ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲۶۱ تا ۲۸۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۲۶۱.

التحليل الحضاري لهوية المرأة في خطاب الطهارة والعفة في القرآن ودورها في استقرار وتحول المجتمع(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۴
یتناول هذا البحث بمنهج حضاری- خطابی إعاده قراءه مکانه المرأه فی القرآن، ویسعى إلى بیان أن مفاهیم مثل العفه والحیاء والوقار والطهاره، لیست مجرد أحکام فردیه وأخلاقیه، بل هی مؤسسات حضاریه تلعب دوراً محوریاً فی إعاده تعریف هویه المرأه واستقرار النظام الاجتماعی. المسأله الرئیسه للمقاله هی کیف أعاد الخطاب القرآنی للعفاف بناء هویه المرأه فی مواجهه الخطابات الجاهلیه، الحدیثه وما بعد الحدیثه، ورفعها إلى مستوى الفاعلیه فی المجال الحضاری. یعتمد منهج البحث على التحلیل الحضاری- خطابی، الذی من خلال دراسه النصوص القرآنیه، التفاسیر المعتبره والنظریات الحضاریه، یحقق فی التحول الدلالی لمکانه المرأه ویحدد ثلاث مراحل فی عملیه الخطاب القرآنی: النفی، إعاده التعریف والتشریع. تظهر نتائج البحث أن القرآن، من خلال نقد الهیاکل ما قبل الإسلام والخطاب القائم على الجسد، حوّل المرأه من موضوع سلبی إلى فاعل أخلاقی وعقلی. مفاهیم مثل الخمار، الجلباب وغض البصر فی هذا الإطار لیست أدوات للقیود، بل هی بنى حضاریه لحمایه الکرامه، النظام الاجتماعی والأمن الأخلاقی. کذلک، تقدم النماذج القرآنیه مثل مریم، ملکه سبأ وبنات شعیب، نماذج للمرأه المؤمنه والحضاره-صانعه. الخلاصه أن العفه فی الخطاب القرآنی هی بنیه حضاریه، حیث إلى جانب ضبط الغرائز وتنظیم العلاقات الاجتماعیه، یسهم فی إعاده إنتاج القیم الأخلاقیه وتعزیز استقرار الأسره والمجتمع، وبهذا یؤدی دوراً أساسیاً فی إعاده بناء هویه المرأه المسلمه فی العالم المعاصر.
۲۶۲.

از مقامات تصوف تا هفت وادی عرفانی عطّار (بررسی و تشریح مشابهت ها و تفاوت ها)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۴
تصوف و عرفان به عنوان دو حوزه تأثیرگذار در فرهنگ و ادبیات اسلامی، نقشی اساسی در تهذیب و پالایش نهاد رهروان طریقت داشته اند. هدف اصلی این جُستار، تبیین جزئیات مقامات تصوف و بررسی تأثیر آن ها بر سیر عرفانی و تجربیات روحانی افراد است و به بررسی مقامات تصوف و روابط آن با وادی های عرفانی عطّار می پردازد تا درک عمیق تری از سیر تحول و تأثیرات متقابل آن ها ارائه دهد. با مطالعه تطبیقی اصطلاحات و مفاهیم مشترک در عرفان و تصوف، روند تحول این مفاهیم در طول تاریخ اسلامی مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین، در این پژوهش با روش تحلیلی و تفسیری، تلاش شده تا تشریح و مقایسه ای تطبیقی میان مقامات و وادی های هفت گانه انجام شود و تفاوت ها و شباهت های هر یک از آنها؛ به موازات هم بیان گردد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مقامات تصوف اصطلاحی و نظری است و وادی-های عرفانی عطار تمثیلی و ادبی ست ولی علی رغم تفاوت در عناوین، نه تنها پایه گذار اصول و تعالیم اسلامیاند، بلکه مفاهیم پنهان شده در مقایسه متقابل آن دو؛ ازنظر ذاتی و مفهومی با هم یکی اند و می توانند جنبه های مختلف تجربیات زاهدان و عارفان را تبیین کرده و سالک را به سوی مقام و درجه بالاتر سوق دهند. همچنین این تحولات به درک بهتر از جایگاه تصوف و عرفان در جامعه اسلامی منجر شده و الهام بخش مسائل اخلاقی و اجتماعی است.
۲۶۳.

برداشت ها و تعبیرات بدیع عین القضات همدانی از اصطلاحات عرفانی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۳
عین القضات همدانی، عارف سنّت شکن و عادت ستیز سده پنجم و ششم هجری است که با اندیشه ها و افکار بدیع و تازه خود به عرفان و تصوّف اسلامی غنای بیشتری افزوده است. ویژگی سنّت شکنیِ عین القضات همدانی در تمام جوانب زندگی او از جمله مواجهه با اصطلاحات عرفانی به چشم می خورد، به طوری که مقایسه اصطلاحات عرفانیِ به کاررفته در آثار او با میراثِ به جا مانده از کتاب های عرفان و تصوّف، نشان می دهد که عین القضات همدانی گاه با برهم زدن نظام رایج و سیر معمول مفاهیم اصطلاحات عرفانی، برداشت های تازه و جدیدی از اصطلاحات ارائه کرده است. نتایج مقاله حاضر نشان می دهد که برخی از تأویلات بدیع و تازه او از اصطلاحات عرفانی مانند «ایمان»، «بازار خواص»، «زنّار»، «مجمع البحرین» و بیشتر مصادیقِ «حجاب» و «نماز» به تمامی ساخته و پرداخته عین القضات همدانی است و در آثار عارفان و صوفیان پیش از او دیده نمی شود. همچنین برخی دیگر از اصطلاحات مانند «ظلم»، «فقر» و «کفر» متاثر از سخنی کوتاه از صوفیان و عارفانِ پیش از وی است که عین القضات همدانی آن مفهوم را در آثار خود توسّع بخشیده و به طور گسترده و مفصل مطرح کرده است.
۲۶۴.

تحلیل عرفانی هیمان در قرب النوافل و قرب الفرائض از دیدگاه ابن عربی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۷
بنا بر حدیث قدسی«کُنت کنزاً مخفیاً» حب ذاتی خداوند، عامل آفرینش شده است و آگاهی از صفات جمال و کمال خداوند، عشق را بوجود آورد، و اولین کسی که به صفات ذاتیه الهی آگاه شد، ابراهیم(ع) بود. لذا ذات الهی در شکل مظاهر هستی چون ماه و ستاره و خورشید بر او تجلی نمود و او را دچار مهیّم و هیمان کرد. زیرا آن نور ذات را در جهات تعیّنات دریافت و نشان داد، لذا در تشبیه قرار گرفت و با مهیّم شدن و هیمان مُتخلق به اخلاق الهی و هویت ذاتیه الهی گشت و خلیل الله نامیده شد. از دیدگاه ابن عربی این هیمان، عشق و محبت است که اساس سلوک واقع می شود و با توجه به بازتاب آن، محبت سالک به حب النوافل و یا حب الفرائض تبدیل می شود. همه انبیاء در مقام و منزلت تابع حقیقت محمدیه و از تجلیات این اسم اعظم الهى اند. قرب النوافل نتیجه بندگی اختیاری و مقام اتصاف مخلوق به صفات حق است. قرب الفرائض نتیجه بندگی حاجتمند و اضطراری و در نتیجه، مقام اتصاف حق به صفات مخلوق است. لذا به بیان داستان ابراهیم (ع)، هستی شناسی عشق، هیمان و ارتباط با قرب النوافل و قرب الفرائض به روش توصیفی تحلیلی با رجوع به منابع کتابخانه ای می پردازیم. این نوع نگاه محبت آمیز به انسان های دیگر می تواند صلح و آرامش را برای بشر به ارمغان بیاورد و با نگاه مثبت به دیدگاه عارفان، شرایطی فراهم گردد که جامعه از آثار عرفا استفاده بیشتری نماید.
۲۶۵.

From Intimacy to Responsibility: A Critique of Margaret Little's Perspective on Abortion

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۱
Among conventional approaches to abortion, the conflict between the fetus's right to life and the woman's right to control her body is central to many ethical debates. In contrast, a novel approach in the ethics of pregnancy reexamines this issue through moral intimacy and interpersonal relationships. Margaret Olivia Little, in her influential article "Abortion, Intimacy, and the Duty of Pregnancy" (1999), offers a distinctive framework that moves beyond rights-based and utilitarian perspectives. She argues that pregnancy is not merely a biological process but a deep personal relationship. Therefore, moral duties toward the fetus cannot be understood independently of the pregnant woman's attitudes and assessment of that relationship. Little redefines abortion as a question of moral intimacy and the woman's evaluative authority. However, her theory faces serious criticisms: conditioning moral duty on individual assessment invites relativism; focusing on intimacy overlooks the role of causal responsibility in shaping moral duties; and it neglects the moral weight that secular and religious traditions assign to fetal life. This article acknowledges the value of Little's relationship-centered approach as an important corrective to overly abstract theories but aims to show that her perspective does not provide sufficient grounds for explaining the moral duties associated with pregnancy.
۲۶۶.

دوراهی های اخلاقی رازداری در مددکاری اجتماعی بالینی: گونه شناسی و راهبردهای مواجهه(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۳
رازداری و محرمانگی از ارکان بنیادین رابطه مددکار اجتماعی و مددجو و از اصول محوری در اسناد اخلاقی این حرفه به شمار می آید . با این حال، شواهد میدانی حاکی از آن است که همین اصلِ مسلّم، در عمل یکی از مهم ترین خاستگاه های بروز دوراهی های پیچیده اخلاقی است؛ به ویژه در موقعیت هایی که حفظ اسرار مددجو با پیشگیری از آسیب جدی به خود او یا دیگران، الزامات قانونی و قضایی، پاسخ گویی سازمانی یا حقوق اشخاص ثالث در تعارض قرار می گیرد . پژوهش حاضر با روش اسنادی تحلیلی و رویکردی تطبیقی، ضمن بهره گیری از دستاوردهای معاصر «اخلاق مددکاری اجتماعی» در پی پاسخ گویی به این پرسش است که صورت های اصلی بروز دوراهی های اخلاقی برای مددکاران اجتماعی در فعالیت های بالینی از ناحیه رازداری و محرمانگی حرفه ای چیست و راهکارهای مواجهه با این دوراهی ها کدام است؟ بدین منظور، پس از تبیین مبانی نظری رازداری و دوراهی اخلاقی، چهار پرونده موردی به عنوان نمونه های شاخص دوراهی های اخلاقی رازداری در مددکاری اجتماعی گزارش و تحلیل می گردد . در ادامه، سه شیوه قیاس گرایی، استقرا گرایی و اصل گرایی اخلاقی در مواجهه با این دوراهی ها به آزمون گذاشته می شود و در پایان، گونه شناسی هشت گانه و الگویی مرحله مند برای تصمیم گیری اخلاقی مددکاران اجتماعی در این دوراهی ها پیشنهاد می شود.
۲۶۷.

تعالی، احساسی مغفول در قلمرو اخلاق؛ تحلیلی انتقادی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۲
مقاله پیش رو بر اساس روش تحلیلی ۔ توصیفی و با هدف تحلیلی انتقادی از احساس تعالی سامان یافته است . مسئله اصلی در این مقاله این است که محرک اصلی احساس تعالی نمی تواند تنها رفتار اجتماعیِ یاریگرانه و استثنایی باشد . البته، استثنایی بودن محرک احساس تعالی چندان قابل تردید نیست و تجربه شخصی ما نیز نشان می دهد رفتارها یا رویدادهایی قابل پیش بینی و عادی به تحریک حس تعالی نمی انجامد ، اما در مورد رفتار یاریگرانه اجتماعی تأمل بشتری باید به خرج داد . تأثیر این احساس در همه حیطه های رفتاری یکسان نیست . دست کم بر اساس پژوهش های کنونی، احساس تعالی تأثیر چندانی بر رفتارهای عدالت طلبانه یا اعتراضی ندارد . ضمن آنکه همه افراد نیز به یک اندازه از این احساس اثر نمی پذیرند و بسته به شدت یا ضعف هویت و یا حساسیت اخلاقی آنها این احساس تأثیری متفاوت بر افراد می نهد . در مجموع و بر اساس یافته های مقاله می توان گفت محرک احساس تعالی محصور در رفتارهای یاریگرانه اجتماعی نیست و زیبایی های شگفت انگیز، ریاضت ها و نیایش های عمیق و به دور از جلوه گری، گذشت از خطاهای بزرگ و مانند آن نیز می تواند محرک احساس تعالی باشد . 
۲۶۸.

