوند به مقتضای مخاطب سخن گفته است؛ متأسّفانه سبقه علمی جامع و کامل و مستقلی در مورد توجه به ویژگی مخاطب وجود ندارد البته مفسران در تفاسیر خود به این اصل توجه کرده اند. این جستار به منظور نشان دادن نقش ویژگیهای مخاطب در شکل گیری تفاوتهای تفسیری است اینکه تفاوتهای تفسیری می تواند نتیجه ی توجه یا غفلت از ویژگی های مخاطب باشد و یا نتیجه ی افزایش وزن برخی ویژگیها بر ویژگی مخاطب باشد اساس این جستار است، این جستجو به شیوه ی کتابخانه ای و تفحّص در تفاسیر صورت گرفته است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان