درخت حوزه‌های تخصصی

در این مطالعه به منظور بررسی وضعیت چرخندزایی در فازهای مختلف مادن-جولیان در منطقه مدیترانه در دوره سرد سال از داده های شاخص مادن-جولیان (MJO) و داده های فشار تراز دریا مربوط به مرکز پیش بینی میان مدت جو اروپا بخش ERA5 بین سال های 1989 تا 2020 در دوره سرد سال استفاده شده است. ویژگی های چرخندزایی در سه بخش فراوانی، عمق و ردیابی چرخندها از الگوریتم تشخیص و مسیریابی چرخند دانشگاه ملبورن در چرخه های کامل رخداد MJO در دوره مورد مطالعه به دست آمده و تحلیل شدند. نتایج نشان داد قوی ترین چرخند های منطقه به ترتیب در فازهای 8، 6 و 7 با فشاری کمتر از 994 هکتوپاسکال تشکیل شده اند. از نظر فراوانی چرخندها در منطقه بیشترین و کمترین مقدار چرخندزایی به ترتیب مربوط به فاز 7 و فاز 1 رخداد MJO می باشد. نتایج حاصل از عمق فشار مرکزی چرخندها نشان داد دو فاز 6 و 7 دارای قوی ترین و فازهای 1، 3 و 5 دارای ضعیف ترین چرخندها در طی فازهای مادن-جولیان می باشند. فاز 2 کمترین مقدار فشار مرکزی را در هسته های چرخندی به خود اختصاص داده و بیشترین میانگین فشار نیز در چرخند های تولید شده در منطقه مربوط به فاز 5 است. مسیریابی چرخند های تشکیل شده در منطقه مدیترانه نشان داد که عمده مسیرهای ختم شده به مناطق غربی ایران در دو فاز 2 و 8 بوده و در سایر فازها مسیری جنوب غرب به شمال شرق به خود گرفته که این وضعیت در فازهای 3، 4، 6 و 7 سبب شده تا عمده چرخند های تشکیل شده در دوره سرد سال بیشتر مناطق شمال غرب ایران را متأثر سازد.

دیپلماسی اقتصادی به عنوان ابزاری کلیدی در تقویت همکاری های منطقه ای، نقش مهمی در کاهش تنش های سیاسی و توسعه پایدار در کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا می کند. این پژوهش با استفاده از روش ترکیبی (تحلیل اسنادی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 10 کارشناس از ایران، عربستان سعودی، و امارات) به بررسی ابزارهای دیپلماسی اقتصادی (مانند تجارت انرژی، سرمایه گذاری مشترک، و پروژه های زیرساختی)، موانع (شامل تنش های ژئوپلیتیکی، تحریم ها، و ناهماهنگی سیاست ها)، و راهکارهای پیشنهادی (مانند توافق نامه های تجاری و میانجی گری) پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که تجارت انرژی، با ایجاد وابستگی متقابل، مؤثرترین ابزار بوده، اما موانعی مانند رقابت ایران و عربستان و تحریم ها همکاری ها را محدود کرده اند. تحلیل با استفاده از نرم افزار MAXQDA و مدل نظریه پردازی زمینه ای استراوس و کوربین (1998) انجام شد. نتایج حاکی از آن است که راهکارهایی مانند پروژه های مشترک انرژی تجدیدپذیر و میانجی گری منطقه ای می توانند تنش ها را کاهش داده و تجارت را افزایش دهند. مدل مفهومی ارائه شده، روابط بین ابزارها، موانع، و راهکارها را به صورت منسجم نشان می دهد. این پژوهش به سیاست گذاران منطقه ای برای تدوین استراتژی های مؤثر کمک می کند تا ثبات و توسعه اقتصادی را در خلیج فارس تقویت کنند.

رشد شتابان فناوری های هوش مصنوعی، ضرورت بازاندیشی در روش های آموزشی و پژوهشی علوم جغرافیا را آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) و با هدف بررسی میزان استفاده، فرصت ها، چالش ها و سناریوهای بهره گیری از هوش مصنوعی توسط دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته جغرافیا انجام شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۱۸۰ نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری بود که با روش نمونه گیری تصادفی، ۱۲۵ پرسشنامه معتبر گردآوری و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که ۶۷ درصد دانشجویان حداقل یک بار از نرم افزارهای هوش مصنوعی در فعالیت های آموزشی یا پژوهشی خود استفاده کرده اند؛ با این حال، میانگین کلی استفاده (۳٫۱ از ۵) بیانگر سطح متوسط بهره برداری است. بیشترین کاربرد در نگارش و ویرایش متون علمی (74%) و تحلیل داده های مکانی و سنجش از دور (59%) گزارش شد، در حالی که تنها ۲۸٪ از دانشجویان از قابلیت های مدل سازی محیطی بهره برده اند. آزمون همبستگی پیرسون نشان داد بین میزان استفاده و سطح تحصیلات رابطه معناداری وجود دارد (r, p<0.01=0.38). در بخش کیفی، داده های حاصل از ۱۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته تحلیل مضمون شدند. مهم ترین فرصت ها شامل تسریع پردازش کلان داده های مکانی، ارتقای خلاقیت پژوهشی، و تقویت مهارت حل مسئله شناسایی شد. در مقابل، چالش ها در سه محور اصلی نمایان گردید: کمبود مهارت های فنی و آموزشی، نگرانی های اخلاقی و سرقت علمی، و محدودیت های دسترسی ناشی از تحریم ها یا هزینه های بالا. تحلیل آینده پژوهانه نیز چهار سناریو را ترسیم کرد: «پذیرش گسترده و آموزش سازمان یافته»، «استفاده پراکنده و غیررسمی»، «مقاومت و محدودسازی نهادی» و «بومی سازی و توسعه نرم افزارهای داخلی». یافته ها حاکی از آن است که در صورت سرمایه گذاری هدفمند بر آموزش رسمی و بومی سازی ابزارهای هوش مصنوعی، می توان شاهد تحولی بنیادین در آموزش و پژوهش های جغرافیایی بود.

تغییر اقلیم باعث تغییراتی در الگوهای بارش و دما و مقدار آنها می شود و این تغییرات می تواند عملکرد گیاهان را تحت تأثیر قرار دهد. کلزا یکی از محصولات استراتژیک جهان بوده که تحت تأثیر پدیده تغییر اقلیم قرار دارد. هدف این پژوهش شناسایی ویژگی های جغرافیایی جهت بررسی عملکرد محصولات کشاورزی با تاکید بر دانه های روغنی (کلزا) در سال های آتی در منطقه بستک بوده که با استفاده از داده های اقلیمی دوره 30 ساله (1987-2017) و مدل LARS-WG5 و با گردش عمومی جوHADCM3 تحت سناریو انتشار،B1 وA1 در دوره (2046-2017) در پنج ایستگاه هواشناسی(شهرستانهای بستک، لارستان، لامرد، پارسیان، بندر لنگه) انجام گرفت که با تعریف 8 سناریوی مختلف، تاریخ کاشت از 10مهرماه باتأخیرزمانی20روزه شبیه سازی شدند. به منظور پهنه بندی زراعی بوم شناختی اراضی کشاورزی منطقه بستک برای کشت کلزا، از سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS)) استفاده شد. لایه های رقومی عوامل محیطی در محیط نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیائی(GIS) استخراج گردید و پس از اختصاص وزن با استفاده از مدل AHP مختص به هر لایه، روی هم گذاری و تلفیق (درGIS) انجام گرفت. سپس پهنه بندی اراضی در سه طبقه بندی مستعد، متوسط و غیر مستعد انجام شد. نتایج بررسی نشان می دهد که حوضه مورد مطالعه جهت کشت کلزا وضعیت مناسبی دارد. با توجه به نیازهای اقلیمی و به ویژه حرارتی کلزا)درجه- روز( زمین مستعد برای کلزا توسعه می یابد. بدیهی است کلیه این مناطق در صورت وجود دیگر شرایط زیستی امکان کشت پیدا می کنند.

بحران معنا در معماری معاصر ایران، حاصل گسست میان سنت اسطوره ای و کالبد مدرن است؛ گسستی که سبب شده فضاهای شهری از ریشه های فرهنگی و جهان بینی ایرانی فاصله بگیرند. در این میان، بازخوانی نقش اسطوره به عنوان زبان ناخودآگاه جمعی در شکل دهی به فضا، می تواند راهی برای بازیابی هویت و معنا در معماری شهری باشد. پژوهش حاضر با عنوان «از نماد تا کالبد: تأثیر اسطوره بر معماری و جغرافیای فرهنگی فضاهای شهری ایران معاصر» با هدف تبیین نسبت میان اسطوره، نماد و کالبد در دو میدان تاریخی تهران میدان مشق و میدان حسن آباد انجام شده است. روش تحقیق کیفی و تفسیری است که بر مبنای مشاهده میدانی، تحلیل اسنادی و خوانش تطبیقی لایه های چهارگانه ی اسطوره ای، نمادین، کالبدی و جغرافیای فرهنگی سامان یافته است. یافته ها نشان می دهد میدان مشق، بازتاب نظم عقلانی و اقتدارگرای مدرن است که در آن اسطوره ی صعود و فرمانروایی در قالب محور قدرت بازتولید شده، در حالی که میدان حسن آباد بیانگر نگرشی مردم محور و وحدت گراست که در آن کهن الگوی دایره و مرکز، هماهنگی و توازن کیهانی را القا می کند. تحلیل تطبیقی بر پایه ی نظریه های پدیدارشناسی و پسامدرن (هایدگر، باشلار، دریدا، اکو) آشکار ساخت که معنا در معماری معاصر نه در فرم صرف، بلکه در پیوند میان اسطوره، ادراک و تجربه ی زیسته شکل می گیرد. بر این اساس، نتیجه پژوهش تأکید می کند که تداوم اسطوره در کالبد شهر، هنگامی پایدار می ماند که فضا به عنوان متن فرهنگی چندلایه و تفسیرپذیر طراحی شود، نه صرفاً به عنوان ساختاری کالبدی و کارکردی.

هدف اصلی این نوشتار "بررسی عوامل موثر بر جایگاه ژئوپلیتیک ایران در شکل گیری تمدن نوین اسلامی" است. نمونه آماری تعداد 15 نفر از متخصصان و نخبگان در حوزه علم سیاست و ژئوپولتیک را در بر می گیرد. تحقیق به صورت کیفی با نمونه گیری به صورت هدفمند گلوله برفی انجام گردید. ابزار تحقیق نیز بر اساس مصاحبه عمیق انجام شد. جمع آوری داده ها به صورت دلفی صورت پذیرفت. یافته های این پژوهش نشان می دهد که عواملی همچون سیاسی، اقتصادی و جغرافیایی می توانند در شکل گیری تمدن نوین اسلامی موثر باشند. نتیجه اینکه ایران به لحاظ سیاسی، اقتصادی و مذهبی نتوانسته در شکل گیری تمدن اسلامی نقش مهمی را ایفا نماید. درحالی که با بهره گیری از منابع ژئوپلیتیکی و جغرافیایی با چهار مولفه، اقتصادی با شش مولفه و فرهنگی با پنج مولفه؛ می تواند به عنوان یکی از کشورهای پیشتاز و طراز اول در شکل گیری تمدن نوین اسلامی، نقش آفرینی نماید.

هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از فناوری های پیشرفته در عصر حاضر، تأثیرات عمیقی بر ابعاد مختلف جامعه، به ویژه در زمینه امنیت سایبری و حاکمیت دیجیتال، دارد. این تحقیق با هدف بررسی چالش ها و فرصت های هوش مصنوعی در ارتقای امنیت در اتحادیه اروپا، به تحلیل نقش این فناوری در تقویت حاکمیت دیجیتال و مقابله با تهدیدات سایبری پرداخته است. روش تحقیق به صورت کیفی و تحلیلی بوده و از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای قوانین و گزارش های مربوط به هوش مصنوعی و امنیت سایبری اتحادیه اروپا انجام گرفت. یافته ها نشان می دهند که اتحادیه اروپا با چالش های متعددی در زمینه نظارت بر استفاده از هوش مصنوعی مواجه است که مهم ترین آن ها شامل سوگیری الگوریتمی، نگرانی های اخلاقی و عدم هماهنگی بین المللی در تنظیم مقررات هوش مصنوعی است. با این حال، این تحقیق همچنین نشان داد که هوش مصنوعی فرصت هایی قابل توجه برای تقویت امنیت سایبری و توسعه همکاری های بین المللی فراهم می آورد. بنابراین، تحلیل تعاملات بین المللی اتحادیه اروپا و کشورهای هم پیمان در زمینه امنیت سایبری و هوش مصنوعی و توسعه چارچوب های جهانی برای استفاده ایمن و اخلاقی از این فناوری پیشنهاد می گردد.

بر اساس چارچوب نظری ساموئل هانتینگتون، توسعه سیاسی مستلزم تعادلی میان نهادسازی، حرفه ای شدن نخبگان و مدیریت مشارکت است. در ایران پس از انقلاب، دو جریان اصلی اصول گرا و اصلاح طلب نقش های مهمی در این فرایند ایفا کرده اند. اصول گرایان، با تأکید بر ثبات نهادهای موجود، ارزش های انقلابی و مشارکت کنترل شده، عمدتاً بر تقویت ساختارهای رسمی و حفظ نظم سیاسی متمرکز بوده اند. در مقابل، اصلاح طلبان، با رویکردی بازتر، بر گسترش مشارکت اجتماعی، افزایش شفافیت و انعطاف پذیری نهادی تأکید کرده اند - اگرچه با محدودیت های ساختاری و نهادی مواجه بوده اند. فرضیه تحقیق نشان می دهد که هر دو جریان به طور کلی اکثر مؤلفه های مدل هانتینگتون را در سطح نظری پذیرفته اند، اما اصلاح طلبان به ویژه در حوزه هایی مانند مشارکت سیاسی، جامعه مدنی و فرهنگ سیاسی، هم خوانی بیشتری با آن دارند. اصول گرایان، اگرچه به توسعه پرداخته اند، اما اولویت را به حفظ نهادها و ارزش های سنتی داده اند. بنابراین، در چارچوب ایرانی(۱۴۰۰-۱۳۸۴)، اصلاح طلبان با الگوی توسعه سیاسی هانتینگتون سازگارتر به نظر می رسند.

پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی تأثیر کرونا ویروس بر انسجام اجتماعی و سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این مطالعه از نوع کیفی و توصیفی-تحلیلی با رویکرد کاربردی است که با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 21 خبره دانشگاهی و کارشناسی، داده ها را جمع آوری کرده و با تحلیل تم در نرم افزار Maxqda 11 تحلیل نموده است. جامعه آماری شامل اساتید و کارشناسان خبره بوده و نمونه گیری تا رسیدن به اشباع نظری انجام شده است. قلمرو زمانی پژوهش سال 1399 است. یافته ها نشان می دهند که کرونا ویروس با تقویت ارزش های اخلاقی مانند همدلی، مسئولیت متقابل و ایثارگری، به گذار از فردگرایی به جمع گرایی و ترمیم قانون گرایی کمک کرده و انسجام اجتماعی و سیاسی را تقویت نموده است. از سوی دیگر، جنبه های منفی مانند احتکار مواد بهداشتی و غذایی، سودجویی پزشکی و بی نظمی دورکاری، چالش هایی مانند کاهش اعتماد عمومی و تنش اجتماعی ایجاد کرده اند. این پژوهش نتیجه می گیرد که با مدیریت مناسب، جنبه های مثبت می توانند به کاهش شکاف های اجتماعی و افزایش وحدت ملی منجر شوند. پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی برای تقویت مسئولیت اجتماعی و نظارت بر بازار برای کاهش احتکار اجرا گردد تا توسعه پایدار و انسجام سیاسی محقق شود. این مطالعه بر نقش دوگانه کرونا در ایجاد فرصت ها و چالش ها برای انسجام ملی تأکید دارد.

زمین لرزه یکی از رایج ترین سوانح طبیعی در ایران و دنیا می باشد که هر ساله منجر به خسارات مالی و جانی فراوان می شود. بنابراین، بررسی میزان آسیب پذیری لرزه ای و ارائه راهکارهای برای کاهش آسیب پذیری از موضوعات مهم روز محسوب می گردد. با توجه به این موضوع، هدف از پژوهش حاضر پهنه بندی آسیب پذیری شهرستان نیر، در برابر خطر زمین لرزه می باشد. در راستای تحقق اهداف پژوهش، معیارهای شیب، ارتفاع، زمین شناسی، کاربری اراضی، فاصله از کانون های لرزه ای، فاصله از راه، فاصله از مراکز جمعّیتی، فاصله از رودخانه و گسل به عنوان متغیرهای مستقل انتخاب شد. پس از تهیه لایه های رقومی عوامل مؤثر، استانداردسازی نقشه های معیار با استفاده از تابع عضویت فازی و وزن دهی معیارها با بهره گیری از روش کرتیک انجام گردید. در نهایت با بهره گیری از روش تحلیل چندمعیاره آراس، نقشه پهنه بندی در پنج طبقه تهیه شد. نتایج نشان می دهد که متغیرهای فاصله از گسل (با وزن 131/0)، فاصله از کانون زلزله (با وزن 123/0) و کاربری اراضی (با وزن 110/0)، از بیشترین میزان اهمّیت برخوردار هستند. با توجه به نتایج حاصل از پژوهش، به ترتیب 74/365 و 87/365 کیلومترمربع از کل مساحت شهرستان، دارای پتانسیل آسیب پذیری بسیار زیاد و زیاد است. با توجه به وسعت بالای پهنه های آسیب پذیر، لازم است تا سازمان های متولی و مسئول با انجام اقدامات مسئولانه و هم افزایی لازم، اقدامات حفاظتی مناسب و کارشناسی شده را در دستور کار خود قرار دهند. به علاوه، با توجه به بهره گیری از روش منحنی راک و سطح زیر منحنی (81/0)، دقت روش آراس در شناسایی و پهنه بندی مناطق آسیب پذیر شهرستان نیر در مقابل خطر زلزله، خیلی خوب می باشد.

چالش های محیطی مانند افت قابل توجه آبخوان دشت سرایان، وجود فرسایش بادی و شوری و قلیایی شدن خاک که به دنبال آن مشکلات جدی برای تولید و زندگی در سکونتگاه های انسانی شهرستان سرایان به وجود آمد، اجرای پروژه بین المللی RFLDL را در این شهرستان به دنبال داشت. از اهداف خطیر این پروژه به کارگیری روش های مشارکتی برای احیا و توسعه سرمایه های محیطی است. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر احیای سرمایه های محیطی بر دارایی های معیشتی سکونتگاه های تحت نفوذ پروژه RFLDL در شهرستان سرایان بود. چهار سکونتگاه انسانی و 321 مشارکت کننده (افراد نمونه تحقیق) در بررسی های پیمایشی مورد مطالعه قرار گرفت. طبق یافته ها، اقدامات احیایی پروژه RFLDL توانسته است تأثیر مثبتی بر معیشت پایدار سکونتگاه های هدف داشته باشد. همچنین اینکه روستا شهر سه قلعه بیشترین میزان تأثیرپذیری مثبت را در نتیجه اجرای پروژه بر شاخص های معیشت پایدار آن داشته است. این مطالعه بر لزوم رویکرد جامع و مشارکتی در طراحی و اجرای چنین پروژه هایی برای اطمینان از اثربخشی و پایداری آن ها تأکید دارد. از حیث مکانیسم چگونگی اثرگذاری نیز با عنایت به تشکیل صندوق های خرد اعتباری جوامع محلی در سطح روستاهای هدف پروژه بستر لازم برای بسیج و مدیریت منابع مالی دست یافتنی در هر روستا به منظور حفظ و احیای اراضی تخریب یافته، بهبود وضعیت معیشت جوامع محلی، کاهش مهاجرت های روستایی، ایجاد معیشت های سازگار با محیط زیست و منابع طبیعی و انجام فعالیت های توسعه و عمران روستایی فراهم شده است.

رشد شتابان شهرنشینی و پیچیدگی مدیریت شهری، ارزیابی اثربخشی عملکرد سازمان ها را به ابزاری کلیدی برای تحقق اهداف بدل کرده است. سنجش همسویی اهداف مدیریت شهری با نیازهای واقعی جامعه اهمیت دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثربخشی اقدامات عمرانی مدیریت شهری سمنان طی یک دهه اخیر (1392 تا 1402)، به بررسی چالش ها و عوامل مؤثر بر تحقق پروژه ها می پردازد. روش تحقیق پژوهش ترکیبی است. برای تدوین چارچوب نظری از مطالعات کتابخانه ای استفاده شد و در گردآوری داده ها، تحلیل گزارش های عملکرد و اسناد مالی شهرداری با مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با مدیران و کارشناسان تلفیق گردید. داده ها با روش تحلیلی-تفسیری بررسی شد تا علاوه بر ارزیابی تحقق پذیری پروژه ها، علل ریشه ای عدم اثربخشی شناسایی شود. یافته ها نشان می دهد مدیریت شهری سمنان در دوره موردمطالعه با چالش های جدی روبه رو بوده است؛ تنها 32 درصد پروژه های عمرانی کامل اجرا یا خاتمه یافته و 68 درصد نیمه تمام یا اجرانشده باقی مانده اند. تحلیل کیفی سه عامل اصلی را آشکار ساخت: 1. مشکلات مالی و اقتصادی همچون تأخیر در تخصیص بودجه، تورم و کمبود درآمد پایدار؛ 2. ضعف های مدیریتی-ساختاری شامل تغییرات مکرر مدیران، تصمیمات مقطعی و نبود برنامه ریزی یکپارچه؛ 3. عدم همسویی اولویت پروژه ها با نیازهای واقعی شهروندان که بیشتر بر مبنای سلیقه مدیران تعیین شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که ناکامی بخش قابل توجهی از پروژه های عمرانی سمنان حاصل ترکیب مشکلات ساختاری، مدیریتی و اقتصادی است. این امر ضرورت رویکردهای جامع و مشارکتی در برنامه ریزی و اجرای پروژه های شهری را برجسته می سازد تا اثربخشی و پاسخگویی به نیازهای شهروندان تضمین گردد.

در مناطق خشک و نیمه خشک، دسترسی به اراضی کشاورزی پایدار با محدودیت های فیزیکی و اجتماعی-اقتصادی روبرو است. این مطالعه با هدف ارزیابی تناسب اراضی کشاورزی در غرب استان گلستان با استفاده از مدل LESA (ارزیابی اراضی و ارزشیابی مکان) انجام شد. این مدل تلفیقی از داده های GIS و دانش محلی است. مدل LESA از دو مؤلفه اصلی تشکیل شده است:- ارزیابی اراضی (LE): شامل خصوصیات خاک مانند شوری، بافت، زهکشی و توپوگرافی؛- ارزشیابی مکان (SA): عوامل مکانی مانند فاصله از جاده ها، مناطق شهری، منابع آبی و سازگاری کاربری زمین. وزن دهی معیارها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نظر ۱۵ کارشناس محلی انجام شد، به گونه ای که نرخ سازگاری (CR) زیر 0.1 بود. نقشه نهایی تناسب اراضی با ابزارهای GIS از جمله ماشین حساب رستری و لایه گذاری وزنی تهیه شد. نتایج نشان داد تنها 23/10٪ از منطقه محدودیت قابل توجهی برای کشاورزی ندارد، درحالی که بیش از ۵۳٪ از اراضی به عنوان ناپایدار یا ناسازگار طبقه بندی شدند. مقایسه با سیستم طبقه بندی اراضی FAO نشان داد که LESA به دلیل در نظر گرفتن عوامل اجتماعی-اقتصادی (مانند دسترسی و تعامل کاربری ها) دقت بیشتری دارد. اعتبارسنجی میدانی و ارزیابی دقت مکانی با شاخص کاپا (K=0/81) قابلیت اطمینان مدل LESA را تأیید کرد. یافته ها نشان می دهند که مدل LESA با رویکرد مشارکتی و مبتنی بر موقعیت مکانی، روشی دقیق تر نسبت به سیستم های سنتی برای شناسایی اراضی کشاورزی مناسب ارائه می دهد. این مدل می تواند به برنامه ریزان در دستیابی به مدیریت پایدار اراضی، به ویژه در مناطق نیمه خشک با فشار روزافزون بر اراضی زراعی، کمک کند. پیشنهاد می شود مدل LESA با الگوریتم های هوش مصنوعی به روزرسانی شود و کاربرد آن به سایر مناطق خشک و نیمه خشک ایران گسترش یابد تا تصمیم گیری در زمینه های برنامه ریزی کاربری اراضی و مدیریت منابع طبیعی را بهبود بخشد.

با هدف برنامه ریزی و مدیریت صحیح در جنگل های مانگرو کشور به تبیی ن آینده های گوناگون متص ور و محتمل، شناسایی نیروهای پیشران، کلان روندها و عدم قطعیت ها در این رویشگاه های طبیعی پرداخته شد. به منظور شناسایی عمده ترین نیروهای پیشران و کلان روندها فهرستی بر اساس پیشینه تحقیق و مطالعات نظری شامل 5 معیار، 12 زیر معیار و 55 شاخص تهیه گردید. جامعه آماری پرسش شوندگان 15 نفر بوده، که از بین کارشناسان و خبرگان با تخصص های مرتبط انتخاب شدند. تجزیه وتحلیل داده ها از طریق روش های تحلیل ساختاری و سناریو نگاری در نرم افزارهای MicMac و Scenario Wizard صورت گرفت. مطابق نتایج، در بین معیارها بیشترین ضریب اهمیت مربوط به معیار "اکولوژیک"، در بین زیرمعیارها مربوط به " اشتغال" و در بین شاخص ها به "وابستگی زیاد معیشت به جنگل" اختصاص یافته است. نتایج سناریوهای گروه های اول تا سوم به ترتیب بیان کننده وضعیت مطلوب و ایده آل محیط زیست (62 درصد)، وضعیت بینابین و ایستا (28 درصد) و وضعیت بحرانی محیط زیست (10 درصد) است. علاوه بر این، نتایج سناریوهای کلان آینده در مخروط آینده شامل "آینده های مرجح" (سناریوی گروه اول)، "آینده های محتمل" (سناریوی گروه دوم) و "آینده های نامعقول" (سناریوهای گروه سوم) است که احتمال وقوع هر یک با توجه به نتایج به دست آمده قابل پیش بینی است. بر اساس نتایج به دست آمده، بهبود وضعیت خدمات اکوسیستمی در جنگل های مانگرو ایران مستلزم عملکرد برنامه ریزان و مسئولان در حفظ و حمایت از رویشگاه های طبیعی در این محدوده است، به گونه ای که در راستای حفظ منابع با ارزش زیستی آن تلاش نمایند و وضعیت بهره وری از خدمات اکوسیستمی در این منطقه را بهبود بخشند.

انتظار ارائه خدمات عمومی شهری در برابر پرداخت عوارض نوسازی شهرداری نیز یکی از مسائل شکل گیری برابری اجتماعی و نظم فضایی در محلات شهری تلقی می گردد. از این رو می توان گفت ارتباط مستقیمی میان پرداخت عوارض نوسازی و خدمات-دهی به محلات از دیدگاه مدیریت شهری وجود دارد. لذا هدف این پژوهش نگرشی بر رفتار و دلایل پرداخت یا عدم پرداخت عوارض شهرداری در محلات با سطوح مختلف برخورداری شهر زنجان (اسلام آباد به عنوان اسکان غیررسمی، کوی فرهنگ نیمه برخوردار و کارمندان برخوردار) می باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمّی و استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری است. داده ها از طریق پرسشنامه (نمونه ۳۸۴ نفر) و آمار رسمی شهرداری (۱۴۰۴-۱۳۹۳) گردآوری شد. یافته ها نشان می دهد نرخ پرداخت عوارض در کوی فرهنگ (5/85 درصد) بالاتر از کارمندان (6/81 درصد) و اسلام آباد (6/67 درصد) است، که حاکی از نقش عوامل غیراقتصادی در رفتار پرداخت است. نتایج مدل سازی ساختاری نشان می دهد آگاهی و اطلاع رسانی با وجود پایایی عالی (863/0 = α)، اثر منفی معناداری بر رفتار پرداخت (386/0- =β) و نگرش به پرداخت (452/0- =β) دارد که نشان دهنده اثر پارادوکسیکال افزایش آگاهی بر کاهش تمایل به پرداخت در شرایط فقدان شفافیت است. نگرش نسبت به پرداخت (923/0 = α) اثر مثبتی بر اعتماد و مشارکت اجتماعی (758/0 =β) دارد، اما تأثیر مستقیم آن بر رفتار پرداخت ضعیف و منفی (204/0- =β) است. اعتماد و مشارکت اجتماعی (921/0 = α) نیز اثر منفی محدودی بر رفتار پرداخت نشان می دهد (204/0- =β) که بیانگر شکاف نگرش-رفتار شهروندان است.یافته ها تأکید می کنند. نتایج حاکی از آن است که متغیرهای شناختی و نگرشی عمدتاً در جهت منفی بر رفتار پرداخت تأثیر می گذارند.

توسعه منطقه ای به عنوان یکی از رویکردهای کلان برنامه ریزی فضایی می تواند نقش مؤثری در بهبود مدیریت یکپارچه شهری ایفا کرده و زمینه ساز تحقق توسعه متوازن و پایدار در کلان شهرها باشد. این نگرش به مدیریت، به دنبال ادغام منابع، بهره وری بالاتر، و توزیع عادلانه تر منافع از توسعه است. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر تحلیل نقش توسعه پایدار با تمرکز بر توسعه منطقه ای به عنوان زیربنای تقویت مدیریت یکپارچه شهری در کلان شهر تهران است. Top of Formروش تحقیق پژوهش حاضر توصیفی- پیمایشی و از نوع کاربردی و همبستگی است. جهت گردآوری مبانی نظری اطلاعات در خصوص تبیین ادبیات موضوع تحقیق از روش کتابخانه ای و مطالعات اسنادی استفاده گردید. ابزار گردآوری داده ها در تحقیق حاضر پرسش نامه بود. جامعه آماری پژوهش، ساکنین مناطق مختلف شهر تهران بود. همچنین از فرمول کوکران برای محاسبه نمونه آماری پژوهش استفاده شد. حجم نمونه 384 نفر تعیین شد که به روش نمونه گیری تصادفی ساده تکمیل گردید. در نهایت برای تجزیه وتحلیل داده های پژوهش از نرم افزارهای Spss و Smart-Pls استفاده شد. یافته ها حاکی از آن است که افزایش در توسعه پایدار و ابعاد آن با ارتقاء معناداری در مدیریت یکپارچه شهری و بهبود محسوس در عملکرد و کارایی نهادهای مرتبط همراه خواهد بود. همچنین، تمرکز بر توسعه منطقه ای و تقویت ابعاد آن، ظرفیت مدیریت یکپارچه را افزایش داده و موجب رشد و توانمندسازی سازمان های شهری می شود. در مجموع، نتایج پژوهش بر وجود همبستگی مثبت و معنی دار میان توسعه پایدار و مدیریت یکپارچه تأکید دارد. این همبستگی می تواند به بهبود چشمگیری در عملکرد و اداره سازمان ها در شهر تهران منجر شود.

امروزه درگیری ذهنی در گردشگری یکی از موضوعات مهمی است که نوع رفتار و نگرش گردشگران را نسبت به یک مقصد شکل می دهد و نقش بسیار مهمی در رضایتمندی و یا عدم رضایتمندی گردشگران از یک مقصد دارد؛ لذا ضرورت دارد که درگیری ذهنی و عوامل مؤثر بر آن در مقاصد گردشگری شناسایی و موردتوجه قرار بگیرد؛ بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر درگیری ذهنی گردشگران می باشد. این پژوهش از نظر روش تحقیق توضیفی -تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی می باشد. برای جمع آوری اطلاعات از روش ترکیبی کتابخانه ای و میدانی و از ابزار پرسش نامه استفاده گردیده است. محدوده موردمطالعه روستاهای گردشگری بخش طرقبه است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران با حجم جامعه نامعلوم برابر با 384 نفر است و جامعه آماری در این تحقیق تمامی گردشگران بالای 15 سال می باشد. برای تجزیه وتحلیل داده ها و شناسایی عوامل مؤثر بر درگیری ذهنی گردشگران از روش تحلیل عاملی اکتشافی در نرم افزار Spss استفاده شده است. نتایج حاصل از تجزیه وتحلیل داده ها نشان داد که بر اساس این روش عوامل اقتصادی، فرهنگ گردشگری روستا، زیرساخت های روستا، خدمات عمومی، جغرافیای عمومی روستا، زیبایی بصری روستا در شکل گیری درگیری ذهنی گردشگران مؤثر است. دراین بین عامل اقتصادی بیشترین تأثیر را در ایجاد درگیری ذهنی در روستاهای موردمطالعه داشته است؛ بنابراین ضرورت دارد که عوامل مؤثر در درگیری ذهنی در روستاهای مقصد گردشگری مورد بررسی قرار بگیرد و در جهت ارتقای معرف های هر عامل اقدام شود، در این صورت می توان رضایت و وفاداری را نسبت مقصد در بلندمدت ایجاد کرد.

سرزمین پهناور ایران از موقعیت منحصر به فرد جغرافیایی و ژئوپلیتیکی برخوردار است. ویژگی موقعیت نسبی کشور ایران به گونه ای است که در اوراسیا در موقعیت دریایی و اقیانوسی، موقعیت کانونی و دسترسی مستقیم به مناطق ژئوپلیتیک پیرامونی و به طور کلی در موقعیت لولایی قرار دارد. با این وجود، ایران نتوانسته است در دنیای جدید از ظرفیت ها و مزیت های فوق العاده ی خود در راستای توسعه و منافع ملی و افزایش تولید قدرت و ثروت استفاده کند. هدف پژوهش حاضر، ارائه بینش و راهبرد مناسب برای بهره گیری از ظرفیت ها و مزیت های ایران در مناسبات جدید منطقه ای و جهانی در جهت توسعه و افزایش قدرت و منزلت ایران است. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای انجام شده است. کوشش شده است ابتدا دیدگاه های نظری و بنیان های اندیشه ای موضوع تبیین گردد و سپس نگرش و بینش راهبردی ژئواکونومیک و مکمل آن دریاگرایی با نگاه به آینده برای پیشرفت و توسعه ایران تبیین و ضرورت انتخاب و بهره گیری از آن ارائه گردد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ایران برای فعال سازی ظرفیت ها و مزیت های جغرافیایی و سرزمینی خود نیازمند بینش ژئواکونومیک و راهبرد دریاگرایی است. ایران در پرتو بینش ژئواکونومیک می تواند در فرایند های توسعه منطقه ای و فضای جریان ها قرار گیرد. با اتخاذ بینش ژئواکونومیک و راهبرد دریاگرایی، سرزمین ایران در مسیر کریدورهای اقتصادی اوراسیا قرار می گیرد و بنادر و مناطق ساحلی و به ویژه منطقه مکران پیشران توسعه ایران خواهد شد.

صنعت گردشگری یکی از راهکارهای اساسی برای دسترسی به توسعه پابدار است. آب و هوا در تمامی عوامل مذکور نقش آفرینی می کند. توجه به آب و هوا، اطلاعات هواشناسی و شرایط زیست اقلیمی در مدیریت سیستمی گردشگری بسیار اهمیت دارد و مطالعات بیوکلیمایی ، اساس بسیاری از برنامه ریزی های گردشگری است. گستردگی جغرافیایی ایران و به دنبال آن تنوع آب و هوایی و تمایز فصلی، شرایط ویژه ای را از حیث گردشگری فراهم آورده است و از دلایلی است که ایران را در ردیف پنج کشور متنوع گردشگری جهان قرار داده است. آسایش انسان تحت تأثیر عوامل محیطی و فیزیولوژیکی قرار دارد. نرم افزار ریمن از مدل های موازنه حرارتی ترموفیزیولوژیک است که از سه زیر شاخص، متوسط آرای پیش بینی شده، دمای معدل فیزیولوژیک و دمای مؤثر استاندارد، تشکیل شده است. اساس این مدل بر مبنای معادله بیلان انرژی بدن انسان است. در این پژوهش در راستای مطالعه شاخص بیوکلیمایی برای تعیین فصل گردشگری شهرستان کاشان، فرا سنج های اقلیمی دمای هوا ، ابرناکی آسمان ، سرعت باد غالب ، فشار بخارآب و رطوبت نسبی ایستگاه های قم،میمه،دلیجان،نطنز و کاشان در بازه زمانی23 ساله (1996-2019) و فرا سنج های فیزیولوژیکی انسانی (سن، جنس، وزن، قد، نوع پوشش و فعالیت)، به همراه متغیرهای موقعیتی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع)، در قالب مدل ریمن ارزیابی گردیدند. نتایج نشان می دهد، شاخص دمای معدل فیزیولوژیک، بیشتر بیانگر و گویای وضعیت اقلیمی شهرستان می باشد . در ماه های سرد در نواحی دشت و کم ارتفاع بخش مرکزی و در ماه های گرم شرایط مطبوع و ایده آل برای گردشگری در ارتفاعات و دره های آن ها مشاهده می گردد.

تحولات افغانستان پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ به یکی از مسائل کلیدی و پیچیده در سیاست بین الملل تبدیل شده است. طالبان در تلاش است جایگاه خود را به عنوان حاکم رسمی افغانستان تثبیت کند، اما مشروعیت بین المللی آن همچنان به رسمیت شناخته نشده است. این پژوهش به بررسی تأثیر رقابت های ژئوپلیتیکی قدرت های جهانی و منطقه ای بر روند عدم پذیرش رسمی طالبان می پردازد. یافته ها نشان می دهد رقابت میان ایالات متحده، اتحادیه اروپا، چین، روسیه و کشورهای منطقه ای نظیر ایران، پاکستان و کشورهای حوزه خلیج فارس، مانعی بزرگ در مسیر به رسمیت شناخته شدن طالبان بوده است. کشورهای غربی عمدتاً سیاست تحریم اقتصادی و محدودیت های دیپلماتیک را برای اعمال فشار بر طالبان دنبال کرده اند، در حالی که چین با تمرکز بر منافع اقتصادی و امنیتی، رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده و روسیه با به رسمیت شناختن رسمی طالبان، گامی فراتر نهاده است. با این حال، موضوعاتی مانند عدم تشکیل دولتی فراگیر، نقض مستمر حقوق بشر و نگرانی های امنیتی درباره حضور گروه های تروریستی در افغانستان، مشروعیت طالبان را در نظام بین الملل به شدت به چالش کشیده است. افزون بر این، تلاش طالبان برای دستیابی به سلاح های هسته ای و بیولوژیکی، تصور جهانیان نسبت به این گروه را پیچیده تر ساخته و نگرانی های جدیدی در معادلات امنیتی ایجاد کرده است. در نهایت، تا زمانی که رقابت های ژئوپلیتیکی بین قدرت ها ادامه داشته باشد و اجماع بین المللی برقرار نشود، چشم انداز به رسمیت شناخته شدن طالبان در سطح جهانی نامشخص باقی خواهد ماند. این پژوهش تأکید می کند که درک تحولات ژئوپلیتیکی و واکنش بازیگران جهانی، کلید اصلی تحلیل روند آینده افغانستان است که تأثیرات گسترده ای بر ثبات و امنیت منطقه خواهد داشت.