ابهام اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش های برنامه درسی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۷
هدف این پژوهش بررسی ابهام اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش های برنامه درسی بود . پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسانه انجام شد و جامعه پژوهش را کلیه اساتید برنامه درسی در سال تحصیلی ۱۴۰۴۔۱۴۰۵ تشکیل دادند . نمونه گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت، ۱۴ نفر از اساتید در مصاحبه های نیمه ساختاریافته شرکت کردند . داده ها با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت . نتایج تحلیل داده ها نشان داد که ابهام اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی، پدیده ای چند بعدی است که شامل 9 مضمون فراگیر و ۲9 مضمون سازمان دهنده می شود . این مضامین ناظر بر چالش هایی همچون اصالت علمی، مسئولیت پذیری پژوهشگر، حریم خصوصی داده ها، عدالت و شفافیت، تأثیر هوش مصنوعی بر تفکر و خلاقیت، ابهام در تفسیر داده ها، نبود سیاست ها و دستورالعمل های نهادی روشن، و ضعف در آموزش و توانمندسازی پژوهشگران و راهبردهای مواجهه اساتید با ابهام اخلاقی است . یافته ها نشان می دهد که فقدان چارچوب های اخلاقی شفاف و راهنمای نهادی، می تواند به کاهش اعتماد، کیفیت و اصالت پژوهش های مبتنی بر هوش مصنوعی منجر شود . بر این اساس، تدوین سیاست های اخلاقی روشن، تقویت بازبینی انسانی، کنترل کیفیت تحلیل ها و توانمندسازی پژوهشگران به عنوان راهبردهای کلیدی برای کاهش ابهام اخلاقی پیشنهاد می شود.
۲۶۹.

بازنگری انتقادی احادیث تفسیری البرهان فی تفسیر القرآن بر اساس آیات قرآن و سنجه های عقلانی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۰
«البرهان فی تفسیر القرآن» یکی از ارزشمندترین و جامع ترین تفاسیر مأثور قرن یازدهم، اثر سید هاشم بحرانی است که به روش نقلی جمع آوری شده است. روایات این کتاب گونه های مختلفی را شامل می شود که هر کدام در جای خود قابل بررسی می باشد. مسأله اصلی پژوهش حاضر نقد محتوایی روایات غیرمعتبر در تفسیر البرهان فی تفسیر القرآن است که به روش توصیفی – تحلیلی و با بهره گی ری از ابزار کتابخانه ای به واکاوی چگونگی این روایات بر اساس آیات قرآن و سنجه های عقلانی می پردازد. بررسی های انجام شده در این مقاله نشان می دهد که بحرانی در گزینش روایات تفسیری، رویکردی گزینشی داشته است. وی روایاتی را انتخاب کرده که یا با معتقدات شیعی همسو باشند و یا به نیازهای زمانه و مکان زندگی او پاسخ دهند. همچنین مطالعه احادیث تفسیری نامعتبر در تفسیر «البرهان فی تفسیر القرآن» حاکی از آن است که این دسته از روایات را می توان در سه دسته کلی جای داد. 1. مجعولات (روایات جعل شده)، 2. اسرائیلیات (روایات برگرفته از منابع یهودی-مسیحی)، و 3. تطبیقات (روایاتی که آیات را بر مصادیق خاص تطبیق داده اند). علاوه بر این، موارد مخالفت این روایات با قرآن در ابعاد زیر شناسایی شد: مخالفت با نص آیات، ناسازگاری با سیاق آیات، بی توجهی به مکی یا مدنی بودن آیه، ناهماهنگی با اصل نزول دفعی یا تدریجی سوره ها، و عدم انطباق با دیگر آیات قرآن. در بعد مخالفت با عقل نیز، این روایات با مواردی همچون یافته های علمی مسلّم، باورهای افسانه ای، کرامت و ارزش وجودی انسان، و مسلّمات دینی در تعارض بوده اند.
۲۷۰.

