درخت حوزه‌های تخصصی

غیر کارآ بودن مدیریت مزرعه، عدم استفاده از تکنولوزی و ماشین آلات کشاورزی، پایین بودن بهره وری عوامل تولید و غیره همگی به نوعی در ارتباط با پراکندگی اراضی هستند. متخصصین برای رفع مشکلات و عوارض ناشی از پراکندگی اراضی، راه حل منطقی و قابل اجرای یکپارچه سازی اراضی را که راهبردی بنیادی در ارتباط با اندازه ی زمین است توصیه می کنند. هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش طرح یکپارچه سازی اراضی از دیدگاه کشاورزان شهرستان رامهرمز بوده است. روش پژوهش از لحاظ نحوه جمع آوری داده ها پیمایشی و از نظر هدف کاربردی می باشد و جامعه آماری آن را کشاورزان شهرستان رامهرمز به تعداد6000 نفر تشکیل می دهند که از این تعداد با استفاده از جدول مورگان تعداد 360 به عنوان نمونه ی آماری تعیین شدند که در سه گروه پذیرند گان (120)، عدم ادامه دهندگان (120) و غیرپذیرند گان (120) قرار دارند. در نمونه گیری از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای غیر سهمیه ای استفاده گردید. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای محقق ساخت بوده که روایی آن براساس نظر جمعی از اعضای هیات علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی تأیید وپایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای بخش های مختلف آن 69/0 تا 88/0 محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSv(20) صورت گرفت. نتایج نشان داد که هر سه مدل نشر، ساختار مزرعه و چند بعدی قادر به تفکیک پذیرند گان، عدم ادامه دهندگان و نپذیرندگان طرح یکپارچه سازی اراضی کشاوری هستند اما مدل چند بعدی بهتر از سه مدل دیگر قادر به تفکیک سه گروه است

در عصر فناوری ارتباطات و دیجیتال روستاهای هوشمند به کانونی برای بهبود کیفیت زندگی جوامع روستایی تبدیل شده اند. با این حال شاخص های یکسانی برای ارزیابی هوشمندی آنها وجود ندارد. لذا این پژوهش با هدف تدوین و بررسی شاخص های روستای هوشمند ، و با رویکرد  توصیفی – تحلیلی انجام شده است. ماهیت این مطالعه از نوع کاربردی- بنیادی می باشد. نحوه جمع آوری داده ها نیز به صورت میدانی(توزیع پرسشنامه) بوده که با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای و آنالیز واریانس یک طرفه (one-way ANOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. برای دست یابی به هدف، با بهره گیری ازفرمول کوکران نمونه ای به اندازه 384 خانوار تعیین و به روش تصادفی پرسشگری شدند. روایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ برابر 752/0 و نرمال بودن توزیع داده ها با آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برابر 878/0 تأیید شد.یافته ها نشان می دهد که مهم ترین شاخص های روستای هوشمند در ابعاد محیطی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی می باشند،که در سطح روستاهای شهرستان همدان بعد اجتماعی در بهترین و بعد نهادی در بدترین وضعیت قراردارد. در بعد اجتماعی، شاخص های آموزش (میانگین 12/3)، امنیت (24/3) و توانمندی (11/3) بیشترین ظرفیت را برای تبدیل روستاها به روستای هوشمند را نشان می دهند. در بعد نهادی، شاخص برنامه ریزی با میانگین 33/2 در وضعیت نامطلوبی است. همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نیز نشان می دهد که میان دهستان های شهرستان همدان از نظر شاخص های روستای هوشمند اختلاف معناداری وجود دارد. به طورکلی نتایج این مطالعه حاکی از آن است که برای  هوشمند کردن روستاهای شهرستان ، بایستی بر ابعاد نهادی و اجتماعی تمرکز ویژه ای نموده تا با تقویت فرایندهای برنامه ریزی، ارتقای سطح آموزشی و امنیتی، و بهسازی ظرفیت های نهادی، پروژه های هوشمندسازی روستاها با کارایی و اثرگذاری بیشتری به تحقق بهبود کیفیت زندگی روستانشینان منجر شوند.

شهرنشینی یکی از چالش های اصلی جهان معاصر است که در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مسائل متعددی را ایجاد کرده است. تأمین امنیت غذایی برای شهروندان در این جهان شهرنشین شده، به عنوان یکی از نگرانی های اساسی مطرح است. امنیت غذایی زمانی تحقق می یابد که تمام افراد، در همه زمان ها و مکان ها، به غذای سالم، مغذی و متناسب با ترجیحات غذایی خود دسترسی داشته باشند. تدوین راهبردهای اجرایی در مسیر دستیابی به امنیت غذایی پایدار (در ابعاد موجودی، دسترسی، بهره مندی، ثبات، عاملیت و پایداری)، ضرورت برنامه ریزی شهری مبتنی بر اصول سیستم های غذایی را آشکار می سازد. هدف پژوهش حاضر، تدوین راهبردهای دستیابی به امنیت غذایی پایدار شهری در شهر رشت است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و روش دلفی گردآوری شده و از مدل های تحلیلی SWOT و QSPM برای رتبه بندی و اولویت بندی راهبردها استفاده گردیده است. نتایج نشان می دهد که سیستم غذای شهر رشت باید بر راهبردهای بازنگری (WO) و رقابتی (SO) تمرکز کند. در همین راستا، سه راهبرد «تولید غذای ارگانیک، محلی و منطبق با فرهنگ منطقه»، «توانمندسازی گروه های به حاشیه رانده شده از طریق آموزش، سیاست گذاری و ابتکارات حوزه مسکن» و «تأکید بر قابلیت های ویژه منطقه بر پایه رویکرد تخصصی سازی هوشمند» از اولویت های راهبردهای بازنگری محسوب می شوند. همچنین، راهبردهای «مدیریت سیستم های غذای رشت بر اساس حکمروایی هیبریدی»، «هم افزایی میان همه ذی نفعان در فرایند تصمیم سازی و تصمیم گیری غذایی» و «مدیریت یکپارچه سیستم های غذایی با تأکید بر پیوند انرژی، آب و زمین» از راهبردهای رقابتی برتر برای تحقق امنیت غذایی پایدار در رشت به شمار می آیند.

در دهه های اخیر، مفهوم هوشمند سازی شهری به عنوان یک راهکار نوین برای بهبود کیفیت زندگی و مدیریت بهینه منابع در شهرها مطرح شده است. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی ابعاد فناوری های هوشمند بر افزایش تاب آوری شهر خرم آباد در برابر چالش ها و بحران ها است. در این راستا، از روش های تحقیق کیفی و کمی استفاده شده و داده های لازم از طریق پرسشنامه ها و مصاحبه ها با خبرگان جمع آوری گردیده است. تحلیل روابط بین هوشمند سازی و تاب آوری شهری خرم آباد در قالب ابعاد اجتماعی-اقتصادی، مدیریتی و کالبدی و محیطی با مدل PLS صورت گرفت، نتایج تحقیق نشان داد که مهم ترین متغیر هوشمندسازی شهر خرم آباد در ابعاد اجتماعی- اقتصادی جهت تاب آوری، افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در تصمیم گیری ها و متغیر تعداد مشاغل ایجاد شده به واسطه فناوری های نوین به ترتیب با بار عاملی (0.806) و (0.796) می باشد. در عامل کالبدی-محیطی، ارزیابی کیفیت زیرساخت ها با استفاده از فناوری های هوشمند و بهبود سیستم های حمل ونقل با استفاده از اپلیکیشن ها به ترتیب با بار عاملی (0.832) و (0.826) نقش کلیدی و مؤثر در تاب آوری شهری خرم آباد دارند. در عامل مدیریتی اثرگذارترین متغیرها، پاسخگویی به نیازهای شهروندان با سیستم های نظارت و پاسخگویی به درخواست های عمومی و بهبود برنامه ریزی با استفاده از داده های کلان می باشد و مقدار بار عاملی هر یک از آن ها به ترتیب 0.873 و 0.771 می باشد. نتایج مدل پی ال اس (PLS) نشان می دهد که ضریب رگرسیونی استاندارد شده میزان تأثیرگذاری هر یک از ابعاد اجتماعی-اقتصادی؛ کالبدی-محیطی و مدیریتی بر تاب آوری شهری برابر با 4.67؛ 3.56 و 3.52 است. این نتایج نشان می دهد که هر یک از ابعاد مورد مطالعه تأثیر مثبت و معناداری بر تاب آوری شهری خرم آباد دارد.

یکی از روش های سنجش رفاه خانوارهای شهری مطالعه پویایی درآمد آنها می باشد که متاثر از موقعیت اجتماعی و اقتصادی خانوارها است. هدف تحقیق حاضر شناسایی عوامل کلیدی موثر بر درآمد خانوارهای شهر اردبیل می باشد. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش به صورت توصیفی–تحلیلی با رویکرد آینده پژوهی است. جامعه آماری تحقیق 25 نفر از متخصصین علمی و خبرگان در حوزه های اقتصاد و برنامه ریزی شهری می باشند که بر اساس نمونه گیری گلوله برفی انتخاب گردیدند. برای این منظور متغیرهای موثر بر درآمد خانوارهای شهری در قالب پرسشنامه دلفی توسط متخصصان و خبرگان تهیه و تدوین گردید. در گام بعدی با استفاده از ماتریس اثرات متقابل و نرم افزار میک مک، روابط بین 45 متغیر در قالب 5 شاخص بر اساس تاثیرگذاری و تاثیرپذیری متغیرها بر پایه رویکرد آینده پژوهی استخراج گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که 9 متغیر سرمایه گذاری دولتی، سیاست های دولت، سرمایه گذاری داخلی و خارجی، منابع آب، زمینهای زراعی و مرتع، دسترسی به بازارها، فعالیت کشاورزی، متوسط دستمزد و صنعتی شدن به عنوان پیشران های کلیدی درآمد خانوارها بوده و این پیشران ها از کانال درآمد بیشترین تاثیرگذاری را بر فعالیت در بخش اقتصاد زیرزمینی، حاشیه نشینی، آسیب های اجتماعی و مهاجرت می گذارند.

زمینه و هدف: گردشگری فرهنگی-میراثی بر وجه ممیز فرهنگ هر جامعه ای در نمایاندن هویت اجتماع آن حائز اهمیت می باشد.  عدم رضایت بازدیدکنندگان از زیرساخت ها، ماهیت میراث را دچار اختلال می گرداند. از اینرو، اعتنا به مقوله زیرساخت های گردشگری در راستای ارتقاء آگاهی، یکی از زمینه های اثربخش در توسعه گردشگری فرهنگی-میراثی را فراهم می آورد. مجموعه میراث جهانی تخت سلیمان بسبب سرمایه های فاخر واقع در شهرستان تکاب استان آذربایجان غربی، هرساله پذیرای گردشگران داخلی و خارجی می باشد، لیکن، از لحاظ کیفیت زیرساخت های گردشگری واجد تمرکز می باشد.روش بررسی: پژوهش حاضر در پی پاسخ  پرسش "شاخص های بررسی میزان کیفیت زیرساخت ها در حوزه گردشگری فرهنگی میراثی کدامند؟"  به نقش زیرساخت ها می پردازد. همچنین پاسخ به پرسش "از دیدگاه گردشگران وضعیت کیفیت هریک از زیرساخت های گردشگری فرهنگی-میراثی در منطقه میراث جهانی تخت سلیمان در چه سطحی است؟" در تبیین دستیابی به اصول توسعه گردشگری در این مجموعه ارزشمند مورد تفحص قرار گرفت. روش پژوهش بصورت آمیخته (کیفی-کمی) از نوع کاربردی با بهره گیری از پرسش های ساختاریافته در قالب پنج گزینه ای لیکرت در نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت و 57 متغیر درونی و بیرونی 7 سطح در راستای بررسی معضلات در کیفیت زیرساخت ها شناسایی گردید.  یافته ها و نتیجه گیری: نتایج، معادلات ساختاری نرم افزار LISREL نشاندهنده عدم رضایت گردشگران از کیفیت اطلاع رسانی، تبلیغات و همچنین کیفیت امکانات اقامتی- فراغتی در این وجوب اهتمام به زیرساخت ها را در توسعه گردشگری فرهنگی میراثی مجموعه میراث جهانی تخت سلیمان توسط مراجع ذینفع معطوف می نماید.

مطالعات سیل خیزی و ارزیابی میزان خطرات آن امروزه به دلیل افزایش فراوانی و شدت آن از یک سو و اثرگذاری و پیامدهای خسارت بار مالی و جانی آن از سوی دیگر، مورد توجه علوم مختلف قرار گرفته است. این پژوهش به دنبال بررسی اثرات عوامل مهم ایجاد سیل، تعیین اهمیت آنها و شدت اثرات هر عامل در بخشهای مختلف حوضه آبریز هر رود در استان لرستان است. برای این مهم از روش فازی-تاپسیس استفاده شده است. در ابتدا مهمترین شاخص ها بر حسب مطالعات قبلی و تجربه شامل بارش، جنس زمین، خاک، کاربری اراضی، شبکه زهکشی، ارتفاع، شیب و جهت شیب مشخص شدند. سپس، این شاخصها به شکل لایه های اطلاعاتی درآمده و بازطبقه بندی گردیدند. به منظور فازی سازی لایه ها، برای هر یک از آنها بر حسب نوع اثرگذاری، توابع عضویت خاصی تعریف گردید. یافته ها نشان داد که توابع عضویت خطی شامل مثلثی و ذوذنقه ای عملکرد بهتری در فازی سازی داده ها داشته اند و عملگر فازی گامای 0.9 همبستگی بالاتری را بین مؤلفه های تعریف شده در سیل خیزی نشان داد. بر اساس این نقشه، شیب های 0-10 درصد، جهت شیب 315-360 درجه، طبقات ارتفاعی 1500-1800 متر، خاک های گروه هیدرولوژیکی D، کاربری اراضی کشت دیم، سنگهای کنگلومرا، فاصله 300 متری آّبراهه های اصلی و بارش های 500-800 میلی متر مهمترین سطوح در ایجاد پهنه های سیل خیز حوضه بوده اند. نتیجه نقشه حاصله از مدل فازی- تاپسیس نشان داد که جنس زمین و کاربری زمین بویژه در ساحل رودخانه اصلی در مناطق میانی حوضه، مهمترین عوامل تعیین کننده سیل خیزی از نظر فراوانی و شدت است که با واقعیت های حوضه مطابقت دارد.

صنعت گردشگری در مناطق روستایی نقش مهمی در کاهش بیکاری، افزایش درآمد و ماندگاری و پایداری روستاها دارد. اما این صنعت نسبت به مخاطرات آب و هوایی به خصوص مخاطره خشکسالی بسیار حساس بوده و بروز مخاطرات می تواند اثرات منفی و جبران ناپذیری در روستاهای مقصد گردشگری برجای گذارد. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات مخاطره خشکسالی بر پایداری روستاهای مقصد گردشگری منطقه ترشیز انجام گرفته است. برای بررسی وضعیت خشکسالی منطقه از داده های بارندگی 8 ایستگاه سینوپتیک در طی دوره آماری 2000 تا 2020 در مقیاس ماهانه استفاده شد. ابتدا با استفاده از نرم افزار DRINC مقادیر شاخص SPI محاسبه شد. سپس جهت بررسی روند خشکسالی در سال های موردنظر، نقشه های پهنه بندی سالانه تهیه شد مقادیر بدست آمده از شاخص SPI نشان داد منطقه مورد مطالعه در طی دوره آماری (2000 تا 2020) در محدوده خشکسالی قرار گرفته است. براین اساس در ادامه جهت بررسی اثرات خشکسالی بر روستاهای مقصد گردشگری از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. بدین ترتیب از نظرات 30 نفر از کارشناسان، اساتید و دانشجویان دکتری فعال در حوزه گردشگری روستایی و مخاطرات جهت ارزیابی میزان اثر هریک از مولفه های تحقیق بهره گرفته شد. سپس جهت اولویت بندی مولفه های تحقیق از روش وزن دهی MEREC استفاده شد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص SPI نشان داد در طی دوره آماری 2000 تا 2020 منطقه موردمطالعه با خشکسالی خفیف مواجه بوده است و نتایج حاصل از مدل MEREC نشان داد از میان عوامل اثرات خشکسالی، عامل های اقتصادی و محیطی بیشترین تأثیر را بر پایداری روستاهای مقصد گردشگری دارد.

کارآفرینی از ابتدای خلقت بشر و همراه با او تمام شئون مختلف زندگی انسان حضور داشته و مبنای تمامی تحولات و پیشرفتهای بشری بوده است. در اکثر کشورها توجه خاصی به کارآفرینی و کارآفرینان می شود و تقویت کارآفرینی و ایجاد بستر مناسب برای توسعه آن از ابزارهای پیشرفت اقتصادی کشورها و به ویژه در حال توسعه به شمار می آید. هدف از این مطالعه شناسایی و معرفی روستاهای کارآفرین، شناسایی پتانسیلهای کارآفرینی، بررسی و تحلیل عوامل تاثیرگذار در کارآفرینی و ارائه پیشنهادات در زمینه بالفعل کردن پتانسیلهای کارآفرینی در شهرستان فومن می باشد. مطالعه حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی همراه با مطالعات اسنادی، کتابخانه ای و میدانی به تحلیل فضایی - مکانی قابلیتهای کارآفرینی مناطق روستایی شهرستان فومن پرداخته است. نتایج مطالعات میدانی و بررسی وضعیت موجود در مناطق روستایی شهرستان نشان می دهد که از مجموعه 156 روستای دارای سکنه شهرستان فومن تعداد 42 روستا نوع کارآفرینی خود را ثبت نموده و تعداد 116 نفر در مشاغل مختلف کارآفرینی می کنند. همچنین در نظر سنجی از مجموعه 156 نفر جامعه آماری بیش از 80 درصد پاسخ دهندگان معتقدند مولفه های توانایی های فردی، انگیزش و پشتکار و قابلیتهای مناطق روستایی در کارآفرینی، با زیر مولفه های خود نقش متوسط، زیاد و بسیار زیادی در کارآفرینی مناطق روستایی شهرستان دارند. نتایج الگویابی فضایی- مکانی کارآفرینی در روستاهای شهرستان فومن از بعد قابلیت ها (توانایی های فردی، انگیزش و پشتکار، قابلیت های روستا)، و معیارهای مکانی مناطق روستایی کارآفرین (معیارهای مکانیابی و عوامل موثر در مکانیابی اجتماعی اعم از پتانسیلها و محدودیتها) نشان داد که الگوی حاکم از نوع تصادفی بوده و رفتار غیر تصادفی در برخی از نقاط روستایی بصورت محدود وجود داشته است که این رفتارها با آماره I موران محلی به اشکال مختلف خوشه ای و غیر خوشه ای یعنی بالا-بالا (HH)، پایین-پایین (LL)، بالا-پایین (HL) و پایین-بالا (LH) ظاهر شده است.

آگاهی از تغییرات مکانی کیفیت آب رودخانه ها و عوامل موثر بر آن به جهت نیاز مبرم مصارف مختلف انسانی به آب سالم اهمیت اساسی دارد. تحقیق حاضر با در پیش گرفتن رویکرد سیستمی و با هدف مدل سازی روابط کمی بین خصوصیات هندسی حوضه آبخیز و تغییرات مکانی مولفه های کیفی آب در حوضه های آبخیز تالش انجام گرفت. ابزار تحقیق شامل نقشه های زمین شناسی، مدل رقومی ارتفاعی (DEM)، و داده های کیفی آب در 12 ایستگاه هیدرومتری بود. به منظور تشخیص و تعیین روابط کمی از تحلیل های همبستگی و رگرسیونی بین متغیرهای ژئومورفومتری (15 متغیر) و متغیرهای کیفی کل جامدات محلول (TDS) و قابلیت هدایت الکتریکی (EC) کمک گرفته شد. دست یابی به مدل کلی رگرسیونی از طریق روش های جبری و گام به گام میسر شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که روابط همبسته معنی داری بین 8 متغیر مساحت حوضه، متوسط ارتفاع، متوسط شیب، طول رودخانه اصلی، طول آبراهه ها، نسبت انشعاب، تراکم زهکشی، ضریب گراویلیوس، زمان تمرکز، شاخص ناهمواری و دو متغیر کیفی آب وجود دارد. ضرایب همبستگی از 6/0 تا 88/0 متغیر بود. به علاوه، با افزایش میزان متغیرهای مستقل فوق، میزان TDS و EC  افزایش یافته و درنتیجه کیفیت آب کاهش یافت. در مدل های رگرسیونی حاصل از اعمال روش جبری، نزدیک به 98 درصد واریانس متغیرهای کیفی TDS و EC  قابل توضیح بود. در مدل های رگرسیونی حاصل از اعمال روش گام به گام با استفاده از دو متغیر طول رودخانه اصلی و شیب حوضه به ترتیب 78 و 88 درصد واریانس متغیرهای کیفی TDS و EC  قابل توضیح بود. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که با تکیه بر داده های رقومی ارتفاعی و مدل های آماری رگرسیونی می توان به راحتی و با دقت کافی به مدل های کارا و مفید جهت پیش بینی تغییرات مکانی TDS و EC  در رودخانه های تالش دست یافت که برای برنامه ریزان و طراحان منابع آب مفید می باشد.

هدف: با توجه به اهمیت کشاورزی و اقتصاد دانش بنیان و فراهم کردن ملزومات توسعه شرکت های دانش بنیان کشاورزی، هدف از این تحقیق شناسایی عوامل اساسی مؤثر بر جذابیت سرمایه گذاری در شرکت های دانش-بنیان کشاورزی است. روش: پژوهش حاضر از بعد هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت پژوهش اکتشافی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل تم انجام شد. مشارکت کنندگان پژوهش شامل متخصصان و مدیران شرکت های فعال در حوزه دانش بنیان کشاورزی بودند. مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و تعداد مشارکت کنندگان نهایی 15 نفر بودند. داده های حاصل از مصاحبه با استفاده از روش تحلیل تم در طی سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی تحلیل گردیدند. یافته ها: یافته ها بیانگر این بود که در جذابیت سرمایه گذاری در شرکت های دانش بنیان کشاورزی 7 عامل اساسی نقش دارند. این عوامل شامل عوامل قوانین و مقررات حمایتی از بخش کشاورزی و فناوری، مالی-اقتصادی، ذات فناوری کشاورزی، زیرساختی، مدیریتی، بازاریابی محصولات دانش بنیان کشاورزی و حقوقی- سیاسی بودند. نتیجه گیری: با توجه به اینکه برای جذب سرمایه گذاری در شرکت های دانش بنیان کشاورزی، به برخی از عوامل شناسایی شده در این پژوهش کمتر توجه شده است، عوامل شناسایی شده در سیاست گذاری ها و برنامه-ریزی های مرتبط با حوزه کشاورزی و شرکت های دانش بنیان فعال در این حوزه بایستی مدنظر قرار گیرند.

تقسیمات کشوری به عنوان ابزاری کلیدی در برنامه ریزی های مدیریتی و توسعه متوازن، نقش مهمی در کاهش نابرابری های منطقه ای دارد. استان سیستان و بلوچستان به عنوان یکی از پهناورترین و متنوع ترین استان های ایران، با چالش های فرهنگی و اجتماعی در فرآیند تقسیمات استانی مواجه است. اهمیت این پژوهش در بررسی موانع فرهنگی و اجتماعی تقسیم استان از منظر جامعه محلی است که می تواند به درک بهتر پیامدهای احتمالی و ارائه راهکارهای مناسب کمک کند. هدف اصلی پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع فرهنگی و اجتماعی تأثیرگذار بر تقسیم استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر دیدگاه جامعه محلی است. سوال اصلی پژوهش این است که موانع فرهنگی و اجتماعی موثر بر تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی بلوچ کدامند و این موانع تا چه اندازه بر فرآیند تصمیم گیری های تقسیمات کشوری تاثیر می گذارند؟ پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل افراد بالای ۱۸ سال قوم بلوچ در شش شهرستان اصلی استان بوده که نمونه ای ۳۳۰ نفری با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده است. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با بهره گیری از آزمون های آماری پارامتریک و ناپارامتریک (آزمون دوجمله ای، آزمون T تک نمونه ای و آزمون فریدمن) تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که موانع فرهنگی مانند تغییر نام استان، از بین رفتن وحدت جغرافیایی و مخدوش شدن هویت فرهنگی، و موانع اجتماعی شامل خدمت رسانی ضعیف، سیستم برنامه و بودجه کشور و کم برخورداری اجتماعی، مهم ترین عوامل بازدارنده تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی هستند. همچنین، تأثیر این موانع به طور معناداری بالاتر از حد متوسط ارزیابی شد. نتایج پژوهش بر ضرورت توجه ویژه به موانع فرهنگی و اجتماعی در تصمیم گیری های تقسیمات کشوری تاکید دارد تا از تشدید تنش های قومی و اجتماعی جلوگیری شود و توسعه متوازن منطقه ای تحقق یابد.

نیتروژن دی اکسید یکی از عوامل کاهش کیفیت هوا در اکثر مناطق دنیا است. هدف از این تحقیق بررسی غلظت و روند تغییرات آلاینده ی نیتروژن دی اکسید در طی سال های 2018-2005 و همچنین ارتباط آن با مقدار بارش در منطقه می باشد. میانگین غلظت ستون قائم وردسپهری دی اکسید نیتروژن در بازه ی زمانی بین سال های 2005 تا 2018 توسط سنجنده ی OMI را روی ایران نشان می دهد که بیشترین غلظت نیتروژن دی اکسید روی ایران در حدود 3.07*10 +16 مولکول بر سانتی متر مربع از مقطع ستون هوای وردسپهری می باشد و در کلان شهر ها به ویژه کلان شهر تهران که بیشترین تراکم جمعیت و به دنبال آن بیشترین نقل و انتقالات جاده ای را دارا می باشد با بررسی روند تغییرات سالانه ی غلظت ستون قائم وردسپهری نیتروژن دی اکسید و متوسط سالانه ی بارش روی ایران مشاهده می کنیم که غلظت این آلاینده با افزایش جمعیت و فعالیت های انسانی از سال 2005 تا 2016 روند افزایشی و از سال2016 تا 2018 با توجه به رشد جمعیت روند کاهشی داشته است ولی در مجموع با شیب ((molecule×cm-2)×1013×year-152/3+) روند افزایشی داشته، در مقابل سری زمانی متوسط بارش سالانه روی ایران با شیب (mm×year-159/0-) روند کاهشی داشته و از مقایسه روند این دو پارامتر مشاهده می کنیم که روی یکدیگر تاثیر منفی گذاشته اند.

فضاهای همگانی و تعاملات اجتماعی دارای رابطه دو سویه می باشند. درحالی که رشد متراکم شهرها، کمبود زمین و عدم توجه به این فضاها در برنامه های توسعه شهری منجر به کمبود سرانه فضای سبز و باز و کاهش تعاملات اجتماعی شده است. منطقه 10 شهر تهران به عنوان پرتراکم ترین منطقه در این کلان شهر، دارای کمبود کمی و کیفی در فضاهای همگانی و باز می باشد؛ و مسائل دیگر همانند فرسودگی کالبدی، آشفتگی در منظر شهری، بالا بودن میزان اجاره نشینی، امنیت اجتماعی پایین و شناور بودن جمعیت ساکن، موجب کاهش کیفیت فضاهای همگانی موجود و سطح تعاملات اجتماعی شده است. در این راستا هدف این پژوهش بررسی امکان تحول فضاهای همگانی به منظور ارتقاء تعاملات اجتماعی در منطقه 10 می باشد و استراتژی آن توصیفی- پیمایشی است. داده ها با روش مطالعات اسنادی و میدانی جمع آوری و جهت تجزیه وتحلیل از تکنیک SWOT و QSPM استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که تنوع پذیری فعالیت ها ، اختلاط کاربری ، همه شمولی اجتماعی، دسترسی به حمل و نقل عمومی، امنیت اجتماعی، خاطره انگیزی، ایمنی، بهره گیری از تمام حواس، خوانایی، دید و منظر مناسب، انعطاف پذیری، مبلمان شهری، نوع بدنه و کف، آسایش اقلیمی و بهداشت محیط مؤلفه های اثرگذار در ارتقاء تعاملات اجتماعی در فضاهای همگانی می باشند و شرایط و فعالیت های مناسب برای حضور کودکان و سالمندان منجر به افزایش نظارت و امنیت اجتماعی می شود. سناریوی برتر شامل راهبردهای تهاجمی (SO1: ارتقاء امنیت اجتماعی در فضاهای همگانی موجود، SO2: ارتقاء سرانه فضای سبز و باز، SO4: توسعه پاتوق های محلی و ریزفضاها جهت تجمع اهالی، SO5: تخصیص فضاهای چندمنظوره فرهنگی، هنری، ورزشی و...) و محافظه کارانه (ST1: استفاده مجدد از فضاهای غیرفعال در تملک شهرداری، ST2: افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان) می باشند و در نهایت جهت تحقق پذیری آن ها 18 سیاست و 31 برنامه اقدام تدوین شده است.

توسعه کشاورزی از ضرورت های بنیادین تحول در فضاهای جغرافیایی است که در گرو اقدامات اساسی از جمله بهبود و روزآمد نمودن آموزش و مهارت ها است. آشنایی با موانع ارائه آموزش های مهارتی بخش کشاورزی هر ناحیه جغرافیایی، می تواند در زمینه بهره وری عوامل تولید، نقش مهمی را ایفا نماید؛ مسئله ای که در این پژوهش در بستر جغرافیایی شهرستان فاریاب استان کرمان به آن پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی– تحلیلی است. جامعه آماری با توجه به موضوع تحقیق در دو گروه مشتمل بر گروه اول؛ کارشناسان و خبرگان بخش کشاورزی و گروه دوم؛ بهره برداران کشاورزی در روستاهای شهرستان فاریاب بوده است. با توجه به بالا بودن حجم روستاها در شهرستان فاریاب، روستاهای بالای 100 خانوار انتخاب شد. تعداد کل جامعه آماری در گروه بهره برداران کشاورزی 5109 خانوار بوده است که از این تعداد با کمک فرمول کوکران 357 خانوار به عنوان حجم نمونه انتخاب گردید. نتایج تحقیق نشان داد که در فعالیت های باغداری، ضریب نفوذ آموزش های مهارتی به ترتیب مربوط به دهستان های گلاشگرد، مهروئیه، زهمکان و حور می باشد. در فعالیت دامداری، ضریب نفوذ آموزش های مهارتی به ترتیب مربوط به دهستان های گلاشگرد، مهروئیه، زهمکان و حور و در فعالیت های زراعی نیز ضریب نفوذ آموزش های مهارتی به ترتیب مربوط به دهستان های گلاشگرد، مهروئیه، زهمکان و حور می باشد. همچنین موانع موجود در دستیابی به مهارت های کشاورزی به موانع فردی، اجتماعی، اقتصادی و زیرساختی و مکانی تقسیم بندی شد و برای ارزیابی هر یک از این موانع، گویه هایی ملاک ارزیابی قرار گرفت. به طور کلی می توان گفت باتوجه به معناداری موانع فردی با ضریب مسیر 999/0، موانع اجتماعی با ضریب مسیر 612/0 ، موانع اقتصادی با ضریب مسیر 001/1 و موانع زیرساختی و مکانی با ضریب مسیر 898/0 بر آموزش های مهارتی کشاورزان تأثیرگذار بوده اند.

با رشد شهرنشینی در جهان و تأکید بر توسعه پایدار، تبدیل معابر شهری به پیاده راه به عنوان رویکردی مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی شهری شناخته شده است. در ایران نیز، اهمیت طراحی فضاهای پیاده محور به ویژه در مناطق تاریخی و مرکزی شهرها، به دلیل تأثیرات آن بر سرزندگی، امنیت محیطی، و اقتصاد شبانه، به طور فزاینده ای موردتوجه قرارگرفته است. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نقش و اهمیت مؤلفه های مؤثر بر زیست شبانه در خیابان شبرنگ به منظور شناسایی عوامل تأثیرگذار بر توسعه زیست شبانه در بافت مرکزی انجام شده است. این خیابان به دلیل موقعیت تاریخی، اجتماعی، و تجاری منحصربه فرد خود، پتانسیل بالایی برای ارتقای زیست شبانه و تقویت تعاملات اجتماعی دارد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل عاملی تأییدی (CFA) با استفاده از نرم افزار Smart PLS است. داده ها با پرسش نامه جمع آوری و از طریق شاخص های کالبدی، اجتماعی، کارکردی، اقتصادی، و زیست محیطی تحلیل شده اند. نتایج نشان داد که ابعاد اجتماعی با ضریب 0.935 و کارکردی با ضریب 0.820 بیشترین تأثیر را بر تقویت زیست شبانه دارند. همچنین، شاخص های کالبدی، اقتصادی و زیست محیطی با ضرایب 0.709، 0.694 و 0.678 نیز نقش مؤثری ایفا می کنند. بهبود مبلمان شهری، افزایش تنوع و مقیاس کاربری ها، ارتقای روشنایی و امنیت محور و برگزاری فعالیت ها و رویدادهای شبانه از عوامل کلیدی شناسایی شده اند. این پژوهش اطلاعات ارزشمندی برای تصمیم گیران شهری و سیاست گذاران فراهم می آورد که می تواند در طراحی شهرهای پایدار و تقویت اقتصاد شبانه به کار گرفته شود.

مهمترین مقوله در گردشگری از دیدگاه مدیریت تقاضای آن، انتخاب مقصد است. این موضوع برای سازمان های مدیریت مقصد در قرار گرفتن در نقاط تماس گردشگران به هنگام جمع آوری اطلاعات حائز اهمیت است. از این دیدگاه شناسایی نقاط تماس یکی از مهترین حوزه های پژوهشی مقاصد می تواند باشد که پس از شناسایی، چگونگی حضور در آن نقاط و وارد شدن در ذهن و قلب گردشگران به منظور انتخاب نهایی اهمیت خواهد یافت. هدف از پژوهش شناسایی نقاط تماس شهروندان تهرانی در انتخاب مقصد سفر است. روش تحقیق کاربردی بوده که به صورت کیفی انجام گرفته است. جامعه آماری پژوهش شهروندان تهرانی بودند و نمونه گیری به صورت نمونه اتفاقی انجام شد. اطلاعات بر اساس منابع کتابخانه ای و مصاحبه نیمه ساختار یافته با بازدیدکنندگان تهرانی از نمایشگاه بین المللی گردشگری و صنایع وابسته تهران در سال 1401 گردآوری شد. به منظور تحلیل مصاحبه های انجام شده، نرم افزار Atlas ti7 مورد استفاده قرار گرفت. پس از کدگذاری اطلاعات به دست آمده، نقاط تماس شهروندان تهرانی در14مفهوم، 4 مقوله و 2 طبقه تبیین شدند. براساس یافته ها، بیشترین نقاط تماس گردشگران تهرانی در آنچه که اطلاعات به دهان نامیده می شود نهفته است که خود این مقوله به دو بخش آفلاین و آنلاین تقسیم بندی شده است.

نادیده گرفتن شاخص های پایداری اجتماعی در سیاست های تأمین مسکن در ایران نه تنها می تواند باعث از بین رفتن ارتباط معنادار بین محیط و ساکنان شود؛ بلکه تداوم این امر در طولانی مدت افزایش آسیب های روانی و اجتماعی را در پی خواهد داشت. آسیب شناسی سیاست های اتخاذشده از دید مؤلفه های پایداری اجتماعی در شهر مشهد، جهت شناسایی سیاست های مفید و برنامه های کارآمدتر در راستا افزایش حس تعلق به محیط در پروژه های تأمین مسکن های حمایتی، هدف پژوهش است. روش پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با مطالعه متون و منابع کتابخانه ای شاخص های مؤثر بر ایجاد حس تعلق و دلبستگی به محیط، با توجه به فراوانی در نظریات استخراج و در چهار خرده نظام فرهنگی، اجتماعی، روانی و زیستی و یازده زیرشاخه طبقه بندی شده است. در بخش کمی، براساس شاخص ها، 66 سؤال براساس طیف 5 درجه ای لیکرت تنظیم و توسط 12 نفر از خبرگان که موضوع و اهداف پژوهش برای آنها تشریح شده است، بازبینی و 44 سؤال انتخاب شده است. روایی CVR سؤالات بالاتر از 56/0 و کمی آلفای کرونباخ همه متغیرها بالای 0.7 است. جامعه آماری، ساکنان مسکن اجتماعی شهر مشهد در چهار محل با رویکرد متفاوت از نظر برنامه و سیاست است (شهرک مهرگان، پروژه شاملو، شهر جدید گلبهار و بینالود). به کمک نرم افزار G*power در سطح اطمینان 95% ، 384 به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. در آمار توصیفی از SPSS و در آمار استنباطی از روش کمترین مربعات جزئی و Smartpls4 استفاده شده است. نتایج نشان می دهد، شهرک شاملو(ضریب مسیر 0.866)، گلبهار (0.861)، مهرگان (0.762) و بینالود (0.685) به ترتیب در افزایش حس تعلق در نظام زیستی شرایط مطلوب تری دارند؛ مهرگان (0.814)، شاملو (0.733)، گلبهار(0.652) و بینالود (0.621) اولویت ها در نظام روانی و مهرگان (ضریب مسیر 0.819)، بینالود (0.784)، گلبهار (0.737) و شاملو(0.689) به ترتیب اولویت های نظام اجتماعی است؛ از بعد نظام فرهنگی هر چهار محل در شرایط نامطلوبی قرار دارند.

محله های مرکز شهر قدیمی از غنای فرهنگی بالای برخوردارند ولی در زمان حال با مشکلی به نام بافت فرسوده روبرو می باشند. بازآفرینی شهری تجدید حیات شهری، نوسازی شهری و رنسانس شهری نیز نامیده می شود که در زمینه سیاست های عمومی، این نام ها اشاره به مسائلی از قبیل رکود اقتصادی، انحطاط زیست محیطی، بی توجهی به جوامع، رشد بیکاری و برخی از مشکلات اجتماعی، مفهوم جامعی است که به معنای بهبود وضعیت نواحی محروم در جنبه های اقتصادی، کالبدی، اجتماعی و فرهنگی می باشد. رویکرد آینده نگاری فرصت ها و تهدیدهای آینده را شناسایی نموده و بهره گیری از فرصت های آینده را به ما نشان می دهد. توجه به زیست پذیر بودن بافت های فرسوده در مواجهه با مشکلات شهری و استفاده از رویکرد آینده نگاری برای پیش بینی و مدیریت مشکلات بافت های فرسوده کمتر مورد تحلیل قرار گرفته است. هدف از این پژوهش آینده نگاری چارچوب مفهومی بازآفرینی بافت های فرسوده بر مبنای خوانش ادراکی شهروندان می باشد. در این راستا از روش تحقیق توصیفی و تحلیل محتوا و بررسی اسناد و نظریه پردازان در این حوزه استفاده شده است. نتایج نشان داده که رویکرد بازآفرینی شهری در بافت مرکزی شهرها یکی از اولویت های برنامه ریزی شهری در سال های اخیر بوده است. بنابراین باید تلاش نمود در اقدامات بازآفرینی در حیطه ابعاد مختلف توسعه ای هم کالبدی و هم غیرکالبدی، توجه به تظاهر حضور افراد در محیط و تقویت حیات اجتماعی آنان و درک انها از محیط، تقویت حیات اجتماعی شهر قدیم و توجه به جریان زندگی در بافت، توجه به مشارکت عمومی در تمامی پروژه ها صورت پذیرد. همچنین در حوزه اقتصادی نیز باید تلاش نمود که در بازآفرینی شهری، ایجاد بسترهای لازم برای ایفای نقشی عمده در اقتصاد شهری و نیز خارج کردن محله از رکود اقتصادی مدنظر قرار گیرد. به طور قطع می توان توجه به راهکارهای کالبدی و غیرکالبدی را نیز در بازآفرینی موفق شهری ضروری دانست.

در سال های اخیر شاهد تغییر عمده در سیاست خارجی ترکیه هستیم به طوری که عناصر ژئوپلیتیک کمالیستی که شامل غرب گرایی و حفظ وضع موجود(عدم مداخله و حفظ موازنه های بین المللی) بود دستخوش تغییرات بنیادین شده است. تغییرات ژئوپلیتیکی اغلب تابعی از تحولات ژئواستراتژیک هستند و تجربه ترکیه نشان داده است که رابطه مستقیمی بین دو وجود دارد. پس از فروپاشی اتحاد شوروی(به عنوان تحول ژئواستراتژیک) عناصر تعیین کننده در ژئوپلیتیک ترکیه نیز تغییر کرده اند. بر این اساس ترکیه سیاست نگاه به شرق را برگزیده است و در فضاهای پیرامونی خود دست به مداخلات مهم نظامی می زند. بررسی کنش های ترکیه نشان می دهد که این کشور در فضاهای تجزیه شده پیرامون خود مانند آرتساخ(قفقاز)، شمال عراق، شمال سوریه و مدیترانه شرقی در پی نفوذ سخت است. در فضاهای همزبان نیز به دنبال توسعه نفوذ نرم می باشد. این مقاله گفتمان های ژئوپلیتیک اصلی در ترکیه به سه دسته کمالیست، اسلام گرا و پان ترکیست تقسیم بندی کرده و مدعی شده است که از تلفیق دو روایت اسلام گرا و پانترک، گفتمان نوعثمانی گری به وجود آمده است. دلیل اصلی این سنتز نیز اعتقاد هر دو روایت به امپراطوری گرایی است در حالی که در گفتمان کمالیستی، مرزهای ملّی اولویت داشتند و قلمروسازی درون مرزهای رسمی و چارچوب دولت- ملت صورت می گرفت. ایده کلّی پژوهش حاضر بر این اصل مبتنی است که اردوغان قصد دارد در پی طولانی شدن عصر «گذار ژئوپلیتیکی» منزلت بالاتری را کسب کند تا در آستانه تثبیت نظم جهانی در سلسله مراتب بالاتری قرار بگیرد.