درخت حوزه‌های تخصصی

زیستشناسی یکی از مهمترین علوم در جهان امروز است که نقش راهبردی و مهمی در آینده و حل مشکلات جهان ایفا کند. بررسی روشهای نوین تدریس زیستشناسی در سالهای اخیر نشان داده که لازم است با استفاده از روشهای نوین و با تأکیر بر یادگیری عمیق، به تدریس این درس پرداخت؛ برهمین اساس پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق بر یادگیری دانشآموزان انجام شد. روش این پژوهش، نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون–پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری را دانشآموزان دختر پایه دهم دوره دوم متوسطه مشغول به تحصیل در رشته علوم تجربی در شهر شیراز در سال 1403 تشکیل دادند. از دانشآموزان، 30 نفر به صورت در دسترس انتخاب و بهتصادف در گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند و از آنان خواسته شد تا آزمون محققساخته یادگیری زیستشناسی را تکمیل نمایند. در ادامه، گروه آزمایش بر اساس طرح تدریس زیستشناسی طی 5 جلسه 60 دقیقهای مورد آموزش فصل پنجم کتاب زیستشناسی پایه دهم دوره دوم متوسطه (تنظیم اسمزی و دفع مواد زاید) قرار گرفتند در حالیکه گروه کنترل آموزش مرسوم را دریافت نمودند. پس از اتمام تدریس پسآزمون اجرا شد. تحلیلآماری دادهها، با نسخه 26 نرمافزار SPSS و روش تحلیل کوواریانس انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد اثر روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق بر یادگیری دانشآموزان معنادار است (0/05>p). بنابراین روش تدریس زیستشناسی با تأکید بر یادگیری عمیق جهت بستر اجرایی میتواند مورد استفاده وزارت آموزش و پرورش قرار گیرد.

هدف این پژوهش از نوع کمّی بررسی تأثیر آموزش کارآفرینی بر خوداشتغالی ادراک شده مددجویان کمیته امداد امام خمینی بود. روش پژوهش، روش شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه مددجویان کمیته امداد امام خمینی استان فارس است. مشارکت کنندگان این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک 70 نفر بودند که از لیست مددجویان به طور تصادفی انتخاب شدند. با حذف 9 نفر از افراد نمونه به دلیل افت، با تقسیم تصادفی آنها به دو گروه27 نفره و با تعیین تصادفی یک گروه به عنوان گروه آزمایش و گروه دیگر به عنوان گروه گواه در نظر گرفته شدند. گروه آزمایش تحت آموزش های کارآفرینی قرار گرفتند. برای ارزیابی خوداشتغالی مددجویان کمیته امداد امام خمینی از پرسشنامه خوداشتغالی ادراک شده استفاده شد. از سوی دیگر برای آموزش کارآفرینی نیز ابتدا برنامه های آموزشی فراهم گردید و دبیران مجری این طرح، آموزش ها و دوره های لازم را دیده و درباره این آموزش ها، اطلاعات لازم را کسب نمودند. داده ها با آزمون های تی مستقل و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج نشان داد که پس از اموزش کارآفرینی، از نظر توانایی تشخیص ایده ها، اعتماد به نفس برای ترک شغل، قصد خوداشتغالی، توانایی اداره کسب و کار، و اختصاص وقت آزاد برای بررسی و برنامه ریزی کسب، مددجویان گروه آزمایش. از توانایی بالاتری برخوردارند.

در سال های اخیر، اهمیت فعالیت دانشگاه ها در رفع نیازهای جامعه از یک سو و تشدید مخاطرات زیست محیطی و نیاز جوامع به مدیریت بحران های مربوط به این حوزه از سوی دیگر، منتج به مطرح شده مفهومی با عنوان دانشگاه سبز شده است. هدف اساسی دانشگاه سبز در نظر گرفتن اصول پایداری در عرصه های مختلف شامل پژوهش، آموزش و ارائه خدمات است. برای تحقق این هدف در بعد آموزشی، مفهوم برنامه درسی سبز ایجاد شده است. در این نوع برنامه درسی، برای ایجاد دانش، نگرش و رفتار منطبق با پایداری، مجموعه ای از مفاهیم اساسی مورد توجه قرار می گیرد. با توجه به شرایط بحرانی زیست محیطی در ایران و تأثیر قابل توجه بخش کشاورزی در پدید آمدن این شرایط، پژوهش حاضر با هدف برچسب گذاری زیست محیطی برنامه درسی رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار انجام شده است. روش انجام پژوهش مبتنی بر رویکرد تحلیل اسنادی بوده و برچسب گذاری سرفصل ها بر مبنای کلیدواژه های بیانگر برنامه درسی سبز انجام شده است. نتایج نشان داد که علیرغم تأکید برنامه ریزان درسی بر کلیدواژه های پیش گفته در چارچوب کلی برنامه درسی رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، سرفصل های مصوب در این رشته چندان معطوف به این کلیدواژه ها نیست، به طوری که تعداد معدودی از دروس عمومی و دروس اختصاصی گرایشی دارای محتوای کاملاً سبز هستند. سایر دروس نیز دارای تعداد محدودی واحد با محتوای نسبتاً سبز هستند. از این رو، تغییرات اساسی در دروس عمومی و پایه که برای کلیه رشته های گروه کشاورزی مشترک است و همچنین بازنگری سرفصل های مصوب در دروس اختصاصی در رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار پیشنهاد می گردد.

پژوهش حاضر به لحاظ رویکرد مورد استفاده کیفی و روش تحلیل مضمون می باشد. جامعه پژوهش، معلمان شاغل در دوره ابتدایی و روش جمع آوری اطلاعات، میدانی و ابزار مصاحبه نیمه ساختارمند و عمیق بود که 15 نفر به روش نمونه گیری هدفمند(از نوع گلوله برفی) انتخاب شد. جهت بررسی اعتبار و روایی پژوهش نیز، از چهار معیار باورپذیری، وابستگی، انتقال پذیری و اعتمادپذیری استفاده شد. متن مصاحبه ها به روش پیشنهادی اترید استرلینگ طی سه مرحله در قالب شبکه مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر دسته بندی و سازماندهی شد. پس از تحلیل و کدگذاری، 6 مضمون فراگیر و 15 مضمون سازمان دهنده شناسایی شد که ویژگی های آن ها توصیف و تبیین شد: 1. اهداف سه گانه(یادگیرنده محوری، معلم به مثابه یادگیرنده مادام العمر، نظام آموزشی به روز)، 2. محتوای ساختارشکن(ترکیب محتوای مکتوب و غیرمکتوب، اصول طراحی و سازماندهی محتوای ترکیبی)، 3. فضا(فضاسازی منعطف، توجه به تنوع فضاهای آموزشی)، 4. ارزشیابی عوامل دخیل در فرایند یادگیری(ارزشیابی دانش آموز، ارزشیابی فنی، ارزشیابی نیروی انسانی)، 5. راهبردهای آموزشی مبتنی بر خبرگی(معلم فرصت ساز، تدریس باکیفیت، ایجاد فرصت های یادگیری)، 6. زمینه های اجتماعی پشتیبانی کننده(دسترسی باز و آسان به منابع، حمایت مالی و اداری).

یکی از اهداف مهم گنجاندن درس فارسی عمومی در سرفصل آموزشی دانشگاه ها، آموزش نگارش صحیح است؛ زیرا نگارش صحیح، زمینه ساز ارائه تحقیقات منطقی در رشته های مختلف دانشگاهی است. پژوهش حاضر با هدف معرفی الگوهای چندحسی محیطی و چندحسی موضوعی در مهارت نگارشِ دانشگاهی انجام شده است. در الگوی آموزش چندحسی محیطی، مدرس تلاش می کند محیط تدریس را با استفاده از حواس گوناگون مانند استفاده از تصاویر یا رنگ های مختلف چندحسی کند؛ اما در آموزش چندحسی موضوعی، از حواس مختلف برای آموزش مفاهیم موردنظر استفاده می شود. هدف این پژوهش، تبیین مؤلفه های مؤثر بر آموزش مهارت نگارش در درس فارسی عمومی و ارائه الگویی مبتنی بر آموزش چندحسی برای بهبود کیفیت تدریس است. روش پژوهش کیفی و از نوع کاربردی است. ابتدا طراحی مطالب آموزشی بر اساس الگوی چندحسی شرح داده شده و در مرحله بعد نمونه درسی با توجه به این الگو برای آموزش مهارت نگارش دانشگاهی ارائه شده است. در گام بعدی به منظور سنجش میزان رضایت مندی دانشجویان مقطع کارشناسی از روش تدریس در 3 گروه سنتی، آموزش چندحسی محیطی و موضوعی از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد و پاسخ ها با نرم افزار MAXQDA کدگذاری و سازماندهی شدند. نتایج نشان داد روش های چندحسی توانسته اند میزان تمایل به نگارش دانشجویان را از 81/32 به 20/63 افزایش دهند، درحالی که تغییر چندانی در روش تدریس سنتی مشاهده نشد. درنتیجه می توان گفت آموزش مهارت نگارش دانشگاهی و به کارگیری الگوی چندحسی محیطی و موضوعی و پیوند تجربه های شخصی با تکالیف ارائه شده در تدریس نقش مهمی در آموزش نگارش دانشگاهی دارند.

هدف از پژوهش ارائه یک مدل از رده بندی جانداران در آموزش زیست شناسی می باشد. روش این پژوهش از نوع تحلیلی و استنباطی با استفاده از داده های مورفولوژیکی در تعیین روابط و رده بندی عددی و محاسبه ماتریس فاصله مانهاتان بین گونه ها و استفاده از روش اتصال به همسایه جهت ترسیم درخت فنوگرام به صورت دسنی با انجام محاسبات و بدون استفاده از نرم اقزار می باشد. جامعه آماری شامل مبحث فصل یازدهم از کتاب علوم تجربی نهم دوره اول متوسطه با عنوان گوناگونی جانداران می باشد، و داده های مورفولوژیکی از تحلیل نمونه های ارائه شده در تصاویر کتاب استخراج شدند. نتایج این پژوهش نشان می دهد، با استفاده از روش های عددی مبتنی بر الگوریتم های ریاضی و آماری می توان الگوی روشنی از روابط فنوتیپی میان بی مهرگان مورد مطالعه را ارائه داد و اظهار کرد که اطلاعات مورفولوژیک قادر است ساختارهای کلی روابط تکاملی را بازتاب دهد. فنوگرام حاصل از این پژوهش نشان می دهد که روش های طبقه بندی عددی می توانند ابزار ارزشمندی برای تحلیل روابط میان گروه های جانوری باشند، به ویژه هنگامی که داده های مولکولی دسترس پذیر نیستند. با این حال، برای دستیابی به درک کامل تر از روابط تکاملی، ترکیب این روش با داده های ژنتیکی، رفتاری و اکولوژیک می تواند راهبردی کارآمدتر و جامع تر باشد. بر اساس این مطالعه، گنجاندن مباحث گوناگونی جانداران با تأکید بر گونه های بومی در کتاب های درسی و توجه دادن دانش آموزان به اهمیت های اکولوژیکی، روابط بین موجودات زنده و شناسایی واحدهای تکاملی مستقل می تواند به برنامه ریزی حفاظتی کمک می کنند. در هر حال، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ارائه مدل های استنباطی علمی می تواند در درک فاصله جانوران مطالعه و ارتقاء مهارت های علمی معلمان زیست شناسی ضروری است.

هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل کج فهمی های مفهومی دانش آموزان در فرآیند آموزش مفاهیم زمین شناسی در دوره اول متوسطه و تبیین پیامد های آموزشی آن برای بهبود آموزش علوم مدرسه ای بود. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۰۰ نفر از دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه شهر تهران بود که به روش در دسترس انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها، از پرسش نامه تشخیصی دوسطحی ۲۰ سؤالی استفاده شد که سؤالات آن بر اساس مفاهیم اصلی زمین شناسی در برنامه درسی تدوین گردید. روایی محتوایی ابزار پژوهش با نظر متخصصان آموزش علوم تأیید شد و پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برابر با 0/881 به دست آمد که نشان دهنده قابلیت اعتماد مناسب ابزار بود. یافته های پژوهش نشان داد که دانش آموزان در درک مفاهیم زمین شناسی با کج فهمی های مفهومی قابل توجهی مواجه هستند. بیشترین میزان این کج فهمی ها در حوزه های ویژگی ها و انواع سنگ ها، چرخه سنگ ها، فرآیندهای رسوب گذاری و فرسایش، و همچنین تمایز میان تغییرات درونی و بیرونی زمین مشاهده شد. تحلیل واریانس پاسخ ها بیانگر آن بود که درک مفاهیم زمین شناسی در میان دانش آموزان از ناهمگونی بالایی برخوردار است و بخشی از آنان دارای برداشت های سطحی، ناقص یا نادرست از مفاهیم علمی هستند. این امر می تواند ناشی از شیوه های سنتی تدریس، انتزاعی بودن مفاهیم زمین شناسی و محدودیت در استفاده از ابزارهای کمک آموزشی باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد تداوم کج فهمی های مفهومی می تواند مانعی جدی در مسیر شکل گیری یادگیری مفهومی عمیق و پایدار در آموزش علوم باشد. بر این اساس، به کارگیری روش های فعال یاددهی–یادگیری، استفاده از مدل های سه بعدی، شبیه سازهای فرآیندهای زمین شناسی و بهره گیری مستمر از آزمون های تشخیصی به عنوان راهبردهایی مؤثر برای کاهش کج فهمی های مفهومی و ارتقای کیفیت آموزش علوم پیشنهاد می شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم از منظر توجه به مؤلفه های روایت پردازی و تعیین اولویت این مؤلفه ها بر اساس مدل آنتروپی شانون انجام شد. روش پژوهش: پژوهش از نوع تحلیل محتوا است. داده های پژوهش از طریق سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته گردآوری شد. روایی ابزار با نظر متخصصان آموزش شیمی و تحلیل محتوا تأیید گردید. پایایی ابزار از طریق محاسبه ضریب توافق بین دو کدگذار مستقل به دست آمد که نشان دهنده دقت و ثبات کدگذاری بود. تحلیل داده ها با استفاده از مدل آنتروپی شانون انجام گرفت تا ضمن در نظر گرفتن فراوانی و پراکندگی مؤلفه ها، میزان اهمیت نسبی هر یک در فرآیند روایت پردازی کتاب شیمی دهم تعیین شود. یافته ها: یافته ها نشان داد که مؤلفه مثال های روزمره با فراوانی 40/9 درصد بیشترین سهم را در کتاب شیمی دهم به خود اختصاص داده است. پس از آن، مؤلفه های علمی (24/9 درصد)، تاریخی (11/6 درصد)، و دینی–فرهنگی (8/8 درصد) قرار داشتند. مؤلفه های شخصیت محوری (7/2 درصد) و شبیه سازی (6/6 درصد) کمترین فراوانی را نشان دادند. با این حال، نتایج حاصل از تحلیل آنتروپی شانون نشان داد که مؤلفه های تاریخی و شبیه سازی، علی رغم فراوانی کمتر، از ضریب اهمیت بالاتری برخوردار هستند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که فراوانی بیشتر یک مؤلفه لزوماً به معنای نقش بارزتر آن در تمایز بخشیدن به ساختار روایی کتاب نیست. به طور خاص، مؤلفه های تاریخی و شبیه سازی به دلیل پراکندگی مناسب تر و نقش مؤثر در تسهیل درک مفاهیم پیچیده شیمی، از اهمیت بالاتری برخوردار بودند. این پژوهش بر لزوم توجه هم زمان به تنوع، پراکندگی و کیفیت استفاده از مؤلفه های روایت پردازی در طراحی و تألیف کتاب های درسی تأکید دارد. بهره گیری متوازن و هدفمند از این مؤلفه ها می تواند به انتقال مؤثرتر مفاهیم علمی و افزایش جذابیت و اثربخشی کتاب های درسی منجر شود.

پژوهش حاضر باهدف شیوع شناسی مشکلات هیجانی-اجتماعی در نوجوانان شهر مشهد و تعیین رابطه آن با ترومای دوران کودکی و نشانگان شخصیت مرزی انجام شد. این مطالعه ازنظر روش شناسی در دو قالب زمینه یابی و توصیفی همبستگی از نوع رگرسیون بود. جامعه هدف تمام نوجوانان دختر و پسر بازه سنی 14 تا 18 سال شهر مشهد در سال 1403-1402 بودند که از بین آن ها تعداد 630 نفر به عنوان نمونه و به صورت در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات نیز سیاهه مشکلات هیجانی-اجتماعی (WPI)؛ پرسشنامه ترومای کودکی (CTQ) و پرسشنامه ویژگی های شخصیت مرزی (STB) بود. برای تحلیل داده ها از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که در بین مشکلات هیجانی-اجتماعی اجتناب_گوشه گیری (4/6 درصد) و مشکلات بیش فعالی-بی قراری (8/4 درصد) از شیوع معنی داری برخوردارند. علاوه بر آن بین ترومای کودکی (01/0 > P، 32/0= r) و نشانگان شخصیت مرزی (01/0 > P، 67/0= r) با مشکلات هیجانی-اجتماعی رابطه مستقیم معنی داری وجود داشته و این دو متغیر در ترکیب با یکدیگر 45 درصد (01/0 > p) تغییرات مشکلات هیجانی را پیش بینی می نمایند. از این نتایج می توان برای طراحی مداخلاتی باهدف پیشگیری از مشکلات هیجانی-اجتماعی نوجوانان استفاده نمود.

هدف: هدف این پژوهش بررسی اثربخشی برنامه تلفیقی تعامل والد کودک، آموزش به والدین و تاب آوری خانواده بر رفتارهای چالشی و پردازش های حسی کودکان دارای اختلال طیف اتیسم با عملکرد بالا بود. روش: این پژوهش کاربردی با روش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون بود. جامعه این پژوهش، کودکان اتیسم 5 تا 8 ساله، عملکرد بالا، دارای کلام و گفتار ساکن شهر تهران در سال 1403 بودند که به شیوه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در هر گروه 15 نفر قرار داده شد. شرکت کنندگان پرسشنامه های رفتار چالش برانگیز (CCBS) نیمرخ حسی فرم مدرسه داون (1999) را برای پیش آزمون تکمیل کردند. سپس گروه آزمایش به همراه والدینشان 8 جلسه (یک ساعت کودک، نیم ساعت خانواده) برنامه را طی دو ماه دریافت کردند در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند در پایان هر دو گروه مجدد پرسشنامه ها را به عنوان پس آزمون تکمیل کردند. یافته ها: داده ها از طریق تحلیل کوواریانس چندمتغیره انجام شد. میانگین نمره های کنترل رفتارهای چالشی در گروه آزمایش افزایش و میانگین مشکلات پردازش های حسی کاهش داشته است. نتیجه گیری: برنامه تلفیقی تعامل والد-کودک، آموزش به والدین و تاب آوری خانواده بر افزایش توانایی کنترل رفتارهای چالشی و کاهش مشکلات پردازش های حسی کودکان دارای اختلال اتیسم با عملکرد بالا مؤثر است.

تأخیر در رشد مغزی در دوره تحول، به شدت توانایی های تحصیلی، اجتماعی، هیجانی و رفتاری افراد دارای ناتوانی هوشی را محدود می کند. در سالهای اخیر تئوری پلی واگال به عنوان یک مبنای قوی برای رویارویی با بسیاری از مشکلات روانشناختی مطرح شده است.لذا هدف پژوهش حاضر اثربخشی درمان مبتنی بر تئوری پلی واگال بر مهارت های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش آموزان دارای ناتوانی هوشی تحولی بود. این پژوهش به صورت نیمه آزمایشی شامل پیش آزمون، پس آزمون بود. روش نمونه گیری به-صورت در دسترس بود که 30 نفر از دانش آموزان دارای ناتوانی هوشی تحولی انتخاب شده و در دوگروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش در10جلسه 90 دقیقه ای (هفتهای دو جلسه) تحت مداخله قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل مقیاس درجه بندی مهارتهای اجتماعی به منظور ارزیابی مهارت های اجتماعی و مشکلات رفتاری گرشام و الیوت1990 بود. تحلیل داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس در نرم-افزار Spss انجام گرفت. نتایج حاکی از آن بود که بسته درمانی مبتنی بر تئوری پلی واگال بسته درمانی به طور معناداری باعث افزایش مهارت های اجتماعی( F=19/94وp=0/001) و کاهش مشکلات رفتاری( 99992=P و F=16/43) تأثیر مثبت و معناداری در سطح سطح خطای 05/0 داشت. طبق یافته های این مطالعه، درمان مبتنی بر تئوری پلی واگال بر مهارت های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش آموزان دارای ناتوانی هوشی تحولی تأثیر معناداری داشته است.این یافته ها دستاوردهای مثبتی برای کودکان با نیاز خاص به همراه دارد.

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل توانمندسازی معلمان ابتدایی و متوسطه مبتنی بر رویکرد درس پژوهی (مورد مطالعه شهر کرمانشاه) انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ گردآوری، کیفی است. مراحل انجام پژوهش به اینگونه بود که در مرحله نخست با روش مطالعه کتابخانه ای، مبانی نظری اسناد بالادستی مورد بررسی قرار گرفت و شاخص های توانمندسازی معلمان ابتدایی و متوسطه مبتنی بر رویکرد درس پژوهی و عوامل اثرگذار بر آن به دست آمد. روش گردآوری داده ها در بررسی اسناد، دستورالعمل ها و منابع علمی مرتبط با اسناد بالادستی، تحلیل محتوای کیفی از نوع استقرایی بوده است. در بخش دوم پژوهش، برای کسب دیدگاه های صاحبنظران و به منظور شناخت بهتر موضوع در زمینه توانمندسازی معلمان ابتدایی و متوسطه رویکرد درس پژوهی و همچنین شناسایی ابعاد و مولفه های آن، مصاحبه های نیمه ساختار یافته به صورت انفرادی با خبرگان، متخصصین و افراد آگاه به امر انجام شد. این متخصصین و پژوهش گران در کل به صورت هدفمند انتخاب شدند. معیار تعداد انتخاب مشارکت کنندگان اصل اشباع نظری بود. در بخش کیفی، روش تحلیل داده ها کدگذاری نظری بود که با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام پذیرفت. نتایج پژوهش نشان داد، دانش، مهارت و نگرش به عنوان سه مؤلفه مهم در توانمندسازی معلمان ابتدایی و متوسطه تاثیرگذار هستند. در نهایت در پژوهش حاضر مدلی ترسیم گردید که برگرفته از مؤلفه های شناسایی شده تشکیل دهنده و تأثیرگذار بر توانمندسازی معلمان با توجه به رویکرد درس پژوهی و همچنین ساز و کارهای اجرایی بود.

هدف : این پژوهش با هدف تحلیل و مقایسه ویژگی های روان سنجی سؤالات تشریحی و چندگزینه ای در دروس ریاضی و علوم پایه ششم ابتدایی بر اساس تئوری کلاسیک آزمون و تئوری سؤال–پاسخ انجام شد. روش: پژوهش با روش توصیفی و بر روی ۳۸۸ دانش آموز پایه ششم ابتدایی شهر همدان که به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب شدند، انجام شد. داده ها از طریق دو آزمون معلم ساخته علوم و ریاضی (شامل سؤالات تشریحی و چندگزینه ای) گردآوری و بر اساس تئوری کلاسیک آزمون و تئوری سؤال–پاسخ با استفاده از افزونه e-IRT تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد سؤالات تشریحی در هر دو درس ریاضی و علوم نسبت به سؤالات چندگزینه ای عملکرد بهتری دارند. میانگین ضریب تمیز در سؤالات تشریحی برای درس علوم 208/0و برای درس ریاضی 55/0و میانگین ضریب دشواری به ترتیب 591/2 و 342/2ه دست آمد. این یافته ها حاکی از آن است که سؤالات تشریحی در سنجش و تمایز توانایی دانش آموزان اثربخش تر عمل می کنند.

هدف تحقیق حاضر، بررسی چالش های آموزش درس علوم مقطع چهار پایه ابتدایی از دیدگاه معلمان استان دیاله بود. نوع پژوهش، توصیفی پیمایشی و جامعه مورد مطالعه شامل معلمان مقطع ابتدایی استان دیاله در سال تحصیلی (2023-2024) بود که حجم نمونه از طریق فرمول کوکران، 270 نفر بدست آمد. در این پژوهش جهت بررسی چالش های آموزش درس علوم چهار پایه ابتدایی، از پرسشنامه ای با 30 گویه در پنج خرده مقیاس (اهداف، محتوای آموزشی، روشهای اجرا، تجارب و فرصتهای یادگیری و فضا و تجهیزات) در طیف پنج درجه ای لیکرت استفاده گردید. ضریب پایایی پرسشنامه چالش های آموزش علوم 83/0 برآورد گردید. تحلیل داده های پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام شد. نتایج نشان داد چالش های آموزش درس علوم از دیدگاه معلمان، در حد متوسط است. به تفکیک مولفه ها، چالش های آموزش درس علوم از دیدگاه معلمان در بعد اهداف، پایین تر از حد متوسط، در بعد محتوا در حد متوسط و در بعد روشهای اجرا، تجارب و فرصت های یادگیری و فضا و تجهیزات، بالاتر از حد متوسط بود. همچنین نتایج نشان داد بین دیدگاه معلمان مرد و زن در مورد چالش های آموزش درس علوم بر حسب جنسیت و سابقه خدمت، تفاوت معنادار وجود دارد.

با توجه به ضرورت بازنگری و تحول در رویکردهای توسعه حرفه ای، مربی گری همتا به عنوان روشی تعاملی، اثربخش و مقرون به صرفه، در ادبیات جهانی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراکات اعضای هیئت علمی دانشگاه مازندران نسبت به مربی گری همتا، به مثابه ابزاری برای نهادینه سازی توسعه حرفه ای انجام شده است. این مطالعه با روش توصیفی-پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه استاندارد آدریبیگبه و آجاسا (2013)، دیدگاه های 120 نفر از اعضای هیئت علمی را گردآوری و تحلیل کرده است. نتایج حاصل از تحلیل داده ها با روش میانگین وزنی نشان می دهد مشارکت کنندگان، مربی گری همتا را سازوکاری مؤثر برای یادگیری تعاملی، ارتقای عملکرد حرفه ای و افزایش رضایت شغلی ارزیابی کرده اند. با این حال، چالش هایی همچون تفاوت در نگرش ها، محدودیت زمانی و نبود آموزش کافی نیز به عنوان موانع بالقوه مطرح شده اند. همچنین، نتایج نشان داد اعضای هیئت علمی ترجیح بیشتری به یادگیری از طریق دوره های رسمی آموزشی دارند، هرچند مربی گری همتا نیز در حال کسب جایگاهی روبه رشد در میان شیوه های یادگیری است.  

هدف این پژوهش، بازشناسی و تحلیل انتقادی منش معلمی از منظر اخلاق مراقبتی است. این پژوهش که به روش تحلیلی-استنتاجی صورت گرفته، ابتدا مفاهیم و مؤلفه های مرتبط با منش معلمی، در دو بعد آموزشی و تربیتی واکاوی و بازشناسی شده اند. سپس مضامین اخلاق مراقبتی به طور کلی و مضامین مربوط به حوزه تعلیم و تربیت به طور ویژه مورد ارزیابی قرار گرفته است. کلیات مولفه های منش معلمی مبتنی بر اخلاق مراقبتی، در بعد آموزشی، تنوع در ارائه محتوا، آسان گیری در آموزش، آموزش بر اساس نیاز فراگیران ، … و در بعد تربیتی، شامل؛  الگو بودن، تعهد و مسئولیت، اعتماد، فروتنی،  ….می باشد. در مرحله نقد و ارزیابی منش معلمی، ابتدا به انتقادات برخی از صاحبنظران نسبت به مضامین کلی اخلاق مراقبتی اشاره شده که شامل مواردی همچون؛ نفی جهانشمولی، نادیده گرفتن عدالت و خودمختاری و ذات گرایی و ....می باشد و سپس در نقد مولفه های آموزشی و تربیتی منش معلمی می توان به ایجاد وابستگی عاطفی، دشواری اجرای آن در کلاس های پر جمعیت و محدودیت های ساختاری در اجرای آن...... اشاره شده است. تحلیل ها نشان می دهد که رویکرد مراقبتی در تدریس، به زعم نادینگز،  موجب ایجاد فضایی برای مراقبت و گسترش فضای اخلاقی و حفظ و تداوم روابط مراقبت و اعتماد با دانش آموزان است که عناصر اصلی آن، شامل گوش دادن، گفتگو، تفکر انتقادی، پاسخ تأملی و ایجاد ارتباطات متفکرانه بین رشته ها،  و خود زندگی می شود. از سویی مضامین اخلاق مراقبتی نیز دارای ویژگی هایی  همچون مهرورزی به دیگران،، موقعیت مداری، جزئی نگری، متعهد بودن به رفع نیاز دیگری است که دقت نظر و کاربرد صحیح آن در کنار آموزه های دینی و فرهنگی و هماهنگی و انسجام ساختاری، می تواند موجب افزایش انگیزه برای تحصیل و ایجاد حس اعتماد و امنیت خاطر میان دانش آموزان گردد. . بازشناسی مؤلفه های منش معلمی نیز، نشان دهنده توجه ویژه اخلاق مراقبتی به بعد آموزشی و تربیتی فراگیران به صورت توأمان است. زیرا اخلاق مندی، توجه و حمایت عاطفی معلم در کنار تخصص و مهارت می تواند تأثیر بسزایی بر عملکرد دانش آموزان و ایجاد همدلی داشته باشد.

این پژوهش با هدف تحلیل روان سنجی نسخه کوتاه مقیاس سنجش ادراکات یادگیرندگان درباره رویکردهای پداگوژیک سده 21 انجام شد. در این پژوهش پیمایش پرسشنامه ای مقطعی در جامعه دانش آموزان متوسطه دوم منطقه 4 آموزش و پرورش تهران در سال تحصیلی 1402-1401، 500 نوجوان (255 پسر و 245 دختر) به ابزار سنجش ادراکات یادگیرندگان درباره رویکردهای پداگوژیک سده 21 میلادی و مقیاس یادگیری خودراهبر، پاسخ دادند. داده ها به کمک روش های آماری تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی تحلیل شدند. نتایج تحلیل مولفه های اصلی بر روی 250 نوجوان دختر و پسر و نتایج تحلیل عاملی تاییدی بر روی 250 نفر دیگر از نوجوانان دختر و پسر، از ساختار تک عاملی ابزار سنجش ادراکات یادگیرندگان درباره رویکردهای پداگوژیک سده 21 میلادی، حمایت کرد. نتایج همبستگی بین ادراکات یادگیرندگان درباره پداگوژی برای یادگیری در سده 21 میلادی با یادگیری خودراهبر در آنها، شواهد متقنی در دفاع از روایی همگرای ابزار مزبور، فراهم آورد. ضریب همسانی درونی ابزار، 92/0 به دست آمد. در مجموع،نتایج با تدارک شواهدی مضاعف در دفاع از ویژگی های روان سنجی روایی و پایایی مقیاس سنجش ادراکات یادگیرندگان درباره فعالیت های پداگوژیک در سده 21 میلادی نشان داد که تامین دغدغه شکوفاندن حداکثری اعتماد به یادگیری مهارت های چندگانه سده 21 میلادی در یادگیرندگان مستلزم آن است که رویکردهای معاصر پداگوژیک، ویژگی هایی مانند ساخت دانش، یادگیری مسئله محور، تفکر طراحی و تفکر دیالکتیک را به-طور همزمان، شامل شوند.

این پژوهش با هدف تحلیلِ روان سنجی نسخه فارسی سیاهه تاب آوری مبتنی بر نیرومندی های درونی، انجام شد. در این پژوهشِ پیمایشی توصیفی، 350 نوجوان (180 پسر و 170 دختر) با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس از مدارس دولتی متوسطه دومِ منطقه 11 شهر تهران، انتخاب و به سیاهه تاب آوری مبتنی بر نیرومندی های درونی، نسخه کوتاه پرسشنامه پرطاقتی روانی و فهرست عواطف مثبت و منفی پاسخ دادند. نتایج روش آماری تحلیل عاملی تاییدی از ساختار تک عاملی نسخه کوتاه سیاهه تاب آوری مبتنی بر نیرومندی های درونی در نوجوانان، به طور تجربی، حمایت کرد. همچنین، همبستگی بین سیاهه تاب آوری در نوجوانان با پرطاقتی روانی و عاطفه مثبت و منفی در آنها، از روایی ملاکی سیاهه مزبور حمایت کرد. ضریب همسانی درونی سیاهه با استفاده از روش آلفای کرونباخ، 88/0 به دست آمد. در مجموع، نتایج ضمن دفاع از مفهوم پردازی سازه تاب آوری از طریقِ رجوعِ به دیدگاه مبتنی بر نیرومندی های درونی، نشان داد که در نوجوانان ایرانی، نسخه کوتاه سیاهه تاب آوری معطوف بر نیرومندی های درونی، ابزاری روا و پایا بود.

تغییرات وسیع در جامعه جهانی موجب افزایش اهمیت در کیفیت آموزشی شده است. از این رو رویکردهای یادگیری سنتی نیازمند بازنگری همپای تحولات هستند. این موضوع باعث شد تا تمایل رویکردهای یادگیری معاصر به شیوه های پویاتر و یادگیرنده محور افزایش یابد. به تبع این تحول، خلاقیت نیز هم راستا با تغییرات مورد توجه بیشتری قرار گرفته و به موضوعی حیاتی در پرورش تفکر انتقادی، حل مسئله، سازگاری و نوآوری تبدیل شده است. از این نظر درباره رویکردهای معاصر یادگیری پرسش هایی حولِ محور اثربخشی و میزان توجه آن ها به خلاقیت و پرورش آن مطرح می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان این ارتباط با رویکردهای معاصر یادگیری متمرکز است تا کارآمدی این رویکردها در پرورش خلاقیت را مورد ارزیابی قرار دهد. پژوهش دارای رویکرد کیفی بوده و از راهبرد استقرایی سود برده است. داده های مورد نیاز تحقیق با استفاده از بررسی اسنادی به عنوان یکی از تکنیک های مطالعات کتابخانه ای، گردآوری شده است و چگونگی تجزیه وتحلیل اطلاعات بر مبنای تحلیل محتوا با استفاده از نرم افزار MAXQDA صورت پذیرفته است. یافته ها نشان داد که هر کدام از رویکردها به وجوهی از شاخص های خلاقیت می پردازند، با این حال ویژگی های مدنظر رویکردهای یادگیری بازی سازی و سپس رویکردهای یادگیری تحول آفرین و تجربی هم پوشانی بیشتری بین مؤلفه های دخیل در خلاقیت و ویژگی های خود دارند. به این منظور اتخاذ یک رویکرد تلفیقی برای تقویت وجوه خلاقیت در یادگیری می تواند مثمر ثمر باشد.

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ادراک معلمان از نقش های جنسیتی یادگیرندگان در فضای مدارس مختلط روستایی دوره ابتدایی در استان قزوین انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. میدان پژوهش شامل کلیه معلمان زن و مرد دوره ابتدایی استان قزوین بود که بر اساس ملاک های تعیین شده نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد. پس از انتخاب نمونه، با 20 نفر از معلمان مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام شد و داده ها با استفاده از روش کلایزی تجزیه و تحلیل شدند. در نهایت 4 مفهوم محوری شامل بازتولید نظم جنسیتی در تعاملات آموزشی، عاملیت جنسیتی پسران در یادگیری، بازتاب تفاوت های جنسیتی در توانمندی ها و نیز بازتولید نقش های جنسیتی در انتخاب های تحصیلی – شغلی به دست آمد. نتایج بیانگر آن است که معلمان، آگاهانه یا ناخودآگاه، در تفسیر و هدایت رفتارهای یادگیرندگان از الگوهای فرهنگی و کلیشه های جنسیتی رایج در جامعه تأثیر می پذیرند؛ به گونه ای که این ادراکات در نوبه ی خود منجر به بازتولید نابرابری های جنسیتی در فرایند یاددهی - یادگیری می شود.