تحلیل ساختارشناختی کلام اثرگذار در تعاملات اجتماعی و آسیب های فرارو از منظر وحی و سیره معصومین(ع)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۴
مواجهه تمدن های بشری در عصر حاضر با بحران معنا و تشتت در الگوهای ارتباطی، بازگشت به ریشه های اصیل ارتباط کلامی را انکارناپذیر داشته است. چرا که در ارتباط، کلام تنها ابزار انتقال داده های خام نیست، بلکه سازه ای پیچیده است که مستقیماً بر ساختارشناختی و نظام ادراکی مخاطب اثر می گذارد. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سوال است که وحی الهی و سیره معصومین (ع) بهره گیری از الگوهای کلامی خاص در فرآیند اثرگذاری بر ذهن و قلب انسان ها را برای هدایت و ارتقای تعاملات اجتماعی چگونه مهندسی کرده اند. بررسی توصیفی تحلیلی هندسه زبانی در قرآن و سیره اهل بیت(ع) گویای آن است که کلام نه تنها پیام، بلکه روش اندیشیدن، بصیرت افزایی، پیام شناسی هوشمند را به گونه ای به مخاطب منتقل می کند که سخنش متناسب با ظرفیت شناختی افراد تنظیم گشته، بیشترین اثرگذاری میدانی را دارا شود. الگوی ارتباطی مطلوب از منظر وحی، یک نظام فرآیندمدار است که هدف آن صیانت از آگاهی جمعی و ارتقای زیست اجتماعی است. کلام اثرگذار در این پارادایم، کلامی است که بتواند میان عقلانیت و عاطفه توازن برقرار کرده، با اصلاح فرآیندهای شناختی، زمینه ساز حیات طیبه و تمدنی نوین بر پایه پیوندهای وثیق انسانی گردد.
۲۷۱.

طرحی برای سبک زندگی بر اساس صحیفه سجادیه

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۶
سبک زندگی دغدغه هر انسانی است. هرچند همیشه بیشتر افراد در حسرت آن بوده و هستند. پیامبران و امامان به حکم رسالت و مسئولیت هدایتگری و ایصالی که دارند کوشش کرده اند تا اصول و قواعد رسیدن به حیات معقول دنیوی و حیات طیبه اخروی را به انحاء گوناگون پیش روی آدمیان بگذارند. در این میان امام سجاد  نیز با توجه به شرایط زمانه اش توانسته است در قالب دعا و نیایش این اصول را ترسیم نماید. این مقاله در صدد ترسیم طرحی برای سبک زندگی الهی بر اساس آموزه های صحیفه سجادیه به روش توصیفی، تحلیلی است. بر این اساس ضمن تبیین سبک زندگی اسلامی، آموزه هایی از صحیفه سجادیه به عنوان نمونه هایی از مباحث مرتبط در راستای عینیت بخشی به سبک زندگی مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس نتایج حاصله در سه حوزه بینشی، گرایشی و کنشی اصولی برای سبک زندگی الهی ترسیم شد. از جمله: تولّى و تبرّى، آراستگی به فضایل اخلاقی، دوری از رذایل اخلاقی، محبت نسبت به خداوند و مخلوقات خداوند.
۲۷۲.

Ḥaqq in the Qur’an as a Fitting Existential Position: An Ontological Introduction to Re‑reading the Qur’anic Moral Order on the Basis of the Theory of Existential Fittingness

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۱
This study seeks to elucidate the ontological foundations of ethics in the Qur’an through a re‑reading of the central concept of Ḥaqq in light of the Theory of Existential Fittingness. Formulated in response to the challenge of grounding moral value while avoiding reductionist approaches, this theory conceives value as an objective reality arising from a fitting existential relationship among beings—one in which each being occupies its proper place. In this perspective, ethics may be understood as the extension of the wise order of being into the sphere of human voluntary action. The central question of the article is whether the Qur’anic concept of Ḥaqq can be understood as expressing this existential worthiness and as articulating the principle that regulates the relations constitutive of the world. Adopting a descriptive–analytical method, the study employs the Theory of Existential Fittingness not as an a priori interpretive presupposition but as a posteriori explanatory framework for understanding Qur’anic data. Following a semantic analysis of Ḥaqq, the article examines its Qur’anic usages across three horizons: creation, becoming (takwīn), and resurrection (qiyāmah). The findings indicate that in the Qur’anic logic Ḥaqq extends beyond mere propositional truth and denotes existential worthiness. In the horizon of creation, Ḥaqq signifies the principle of the wise establishment of the world and the negation of futility. In the horizon of becoming (takwīn), it functions as the criterion of endurance and perishing, such that Bāṭil represents an unfitting realization destined to vanish. In the horizon of resurrection, Ḥaqq is manifested in the weighing of deeds, where the value of each human action is measured according to the degree of existential fittingness it embodies. Ultimately, the study argues that this re‑reading presents the Qur’anic moral order not as a merely conventional construct but as the reflection of an ontological law rooted in the objective structure of reality. By bridging the is–ought gap, this approach provides a robust framework for resisting moral relativism within the Qur’anic paradigm.
۲۷۳.

Governance in the Mirror of Metaphors: The Role of Language and Cognitive Mechanisms in Public Policy

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۰
Traditional paradigms of public administration often rely on rational-actor models, assuming that policy formulation is a purely objective, logical process. This paper challenges that assumption by examining governance through the lens of Cognitive Linguistics and Critical Discourse Analysis (CDA). Utilizing Conceptual Metaphor Theory (CMT), this study argues that the foundational architecture of public policy is intrinsically metaphorical (Lakoff & Johnson, 1980). Metaphors are not mere rhetorical embellishments; rather, they constitute the cognitive infrastructure that dictates problem definition, constrains epistemological horizons, and limits the spectrum of viable policy solutions (Kövecses, 2010; Lakoff, 2004). By analyzing cross-cultural linguistic mappings, embodied cognition, and dominant policy frames, this paper explores how “Grand Metaphors” covertly structure macro-level political decision-making in domains such as environmental crisis management, macroeconomics, and international relations. Ultimately, the paper advocates for “metaphorical literacy” among policymakers, arguing that the deliberate reframing of governance paradigms—shifting from militaristic and control-based metaphors to ecological and systemic ones—is an essential prerequisite for sustainable public administration.
۲۷۴.

رابطه علیت در حقوق کیفری اسلام با رویکرد به قانون مجازات اسلامی 1392(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۱۷
رابطه علّی یکی از مهم ترین اصول در میان مفاهیم هستی است. اصل مسلم نیاز هر پدیده به هستی بخش، در حقوق و به ویژه حقوق کیفری جایگاه پر اهمیتی دارد. با این وجود، در قواعد کیفری ناظر بر علیّت و احراز رابطه استناد میان رفتار متهم و آثار واقع شده، اجمال و گاهی ابهام وجود دارد. از آنجایی که حقوق غالباً از امور اعتباری است که توسط شارع یا مقنن جعل و اعتبار می گردد، در کشف قاعده علیت و استناد جرم به مرتکب در قوانین جزایی، به ویژه در قوانین مجازات اسلامی گذشته و قانون لازم الاجرای سال ۱۳۹۲، تناقض و ابهامات قابل توجهی در این باره مطرح است. از ابهام برانگیزترین مسائل حقوق، کشف رابطه علیت میان حادثه وقوع یافته و ترک فعل است؛ لذا برخی از حقوق دانان برای تحلیل و توجیه این مشکل، در قالب نظریاتی با دو رویکردِ استناد مادی و استناد عرفی به تبیین مفهوم علیّت در حقوق کیفری پرداخته اند. از میان دو رویکرد مادی و عرفی، قطعاً رویکرد اخیر با ماهیت و اهداف حقوق کیفری در تطابق است. با این وجود، در بررسی آثار حوزه علیت در حقوق کیفری، تبیین دقیق نظری در خصوص ماهیت اصل علیت و مفاهیم وابسته به آن و چگونگی احراز رابطه استناد بوسیله عرف ملاحظه نمی گردد. در این تحقیق، نگارنده با استناد به منابع کتابخانه ای به تبیینی خاص از ماهیت رابطه علیت در حقوق کیفری دست یافته است که قابلیت تشریح چگونگی احراز رابطه استناد عرفی و همچنین حل نمودن چالش های حقوق کیفری را در مسائل مرتبط با علیت در بر دارد. این تبیین با تکیه بر نظریه «اعتباریات» علامه طباطبایی (ره) محقق گردیده است.
۲۷۵.

بررسی حکم اشتراط پرداخت مهریه به نحو عند الاستطاعه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۱۲
یکی از شروط چاپی مندرج در سند ازدواج این است که مهریه به صورت عندالمطالبه یا عندالاستطاعه پرداخت شود. اگر زوجین بر عندالاستطاعه بودن پرداخت مهر تراضی و توافق کنند، زوجه نمی تواند تا پیش از مستطیع شدن زوج، وی را ملزم به تأدیه کند. با توجه به افزایش میزان مهر در جامعه و آثاری که مطالبه این مهرهای سنگین بر زندگی خانواده ها گذاشته، تمایل به درج شرط مذکور در سند ازدواج افزایش یافته و برخی زوجین بر آن توافق می کنند. شرط مورد بحث، سابقه چندانی در نظام حقوقی ما نداشته و در بین حقوقدانان درباره ماهیت و اعتبار آن اختلاف نظرهایی وجود دارد؛ به گونه ای که برخی این شرط را باطل و موجب بطلان مهر می دانند و برخی نیز آن را صحیح قلمداد کرده اند. نویسندگان در پژوهش پیش رو تلاش کرده اند که با بهره گیری از منابع فقهی و حقوقی، با روشی توصیفی-تحلیلی و جمع آوری داده ها به شیوه کتابخانه ای، ماهیت و اعتبار این شرط را تبیین کنند. دستاورد پژوهش حاکی از آن است که شرط پرداخت مهریه به نحو عندالاستطاعه، به دلیل مجهول بودن زمان حصول استطاعت زوج، شرط مجهولی است که موجب غرری شدن مهر می شود؛ لذا مطابق اصول حقوقی و موازین فقهی باطل و فاقد اعتبار است.
۲۷۶.

نوآوری ملاصدرا نسبت به ابن سینا در تبیین وجود شناختی خُلقیات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۵ تعداد دانلود : ۱۳۴
خُلقیات انسان از ارکان مهم در شخصیت انسان است که تبیین حقیقت آن از دیدگاه فلسفی ضرورت دارد. این مقاله در نظر دارد رویکرد وجود شناختی ملاصدرا را نسبت به رویکرد ماهوی ابن سینا در تبیین خُلقیات بررسی کند. بر مبنای ابن سینا، خُلقیات اعراضی هستند که در نتیجه رابطه نفس با بدن، بر جوهر نفس افاضه و موجب استکمال نفس می شوند. ملاصدرا ضمن ایراد اشکالات بر نظریه یادشده، با تحول در مبانی انسان شناسی، معتقد بود خُلقیات ملکاتی جوهری هستند که به واسطه عملکرد بیشتر یکی از قوا و با بستری سازی علل معد (تکرار فعل، مزاج و اجتماع) طی حرکت جوهری اشتدادی منجر به سعه وجودی نفس می شوند و در نتیجه بیانگر صورت و مرتبه وجودی نفس هستند. به این ترتیب، صدرا برخلاف ابن سینا خُلقیات را کمال ثانوی نمی داند، بلکه آن را کمال اولی معرفی می کند و به همین دلیل، تبیینی دقیق تر ارائه می دهد که در سایر مسائل مرتبط همچون مراحل شکل گیری و ملاک تقسیم بندی خُلقیات نیز تأثیرگذار خواهد بود.
۲۷۷.

مالکیت بر فضای محاذی با رویکردی بر فقه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۹ تعداد دانلود : ۸۵
زمینه و هدف: آنچه تحت عنوان مالکیت بر فضای بالا و پایین سطح زمین در قوانین مختلف مطرح شده است در عین حال که لازمه بهره مندی از زمین می باشد، اما دارای ابعاد و ابهامات متنوعی نیز می باشد. محوریت این ابعاد و ابهامات حدود این مالکیت و آثار آن می باشد. حدود مالکیت بر فضای محاذی از ابعاد مختلفی قابل تحلیل است که این نوشتار، این موضوع را از زوایای خصوصیات مالکیت بر فضای محاذی، قلمروی فضای محاذی، محدودیت های حقوق مرتبط با فضای محاذی مورد بررسی قرار می دهد. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته ها: محتوای حق مالکیت بر فضای محاذی از جهاتی با چارچوب های حق مالک تفاوت هایی دارد. این تفاوت ها تنها محدود به محدودیت در تصرفات مالکانه نمی شود. نتیجه: در رابطه با قلمروی فضای محاذی رویکرد متحدالشکلی اتخاذ نشده است. لذا مشاهده می شود محدودیت های تصرفات نه تنها در حوزه ساخت و ساز، بلکه در حوزه استفاده از فضای محاذی نیز قابل توجه است.
۲۷۸.

تحلیل مرور زمان در اسناد تجاری در حقوق ایران و مصر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۴ تعداد دانلود : ۹۵
زمینه و هدف: مرور زمان در اسناد تجاری از موضوعات مهمی است که نیازمند بحث و بررسی است زیرا در حقوق ایران، ابهاماتی در این خصوص وجود دارد. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی رویکرد حقوق ایران و مصر نسبت به مرور زمان در اسناد تجاری است. مواد و روش ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده ها نیز کیفی است و از فیش برداری در گردآوری مطالب و داده ها استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: یافته ها نشان داد در حقوق مدنی ایران به دلیل نظریه شورای نگهبان مبنی بر رد تأثیر مرور زمان در امور حقوقی، مرور زمان حذف شده است؛ اما در قانون تجارت تأثیر مرور زمان در بی اعتباری طرح دعاوی در خصوص اسناد تجاری بعد از 5 سال را پذیرفته است. البته این امر صرفاً به این معنا است که در قالب اسناد تجاری امکان طرح دعوا وجود ندارد. ولی به عنوان سند عادی امکان طرح دعوا همچنان وجود دارد. در حقوق مصر نیز مدت 5 سال به عنوان مدت مرور زمان در طرح دعاوی مربوط به اسناد تجاری پذیرفته شده است. نتیجه: نتیجه اینکه اگر چک، مشمول مرور زمان تجاری شود با توجه به سلب امتیاز تجاری آن مقررات ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی بر دعوا مطالبه خسارت تأخیر تأدیه حاکم است نه قانون صدور چک، بنابراین خسارت تأخیر تأدیه در این مورد، از روز مطالبه وجه و امتناع مدیون از پرداخت باوجود تمکن، محاسبه می شود.
۲۷۹.

سیره حضرت زینب (س) و الگوی کنشگری اجتماعی زن در نهضت عاشورا

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۲ تعداد دانلود : ۱۷۱
نهضت عاشورا یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ اسلام، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. با وجود این، نقش زنان در این نهضت، به ویژه حضرت زینب (س) بیشتر در قالب روایت های عاطفی و توصیفی قرار گرفته است. این پژوهش، به بررسی سیره حضرت زینب (س) به عنوان الگویی برای کنشگری اجتماعی زن مسلمان پرداخته است و ارتباط آن با نهضت عاشورا و مسئله امامت را تحلیل می کند. هدف اصلی پژوهش، استخراج مؤلفه های کنشگری حضرت زینب (س) و بررسی رابطه آن با راهبردهای نهضت عاشورا و گفتمان ولایت است. این تحقیق، با رویکرد تحلیلی توصیفی و روش تاریخی انتقادی انجام شده است. یافته ها نشان دادند که کنش های حضرت زینب (س) نه تنها واکنشی و عاطفی، بلکه هدفمند، آگاهانه و راهبردی بوده است. نتایج نشان دادند که سیره حضرت زینب (س)، الگوی جامع و قابل تعمیمی از کنشگری اجتماعی زن مسلمان در چارچوب الهیات مقاومت است
۲۸۰.

تجربه عرفانی به مثابه مبنایی برای تفکر فلسفی، پژوهشی تطبیقی درباره ووهوآ و عوالمِ خیال(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۲ تعداد دانلود : ۱۴۷
تجربه عرفانی مواجهه ای شهودی با حقایق قدسی و تجلیّات الهی است که منجر به رؤیت هستی به عنوان یک کل واحد می شود. چنین تجربه ای، در صورت مصونیت از القائات شیطانی و نفسانی، می تواند منبعی معتبر برای شناخت حقیقت وجود باشد. مفهوم «ووهوآ» برآمده از تجربه فراحسی چوانگ تزو، فیلسوف برجسته چینی، است. او این تجربه را به اصلی فلسفی برای تبیین حقیقت وجود تبدیل کرده است. از سوی دیگر، مفهوم عوالم خیال نیز محصول تجربه عرفانی ابن عربی، عارف مسلمان، است؛ که وی نیز از این تجربه برای تبیین ساختارهای چندلایه وجود استفاده کرده است. این دو اندیشمند، به رغم فاصله های فرهنگی و تاریخی زیاد، زمینه های فلسفی مشترکی دارند؛ از جمله اینکه هر دو مبنای تفکر خود را بر نوعی ادراک از وجود استوار کرده اند که فراتر از ادراک حسی است. این پژوهش، با رویکردی توصیفی و موضوع محور، به تبیین دو مفهوم ووهوآ و عوالم خیال و تمرکز بر شباهت های این دو می پردازد. با توجه به پیچیدگی مباحث عرفان اسلامی در زمینه وجود و مراتب آن، سادگی بیان چوانگ تزو می تواند به درک بهتر این مفاهیم کمک کند و راهگشایی برای پژوهشگران و علاقه مندان به حوزه عرفان باشد. روش شناسی پژوهش بر پایه منابع کتابخانه ای است. یافته ها نشان دهنده مشابهت های فراوان میان این دو سنت فکری است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان