۱.
در کشورهای پیشرفته برای حل مشکلات مدیریت شهری به خصوص در کلانشهرها مدیریت شهری بر مبنای نظریه حکمروایی خوب شهری می باشد. مدل های مختلف جهانی و منطقه ای برای حکمروایی خوب شهری تعریف شده است و هر یک دارای ابعاد و مولفه های مختلفی می باشد. برای استقرار حکمروایی خوب شهری در کلانشهرهای کشور لازم است مدل بومی حکمروایی شهری برای هر شهر به صورت مجزا تهیه شود. در حال حاضر رویکردی که به عنوان اثربخش ترین، کم هزینه ترین و پایدارترین شیوه اعمال مدیریت شهری معرفی می شود«حکمروایی خوب شهری» می باشد. حکمروایی خوب شهری را می توان شیوه و فرایند اداره امور شهری با مشارکت و تعامل سازنده سه بخش دولتی، خصوصی و جامعه مدنی به منظور نیل به شهر سالم، باکیفیت و قابلیت زندگی بالا و توسعه پایدار شهری تعریف کرد. بر همین اساس هدف پزوهش حاضر تحقق عدالت فضایی و نقش آن در توسعه پایدار و ارتقاء کیفیت زندگی در شهرها می باشد که از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش650 نفر کارکنان شهرداری رباط کریم بوده که با استفاده از جدول مورگان تعداد 242 نفر به صورت تصادفی ساده به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. به منظور انجام این پژوهش شاخص های حکمروایی خوب شهری و توسعه پایدار شهری توسط پرسشنامه از جامعه آماری به پرسش گذاشته شده و به تحلیل داده ها پرداخته شد. نتایج نشان می دهد؛ شاخص های مشارکت، قانون مداری، عدالت و پاسخگویی از لحاظ میزان تاثیرگذاری حکمروائی خوب شهری برتوسعه پایدار شهر از اولویت بیشتری نسبت به شاخص های شفاف سازی، مسئولیت پذیری، توافق جمعی و کارایی و اثربخشی برخوردارند.
۲.
تحلیل کاربری اراضی به تعیین نوع فعالیت های قابل انجام بر روی زمین و چگونگی اجرای آن فعالیت اشاره دارد. در واقع، این تحلیل نقش مهمی در برنامه ریزی شهری و مدیریت مناسب منابع زمین دارد. با در نظر گرفتن نیاز های جامعه و محیط زیست بر اساس تحلیل کاربری اراضی می توان بین کاربری های مختلف توازن ایجاد کرد تا از این جهت استفاده بهینه از کاربری های مختلف شهری شود . اراضی انسان ساخت، نتیجه فعالیت های انسانی در زمین هاست. این فعالیت ها می توانند تغییراتی در کاربری سرزمین ایجاد کنند، مانند تبدیل اراضی کشاورزی به کاربری های شهری و صنعتی و پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی آن ، یکی از مسائل و دشواری های برنام ه ریزان شهری در مواجهه با رشد و توسعه فیزیکی شهرها و تغییر کاربری ها در شهر است. در این تحقیق تغییرات کاربری ها با هدف تحلیل کاربری اراضی شهر آستارا و تغیییرات رخ داده در کاربری ساخته شده مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور از تصاویر سال های 2003 و 2021 ماهواره لندست و از سنجنده های TM و OLI برای استخراج نقشه کاربری منطقه استفاده شد که از نرم افزارهای ENVI و IDRISI SELVA برای بررسی تغییرات و طبقه بندی کردن کاربری ها و همچنین پیش بینی تغییرات برای سال 2038 استفاده شد. نتایج حاکی از این بود که اراضی ساخته شده نسبت به سال 2003 ، 27/162 هکتار در خود افزایش داشته و وسعتش افزایش پیدا کرده است، مقدار تغییرات اراضی ساخته شده برای سال 2021 بیشتر از اراضی زراعی برای سال 2021 است کاربری ساخته شده با رشد 08/118 هکتاری برای سال 2038 همراه خواهد بود که بیشترین تغییر را همراه با رشد دارا خواهد بود. اراضی ساخته شده روندی افزایشی را بین سال های 2003 تا 2021 داشته و این روند افزایشی برای سال 2038 حفظ می شود.
۳.
با توجه به افزایش تخلفات ساختمانی در شهرها، مطالعه و بررسی این تخلفات، می تواند نقش مؤثری در کاهش یا پیشگیری از آن داشته باشد. مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی در ایران شهرداری و کمیسیون ماده 100 آن می باشد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و دسته بندی تجارب و سیاست های تخلفات ساختمانی و تغییرات کاربری زمین شهری در کشورهای مختلف و ارائه راه حل های پیشگیری از این تخلفات می باشد. مقاله حاضر از نوع تحقیقات بنیادی محسوب می شود و پس از استخراج مقررات و سیاست های کشورهای مختلف در برخورد با تخلفات ساختمانی و برنامه ریزی کاربری زمین شهری در دو بخش کشورهای توسعه یافته و کشورهای کمتر توسعه یافته بررسی و در نهایت با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی مورد بررسی قرار گرفته است. قوانین ساخت و ساز در کشورهای مختلف نشان از تفاوت های موجود در مکانیزم ها و ضمانت اجرایی قوانین شهری در این کشورها دارد. در مجموع می توان دلیل وقوع تخلفات ساختمانی را در سه سطح شهروندی (مالکین)، مدیریتی (ناظران، مدیران شهری، مدیریت محلی شهری، استانی و کشوری) و اجرایی (قوانین، ضوابط و آیین نامه ها) دانست. با توجه به بررسی تجارب کشورهای مختلف در پیشگیری از وقوع تخلفات ساختمانی راهکارهای مختلفی در مطالعات داخلی و خارجی ارائه شده است که توجه به آن ها، زمینه مناسبی برای برنامه ریزی و سیاست گذاری پیشگیری از تخلفات ساختمانی و برنامه ریزی کاربری زمین شهری در ایران فراهم می آورد که می تواند موجب کاهش بروز تخلفات ساختمانی شود.
۴.
در این تحقیق تغییر سریع کاربری زمین و تاثیر آن بر محیط های بیوفیزیکی مختلف در امتداد ساحل رودخانه سفیدرود مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، داده های سال های 1991، 2014 و 2023 از ماهواره های لندست 5 و 8 دانلود شده و به وسیله مدل جنگل تصادفی و شاخص های طیفی تفاوت نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI)، تفاوت نرمال شده آب (NDWI)، شاخص اصلاح شده تفاوت نرمال شده آب (MNDWI)، شاخص تفاوت نرمال شده زمین بایر (NDBaI)، شاخص گیاهی تنظیم شده خاک (SAVI) و دمای سطح زمین (LST) پردازش شدند. روابط بین این شاخص ها با دمای سطح زمین نیز با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و ضریب تعیین R2 تعیین شده و صحت کاربری زمین در مدل جنگل تصادفی و هر یک از شاخص ها نیز به وسیله ضریب کاپا برآورد شد. نتایج نشان داد که روند کاهشی شاخص NDVI و SAVI با روند افزایشی شاخص های MNDWI، NDWI و NDBaI همراه بوده و این امر بر روی شاخص LST تاثیر گذاشته است. از بین شاخص های طیفی، شاخص MNDWI با مقادیر 45/0- در سال 2014 بیشترین همبستگی منفی را داشته و شاخص NDBaI با مقادیر 54/0 در سال 2014 بیشترین همبستگی مثبت را داشته است. در بین تمامی شاخص ها از سال 1991 تا 2023 روند کاهشی در همبستگی ها مشاهده شد. مقادیر حاصل از مدل جنگل تصادفی نشان داد که وسعت زمین های بایر با کاهش قابل توجه همراه بوده و از 52/8 کیلومتر مربع در سال 1991 به 82/4 کیلومتر مربع در سال 2023 کاهش یافته و به این میزان به زمین های با کاربری پوشش گیاهی تنک افزوده شده است.
۵.
در دهه های اخیر در کشور ایران رشد و گسترش شهرها به صورت نوعی معضل درآمده و لزوم توجه به مسائل شهری و به ویژه مسائل کالبدی آن در قالب چارچوبی علمی، اهمیت و ضرورت یافته است. مکانیزم های تصمیم گیری و تصمیم سازی در کشور طی دهه های اخیر روندی را در پیش گرفته که به نابودی بخش عظیمی از منابع طبیعی اطراف شهرها و اتلاف هزینه های بسیاری در راستای توسعه زیر ساخت های مورد نیاز منجر شده است. در این پژوهش تشریح چیستی و چگونگی روند توسعه منطقه ای طی دوره هایی بود که احساس می شد در آن بیشترین تغییرات رخ داده باشد. ماهیت این تغییرات و محرک های آن ها موضوع اصلی این تحقیق بوده است و آنچه که پیگیری شده، رهیافتی به مدل و الگوی منطقه 1 تهران در دوران معاصر و اکنون بود. با این هدف، شاخص های تأثیرگذار شناسایی گردید، که خود بازتاب کالبدی مجموعه ساختاری موجود در سیستم شهری منطقه 1 بوده اند. بر این اساس پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی-تحلیلی است که شیوه ی گردآوری داده های آن اسنادی می باشد. در این پژوهش با هدف شناخت بازتاب کالبدی تصمیم های کلان در عرصه منطقه 1 تهران، مجموعه ای از مطالعات صورت گرفت. بر اساس نتایج محاسبات انجام شده مدل های آنتروپی شانون و هلدرن، منطقه 1 تهران با رشد پراکنده فاصله چندانی نداشته و در حال نزدیک شدن به حالت پراکنده رویی با آهنگ بسیار کند بوده است. ضریب تغییرات متغیر های مختلف در منطقه 1 تهران حاکی از این است که در بخش جمعیت با آهنگی کند و نزولی و در بخش سطح، ضریب تغییرات به صورت کند و صعودی در حال دگرگونی بوده است.
۶.
میدان یکی از مهمترین فضاهای شهری است که وجود آن در تمامی مراکز سکونتی انسان، اعم از شهر، روستا و یا حتی سکونتگاههای اولیه غیر قابل اجتناب است. از زمانهای دور اصلی ترین کارکرد میادین گردهم آیی افراد در مراسم اجتماعی، سیاسی و مذهبی و بروز تعاملات اجتماعی بوده است. با ورود اتومبیل شهرها دستخوش تغییرات بسیاری شدند؛ احداث خیابانهای سراسری در شهرها بخصوص با نادیده گرفتن یافت و سازمان فضایی شهرها از یک طرف و دگرگونی شرایط اجتماعی و اقتصادی از طرف دیگر از نتایج ورود اتومبیل هستند برقراری ارتباط سواره به عنوان یکی از ضروریات زندگی اهمیت در خور توجهی یافته و این به منزله ایجاد فضایی تازه است که نامی ،دیگر سوای میدان دارد. احداث پی در پی خیابان ها گشودگی های تازه ای را به وجود آورد که در دهه های اولیه غالباً با نام فلکه خوانده می شد دایره ای در وسط این گشودگی ها ایجاد پوشش گیاهی و آب نما سپس قواره و بعد از آن مهم و غیر مهم شدن این گشودگی ها توسط نصب مجسمه شاهان عملکرد غالب و غیر قابل رقابت این گشودگی ها حرکت اتومبیل بوده و آنچه مطرح نبود حضور انسان و مفاهیم عمیق نهفته در فضاهای عمومی شهری بود. در دوران معاصر میادین شهری تنها به یک گره ترافیکی تبدیل شده اند و دیگر جایی برای رخدادها و ثبت خاطره ها باقی نمانده است. با این وجود نیاز انسان امروز به فضایی امن و فارغ از تنش های حرکت سریع وسایل نقلیه نگرش جدیدی به این گونه از فضای شهری را ضروری می سازد. با توجه به مواردی که ذکر شد، پس از بررسی مسائل موجود در چهارراه نادر تبریز، راهکارهایی برای تقویت کیفیت آن ارائه شده است.
۷.
سیرک های یخچالی از جمله عوارض یخچالی هستند که اطلاعاتی را در زمینه شرایط اقلیمی گذشته ارائه داده و با بررسی مورفومتری سیرک های یخچالی می توان اطلاعاتی را در زمینه سیرک ها و وضعیت منابع رطوبتی به دست آورد. در این تحقیق، 17 سیرک یخچالی در محدوده کوه زردکوه بختیاری مورد بررسی قرار گرفتند. برای بررسی دقیق سیرک ها، از نرم افزارهای Arc Gis، Portable Googemap server، Google earth و Excel استفاده شد. به منظور بررسی مورفومتری سیرک ها، از پارامترهای مساحت، محیط، طول، عرض، حداکثر ارتفاع، حداقل ارتفاع، نسبت طول به عرض و ضریب گراولیوس استفاده شد. برای هر یک از این پارامترها، شاخص های آماری انحراف معیار، میانگین، ضریب تغییرات و مقادیر حداقل و حداکثر محاسبه شد. برای شناسایی روابط بین این پارامترها نیز ماتریس همبستگی پیرسون و ضریب تعیین R2 محاسبه گردید. بیشترین توزیع سیرک ها در جهت شمال شرقی بوده و حداکثر ارتفاع نیز به میزان 3700 متر در جهت جنوب شرقی قرار دارد. محدوده مساحت سیرک ها نیز در بین 55/0 تا 38/4 کیلومتر مربع قرار دارد. بیشترین میزان نسبت طول به عرض نیز به میزان 73/3 متعلق به سیرک شماره 6 بوده و کشیده ترین سیرک به شمار می آید. بیشترین همبستگی نیز به میزان 96/0 متعلق به دو پارامتر مساحت و محیط می باشد. بیشترین ضریب R2 نیز به میزان 66/0 بین دو متغیر مساحت و عرض برقرار بوده است. نتایج نشان می دهد که دوره پلیستوسن از شرایط اقلیمی متفاوتی برخوردار بوده و باعث گسترش وسعت سیرک های یخچالی گردیده است.
۸.
هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثرات اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی طرح تسطیح لیزری و همچنین مقایسه دیدگاه دو گروه پذیرندگان تسطیح لیزری و همچنین تسطیح مهندسی به عنوان پذیرندگان تکنولوژی پیشین تسطیح اراضی در مورد اثرات طرح تسطیح لیزری بود. برای انجام این پژوهش از شیوه کیفی و طرح تحقیق چند موردی بهره برده شد. افراد مورد مطالعه از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات مورد نیاز از 22 نفر پذیرنده تسطیح لیزری و 5 نفر اجراکننده تسطیح مهندسی جمع آوری گردید. کشاورزان از جمله مهمترین اثرات زیست محیطی طرح تسطیح لیزری را بهبود چشم انداز روستا، کاهش فرسایش خاک و افزایش حاصلخیزی آن بیان نمودند. از دیدگاه کشاورزان مهمترین پیامدهای اجتماعی طرح، علاقه به زندگی در روستا، علاقه به ادامه کشاورزی و کاهش تعداد نیروی کار بود. همچنین نتایج مبین آن بود که اجرای تسطیح لیزری از لحاظ اقتصادی افزایش درآمد و کاهش هزینه ها را در پی داشته است. در پایان بر اساس یافته ها توصیه های کاربردی ارائه شده است.
۹.
پهنه های ماسه ای از مهمترین اسپای طبیعی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند که خاصیت شفابخشی و تاثیر آنها در ارتقا سلامت انسان پیشتر به صورت تجربی و در زمان حال توسط پژوهش های متعدد تایید شده است. بنابراین با شناسایی مکانی و معرفی پهنه هایی که این قابلیت را دارند، می توان گامی در راستای توسعه پایدار اکوتوریسم برداشت. کویر لوت نیز به واسطه پهنه ماسه ای به وسعت 772/9077 کیلومترمربع دارای چنین پتانسیلی است. لذا پژوهش حاضر پهنه هایی از این ریگ را که به واسطه وجود تپه های ماسه ای، تمهیدات گردشگری، راه های دسترسی و مراکز خدماتی قابلیت ماسه درمانی دارند، توان سنجی و تحلیل مکانی کرده است. بخش نخست پژوهش از نوع مروری است و با استناد به یافته های پژوهش های پیشین به واکاوی فرسایش بادی، تبیین روش های اجرایی و خواص اسپای ماسه پرداخته است. بخش دوم آن از نوع کاربردی است که پهنه های بالقوه اسپای ماسه در محدوده ریگ لوت از طریق تحلیل داده های مکانی مستخرج از نقشه های پایه و تصاویر ماهواره ای در محیط نرم افزارهای ArcGIS و Google Earth بررسی و شناسایی شد. نتایج نشان داد که ریگزارها از جریان باد و بستر طبیعت نشأت می گیرند و خاصیت درمانی آنها منشعب از انرژی خورشید، نیروی فشار ذرات ماسه، افزایش فعالیت سوخت و ساز بدن، ایجاد تعریق و تخلیه ذهن است. بر این مبنا مهمترین روش های ماسه درمانی در طبیعت را می توان در قالب حمام ماسه، ماسه نوردی و ماسه بازی طبقه بندی نمود. نتایج تحلیل آمایشی نیز نشان داد وسعت 95/1492 کیلومترمربع از ریگ لوت دارای حداکثر تناسب ارضی برای اسپای ماسه است که در دو پهنه ی اصلی در حواشی شمال، شرق و جنوب این ریگ گستردگی دارد. تبیین پهنه های آمایشی درقالب نقشه تناسب ارضی اسپای ماسه درمانی در ریگ لوت مبین نخستین گام برنامه ریزی مکانی در جهت توسعه پایدار طبیعت گردی است و می تواند سند علمی برای مدیران و برنامه ریزان و نقشه راهی برای گردشگران طبیعت محور باشد.
۱۰.
تخریب خاک زراعی یکی از چالش های بحرانی پایداری کشاورزی در سطح جهانی است که امنیت غذایی و سلامت اکوسیستم ها را تهدید می کند. با وجود وجود راهکارهای فنی مؤثر، پذیرش روش های حفاظتی توسط کشاورزان، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، همچنان محدود است. این مقاله مروری با تکیه بر مدل رفتار برنامه ریزی شده و نظریه باورهای محیط زیستی نوین، نقش آموزش کشاورزی را به عنوان عاملی میانجی و تسهیل گر در شکل دهی به رفتارهای حفاظتی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهند که آموزش نه تنها می تواند نگرش ها، هنجارهای اجتماعی درک شده، کنترل رفتاری ادراک شده و باورهای محیط زیستی کشاورزان را تقویت کند، بلکه با ایجاد ارتباط میان دانش فنی و انگیزه های روان شناختی، زمینه ساز تغییر رفتار پایدار می شود. همچنین، تلفیق این چارچوب های نظری در طراحی برنامه های آموزشی می تواند به کاهش شکاف بین دانش و عمل کمک کند. این مطالعه تأکید می کند که مداخلات آموزشی مؤثر باید فراتر از انتقال اطلاعات فنی باشند و بر درک عمیق مکانیسم های روان شناختی و فرهنگی مؤثر بر تصمیم گیری کشاورزان متمرکز گردند.
۱۱.
ارتقاء دانش مقابله با بحران هایی که زندگی انسان را تهدید می کند می تواند تاب آوری نسل بشر را تضمین کند. انتشار مداوم ویروس کووید-19 سیستم های بهداشت ملی ایران را همانند سایر سیستم های بهداشت در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داد. همه گیری کووید-19 شکلی از نابرابری اجتماعی-اقتصادی و بخصوص مکانی و در نهایت نابرابری سلامت را به وجود آورد. سیستم بهداشت عمومی شهر خوی در استان آذربایجان غربی نیز تحت تاثیر انتشار این ویروس قرار گرفت و اولین مورد ابتلاء و تلفات خود را در تاریخ 30 فروردین 1399 گزارش داد و تعداد 530 مورد فوتی را ثبت کرد و مجموعه شبکه بهداشت و درمان شهر خوی تا به امروز با این ویروس مبارزه می کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در محدوده 62 محله شهر خوی از ابتدای سال 1399 الی پایان سال 1402 توزیع فضایی ویروس کووید-19 با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی مطالعه کرد. هدف از این پژوهش استفاده از روش های اندازه گیری جغرافیایی بمنظور تجزیه و تحلیل توزیع فضایی ویروس کووید-19 بر پایه نظریه پخش فضایی است. یافته های پژوهش نشان داد دامنه پراکندگی توزیع به صورت متمرکز در محلات غربی شهر خوی با تراکم جمعیت بالا و کشیدگی بیضی توزیع با جهت نسبی شمالی-جنوبی است و عوامل نابرابر در برخورداری از سلامت پایدار تاثیرگذار و مشهود است. مکانیزم پخش فضایی ویروس کووید-19 در محلات خوی با برخی از مراحل و مکانیزم نظریه پخش فضایی تطبیق نسبی داشته و برخی از مراحل نیز در این زمینه بصورت کلی منسوخ می باشد.
۱۲.
برای سنجش و اولویت بندی جاذبه ها معمولا معیارهای مختلفی از قبیل: اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زیر ساختی، زیست محیطی، نهادی، و... مورد توجه قرار می گیرد تا بر اساس آن ها بتوان نسبت مولفه های گونا گون گردشگری تصمیم گیری کرد. قصد دارد تا خلاء مطالعاتی موجود را پر کند و تصویری از مفاهیم آموزش گردشگری را در محتوای کتابهای درسی ارائه دهد و همچنین مولفه های درسی گردشگری درمقطع هایی ابتدایی و راهنمایی را رتبه بندی کند. لذا .جامعه آماری تحقیق کارشناسان مسئول برنامه ریزی درسی در حوزه گردشگری می باشد.روایی آن توسط اساتید دانشگاهی تایید شده است و پایایی آن طبق آفای کرونباخ78/0 درصد بوده است نتایج حاکی از آن است نتایج حاصل از آن شد که، عامل دسترسی در جایگاه اول، گردشگری چیست در جایگاه دوم، هویت گردشگری ، در رتبه سوم، نقش جامعه محلی در توسعه توریسم در رتبه چهارم ارزش اقتصادی توریسم را کسب کردند.
۱۳.
هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی پایداری روستاهای گردشگری استان آذربایجان غربی در ایران با توجه به ابعاد و شاخص های مؤثر در توسعه پایدار گردشگری روستایی است. در این مطالعه، از یک بارومتر پایداری و نمودار رادار (آمیب) برای ارزیابی میزان پیشرفت روستاهای مورد مطالعه استان آذربایجان غربی در ایران به سمت گردشگری پایدار استفاده شده است. برای ارزیابی پایداری گردشگری روستایی در روستاهای مورد مطالعه، 95 شاخص متناسب با ساختار روستاهای مورد مطالعه و سازگار با محیط روستایی به دست آمده است. برای ارائه استراتژی مناسب برای توسعه پایدار گردشگری، از ماتریس SWOT استفاده شده است. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوار در چهار روستای گردشگری در آذربایجان غربی، ایران (1160 نفر = N) است. حجم نمونه بر اساس جدول کرجسی و مورگان 290 نفر برآورد شد. نتایج نشان می دهد که ابعاد اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی پایدارتر از ابعاد زیست محیطی هستند و همچنین روستاهای گردشگری استان آذربایجان غربی از پایداری متوسطی برخوردارند. ماتریس های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی نشان می دهد که امتیاز نهایی 2.86 و 2.475 به دست آمده برای عوامل داخلی و خارجی گردشگری روستایی، به ترتیب، در ربع چهارم ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک (SPACE) قرار دارند، بنابراین، مناسب ترین استراتژی برای توسعه گردشگری روستایی در روستاهای مورد مطالعه، استراتژی رقابتی است.
۱۴.
هویت ملی در چارچوب مفهوم حکومت مندی میشل فوکو حاصل مفصل بندی مجموعه ای از مؤلفه هایی است که توسط گفتمان اجتماعی- سیاسی در مقطع مشخص از تاریخ مفصل بندی می گردد و انطباق فضایی سرزمین، ملت و حکومت را شکل می دهد. در این راستا در ابتدای به قدرت رسیدن کریم خان زند بار گران جنگ های عصر افشاریه سبب گسیختگی انسجام اجتماعی در ایران گردیده بود. به طوری که مشروعیت آفرینی جهت برساخت هویت ملی نیازمند یک اندیشه سیاسی بدیل بود که در چارچوب آن علل انسجام یابی جامعه ایران تبیین گردد. در این مقاله کوشش گردیده با اتکا به روش تفسیری و با استفاده از مضمون نظری مفهوم حکومت مندی میشل فوکو؛ چگونگی مفصل بندی هویت ملی در عصر حکومت کریم خان زند( 1751- 1779) در ایران ذیل اندیشه سیاسی" وکیل الرعایا" واکاوی گردد. یافته های تحقیق بیان گر آن است که ایل زند و سایر ایلات هم پیمان کریم خان در ایران مرکزی نسبت به سایر ایلات دارای نفرات محدودتر و فاقد زمینه لازم جهت شکل دهی به رهبری پاتریمونیال و استفاده از آن جهت برساخت هویت ملی بودند. در نتیجه مدیریت سیاسی ملوک الطوایفی و خوانش همپایگی جایگاه سیاسی کریم خان زند با رعایا به مثابه تکنیکی در مشروعیت دهی به برساخت هویت و انسجام حکومت با مردم بازنمایی گردید. ضمن اینکه تعامل حداقلی دو نهاد سیاست و مذهب در این دوره سبب گردید که برساخت هویت ملی نیازمند برجسته سازی خوانش دادگرانه از مسلک رفتاری کریم خان زند باشد که ضمن انطباق با آموزه های مذهبی قادر باشد برساخت هویت سرزمینی در این دوره را تسهیل نماید.
۱۵.
اگر بخواهیم برای ایجاد مشارکت فعال شهروندان دنبال ابزاری مناسب باشیم، می توانیم جلب اعتماد شهروندان از سوی مسئولان شهری را مهم ترین ابزار قلمداد کنیم. همواره برنامه ریزان در عمل برای جلب مشارکت شهروندان با چالش ها و موانعی روبرویند، جهت غلبه بر این مشکلات، اجرای راهکارهای جلب و تشویق مشارکت شهروندان در امور شهر از جمله؛ ایجاد حس اعتماد، تخصیص عادلانه امکانات شهری نسبت به مناطق شهرداری، نظرخواهی از شهروندان و همه پرسی های محلی و... پیشنهاد می گردد. بر همین اساس هدف پزوهش حاضر نقش شهرداریها در ارتقاء محیط شهری با رویکرد رضایتمندی شهروندان در شهر گلستان می باشد که از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش 650 نفر کارکنان شهرداری این شهر بوده که با استفاده از جدول مورگان تعداد 242 نفر به صورت تصادفی ساده بعنوان نمونه آماری انتخاب شدند. به منظور انجام این پژوهش شاخص های مدیریت خوب شهری و توسعه پایدار شهری توسط پرسشنامه از جامعه آماری به پرسش گذاشته شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و Amos انجام گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می دهد؛ شاخص های مشارکت، قانون مداری، عدالت و پاسخگویی از لحاظ میزان تاثیرگذاری حکمروائی خوب شهری برتوسعه پایدار شهر از اولویت بیشتری نسبت به شاخص های شفاف سازی، مسئولیت پذیری، توافق جمعی و کارایی و اثربخشی برخوردارند. همچنین مدیریت خوب شهری در دستیابی به توسعه پایدار در شهر گلستان دارای تأثیر مثبت و معناداری می باشد.
۱۶.
کشور ایران به دلیل برخورداری از تنوع اقلیمی و ژئومورفولوژیکی، در ردیف کشورهای مطرح جهان قرار دارد. این گوناگونی کمک شایانی به جذب گردشگر داخلی و خارجی به کشور می کند و این مهم، از طریق درک اقلیم گردشگری در هر منطقه امکان پذیر است. در پژوهش حاضر برای نیل به این هدف، از دو شاخص اقلیم گردشگری (TCI) و شاخص اقلیمی تعطیلات (HCI) استفاده شد تا با مقایسه تطبیقی آن ها، وضعیت اقلیم گردشگری استان همدان مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا، از داده های اقلیمی 11 ایستگاه همدید استان همدان و ایستگاه های مجاور با دست کم 30 سال آمار برای بازه زمانی 34 ساله(1991 تا 2024 میلادی) استفاده شد. این داده ها عبارتند از؛ میانگین حداکثر دمای روزانه؛ میانگین دمای روزانه؛ میانگین حداقل رطوبت نسبی؛ میانگین رطوبت نسبی؛ مجموع بارش ماهانه؛ میانگین ساعات آفتابی، میانگین سرعت باد و ابرناکی. نتایج حاکی از این است که در هر دو شاخص، ماه های ژوئن، جولای، آگوست و سپتامبر یعنی اواخر بهار و سرتاسر تابستان، مساعدترین زمان برای گردشگری استان همدان است و در این میان، ماه های جولای و آگوست(تیر و مرداد) با وضعیت ایده آل، در رتبه نخست بهترین زمان گردشگری استان را به خود اختصاص داده اند. در مقابل، فصول پاییز و زمستان در استان همدان مصادف با پربادترین، سردترین و پربارش-ترین ماه های استان است که شرایط گردشگری را بسیار نامساعد و حتی غیرقابل قبول می کند و فقط مناسب گردشگری زمستانه و گردشگری ورزشی می باشد. همچنین تحلیل فضایی این دو شاخص در استان همدان نشان داد که نیمه شمالی استان به سبب ارتفاع زیاد، سرمای شدید، بارش برف، ابرناکی و یخبندان زمستانی، مطلوبیت کمتری جهت حضور گردشگران انبوه دارد، اما نیمه جنوبی و مرکزی استان به سبب ارتفاع کمتر، سرمای ملایم تر و داشتن شرایط آسایش حرارتی بهتر نسبت به شمال استان، گزینه مناسب تری در سفرهای بهاره و تابستانه گردشگران در همدان محسوب می-شود.
۱۷.
سکونتگاه های غیررسمی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری در کلان شهرهای ایران به شمار می آیند و مواجهه مؤثر با آن ها نیازمند رویکردهای اجتماع محور، مشارکت جویانه و مبتنی بر توانمندسازی است. دفاتر تسهیلگری محله ای با همین هدف ایجاد شدند، اما میزان اثربخشی واقعی آن ها در محلات مختلف کمتر مورد ارزیابی تطبیقی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه عملکرد دفاتر تسهیلگری در چهار محله اسکان غیررسمی کلان شهر تبریز انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و کاربردی است و داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته از میان 382 نفر از ساکنان در سال ۱۴۰۱ گردآوری و با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر PLS تحلیل شدند. متغیرهای اصلی شامل عملکرد دفاتر، آموزش و توانمندسازی، مشارکت و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در قالب مدل مفهومی ارزیابی گردید و شاخص های حکمروایی شهری نیز برای تکمیل تحلیل در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد عملکرد دفاتر در محلات یکنواخت نیست و میزان اثرگذاری آن ها به کیفیت حکمرانی محلی، ثبات مدیریتی، ظرفیت نهادی و پیوند با شبکه های اجتماعی محله بستگی دارد. دفاتر ملازینال و تا حدی قربانی بیشترین کارآمدی در آموزش، مشارکت، شفافیت، مسئولیت پذیری و پیامدهای اجتماعی و کالبدی را داشتند، در حالی که دفاتر ایده لو و خلیل آباد به دلیل ناپایداری نهادی، جابه جایی، تغییرات مدیریتی و ضعف ارتباطات، اثربخشی کمتری نشان دادند. تفسیر مسیرها نشان داد عملکرد دفاتر عامل اصلی ارتقای توانمندسازی و مشارکت است و در محلاتی که این چرخه کامل تر عمل کرده، پیامدهای اجتماعی و کالبدی قوی تر بوده است. موفقیت دفاتر بیش از سیاست های کلان، تابع انسجام نهادی، حضور مستمر، کیفیت نیروی انسانی و توانایی هماهنگی بین سازمانی است؛ عواملی که مسیر توسعه اجتماع محور در سکونتگاه های غیررسمی را تسهیل یا محدود می کنند.
۱۸.
هدف از تحقیق حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی بود. روش تحقیق حاضر، کاربردی از نوع تحقیقات کیفی با روش تحلیل تماتیک است. جامعه آماری تحقیق شامل، اساتید مدیریت ورزشی، مدیران و کارشناسان خبره وزارت ورزش و جوانان، مدیران و کارشناسان خبره فدراسیون ورزش روستایی و بازی های بومی محلی، رؤسای خبره هیئت های ورزشی استان ها و شهرستان های ورزش روستایی و بازی های بومی محلی بودند و نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه ساختار یافته با 17 نفر از متخصصان تحقیق که تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت، روایی تحقیق توسط متخصصان مربوطه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی تحقیق با استفاده از روش توافق درون موضوعی 86 درصد به دست آمد. نتایج نشان داد، تحقیق حاضر دارای 60 تا مضامین فرعی است که این مضامین شامل 6 تا مضامین سازمان دهنده عوامل زیست محیطی، عوامل اقتصادی، عوامل مدیریتی، عوامل فرهنگی، عوامل سیاسی، عوامل اجتماعی، می باشد. در طراحی و ساخت باشگاه های ورزش روستایی باید راهکارهای مدیریت پایدار و سازگار با محیط زیست مد نظر قرار گیرد تا در آینده کمترین هزینه و آسیب به منابع و محیط زیست به وجود آید. تمامی طرح های مرتبط با باشگاه های ورزشی باید الزامات زیست محیطی را رعایت کنند و در مراحل مختلف طراحی و ساخت به آن توجه ویژه شود. به همین منظور، دستورالعمل های مدیریت محیط زیست باید از سطوح بالای مدیریتی به بخش های مربوطه ابلاغ شده و از طریق سیاست های تشویقی و انجام ارزیابی های دقیق، اجرای اصول مدیریت سبز در باشگاه های ورزش روستایی به طور کامل محقق گردد. این اقدامات نه تنها به حفظ محیط زیست کمک خواهد کرد، بلکه به پایداری و بهره وری طولانی مدت باشگاه های روستایی نیز می انجامد.
۱۹.
تعاونی دهیاری ها به عنوان یکی از نهادهای مدیریتی در کشور بشمار می آید که با توجه به وظایف و اهدافی که برای آنها در نظر گرفته شده است می تواند نقش موثری در توسعه نواحی روستایی ایفا نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعاونی دهیاری شهرستانهای بوانات و سرچهان در ابعاد توسعه روستایی انجام شده است. روش انجام پژوهش توصیفی تحلیلی و جامعه آماری شامل دهیاران(34 نفر) و اعضای شورای اسلامی(106 نفر) روستاهای عضو تعاونی دهیاری می باشند. اطلاعات مورد نیاز به روش اسنادی و میدانی گردآوری و برای پردازش اطلاعات از روشهای آماری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد تعاونی دهیاری نقش موثری در توسعه نواحی روستایی داشته که بر اساس آزمون من ویتنی مشخص شد تفاوت معناداری بین نقش دو تعاونی دهیاری در توسعه روستایی وجود دارد. در همین رابطه نتایج نشان داد بیشترین نقش تعاونی دهیاری های مورد مطالعه، در توسعه بعد زیست محیطی روستاها می باشد. همچنین نتایج نشان داد پاسخگویانی که با وظایف و اهداف تعاونی دهیاری آشنایی دارند، نقش تعاونی دهیاری را در توسعه روستایی، مطلوب تر ارزیابی نموده اند. با توجه به یافته های پژوهش، پیشنهاد می شود که آگاهی و آموزش مدیران محلی افزایش یابد، حمایت های دولتی توسعه یابد، نظارت بر عملکرد تعاونی ها تقویت شود و بر توسعه اقتصادی آن ها، به ویژه در بخش های تولیدی و خدماتی، تمرکز بیشتری صورت گیرد. ارتقای این ابعاد می تواند نقش تعاونی های دهیاری را در تحقق توسعه پایدار روستایی به طور مؤثرتری تقویت کند.
۲۰.
این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر نابرابری در توزیع خدمات شهری در محلات شهر زاهدان انجام شده است. مطالعه حاضر نشان می دهد که توزیع خدمات شهری در زاهدان از وضعیت متعادل و عادلانه ای برخوردار نبوده و شکاف عمیقی بین محلات برخوردار و محروم وجود دارد. به طوری که برخی مناطق از امتیاز بالایی برخوردارند، در حالی که مناطق دیگر با محرومیت شدیدی مواجه هستند.یافته های تحقیق حاکی از آن است که مهم ترین عوامل این نابرابری در سه دسته کلی قابل دسته بندی هستند: ۱. عوامل مدیریتی و برنامه ریزی: شامل ضعف در نظام مدیریت یکپارچه شهری، تخصیص نامتناسب بودجه، فقدان برنامه ریزی راهبردی و اولویت بندی پروژه ها بر اساس ملاحظات سیاسی و نمایشی. ۲. عوامل کالبدی-فضایی: مانند رشد سریع و بی رویه جمعیت، گسترش سکونتگاه های غیررسمی، پراکندگی جغرافیایی محلات و تمرکز خدمات در نقاط خاص شهر. ۳. عوامل اجتماعی-اقتصادی: از جمله فقر اقتصادی، سطح پایین تحصیلات، بافت قومیتی متنوع و نابرابری در سرمایه اجتماعی. این پژوهش با بهره گیری از روش شناسی ترکیبی (کمی و کیفی) و با استفاده از ابزارهای پرسشنامه، مصاحبه و تحلیل های آماری، به بررسی وضعیت موجود و رابطه بین متغیرها پرداخته است. نتایج نه تنها عمق محرومیت در محلات حاشیه ای را تأیید می کند، بلکه نشان می دهد که تداوم این نابرابری، تهدیدی جدی برای عدالت اجتماعی، امنیت ملی، سلامت عمومی و پایداری شهری در زاهدان محسوب می شود. در پایان، راهبردهایی کاربردی نظیر اصلاح نظام تخصیص بودجه بر اساس شاخص های محرومیت، تقویت مشارکت مردمی، توانمندسازی اجتماعی و اجرای پروژه های زیرساختی هدفمند در محلات کم برخوردار ارائه شده است.
۲۱.
یکی از مشخصه وقوع پدیده تغییر اقلیم، کاهش بارش، افزایش درجه حرارت افزایش وقوع پیامدهای حدی در آینده است که با توجه به ویژگی های جوامع و محدودیت ها می تواند پیامدهای زیانباری به همراه داشته باشد و وقوع چنین امری مشکلی اساسی خواهد بود. این پژوهش برای ارزیابی روند فرین های اقلیمی بارشی و دمای ایستگاه های استان آذربایجان شرقی (تبریز، اهر، جلفا، مراغه و میانه) تا پایان قرن بیست و یکم از داده های 12 مدل از مجموعه مدل های در دسترس CMIP6 با سه سناریوی (SSP1-2.6، SSP2-4.5 و SSP5-8.5) و شبیه ساز صحیح اریبی استفاده شد. برای شناسایی بهترین مدل جهت شبیه سازی داده های بارش و دما دوره آتی (2021 تا 2100) از روش کلینگ کوپتا استفاده شد. سپس، آزمون نا پارامتریک من – کندال و شیب سنس برای بررسی وجود و یا عدم وجود روند نمایه های حدی به کار رفت. بر اساس نتایج بررسی عدم قطعیت دو مدل BCC-CSM2-MR وMIROC6 که بهترین شبیه سازی را برای بارش و دما داشتند. نتایج فرین های اقلیمی نشان دادند که روند افزایش نمایه ها حدی گرم و کاهش نماهای حدی سرد در اکثر ایستگاه ها مشهود است به طوری که نمایه تعداد روزهای تابستانی که دمای حداکثر هوای بالای 25 درجه سلسیوس است (SU25)، در کلیه ایستگاه ها دارای روند افزایشی و نمای شب های سرد (TN10P) در اکثر ایستگاه ها دارای روند کاهشی است. روند شاخص های حدی بارشی در سطح منطقه مورد مطالعه می توان مشاهده کرد شاخص مجموعه بارش سالانه در دو سناریوی SSP1-2.6 و SSP2-4.5 رو به افزایش و در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5 روند شاخص رو به کاهش است. در شاخص های CCD، SDII و P95p روند شاخص ها رو به افزایش است. که این شرایط می تواند بیانگر افزایش بارش های شدید و کوتاه مدت در مقابل کوتاه شدن فصل بارش منطقه باشد.
۲۲.
مهمترین مقوله در گردشگری از دیدگاه مدیریت تقاضای آن، انتخاب مقصد است. این موضوع برای سازمان های مدیریت مقصد در قرار گرفتن در نقاط تماس گردشگران به هنگام جمع آوری اطلاعات حائز اهمیت است. از این دیدگاه شناسایی نقاط تماس یکی از مهترین حوزه های پژوهشی مقاصد می تواند باشد که پس از شناسایی، چگونگی حضور در آن نقاط و وارد شدن در ذهن و قلب گردشگران به منظور انتخاب نهایی اهمیت خواهد یافت. هدف از پژوهش شناسایی نقاط تماس شهروندان تهرانی در انتخاب مقصد سفر است. روش تحقیق کاربردی بوده که به صورت کیفی انجام گرفته است. جامعه آماری پژوهش شهروندان تهرانی بودند و نمونه گیری به صورت نمونه اتفاقی انجام شد. اطلاعات بر اساس منابع کتابخانه ای و مصاحبه نیمه ساختار یافته با بازدیدکنندگان تهرانی از نمایشگاه بین المللی گردشگری و صنایع وابسته تهران در سال 1401 گردآوری شد. به منظور تحلیل مصاحبه های انجام شده، نرم افزار Atlas ti7 مورد استفاده قرار گرفت. پس از کدگذاری اطلاعات به دست آمده، نقاط تماس شهروندان تهرانی در14مفهوم، 4 مقوله و 2 طبقه تبیین شدند. براساس یافته ها، بیشترین نقاط تماس گردشگران تهرانی در آنچه که اطلاعات به دهان نامیده می شود نهفته است که خود این مقوله به دو بخش آفلاین و آنلاین تقسیم بندی شده است.
۲۳.
گسترش ناهماهنگی ها و پراکندگی وظایف در نظام مدیریت شهری، طی دهه های اخیر از مهم ترین موانع ارتقای کیفیت زندگی و پایداری شهری در کلان شهرها بوده است. در این میان، مدیریت یکپارچه شهری با هدف هماهنگ سازی ساختارها، رویه ها و تصمیم گیری ها، می تواند نقش مؤثری در بهبود شاخص های مختلف کیفیت زندگی ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد و چالش های مدیریت یکپارچه شهری در بهبود کیفیت زندگی شهروندان منطقه ۳ شهر تهران انجام شده است. در این راستا، روابط میان مؤلفه های مدیریت یکپارچه شهری و ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و کالبدی کیفیت زندگی مورد تحلیل قرار گرفته است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق دو پرسشنامه تخصصی گردآوری شده است؛ یکی با مشارکت کارشناسان و مدیران شهری و دیگری بر اساس دیدگاه های خبرگان حوزه برنامه ریزی شهری. روایی و پایایی ابزار تحقیق با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که میان سطوح عملکرد مدیریت یکپارچه شهری و شاخص های مختلف کیفیت زندگی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج همچنین نشان می دهد که چالش هایی نظیر تداخل وظایف، ضعف هماهنگی سازمانی و محدودیت منابع، کارآمدی مدیریت یکپارچه در منطقه ۳ را تحت تأثیر قرار می دهد. به طور کلی، یافته ها بیانگر آن است که اتخاذ رویکرد یکپارچه و هماهنگ در مدیریت شهری، ضمن کاهش چالش های ساختاری و کارکردی، زمینه ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منطقه ۳ را فراهم می سازد. بنابراین، تدوین راهبردهای هماهنگ مبتنی بر مشارکت ذی نفعان، یکپارچگی نهادی و تقویت سازوکارهای تصمیم گیری، برای بهبود مدیریت شهری در این منطقه ضروری به نظر می رسد.
۲۴.
تغییرات اقلیمی یکی از چالش های بزرگ جهانی است که در ابعاد و سطوح گوناگون کشورها و روابط بین آن ها را به چالش ها کشیده است. هم اکنون تغییرات اقلیمی از مباحث مهم سیاسی هر کشوری است. عراق نیز که در جغرافیایی خشک و گرم واقع شده، با چالش های فراوانی، که ناشی از تغییرات اقلیمی هستند، مواجه است. این چالش ها تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر روند سیاست داخلی و خارجی این کشور داشته است. از همین رو این مقاله تلاش می کند تا رابطه میان تغییرات اقلیمی و سیاست خارجی عراق را در قبال ترکیه و ایران بررسی کند. سوال اصلی این تحقیق این است که تغییرات اقلیمی چه تأثیری بر تصمیم گیری های سیاست خارجی عراق در مواجهه با کشورهای ترکیه و ایران داشته است؟. فرضیه اصلی مطرح شده این است که تغییرات اقلیمی به عنوان یک عامل تقویت کننده تهدید، موجب بازنگری عراق در روابط خارجی خود به ویژه در زمینه منابع آبی و زیست محیطی شده است. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی-توصیفی بوده و داده ها از منابع کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های این تحقیق نشان می دهند که کاهش منابع آبی ناشی از سدسازی ترکیه و تغییرات اقلیمی، عراق را به سمت همکاری با ترکیه برای مدیریت بهتر منابع آبی سوق داده است. در عین حال، ریزگردها و خشکسالی ها به عنوان چالش های مشترک عراق و ایران، زمینه ساز گسترش دیپلماسی زیست محیطی میان این دو کشور شده اند. این مقاله با ارائه رویکردی جامع به ارتباط میان تغییرات اقلیمی و سیاست خارجی، راهبردهایی برای کاهش تنش های منطقه ای و تقویت همکاری های بین المللی پیشنهاد می کند.
۲۵.
شهر عرصه ای اجتماعی است بر یک پهنه ی طبیعی که انسان ها جهت رفع نیاز های خویش، به همراه رفاه و آسایش و داشتن مناسبات اجتماعی آن را برپا داشته اند. زندگی شهرنشینی اوج تکامل گروه های انسانی در همان عصر است. تا چند دهه پیش، زندگی در داخل باروی شهر، امتیاز بزرگی برای شهروندان محسوب می شد، اما با بروز انقلاب صنعتی و توسعه ی صنایع کوچک و بزرگ در داخل حریم شهر به تدریج بر میزان آلودگی های زیست محیطی افزوده شد و زندگی در داخل شهر ها با مشکل روبرو گردید. با توسعه ی جبر تکنولوژیکی و گسترش انواع خطوط ریلی، شهروندانی که از وضع مالی بهت ری بر خوردار بودند به حومه ها سرازیر شدند و حومه نشینی رایج گردیده، بدین ترتیب عملاً از ارزش اقتصادی و اجتماعی بافت قدیم شهر ها کاسته شد. در این میان نباید از توجه به مفهوم محله غافل شد. پیدایش مفاهیمی چون محله و چگونگی زندگی جمعی مردم، ریشه در رفتار اجتماعی آن ها داشته که آن هم برگرفته از فرهنگ خاص آن زمان و مکان می باشد. محله در گذشته دارای مفاهیم و ارزش های خاص سکونتی برای گروه های قومی نژادی، مذهبی و صنفی بوده که در یک ساختار کالبدی منسجم و پیوسته، علاوه بر خدمات دهی به ساکنین، باعث ایجاد حس هویت و تعلق در اهالی محله و همبستگی و انسجام در کل بافت محله می کرده است. در این تحقیق ضمن پرداختن ب ه مبانی نظری مداخله در بافت ه ای ق دیمی، به رویکرد شهرسازی جدید و کاربرد آن در ساماندهی و بهسازی بافت ه ای ق دی م شهری نیز پرداخته شده و سپس جهت ظرفیت سازی الگوی شهرسازی جدید، محله ی “سرخاب” که یکی از محلات تاریخی تبریز می باشد، انتخاب شده است.
۲۶.
شهر اهواز با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی خاص خود، پتانسیل ها و چالش های منحصر به فردی برای تبدیل شدن به یک بوم شهر دارد. این پژوهش با هدف تحلیل و تدوین راهبردهای ایجاد بوم شهر در اهواز، با استفاده از چارچوب های مفهومی و مبانی نظری بوم شهرها و توسعه پایدار انجام شده است. روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که برای تحقق بوم شهر در اهواز باید به یکپارچگی و هماهنگی بین ابعاد محیطی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و فنی توجه شود. از منظر محیطی، کاهش آلودگی هوا، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، مدیریت منابع آب و افزایش فضای سبز از اولویت های اساسی هستند. در بعد اجتماعی، تقویت حس تعلق اجتماعی، افزایش مشارکت شهروندان و آموزش عمومی اهمیت دارد. در زمینه اقتصادی، جذب سرمایه گذاری پایدار و استفاده بهینه از منابع محلی به توسعه پایدار شهر کمک می کند. از منظر مدیریتی، هماهنگی بین نهادها و استفاده از فناوری های نوین مدیریتی از جمله راهکارهای مهم محسوب می شوند. در بعد فنی نیز، استفاده از تکنولوژی های سبز و طراحی ساختمان های سازگار با محیط زیست پیشنهاد می شود. در نهایت، با اجرای این راهبردها، شهر اهواز می تواند به یک بوم شهر پایدار تبدیل شود که هم از لحاظ زیست محیطی و هم از لحاظ اجتماعی و اقتصادی پایداری داشته باشد. تحقق این هدف نیازمند همکاری و هماهنگی بین تمامی ذینفعان از جمله شهروندان، مدیران شهری و سرمایه گذاران است.
۲۷.
مطالعات بانک جهانی و تحقیقات بین المللی پایدار ساختن معیشت روستایی را راهی مهم برای کاهش فقر در روستاها معرفی کرده اند. معیشت پایدار بر توانایی ها، دارایی ها و فعالیت های لازم برای زندگی تکیه دارد و رویکردی جدید و کلیدی در توسعه پایدار و توانمندسازی فقرا در مناطق روستایی است. این تحقیق با هدف سنجش پایداری معیشت روستاییان در ابعاد و مولفه های مختلف، به وضعیت شاخص های معیشت پایدار در چهار روستای پیرامون شهر اراک به نام های عقیل آباد، گوار، انجدان و امان آباد پرداخته است. مولفه های کلیدی مورد بررسی در این تحقیق، سرمایه های انسانی، اجتماعی، فیزیکی، مالی و طبیعی روستاییان و در چارچوب معیشت پایدار روستایی بوده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده و جامعه آماری شامل ۲۲۷۸ خانوار با جمعیت ۷۷۳۶ نفر است. داده ها از طریق پرسشنامه ای مبتنی بر شاخص ها و گویه های معیشت پایدار جمع آوری شده اند. نتایج نشان داد نخست، در مجموع سطح پایداری معیشت در روستاهای مورد بررسی پایین بوده است. دوم، در بین روستاهای مورد مطالعه، روستای انجدان و پس از آن عقیل اباد وضعیت بهتری داشته اند. در نهایت، در بین مولفه های چارچوب معیشت پایدار روستایی، سرمایه طبیعی بالاترین رتبه و سرمایه انسانی کمترین نرخ را داشته که احتمالا بنا بر بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی روستاهای ناحیه و شکنندگی محیط طبیعی در روستاهای پیرامونی شهر اراک است.
۲۸.
Abstract Today, urban districts are facing important challenges in environmental fields, social deprivation, insecurity, unemployment, lack of housing and inadequate urban services, which greatly reduce the quality of urban life. The quality of life and its measurement may never have been as extensive as it is today, and in this field, various studies have been conducted at the national and transnational levels, and each study has different indicators depending on its goals; But what is clear indicates the existence of a relatively high consensus in many subjective and objective indicators. In this regard, the aim of the current research is Ranking of Regions in Qom city in terms of quality of life indicators. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The data collection tool consisted of documentary studies and surveys through the distribution of questionnaires. The statistical population of the research includes 390 citizens of the eight regions of Qom city, who were randomly selected and questioned. In order to analyze data from multi-criteria decision-making models including Shannon entropy and Vikor and SPSS software including statistical tests one-sample T, U-Man-Whitney, correlation Pearson, ANOVA and linear regression were used. Based on the Vikor model, eight regions of the city were ranked in four levels, where regions 4 and 8 were placed at the first level and other areas at the next levels. According to the results of the research, it is necessary for the city managers to pay equal attention to providing the necessary facilities and services to the citizens of the regions in order to increase their level of satisfaction and improve their quality of life.
۲۹.
آمایش پدافند شهری فرآیندی است که با بازبینی سازمان دهی فضایی یک شهر در کاهش آسیب پذیری و افزایش پایداری و مقاومت پدافندی آن در برابر حملات خصمانه دشمن تلاش می کند. از آنجایی که آس یب پذیری شهرها از علل کاهش ضریب امنیت شهری و پناهگاه ها از مؤلفه های مهم اف زایش ض ریب ایمن ی در سطح شهرها در مواجهه با مخاطرات است، در تحقیق حاضر، که به شیوه توصیفی تحلیلی انجام ش ده، س عی ش ده مناس ب ت رین مکان جهت احداث پناهگاه های شهری در سطح کلانشهر ارومیه تعیین ش ود. احداث پناهگاه یکی از شاخصه های پدافند غیرعامل می باشد که برای حفظ نیروی انسانی و تاسیسات امری ضرورری تلقی می شود. به همین منظور امروزه مکان یابی با استفاده از تصمیم گیری های چندمعیاره و با کمک سیستم های اطلاعات جغرافیایی نقش اساسی در تعیین محل پناهگاه-های شهری دارد. در این تحقیق از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) برای وزن دهی به معیارهای 10 گانه در نرم افزار Super Decision استفاده شد. همچنین مقایسه زوجی معیارها و مکان یابی به روش فازی در محیط ArcGIS صورت گرفت. در پهنه بندی شهری ارومیه و مکان یابی پناهگاه های شهری که نهایتا از تلفیق نقشه های معیارهای مورد استفاده در این پژوهش به دست آمد، 21 درصد از کل سطح کلانشهر ارومیه (معادل 14 کیلومتر مربع) در وضعیت مطلوب، 30 درصد (معادل 20 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا مطلوب، 26 درصد (معادل 17 کیلومتر مربع) در وضعیت متوسط، 17 درصد (معادل 11 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا نامطلوب و 6 درصد (معادل 4 کیلومتر مربع) در وضعیت نامطلوبی از نظر احداث پناه گاه های شهری قرار دارد.
۳۰.
در اواخر قرن گذشته، شهرهای مختلف جهان رشد سریعی را تجربه کرده اند. این مناظر شهری که به سرعت در حال تغییر هستند می توانند فرصت های جدیدی برای رشد اقتصادی ایجاد کنند، اما همین فرآیندها می توانند نابرابری های فضایی را در داخل مرزبندی های اداری شهرها ایجاد کنند. با استفاده از داده های جدید و جامع جغرافیایی که یک بعد از نابرابری فضایی شهری را توصیف، نقشه برداری و بررسی می کند، می توان وضعیت دسترسی به امکانات و خدمات شهری توسط شهروندان را شناخت. براساس آنچه که گفته شد، هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل توزیع فضایی - مکانی خدمات شهری با رویکرد آمایش سرزمین با استفاده از GIS، در شهر سماوه بوده که در چارچوب کلی تحقیقات توصیفی به انجام رسیده است. جامعه آماری این پژوهش شامل محلات 31گانه شهر سماوه واقع در استان المثنی کشور عراق است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار GIS و مدل های مختلفی از جمله ضریب آنتروپی شانون و آمار فضایی (مدل خود همبستگی فضایی) انجام گرفته است. نتایج اولیه بررسی خدمات شهری موجود در شهر سماوه نشان داد، 4/38 درصد از پهنه شهری محلات مورد مطالعه دارای سرویس دهی خدمات شهری در سطح مطلوبیت زیاد و خیلی زیاد بوده که این مقدار برابر با 01/36 کیلومتر مربع از شهر سماوه است. همچنین، 83/25 درصد (22/24 کیلومترمربع) در سطح مطلوبیت متوسط و 74/35 درصد از سطح کل محدوده مورد مطالعه در محدوده سرویس دهی خدمات شهری دارای مطلوبیت کم و نسبتا کم می باشد. نتایج تحلیل فضایی نشان داد، نمره شاخص نزدیکترین همسایه (NNR) بدست آمده برای خدمات شهری در شهر سماوه برابر با 566/0 بوده است. همچنین z-score استخراج شده برابر با 85/24- بوده که این اطلاعات در سطح 95 درصد معنی دارد است. بنابراین براساس این اطلاعات می توان اذعان داشت که خدمات انتخابی در شهر سماه به صورت خوشه ای پراکنده شده اند.
۳۱.
پژوهش حاضر در زمینه بررسی آثار برجای مانده از تغییر کارکرد های خیابان های شهری از محور سواره به محور پیاده می باشد. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است که با استفاده از پیمایش صورت گرفته است. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. جامعه آماری شهروندان سنندج و رشت که همه بالای 18 سال سن داشتند. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان شهر رشت با جمعیت 639951 نفر و شهروندان سنندج با جمعیت 414069 بر طبق سرشماری سال 95 می باشد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای شهر رشت 384 نفر و برای شهر سنندج 381نفر می باشد.جهت تحلیل داده از نرم افزار spss استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون نشان داد که پیاده راه فرهنگی رشت از لحاظ افزایش تعاملات اجتماعی اقدامات موثر تری انجام داده است در حالی که پیاده راه فردوسی سنندج بیشتر از لحاظ کالبدی و دسترسی موثر بوده و جنبه های اجتماعی پیاده راه را در نظر نگرفته است.
۳۲.
دستیابی به توسعه، آرمانی است که بسیاری از کشورها و شهرهای جهان؛ و از جمله ایران به دنبال دستیابی به آن می باشند. اما مسئله این است که در کلانشهر اهواز، علیرغم تمام تلاش ها، این کلانشهر با مشکلات زیادی مواجه می باشد که بر کسی پوشیده نبوده؛ و توسعه یافتگی این مرکز استان مهم و نفت خیز را با علامت سوال جدی مواجه ساخته است. این پژوهش با توجه به اهمیت موضوع، به هدف شناسایی حلقه های ضعیف زنجیره توسعه در مقیاس مناطق هشت گانه کلانشهر اهواز به تحقیق پرداخت. این مقاله در زمره پژوهش های کاربردی محسوب می گردد؛ که سوال محور بوده؛ و با روش تحقیق اکتشافی در راستای پاسخ به سوال های تحقیق انجام یافته است. روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای- اسنادی بوده؛ که داده های گردآوری شده از منابع، در چارچوب 79 متغیر و 9 بعد توسعه، با بهره گیری از روش های تحلیل خاکستری، وزن دهی آنتروپی شانون، خوشه بندی با روش K Means Cluster، آزمون رتبه بندی فریدمن، آزمون همبستگی اسپیرمن و ضریب پراکندگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. ضمن این که برای نقشه سازی و ارائه پهنه بندی از نرم افزار Arc GIS استفاده گردید. بر مبنای یافته های تحقیق، به لحاظ مکانی، مناطق شش، پنج و هشت؛ و از جهت ابعاد توسعه، به ترتیب، سه بعد اجتماعی- اقتصادی، زیست محیطی و زیرساختی حلقه های ضعیف تر توسعه در کلانشهر اهواز می باشند. در انتها نیز راهکارهایی در راستای برون رفت از وضعیت موجود پیشنهاد گردید.
۳۳.
در دهه های اخیر، افزایش روزافزون در ساخت و سازها باعث افزایش تخلفات ساختمانی شده است که پیامدهای جدی برای محیط زیست دارد. توجه به مسائل زیست محیطی و مسائل پایداری نظام سکونت و جلوگیری از تضییع حقوق شهروندی می تواند شرایط حداقل کیفیت زندگی را فراهم آورد، چه بسا با کوچک شمردن یک تخلف ساختمانی و حل و فصل آن با تعیین جریمه، مسائل بی شماری در سطح شهر به وجود آید. این پژوهش به بررسی پیامدهای زیست محیطی ناشی از تخلفات ساختمانی و تغییرات کاربری اراضی شهری پرداخته است. اهداف زیست محیطی کاربری زمین و آمایش فعالیت ها، کاهش اثرات مخرب تغییر کاربری ها، جلوگیری از تخریب منابع تجدیدناپذیر، حفظ اکوسیستم و استفاده از منابع و انرژی های جایگزین و مکان های با ارزش می باشد. مقاله حاضر از نوع تحقیقات بنیادی محسوب می شود و پیامدهای زیست محیطی تخلفات ساختمانی و کاربری زمین شهری، دسته بندی و در نهایت با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی بررسی و ارائه گردیده است. نتایج نشان داد که پیامدهای زیست محیطی این تخلفات، شامل آلودگی آب و خاک، تخریب پوشش گیاهی، افزایش آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ارتعاشات، تغییرات در چرخه هیدرولوژیکی و افزایش خطر بلایای طبیعی می باشد که این عوامل به طور مستقیم و غیرمستقیم باعث تخریب محیط زیست شهری و تهدید سلامت شهروندان می شوند. در پایان، راهکارهایی جهت کاهش این پیامدها ارائه شده است که رعایت قوانین، حفظ فضاهای سبز، مدیریت پسماند ها و فرهنگ سازی از جمله آن ها هستند. بنابراین در نظر گرفتن اثرات زیست محیطی تصمیمات برنامه ریزی کاربری زمین، اجرای برنامه ریزی و سیاست های اجرایی مؤثر کاربری و اتخاذ تدابیری برای کاهش هرگونه اثرات منفی، ضروری می باشد.
۳۴.
تغییرات آب و هوایی یکی از مهم ترین چالش هایی است که بخش های مختلف زندگی انسان را روی زمین تحت تاثیر قرار می دهد. این آثار سوء تغییرات اقلیم، سبب تغییر شرایط تولید، کاهش تولیدات کشاورزی، کاهش درآمد خانوار و در نهایت، سبب به مخاطره انداختن امنیت غذایی اجتماعات شهری نیز خواهد شد. پژوهش حاضر با هدف شناخت دغدغه مصرفی اب مردم شهر شیروان تهیه شده است. داده های جمع آوری شده یک نمونه تصادفی از خانوارهای ساکن شهر شیروان می باشد. دراین تحقیق 30 خانوار مورد پرسشگری قرارگرفتند. انتخاب نمونه های تحقیق در جامعه مورد مطالعه تصادفی بوده است. روش تحقیق در این پژوهش بر اساس ماهیت، توصیفی و تحلیلی و از لحاظ دستیابی به حقایق از نوع تحقیقات توصیفی-پیمایشی و از لحاظ هدف کاربردی می باشد. متغیرها با طیف 5تایی لیکرت در پرسشنامه قرار گرفته اند. داده های جمع اوری شده به کمک نرم افزار اماری spss و ازمون t تک نمونه ای مورد تجزیه و تحلیل و استنتاج نهایی قرار گرفته است .داده ها با خطای 5 درصد و اطمینان 95 درصد مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج بدست آمده از این تحقیق گویاست که مردم این شهر از الگوی صحیح مصرف اب پیروی نکرده و نیازمند فرهنگ سازی، وارائه الگوهای صحیح مصرف اب هستند.
۳۵.
کروناویروس یک بیماری عفونی ناشی از سندرم حاد تنفسی شدید بود که سازمان بهداشت جهانی (WHO)این اپیدمی را به عنوان یک بیماری همه گیر جهانی طبقه بندی کرده، این همه گیری فعالیت های اجتماعی و اقتصادی متعددی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است که یکی از بخش ها، مسکن می باشد بخش مسکن به عنوان یکی از بخش های مهم اقتصادی، ارتباط نزدیک و گسترده ای با سایر بخش های اقتصادی هر کشور دارد و بر آن تأثیر می گذارد. شهر یاسوج با توجه به اینکه جز شهرهای کوچک به حساب می آید ولی باتوجه به مرکز استان بودن از اهمیت زیادی برخوردار است. روش تحقیق این پژوهش به صورت پیمایشی و ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه بود. که سؤالات کرونا (8 سؤال) محقق ساخته و عملکرد بازار (4 سؤال) و عملکرد مالی (4 سؤال) از تحقیق مورگان و همکاران (2013) استخراج شده است. جامعه آماری این پژوهش ساکنین شهر یاسوج هستند که در این بین براساس نرم افزار Sample power تعداد 180 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. روش مورداستفاده در این پژوهش برای آزمون کردن فرضیه های تحقیق از روش SEM-AMOS (معادلات ساختاری) استفاده شد و برای انجام روش های آماری موردنظر از نرم افزار SPSS 21 استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد که کرونا بر قیمت مسکن و اجاره بها در شهر یاسوج تأثیر مستقیم و معناداری دارد. بنا بر این نتیجه گیری تحقیق نشان داد که با توجه نقش کرونا بر قیمت مسکن و اجاره بها در شهر یاسوج موجب تورم و گرانی و نارضایتی مشتریان نسبت به قیمت و اجاره بها در شهر یاسوج گردید.
۳۶.
چکیده دانش پالینولوژی پتانسیل قابل توجهی برای کمک به سایر علوم دیگر در روشن شدن ابعاد شرایط گذشته و حال حوزه مورد مطالعه دارد. بررسی ها نشان می دهد که پالینولوژی در زمینه ی دیرینه آب وهواشناسی، دیرینه گیاه شناسی ، باستان شناسی، چینه نگاری و تعیین سن رسوبات طی دوره های زمین زشناسی، تعیین و جنس سازندهای رسوبی از نظر ارزیابی توان تولید سازندها برای استخراج ذخایر فسیلی و سوختی، گرده شناسی عسل ( Melissopalynology )، هوازی شناسی Entomopalynology) )، پزشکی قانونی کاربرد چشمگیری دارد. مطالعاتی که در ایران انجام شده عمده آن ها در حوزه زمین شناسی با محوریت شناسایی نوع رسوبات، تعیین سن و پتانسیل هیدروکربورزایی سازند، دیرینه اقلیم_ پوشش گیاهی و گیاه شناسی برای بررسی شرایط اقلیمی طی نوسانات و تغییرات اقلیمی گذشته، گیاه شناسی با بازشناسی گونه و تیره های گیاهی، طراحی و اجرا شده اند. که در این پژوهش به مطالعه این تحقیقات پرداخته شده است. بنابراین، موضوعات شامل؛ زمین شناسی، دیرینه اقلیم _پوشش گیاهی، گیاه شناسی، زمین شناسی با منابع فسیلی، باستان شناسی، دیرینه اکولوژی، گرده شناسی عسل می باشد. روش به کارگرفته شده در تحقیق حاضر مطالعه کتابخانه ای و جست وجو در پایگاه های استتنادی علمی مگیران، SID ، ScienceDirect و...بود. بر اساس نتایج این پژوهش، مرور تحقیقات انجام شده در زمینه پالینولوژی نشان داد که محققان زمین شناسی بیشترین ، بعد از آن گیاه شناسی و در آخر اقلیم شناسان پژوهش پالینولوژیکی انجام داده اند.
۳۷.
ژئوتوریسم نوعی گردشگری است که محیط زیست طبیعی، اشکال و لند فرمها را به دلیل جذاب بودن مورد مطالعه قرار می دهد. امروزه گردشگری به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است. با توجه به همین نقش و جایگاه، گردشگری یک مکان نه تنها می تواند در توسعه آن مکان موثر باشد بلکه روند توسعه برخی شاخص ها در محیط پیرامون خود را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. هدف از انجام این پژوهش بررسی و ارزیابی اثر بدلندهای منطقه چابهار بر ژئوتوریسم منطقه است که 8 ژئوسایت (کوه های مریخی و مینیاتوری، چشم اقیانوس، تالاب لیپار، خلیج گواتر، ساحل درک، غارهای بان مسیتی، ساحل دریا بزرگ، گل فشان تنگ) مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر کاربردی و از نوع توصیفی-پیمایشی است که شیوه گردآوری داده ها در آن اسنادی و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه کارشناسان و گردشگران بوده است؛ همچنین جهت تحلیل داده ها از مدل M-GAM و آزمون های آماری با استفاده از نرم افزارهای SPSS.26 و SmartPLS استفاده شده است. نتایج نشان دادند که شهرستان چابهار بدلیل وجود جاذبه های گردشگری و حضورگردشگران داخلی و خارجی فراوان سایت های آن دارای امکانات و خدمات گردشگری خوبی هستند؛ ساحل دریا بزرگ در بیشتر شاخص های مورد بررسی بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. ارزش های گردشگری با 925/0 بیشترین امتیاز و ارزش های علمی-آموزشی با 420/0 کمترین امتیاز را دارد. باتوجه به نتایج اعداد قابل قبول بدست آمده برای پایایی مرکب و AVE ، روایی پرسشنامه ها مورد تایید و سوالات آن مناسب بوده است.
۳۸.
یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین اطلاعات مورد نیاز مدیران و مسئولان منابع طبیعی، نقشه های کاربری اراضی است. امروزه تکنولوژی سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی ، امکانات مناسبی را برای تهیه نقشه های کاربری اراضی در اختیار تصمیم گیران کشور ارائه می دهد. با توسعه روش های گوناگون در زمینه طبقه بندی تصاویر ماهواره ای و آشکارسازی تغییرات به ویژه در دهه های اخیر انتخاب بهترین و صحیح ترین روش برای تهیه نقشه کاربری و پوشش اراضی در مناطق مختلف رشد روزافزونی داشته است. بنابراین هدف از این پژوهش تجزیه و تحلیل دقت انواع روش های طبقه بندی پیکسل پایه جهت تهیه نقشه کاربری اراضی شهرستان شهریار در استان تهران با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 می باشد. بدین منظور شش کلاس طبقه بندی کاربری اراضی در منطقه مورد مطالعه (شامل مراتع خوب، ضعیف، مناطق مسکونی، جاده، کشاورزی، مسکونی) با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 9 تعیین شدند. سپس نمونه های آموزشی از سطح منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای، تصاویر آنلاین Google Earth، و بازدیدهای میدانی جمع آوری شد. در مرحله بعد با استفاده از ویژگی های تصاویر کلاس های کاربری اراضی در محدوده مورد مطالعه تعیین و پس از مشخص نمودن میزان تفکیک پذیری کلاس ها طبقه بندی به صورت روش های ماشین بردار پشتیبان، حداکثراحتمال، حداقل میانگین فاصله، و روش مالاهونیس انجام شد. نتایج ارزیابی این چهار روش نشان داد که روش های حداکثر احتمال با (دقت کلی 34/95 و ضریب کاپا 93/0 درصد)، ماشین بردار پشتیبان (دقت کلی 38/90، ضریب کاپا 93/0 درصد)، و روش های حداقل میانگین فاصله و مالاهونیس به ترتیب (دقت کلی 62/56، 06/94 و ضریب کاپای 48/0، 91/0 درصد) برخوردار است. بنابراین از نتایج این پژوهش می توان برای تهیه نقشه کاربری اراضی با دقت بالاتری بهره جست. همچنین در کارهای ارزیابی محیط زیست و منابع طبیعی در مناطق با شرایط مشابه استفاده نمود.
۳۹.
یکی از مهم ترین نیازهای لازم برای اجرای کارآمد عملیات حفاظت خاک، تعیین مناطقی است که از نظر فرسایش بیشترین حساسیت را داشته و مقادیر فرسایش در آنها بالا است. در این پژوهش برای تعیین محل های مناسب اجرای عملیات حفاظت خاک و کنترل فرسایش، خطر فرسایش خاک در یک بازه زمانی 30 ساله در دو سال 1370 و 1400 در حوزه آبخیز کلات شهرستان گناباد، مورد ارزیابی قرار گرفت. برای ارزیابی خطر فرسایش خاک از مدل SL190-96 استفاده شد. در این مدل سه فاکتور پوشش گیاهی، شیب و کاربری اراضی به عنوان ورودی های اصلی برای ارزیابی خطر فرسایش مورد استفاده قرار می گیرند. نتایج حاصل نشان داد 4/9 درصد از سطح حوضه مورد مطالعه دارای اولویت خیلی بالا و 6/45 درصد دارای اولویت بالا برای اجرای این عملیات هستند. بطورکلی وضعیت خطر فرسایش در سال 1400 نسبت به سال 1370 حادتر شده و از وسعت مناطق با خطر فرسایش ناچیز، کم و متوسط کاسته شده و به کلاس های خطر زیاد، خیلی زیاد و بسیار زیاد اضافه شده است. بیشترین کاهش در خطر فرسایش مربوط به کلاس خطر فرسایش متوسط در سال 1370 بود. بیشترین افزایش نیز مربوط به کلاس خطر فرسایش خیلی زیاد در سال 1400 بوده است. بر اساس نتایج ارزیابی حاصل، تنها 13/0 درصد از منطقه مورد مطالعه وضعیت فرسایش آنها در سال 1400 نسبت به سال 1370 بهبود یافته و 14/65 درصد از آنها از نظر وضعیت خطر فرسایش حادتر شده است.
۴۰.
از جمله بخش هایی که در عرصه اقتصادی جهان طی سال های اخیر از رشد چشمگیر و قابل توجهی برخوردار بوده و پیش بینی می شود طی دو دهه آینده به پردرآمد ترین و تأثیرگذارترین بخش اقتصادی کشورها تبدیل شود، صنعت گردشگری است. بهره گیری از این بخش برای دستیابی به توسعه پایدار در هر منطقه، نیازمند طرح و برنامه عملیاتی و اجرایی متکی بر شناخت توان های نهفته گردشگری از یک سو وویژگی های گردشگران بهره گیرنده از این امکانات از سوی دیگر است. هدف پژوهش حاضر بررسی بازتاب های اقتصادی توسعه گردشگری شهری مطالعه موردی شهر دماوند می باشد. در این پژوهش از روش AHP راف استفاده شده است. سپس برای محاسبه وزن راف هر کدام از معیارها بر اساس رابطه 3-7، باید ماکزیمم درایه دوم میانگین هندسی محاسبه کرد که برابر با 3.067 می باشد سپس هر کدام از میانگین هندسی ها را بر عدد 3.067 تقسیم نمود تا وزن راف هر گزینه حاصل شود سپس وزن قطعی از میانگین وزن راف هر معیار حاصل می شود و سپس وزن نرمال از تقسیم هر وزن قطعی بر جمع کل اوزان قطعی حاصل می شود که نتایج در جدول 5 آورده شده است. بر این اساس افزایش اشتغال با وزن 0.419 رتبه اول را کسب کرده است. کاهش بیکاری با وزن 0.221 رتبه دوم و افزایش در آمد با وزن 0.208 رتبه سوم را کسب کرده است.
۴۱.
جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی متنوع، پتانسیل بسیار بالایی برای صنعت گردشگری ایجاد می کنند. گردشگری امروزه نه تنها باعث تبادل فرهنگی می شود، بلکه به یکی از منابع اصلی درآمد بسیاری از کشورها تبدیل شده است. این امر به ویژه برای کشورهای در حال توسعه که با مشکلاتی مانند بیکاری گسترده، کمبود ارز و وابستگی به یک محصول صادراتی دست و پنجه نرم می کنند، صادق است. برای این کشورها، توسعه صنعت گردشگری می تواند فرصتی طلایی برای رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال باشد. گردشگری و توسعه پایدار با هم مرتبط هستند. توسعه پایدار بر ایجاد تعادل بین اقتصاد، محیط زیست و اجتماع تمرکز دارد. محیطی که به خوبی حفظ شود، می تواند باعث جذب گردشگران بیشتری شود. تحلیل SWOT نشان داده است که منطقه سرولایت پتانسیل بسیار بالایی برای توسعه گردشگری اکوتوریسم دارد. این منطقه دارای طبیعت بکر، جاذبه های تاریخی و ظرفیت های کشاورزی است که می تواند به عنوان نقاط قوت برای جذب گردشگر مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به نتایج تحلیل SWOT، استراتژی تهاجمی به عنوان بهترین رویکرد برای توسعه اکوتوریسم در این منطقه انتخاب شده است. این تصمیم با توجه به امتیاز بالای عوامل خارجی و داخلی منطقه گرفته شده است.
۴۲.
هدف و زمینه: زلزله یکی از وجشتناک ترین مخاطرات طبیعی است که هر ساله جان هزاران نفر از افراد را در کره زمین می گیرد. هدف اصلی تحقیق مطالعه درک معنایی و تفسیر پرسنل،کارمندان و مسئولین مدیریت بحران شهرستان کوهبنان در خصوص مدیریت بحران زلزله و عوامل تاثیرگذار بر آن براساس تجربیات زلزله سال 1396 کوهبنان است. روش ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش،توصیفی و از نظر نوع مطالعه از نوع تحقیقات کیفی مبتنی بر روش داده بنیاد است.جامعه آماری شامل کلیه پرسنل ،کارکنان و مسئولین مدیریت بحران شهرستان کوهبنان می باشد.روش نمونه گیری هدفمند در دسترس می باشد. مشارکت کنندگان در پژوهش را 22 نفر از این پرسنل تشکیل داده اند . از مصاحبه نیمه ساختار یافته به عنوان ابزار گرد آوری داده ها استفاده شده است.برای رسیدن به معیار قابلیت اعتماد از سه روش: کنترل یا اعتبار یابی توسط اعضا،مقایسه های تحلیلی واستفاده از تکنیک ممیزی بهره گرفته شده است.داده ها بر طبق رویه مبتنی بر نظریه زمینه ای در سه مرحله کد گذاری باز،انتخابی و گزینشی(محوری)تجزیه و تحلیل شده اند. یافته ها: براساس یافته های به دست آمده عواملی از جمله: شناسایی منطقه،آموزش و شرح وظایف،هماهنگی فرماندهی،تجارب پیشینی مدیریت بحران به عنوان شرایط سبب ساز،کارکرد رسانه ای،وضعیت امداد و کمک رسانی به عنوان شرایط مداخله گر، استفاده از افراد صاحب نفوذ سیاسی به عنوان استراتژی ها، وسعت منطقه و حجم اطلاعات ،ارسال سریع اقلام امدادی،هماهنگی و اطلاعات،تاب آوری و امید اجتماعی و بازرسی و نظارت به عنوان شرایط زمینه ای و نقاط قوت و ضعف مدیریت بحران به عنوان پیامدها معرفی شده است. نتیجه گیری: مدیریت بحران زلزله تحت عوامل و شرایط مختلفی به مطلوبیت می رسد که یکی از مهمترین آنها ارزیابی برنامه ها و استفاده از تجارب حوادث پیشین است.
۴۳.
باغ های ایرانی از ارکان مهم تاریخ شهرسازی به ویژه منظر شهری می باشند، بر همین اساس توجه و بررسی ابعاد مختلف باغ های ایرانی در جهت به کارگیری در طراحی های جدید و یا مرمت باغ های مذکور لازم و ضروری است. لذا در همین راستا هدف از پژوهش حاضر واکاوی و بازشناسایی شاخص های باغسازی دوره صفوی انجام می باشد. در راستای دستیابی به هدف تحقیق از منابع کتابخانه ای و مصاحبه از متخصصین امر بهره گرفته شد که جامعه آماری از 14 متخصص تشکیل گردید. داده های به دست آمده در نرم افزار مکتور وارد گردیده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد شاخص های احداث یک ساختمان در مرکز یا بلندترین قسمت، استفاده از یک جوی دائم اصلی، جاری سازی آب در باغ به جهت ایجاد صدا، استفاده از سنگ های تراش دار در کف جوی، ایجاد رابطه نزدیک با طبیعت، وجود حوض یا استخر، بهره گیری از درختان زیاد و سایه دار، کاشت درختان میوه، کاشت گیاهان زینتی و دارویی، استفاده وسیع از کوشک یا ساختار هشت ضلعی، رواج باغ ها با کارکرد عمومی، رواج استفاده از فواره در باغ ها، رواج دیوار مشبک در اطراف باغ ها و ارتباط فضای داخل با خارج در باغسازی با اهمیت ترین و همگراترین و شاخص های بهره گیری از خطوط راست و مستقیم، ایجاد معبرهای باریک و کاشت بیشتر گل سرخ نسبت به سایر گل ها کم اهمیت ترین و غیرهمگراترین شاخص ها می باشند. به طور کلی می توان بیان نمود که شاخص های به دست آمده در تحقیق باید در دستور کار متخصصین و مسئولین مربوطه قرار گیرند تا در کنار بازسازی و مرمت باغ های تاریخی کشور، از این شاخص ها در طراحی های جدید به ویژه پارک های شهری مورد استفاده قرار دهند.
۴۴.
هواشناسی کشاورزی به دنبال کشف و تعریف اثرات و درنتیجه کاربرد علوم جوی در کشاورزی نوین است. انجام عملیات کشاورزی، بدون لحاظ کردن شرایط جوی و پارامترهای هواشناسی، منجر به خسارات احتمالی فراوان می گردد. هدف از این تحقیق ارزیابی و پهنه بندی آب و هواشناسی کشاورزی کشت علوفه اسپرس و یونجه در محیط GIS در استان اردبیل است. در این تحقیق، از داده های اقلیمی (بارش، متوسط دما، کمینه دما و بیشینه دما) 11 ایستگاه سینوپتیک در طول سی سال (1369-1399) و از داده های محیطی (ارتفاع، شیب و عمق خاک) استفاده گردید. برای تحلیل داده ها از روش های AHP و WLC استفاده گردید. نتایج مقایسه زوجی معیارها با روش AHP؛ درکشت اسپرس نشان داد که؛ بارش سالانه با وزن 340/0، دمای متوسط 242/0، دمای بیشینه 121/0، ارتفاع 094/0، عمق خاک 071/0 و شیب زمین 069/0 و همچنین درکشت یونجه بارش سالانه با وزن 330/0، دمای متوسط 224/0، دمای بیشینه 098/0، ارتفاع 066/0، عمق خاک 023/0 و شیب زمین 056/0 به ترتیب بیشترین تأثیر را درکشت یونجه دارند. هریک از داده های موردمطالعه به صورت جداگانه برای کشت اسپرس و یونجه با روش WLC ارزش گذاری و پهنه بندی شدند. با تلفیق معیارها به روش همپوشانی در محیط GIS پهنه بندی آب و هواشناسی کشاورزی اسپرس و یونجه در سطح استان اردبیل تهیه شد و نتایج نشان داد که؛ حدود 29 درصد خیلی مناسب، 41 درصد مناسب، 26 درصد کمی مناسب و 4 درصد نامناسب برای کشت علوفه اسپرس و حدود 22 درصد خیلی مناسب، 31 درصد مناسب، 23 درصد کمی مناسب و 24 درصد نامناسب برای کشت علوفه یونجه می باشند؛ بنابراین هردو علوفه موردمطالعه شرایط مناسب را برای کشت در استان اردبیل دارند.
۴۵.
نوآوری، استفاده از ایده های جدید در محصولات، فرآیندها یا سایر فعالیت های توسعه یافته توسط یک شرکت و یکی از مهم ترین روش هایی است که به سازمان ها کمک می کند تا از عهده رقابت و تداوم رشد و حیات شان برآیند و مزیت رقابتی کسب کنند، به طوری که یکی از عوامل ضروری برای داشتن مزیت رقابتی و رشد بازار یک سازمان در نظر گرفته می شود. امروزه، یکی از موضوعات کلیدی و مهم در حوزه کسب وکار و کارآفرینی، نوآوری باز است. نوآوری باز چیزی فراتر از استفاده صرف از ایده ها و فناوری های بیرونی است و طرف های خارجی سازمان را در فعالیت های نوآورانه درون سازمانی درگیر می کند که منجر به جریان دانش و اطلاعات در داخل و خارج (درون مرزی و برون مرزی) می شود؛ همچنین می تواند برای توسعه یک سازمان و جامعه ای متشکل از چندین سازمان مورد استفاده قرار گیرد. نوآوری باز از منظر تقسیم بندی های مختلف شامل نوآوری در محصول، نوآوری در فرآیند، نوآوری در بازاریابی و نوآوری سازمانی و همچنین شامل انواع مختلف نوآوری افزایشی، نوآوری مخرب و نوآوری رادیکال است. در این مطالعه کاربرد و اهمیت نوآوری باز و بکارگیری آن در شرکت های بزرگ و موفق ناسا، لگو و سامسونگ بررسی شد.
۴۶.
طرح های توسعه صنعتی بزرگ مانند پالایشگاه های گاز تأثیرات گسترده ای بر مناطق پیرامون خود دارند که از منظر اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی قابل بررسی است. این طرح ها فرصت هایی همچون ایجاد اشتغال، افزایش درآمد و توسعه زیرساخت ها را فراهم می کنند، اما چالش هایی چون تخریب محیط زیست و فشار بر منابع محلی نیز به دنبال دارند. در این پژوهش، با استفاده از مدل SWOT و روش های مطالعاتی کتابخانه ای و میدانی، پالایشگاه گاز فجر شهرستان جم تحلیل شده است. نقشه منطقه مورد مطالعه نیز با استفاده از نرم افزار ArcGIS ایجاد و بررسی شده است. یافته ها نشان می دهند که استراتژی های تهاجمی (SO) برای بهره برداری از نقاط قوت در توسعه زیرساخت ها و پروژه های آموزشی کارآمد هستند. استراتژی های بهبود (WO) به کاهش ضعف ها و جذب سرمایه گذاری کمک می کنند و استراتژی های دفاعی (ST) تهدیدات زیست محیطی را با تقویت توانمندی ها کاهش می دهند. استراتژی های پیشگیرانه (WT) نیز بر کاهش بوروکراسی و طراحی برنامه های پایدار تمرکز دارند. پیشنهادات شامل سرمایه گذاری در پروژه های آموزشی، توسعه مهارت های محلی و بهبود زیرساخت های اجتماعی است که می تواند به توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی در منطقه منجر شود.
۴۷.
هدف: «اعتماد»، فرزندِ «عدالت» و والدِ «امنیت» است. اعتماد اجتماعی از مولفه های حیاتی سرمایه ی اجتماعی در مناطق روستایی است که زمینه ساز مشارکت و همکاری میان اعضای جامعه در راستای دستیابی به توسعه است. هدف پژوهش بررسی و ارزیابی میزان اعتماد اجتماعی جامعه روستایی و عوامل فردی موثر بر آن در شهرستان های مشهد و طرقبه شاندیز است. روش و داده: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی-توسعه ای است. گردآوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. در این پژوهش 10 روستا در شهرستان مشهد و 6 روستا در شهرستان طرقبه شاندیز به عنوان نمونه انتخاب و به کمک 180 خانوار روستایی که به طور تصادفی وارد نمونه شدند، ابزار پژوهش تکمیل شد. سازه اعتماد اجتماعی به کمک 34 شاخص ذیل 3 بعد اعتماد بین فردی با 11، اعتماد تعمیم یافته با 10 و اعتماد نهادی با 13 شاخص بررسی شد. آلفای کرونباخ 866/0 بیانگر پایایی مطلوب ابزار پژوهش است. یافته ها: نتایج حاصل از آزمون تی تک نمونه ای نشان داد میانگین سازه اعتماد اجتماعی درطیف لیکرت 17/3 و در حد متوسط است. اعتماد بین فردی با 47/3 و اعتماد تعمیم یافته با 36/3 به طور معناداری بالاتر از میانه نظری و در حد متوسط می باشد و میانگین اعتماد نهادی با 78/2 پایین تر از میانه نظری است. بین اعتماد اجتماعی و عوامل زمینه ای نظیر سن، میزان تحصیل، تعداد افراد خانوار ارتباط معناداری مشاهده نشد. نتیجه گیری: از آنجا که بی اعتمادی و نبود مشارکت یکدیگر را بازتولید و تقویت می کنند، حفظ و تقویت اعتماد اجتماعی باید همواره در اولویت سیاست گذاران قرار گیرد. با توجه به اهمیت اعتماد اجتماعی در توسعه ی روستایی، ضروری است تدابیر لازم جهت تقویت اعتماد اجتماعی خصوصا در بعد نهادی در نظرگرفته شود، زیرا بی اعتمادی، بی اعتمادی بیشتری را تولید می کند.
۴۸.
خاندان بیات ماکویی از دوره شاه عباس اول در ماکو ساکن شدند و حکومت محلی این منطقه را با فرازوفرودهایی تا قدرت یابی قاجارها ادامه دادند. با تشکیل حکومت قاجار آن ها به اطاعت شاهان قاجار درآمدند، اما با بروز نشانه های ضعف در حاکمیت قاجارها، آن ها به مرور تمایلات استقلال طلبانه خود را بیشتر نمودند. پژوهش حاضر به روابط خوانین ماکو با حکومت ناصرالدین شاه قاجار پرداخته است. این پژوهش با روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ دادن به این پرسش ها است که منطقه ماکو به چه دلایلی بستری برای شکل گیری حکومت محلی توسط خوانین بیات شد؟ روابط خوانین ماکو با حکومت قاجار در دوره ناصرالدین شاه قاجار چه مراحلی را طی کرد و تعهدات خوانین در برابر حکومت مرکزی چه بود؟ یافته ها نشان می دهد که حضور خوانین بیات از دوره صفویه در ماکو و بهره گیری آنان از موقعیت جغرافیایی و سوق الجیشی ماکو در مجاورت مرزهای ایران با کشورهای عثمانی و روسیه و استفاده از قدرت جنگی ایلات و عشایر منطقه، عوامل مهم شکل دهی به قدرت محلی آن ها بود. بررسی مناسبات خاندان بیات با حکومت قاجار در دوره ناصری بیانگر آن است که آن ها به خصوص در دوره حکمرانی تیمور پاشا در برابر اقدامات تمرکزگرایانه ناصرالدین شاه مقاومت کرده و دخالت حکومت مرکزی در امور ماکو را به حداقل رساندند.
۴۹.
امروزه با پیچیده شدن مسائل شهری، افزایش بیش از حد جمعیت، تنوع و کثرت نیازها و احتیاجات، نمی توان به طور طبیعی شهرها را به حال خود رها کرد تا خود به حیاتشان ادامه دهند، از این رو طرح های توسعه شهری بنیادی ترین ابزار شکل دهی شهرها بر اساس نظم و برنامه از پیش تعیین شده محسوب می شوند. لذا هدف تحقیق حاضر ارزیابی وضعیت طرح های جامع شهری اراک در طی سال های 1378 و 1398 است. داده ها و اطلاعات موردنیاز به روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد فرادستی به دست آمد و در بخش دوم تحقیق برای پیش بینی سناریوها از نظرات کارشناسان استفاده شد. نمونه آماری تعداد 40 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش بوده که به روش گلوله برفی انتخاب شده اند. درنهایت نتایج به دست آمده مؤید این مطالب است که طرح جامع سال 1378 در زمینه پیش بینی جمعیتی و سرانه پیشنهادی برخی کاربری ها مانند آموزشی، صنعتی و تقریباً مسکونی مناسب عمل کرده است، اگرچه با استاندارد سرانه ها فاصله دارد. همچنین نتایج نشان داد که طرح جامع سال 1398 در زمینه استانداردسازی سرانه و پیش بینی جمعیتی به خوبی عمل نکرده است. در نهایت از بین 5 سناریوی دارای اینرسی بالا (احتمال وقوع و تکرارپذیری بالا) یعنی با اینرسی %60 درصد، تعداد سه سناریوی فاجعه در زمینه اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی ارائه گردید.
۵۰.
تبدیل فضاهای ماشین رو به پیاده راه از دهه ها گذشته موردتوجه کشورهای پیشرفته بوده است، نقش عابر پیاده در فضاهای شهری کم رنگ شده است. این امر موجب کاهش سرزندگی فضاهای عمومی و کاهش فضاهای مناسب برای تعاملات اجتماعی در شهرهای شده است. هدف این پژوهش امکان سنجی تبدیل فضاهای ماشین رو به فضاهای اجتماعی با محوریت پیاده راه در خیابان جمهوری اسلامی شهر مهاباد می باشد. تحقیق حاضر، از نوع کاربردی و تحلیلی- توصیفی می باشد. روش تحقیق مورداستفاده در این روش کمی است، که به منظور امکان سنجی تبدیل خیابان جمهوری اسلامی به پیاده راه از شاخص های اجتماعی- اقتصادی، سرمایه اجتماعی، معیشت و کیفیت زندگی استفاده می کنیم. پرسشنامه موردنیاز برای منطقه مورد مطالعه طراحی و با استفاده از تکنیک دلفی از متخصصان شهری و استادان و معلمان جمع آوری می گردد و پس از بررسی و تهیه مبانی نظری از طریق نمودارها، جداول و روابط شاخص های موردبررسی، اقدام به تجزیه وتحلیل داده ها با آزمون رگرسیون ساده و آزمون تی دو نمونه مستقل توسط نرم افزار SPSS شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تبدیل شدن خیابان جمهوری اسلامی شهر مهاباد باعث بالا رفتن سرمایه اجتماعی، معیشت و کیفیت زندگی می شود.
۵۱.
تحقیق حاضر با هدف پهنه بندی خطر وقوع سیلاب در محدوده شهر سردرود، واقع در شهرستان تبریز، با رویکرد آمایشی انجام شده است. در این راستا، از تلفیق فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان ابزارهای اصلی تحلیل و ارزیابی استفاده شده است. به منظور دستیابی به نتایج دقیق تر و کاربردی در زمینه برنامه ریزی آمایشی، مجموعه ای از عوامل مؤثر شامل شاخص های توپوگرافی، هیدرولوژی، زمین شناسی و زیست محیطی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته اند. معیارهای مورد استفاده در تحقیق عبارت بودند از ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از رودخانه، تراکم رودخانه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی و لیتولوژی. وزن دهی معیارها با استفاده از مدل فرآیند تحلیل شبکه ای و در نرم افزار Super Decisions انجام شد. نتایج وزن دهی معیارها نشان داد که معیارهای فاصله از رودخانه، شیب و کاربری اراضی به ترتیب با وزن های ۱۹۹/۰، ۱۶۰/۰ و ۱۴۹/۰ بیشترین تأثیر را داشته اند که نشان دهنده نقش مهم این عوامل در وقوع سیلاب های منطقه است. نقشه نهایی پهنه بندی خطر وقوع سیل با تلفیق تمامی لایه ها در محیط GIS تهیه شد. این نقشه خطر وقوع سیل در منطقه را به پنج طبقه خطر بسیار زیاد با ۱۰ کیلومترمربع (۱۲ درصد)، زیاد ۲۴ کیلومترمربع (۲۹ درصد)، متوسط ۵/۳۲ کیلومترمربع (۵/۳۹ درصد)، کم ۱۴ کیلومترمربع (۱۷ درصد) و بسیار کم ۲ کیلومترمربع (۵/۲ درصد) تقسیم کرد. بررسی نقشه نهایی با رویکرد آمایشی نشان داد که شهر سردرود به دلیل قرارگیری در مجاورت رودخانه و ساخت وساز در اطراف، مستعد وقوع سیل بوده و لازم است در طرح های آمایش سرزمین و مدیریت کاربری اراضی مورد توجه جدی قرار گیرد.
۵۲.
مهاجرت و پناهندگی موضوعی جهانی است که تبعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی برای جامعه مقصد و مهاجران دارد. این پژوهش ورود، خروج و حضور اتباع عراقی و افغانی در استان های خراسان رضوی و کرمانشاه را بررسی می کند. داده ها شامل منابع کتابخانه ای و پرسشنامه میدانی از ۲۰ کارشناس و ۲۴۲ شهروند بود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با استفاده از استدلال استقرایی و آزمون تی مستقل است. نتایج نشان داد اتباع عراقی عمدتاً در دو دوره وارد ایران شده و پس از بازگشت به کشور خود، جمعیت محدود در کرمانشاه ذوب شده اند؛ در حالی که در خراسان رضوی، اتباع افغانی در چهار دوره به طور تدریجی وارد شده و در شهرها و مهمان شهرها سکونت یافته اند. آزمون تی مستقل تفاوت معناداری در تأثیر اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی-سیاسی اتباع بین دو استان نشان داد (p<0.05)، به طوری که تأثیرات در خراسان رضوی چشمگیرتر است. علل این تفاوت ها شامل پایان پناهندگی اتباع عراقی، محدودیت سکونت افغانی ها در کرمانشاه و حل شدن جمعیت عراقی در جامعه محلی است.
۵۳.
امنیت ملی در توانایی یک کشور در دفع تهدیدهای خارجی ضد حیات سیاسی یا منافع ملی خود نمود می یابد؛ بنابراین، امنیت ملی هدف و استراتژی روش حفظ آن است. منظور از استراتژی امنیت ملی، سیاستها و الگوهایی است که از طریق آن، کشور درصدد فراهم آوردن شرایط لازم برای تأمین امنیت ملی خود می باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی ضرورت توجه به مخاطرات محیطی در استراتژی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بوده است. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و با مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. فرضیه پژوهش این است که مخاطرات محیطی و مخصوصاً مخاطرات انسانی و آسیب هابی اجتماعی در استراتژی امنیت ملی جمهوری اسلامی مورد غفلت واقع شده است. نتایج نشان می دهد که مخاطراتی همچون مخاطرات محیطی، مخاطرات داخلی و خارجی، مخاطرات انسانی، مخاطرات منابع و مخاطرات سایبری و شبکه اجتماعی بیشترین مخاطراتی هستند که می توانند در استراتژی امنیت ملی نقش داشته باشند. قطعاً توجه و برنامه ریزی و اجرای سیاست های نظارت، دربرگیری، حفاظت، کاهش و مقابله با طیف وسیعی از مخاطرات محیطی به افزایش امنیت ملی خواهد انجامید و زمینه افزایش توسعه و پیشرفت کشور را به دنبال خواهد داشت که این وظیفه و این امر مهم باید در تدوین استراتژی امنیت ملی مورد توجه قرار گیرد.
