درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش با هدف کلی تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایتمندی گردشگران مناطق روستایی از غذای محلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی گردشگران مناطق روستایی شهرستان شوشتر بود. با استفاده جدول کرجسی و مورگان 400 نفر از گردشگران روستایی با روش نمونه گیری تصادفی برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین متغیرهای تجربه فرهنگی، عوامل هیجانی، جذابیت حسی، نگرانی های بهداشتی، نگرش نسبت به غذای محلی، هنجارهای ذهنی، عوامل بین فردی، خودکارآمدی و دل بستگی به غذای محلی با رضایت گردشگران رابطه معنی داری دارد. این در حالی است که بین رضایت از غذای محلی و متغیرهای سن، درآمد، بعد خانوار، تحصیلات، جنسیت، شغل و نوهراسی غذایی رابطه معنی داری از نظر آماری یافت نشد. نتایج ضریب رگرسیون نشان داد که پنج متغیر نگرش نسبت به غذای محلی، هنجار ذهنی، خودکارآمدی، خطرات بهداشتی و دل بستگی به غذای محلی توانستند 5/70 درصد از تغییرات متغیر وابسته تحقیق یعنی رضایت گردشگران از غذای محلی را تبیین نماید.

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های اصلی قرن حاضر، اثرات قابل توجهی بر سیستم های غذایی جهانی گذاشته است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور نظام مند، به بررسی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیمی می پردازد. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده ضعف چارچوب های موجود در مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار است. بنابراین هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوبی بر شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم و ارائه یک تصویر کلی از چگونگی تأثیر بد سازگاری غذایی بر تغییرات اقلیمی است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنیادی است، و با رویکرد مرور نظام مند ادبیات مرتبط با امنیت غذایی، تغییرات اقلیمی و بد سازگاری اقلیمی در فاصله سال های 2013 تا 2023، با استفاده از پنج کلیدواژه (Climate Change، Food security، Food insecurity، Climate maladaptive و Water) مشخص و از سه پایگاه فارسی (Magiran،Noormags و SID) و چهار پایگاه لاتین (google Scholar,Sincedirect، Wiley و Pubmed) اطلاعات، جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی، تحلیل نهایی روی 127 مقاله انجام شد. با تحلیل مقاله ها به منظور شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم، چهار مؤلفه شامل سیاست گذاری ها، عوامل اقتصادی، ردپای کربن و ردپای آب مؤثر مشخص شدند، که این عوامل می توانند بر بد سازگاری اقلیمی تأثیر بگذارند و اگر سیاست به درستی اجرا شوند و راهبردها رو با توجه به فرهنگ هر جامعه به کار ببرند. در نهایت می توانند باعث کاهش آسیب ها، افزایش امنیت غذایی، کاهش گازهای گلخانه ای و سازگاری در برابر تغییرات اقلیمی شود.

در سال های اخیر مهاجرت معکوس به اجتماعات روستایی و نواحی پیراشهری به عنوان یک پدیده نوین درایران مطرح شده است. برخی از پژوهشگران در سال های اخیر بر روی انگیزه های مهاجران، علل و پیامدهای این پدیده تمرکز کرده اند. هدف این پژوهش، شناسایی علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به اجتماع روستایی در ایران با بهره گیری از رویکرد سنتزپژوهی( فراترکیب) است. واحد تحلیل در این پژوهش، مقاله های علمی – پژوهشی فارسی زبان با نمونه مطالعاتی داخلی است که در پایگاه اطلاعاتی نظیر Noormags، Magiran، SID، ISC، گوگل اسکالر، سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی و علم نت، در دوره زمانی(1403-1390)  یافت شده اند. با جستجو در پایگاه های  اطلاعاتی فوق 61 مقاله یافت شد که با استفاده از برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی (CASP)، میزان روایی این مقالات مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت به 35 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه وتحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که 7 مؤلفه و 32 مفهوم در شکل گیری مهاجرت معکوس مؤثر بوده اند که مهم ترین آن ها  وضعیت  شغلی و میزان درآمد  بوده است. پیامدهای مهاجرت معکوس نیز در7 مؤلفه و 27 مفهوم طبقه بندی شده اند که  ایجاد شغل و درآمد و واردکردن تسهیلات مختلف به روستاها، رشد کارآفرینی و توسعه اقتصادی  از جمله مهم ترین پیامدهای این پدیده است. یافته های این تحقیق می تواند مورداستفاده پژوهشگران، برنامه ریزان و مدیران جهت شناخت و برنامه ریزی بهتر این پدیده قرار گیرد.

مقدمه: با ادامه افزایش جمعیت شهری، کلان شهرها، به طور فزاینده ای به استراتژی های حکمرانی هوشمند برای مقابله با چالش های چند وجهی مدیریت شهری مدرن روی می آورند. به همین علت این پژوهش سعی دارد با استفاده از نرم افزار VOS Viewer روندهای پیچیده و نوظهور در حکمرانی هوشمند را بررسی نماید. به عبارت دیگر هدف این مطالعه ارائه یک نمای کلی جامع از چشم انداز در حال تحول تحقیقات حکمرانی هوشمند، شناسایی مضامین کلیدی، نویسندگان تأثیرگذار و کلیدواژه های برجسته در ادبیات است. داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی و  تحلیلی و با استفاده از روش هم استنادی صورت گرفته است. داده های مورد نیاز از پایگاه های اطلاعاتی علمی مانند Scopus و Web of Science تهیه و با استفاده از نرم افزار VOS Viewer آنالیز و تحلیل شده اند. استراتژی جستجو، برای به تصویر کشیدن ادبیات مرتبط با پایداری شهری، شهرهای هوشمند و موضوعات مرتبط با حکمرانی در شهرهای هوشمند بوده است و کلمات کلیدی برای در بر گرفتن طیف وسیعی از موضوعات از جمله، شهر هوشمند، حکمرانی شهری، پایداری و شهرسازی انتخاب شده اند. پارامترهای جستجو به گونه ای اصلاح شدند که شامل انتشارات از سال 2021 تا 2024 باشد تا آخرین پیشرفت ها و روندها در این زمینه را به تصویر بکشند. تجزیه و تحلیل همزمانی کلمات کلیدی، خوشه بندی کلمات کلیدی، تجسم و تفسیر و تجسم چگالی/تراکم مراحل انجام کار جهت رسیدن به هدف تحقیق بوده اند.  یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که تأکید روزافزون بر ادغام فناوری های پیشرفته مانند اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی (AI)، و تجزیه و تحلیل داده های بزرگ در شیوه های مدیریت شهری از الزامات و روندهای رو به رشد در تحقیقات و مطالعات است. همچنین تغییرات قابل توجهی در تمرکز پژوهش ها بر روی چارچوب های در حال تحول حاکمیت که تصمیم گیری مبتنی بر داده و مشارکت شهروندان است دیده می شود. از طرفی ظهور راه حل های جدید با هدف افزایش پایداری، انعطاف پذیری و کارایی در محیط های شهری قابل مشاهده است که توجه بیشتر به پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی فناوری های هوشمند را مد نظر قرار می دهند.  نتیجه گیری: نشان دهنده عدم رضایت شهروندان است که در این رابطه مسئولان شهری باید با به کارگیری نظرات افراد در عرصه مدیریتی و سیاست گذاری ها، زمینه را برای افزایش رضایت از زندگی در شهر فراهم نمایند.

ذرات معلق یکی از مهم ترین مسیرهای مواجهه انسان با انواع آلودگی های محیطی به ویژه فلزات سنگین است. هدف از این مطالعه بررسی همبستگی بین عناصر سنگین Co، Cd، Cr، Zn و Pb و ذرات  PM 10 و ارزیابی ریسک سلامت آن ها در شهر زابل است. در این تحقیق جهت شناسایی و تعیین غلظت عناصر سنگین مورد نظر، 60 نمونه گرد و غبار با استفاده از دستگاه های نمونه بردار TCR در زمان رخداد طوفان ها و بادهای 120 روزه از اواخر اردیبهشت تا اواسط شهریور در شهر زابل تهیه شد. سپس پنج عنصر کروم، روی، سرب، کبالت و کادمیوم توسط دستگاه ICP-OES تحلیل شدند. جهت بررسی همبستگی بین عناصر سنگین گرد و غبار و غلظت ذرات PM 10 از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد بین فلز کروم و غلظت PM 10 بیشترین همبستگی معنی دار وجود دارد. میانگین غلظت ذرات PM 10 در شهر زابل نشان دهنده وضعیت بحرانی این شهر است، همچنین نتایج میانگین شاخص ریسک اکولوژیکی(ER) برای فلزات سنگین مورد مطالعه در نمونه های گرد و غبار به صورت Zn>Pb>Cd>Cr بوده و روند کاهشی دارد. از طرفی بیشترین و کمترین میزان خطر غیر سرطان زایی در گروه سنی کودکان برای فلزات سنگین مطالعه شده به ترتیب 2- 10×14/1 و 16- 10×25/8 (mg/kg) و در گروه سنی بزرگسالان 3- 10×23/1 و 15- 10×42/3 (mg/kg) بوده و بیشترین مقدار مربوط به فلز کادمیوم و کروم به دست آمد. میانگین غلظت فلزات سنگین در گرد و غبار شهرستان زابل نشان داد که شهر زابل از فلزات سنگین آلوده است. این غلظت فلزات می تواند به عوامل مختلفی، از جمله برداشت و انتقال عناصر از تالاب خشک هامون، انتشار ذرات PM 10 به وسیله بادهای 120 روزه از سمت مناطق شمال و شمال شرقی یا عرض های بالاتر، فعالیت های صنعتی، ترافیک شهری و میزان جمعیت مربوط باشد.

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر درگیری مصرف کننده با برچسب های سبز بر قصد خرید محصولات بسته بندی شده پایدار با میانجی گری نگرش سبز (موردمطالعه: مصرف کنندگان آب معدنی شهر گرگان) بود. جامعه آماری پژوهش حاضر مصرف کنندگان آب معدنی شهر گرگان بودند. نمونه آماری 210 نفر بودند که بر اساس روش نمونه گیری معادلات ساختاری محاسبه شده و با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد. این پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی پیمایشی است و جمع آوری اطلاعات با پرسشنامه طیف پنج گزینه ای لیکرت گردآوری شد. روایی پرسش نامه با استفاده از روایی همگرا (میانگین واریانس استخراج شده) و روایی واگرا (تکنیک های معیار فورنل و لاکر، آزمون بار عرضی و نسبت هتروترت - مونوتریت) مورد ارزیابی قرار گرفت. پایایی آن نیز با آلفای کرونباخ، پایایی همگون و پایایی مرکب مورد تأیید قرار گرفت. به صورتی که پایایی متغیرهای پرسشنامه بالاتر از (7/0) ارزیابی شد. در انتها داده های حاصل از پرسش نامه با استفاده از آزمون های آماری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. اثر مستقیم درگیری مصرف کننده با برچسب های دوستدار محیط زیست بر قصد خرید محصولات غذایی بسته بندی شده پایدار برابر با 189/0 و اثر غیرمستقیم از طریق نگرش به خرید محصولات سبز برابر با 186/0 بود. اثر مستقیم درگیری مصرف کننده با برچسب های دوستدار محیط زیست بر نگرش به خرید محصول سبز 447/0 و اثر مستقیم نگرش به خرید محصول سبز قصد خرید محصولات غذایی بسته بندی شده پایدار برابر با 416/0 بود. این فرضیات با توجه به عدد معناداری مورد تأیید قرار گرفتند.

در جهان معاصر، لزوم توجه همه جانبه به مسائل و بحران های محیط زیستی از سوی تمام افراد بشر، حتی کودکان و نوجوانان، بیشتر احساس می شود. ما انسان های برآمده از نظام های تربیتی، بخش مهمی از تعادل چرخه های زیستی را از بین برده و شرایط را بحرانی کرده ایم، پس باید با توجه به آشفتگی های موجود در نظام های آموزشی، مسیری تازه در تربیت شهروندان محیط زیستی بگشاییم. هدف پژوهشگران از انجام این پژوهش، طراحی بسته آموزش محیط زیستی با تمرکز بر شهروندی محیط زیستی در مقطع ابتدایی در استان کهگیلویه وبویراحمد است. دراین راستا، با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با سیزده نفر از مربیان، فعالان و خبرگان آموزش محیط زیستی که بر مبنای نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، داده های لازم گردآوری شدند. سپس با روش تحلیل محتوای عرفی و بر اساس کدگذاری چهار مرحله ای، به سه پرسش 1. در طراحی و تدوین این بسته آموزشی برای زیست بوم منطقه کهگیلویه وبویراحمد، چه هدف هایی در قلمروهای شناختی، عاطفی و عملکردی مدنظر قرارمی گیرد؟ 2. در دستیابی به اهداف مدنظر، چه مواد و محتوای آموزشی باید انتخاب، طراحی و تدوین شود؟ و 3. روش های یاددهی و یادگیری محتوای این بسته آموزشی چیست؟ پاسخ داده شد. درنهایت یک بسته پیشنهادی 16 ساعته بر اساس مقولات به دست آمده، طراحی، تدوین و به صورت آزمایشی اجرا شد. نتایج نشان داد که علاوه بر مقوله های به دست آمده در اهداف شناختی، عاطفی و عملکردی، روش ها و محتوا، توجه به اموری مانند ویژگی های مربی، مبانی اصلی فرایند طراحی و بررسی عوامل زمینه ای نیز در اجرا و بازبینی این بسته آموزشی مهم است که باید مستمر و با نگاهی تحولی به اصلاح، ویرایش و بازطراحی بسته آموزشی پرداخته شود.

بحران کرونا اپیدمی فراگیر؛ بر ساختار، برنامه ریزی، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شهرهای گردشگر پذیر تأثیر گذاشته و تداوم آن مدیریت شهری در ایران و شهر اردبیل منفعل کرد. هدف کلی پژوهش تبیین پیامدهای بحران کرونا روی مقاصد گردشگری شهری اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش، رویکرد استقرایی-قیاسی است. پژوهش از نوع شناختی - تحلیلی و از منظر روش و ماهیت از نوع تحلیل پس رویدادی است. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصین حوزه گردشگری و شهری محدوده موردمطالعه است. برای تحلیل داده ها از آزمون T-test و Friedman test و شبیه سازی روابط علی- معلولی در محیط Vensim صورت گرفت. یافته های به دست آمده نشان داد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل؛ قبل و پس از دوره کرونا دچار تغییرات ناشی از بحران کرونا شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه گردشگری در دو دوره را نشان می دهد که این مهم از طریق کاهش رتبه اهمیت در دوره حین و پس از کرونا نمایان است. هم چنین تحلیل عناصر ثانویه گردشگری نشان داد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دوره حین و پس از کرونا به ترتیب شامل وضعیت دسترسی به مهمان سراها و هتل ها، ویژگی های ظاهری و چشم اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل ونقل حوزه گردشگری شهر اردبیل، اطلاع رسانی دقیق و غیره است که متفاوت از دوره قبل کرونا است. هم چنین نتایج شبیه سازی روابط علی- معلولی نشان داد که دو حلقه R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی بر هم داشته و روندی میانجی و واسطه ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه را نیز نمایان می سازد.

شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با «پارادوکس توریسم و تروریسم» یا «ترور و تور» عجین شده، لیکن تبیین علل وفاداری گردشگران پزشکی از سیستان و بلوچستان به کشور پاکستان ضرورت دارد. این پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها با روش پیمایشی (پرسشنامه محقق ساخته، بعضاً مصاحبه و مشاهده مشارکتی) با روش نمونه برداری تصادفی انجام شده و قلمرو پژوهش، شهرهای تربت، پنجگور، کراچی و کویته پاکستان و 26 شهرستان جنوب شرق ایران بود. تحلیل داده ها با تعداد 9 مدل استنباط آماری ناپارامتریک، انجام شده است. سؤال های اصلی تحقیق از گردشگران پزشکی، معطوف به تصویر ذهنی عاطفی (احساسی، ادراکی)، تصویر ذهنی شناختی (آگاهی منطقی، عقلانی از هزینه ها)، تصویر ذهنی رفتاری (سفر مجدد، وفاداری و توصیه به دیگران) از شهرهای مقصد گردشگری پزشکی در پاکستان بود. نتایج نشان داد؛ 67% پاسخگویان، هزینه های پزشکی و 59% هزینه اقامت و غذا را کم، خیلی کم تا متوسط دانسته اند. ضمناً میزان رضایت پاسخگویان از «نوبت ویزیت دکتر، تشخیص درست پزشکان و اطمینان به نتیجه نهایی درمان»، به ترتیب: 80% و 79% و 79% بوده است. یافته ها بیانگر تأیید احساس رضایت ادراکی و عاطفی از شخصیت برند مقصد و مطلوبیت تصویر شناختی (عقلایی و حسابگرانه) از مقصد گردشگری و رضایت از دستاورد نهایی (به مثابه عامل وفاداری و توصیه به دیگران) بود. از پی این یافته ها، عوامل شالوده ای جذب گردشگران پزشکی به پاکستان، (علیرغم پدیده تروریسم و توریسم)، وجود خویشاوندان نسبی، سببی و هم ولایتی در شهرهای کراچی، پنجگور، تربت و کویته، سازگاری شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با شخصیت غالب اهالی جنوب سیستان و بلوچستان (زبانی، قومیتی، مذهبی، سطح توسعه، باورها و الگوهای رفتاری) بود.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوری های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و واقعیت ترکیبی در ارتقای کیفیت طراحی شهری تبیین سازوکار تأثیر این فناوری ها بر فرآیندهای شناختی و خلاقانه طراحی انجام شد. رویکرد پژوهش کمی، از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق پرسشنامه جمع آوری و با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته اند. در مدل پژوهش، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده اند. متغیرهای واقعیت ترکیبی، تجسم فضایی، تجربه غوطه ور و تعامل طراحی به عنوان سازه های میانجی، نقش انتقال اثر فناوری ها به فرآیندهای خلاقانه طراحی را بر عهده دارند. همچنین خلاقیت در طراحی و پرورش ایده به عنوان متغیرهای پیش بین نهایی در ارتقای کیفیت طراحی شهری در نظر گرفته شده اند. براساس یافته های پژوهش، واقعیت مجازی دارای اثر کل ۰٫۴۴ و واقعیت افزوده دارای اثر کل ۰٫۳۹ بر کیفیت طراحی شهری هستند که بخش مهمی از این تأثیر از طریق متغیرهای میانجی منتقل می شود. در میان متغیرهای مدل، خلاقیت در طراحی با ضریب مسیر ۰٫۵۳ قوی ترین اثر مستقیم را بر کیفیت طراحی شهری نشان داد، در حالی که تعامل طراحی نیز با ضریب ۰٫۴۲ نقش مهمی در بهبود فرآیند طراحی ایفا می کند. نتایج نشان داد که حدود ۰٫۷۳ از واریانس کیفیت طراحی شهری توسط متغیرهای مدل تبیین می شود که بیانگر قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. به طور کلی، یافته های این تحقیق نشان می دهد که به کارگیری فناوری های واقعیت توسعه یافته از طریق تقویت تجربه غوطه ور، تجسم فضایی، تعامل طراحی و پرورش ایده های خلاقانه می تواند به ارتقای کیفیت تصمیم گیری های طراحی و بهبود کیفیت محیط های شهری منجر شود.

صنعت گردشگری ایران با وجود دارایی های فرهنگی و طبیعی غنی، در شرایط رقابت جهانی و تحولات فناورانه سریع، نیازمند رویکردهای نوین در مدیریت بازاریابی است. ظهور فناوری متاورس به عنوان یک فضای تعاملی و غوطه ور مجازی، فرصتی بی سابقه برای بازتعریف تجربه گردشگر، گسترش بازارهای هدف و ارتقای برند مقاصد فراهم کرده است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی مدیریت بازاریابی صنعت گردشگری ایران مبتنی بر فناوری متاورس و با رویکرد سناریونویسی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و داده ها با استفاده از تکنیک دلفی و تحلیل ساختاری (MICMAC) جمع آوری و تحلیل شدند. در مرحله اول، 29 شاخص مؤثر در شش حوزه فناوری، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، سیاسی-نهادی، زیست محیطی و بازاریابی شناسایی گردید. سپس با استفاده از نرم افزار MICMAC، 14 پیشران کلیدی استخراج شدند. یافته ها نشان می دهد که پیشران های اصلی عبارتند از: سیاست های دولتی حمایتی (امتیاز 1189)، سطح نفوذ فناوری های متاورس (1149)، نگرش جامعه به هویت های دیجیتال (1070)، توان مالی بخش خصوصی و دولتی (1057) و تجربیات مجازی مبتنی بر Digital Twin (985). این یافته ها بیانگر آن است که موفقیت متاورس گردشگری در ایران بیش از آن که به فناوری وابسته باشد، به حمایت نهادی، پذیرش فرهنگی و توان مالی بستگی دارد. در نتیجه، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تدوین چارچوب قانونی شفاف، سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، توسعه محتوای بومی و تقویت همکاری بین بخشی، زمینه ساز بهره برداری پایدار و رقابتی از این فناوری نوظهور در صنعت گردشگری کشور شوند. این پژوهش ضمن پر کردن شکاف نظری در حوزه متاورس گردشگری در ایران، چارچوبی عملیاتی برای تصمیم گیرندگان و فعالان این صنعت ارائه می دهد.

تصور و ساخت کالبد معماری، یکی از کلیدی ترین مراحل در فرآیند طراحی است که به شدت تحت تأثیر عوامل محیطی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل جغرافیایی و محیطی (متغیر مستقل) بر شکل گیری کالبد ساختمان (متغیر وابسته) در مجتمع مسکونی «زیست جزایر» واقع در شهر جدید صدرا انجام شده است. این تحقیق در پی آن است تا با شناسایی دقیق این عوامل، راهکارهایی برای ارتقای کیفی کالبد معماری در پروژه های مسکونی منطقه ارائه دهد. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و ماهیت آن پیمایشی است. در بخش کیفی، مبانی نظری موضوع استخراج و در بخش کمی، با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته، دیدگاه ساکنان مورد ارزیابی قرار گرفت. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۳۶۹ نفر تعیین و پرسشنامه ها به روش تصادفی ساده توزیع گردید. جهت واکاوی داده ها و سنجش همبستگی میان متغیرها، از آزمون آماری پیرسون استفاده شد. یافته های پژوهش ضمن تأیید رابطه معنادار میان عوامل محیطی و کالبد ساختمان، نشان می دهد که طراحی معماری در این منطقه باید پیوند ناگسستنی با شرایط اقلیمی، مختصات جغرافیایی، میزان رطوبت، بارندگی و مصالح بوم آورد داشته باشد. نتایج حاکی از آن است که بهره گیری هوشمندانه از انرژی های طبیعی، خرد اقلیم ها و پتانسیل کوران هوا در کنار مقابله با بادهای مزاحم و نوسانات دمایی از طریق تدابیر معمارانه، نقشی تعیین کننده در تأمین آسایش ساکنان دارد. در نهایت، تقویت راهبردهای طراحی مبتنی بر جغرافیا می تواند منجر به بهبود کیفیت زیست و پایداری کالبدی مجتمع های مسکونی در شهرهای جدید گردد.

در این بررسی خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بوته، عملکرد و اجزای عملکرد دانه، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت و عملکرد روغن مورد ارزیابی قرار گرفتند. این آزمایش به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف حذف کل برگ ها، یک سوم فوقانی، تحتانی، میانی و بدون حذف برگ و سه رقم مگاسان، هایسان 36 و آذرگل بر خصوصیات مختلف از جمله عملکرد و اجزای عملکرد روغن آفتابگردان در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه، ایران در سال های 2015 و 2016 انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا گردید. طبق نتایج حاصله بین سطوح مختلف حذف برگ، اجزای عملکرد و صفات مورد ارزیابی اختلاف معنی داری داشتند. همچنین بین رقم های مورد کاشت از نظر صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت، وزن 1000 دانه، درصد پوکی دانه، شاخص برداشت و عملکرد دانه و روغن تفاوت معنی داری از نظر آماری مشاهده نشد. در این آزمایش اثر متقابل سطوح مختلف حذف برگ و رقم کاشت با صفات مورد ارزیابی به غیر از قطر طبق، شاخص کلروفیل، شاخص برداشت، تعداد دانه در طبق و وزن 1000 دانه معنی دار نبود. بیشترین اثر مستقیم و مثبت را وزن 1000 دانه و کمترین اثر مستقیم را قطر طبق داشتند. نیز همبستگی مثبت و بالای تعداد دانه در طبق با عملکرد دانه و روغن احتمالا از اثرهای مثبت و قوی آن از قطر طبق و وزن 1000 دانه بود. تعداد دانه پر در طبق ، وزن 1000 دانه و قطر طبق بیشترین اثرات مستقیم را بر عملکرد دانه و روغن داشت. در نهایت با در نظر گرفتن شرایط انجام این آزمایش، در مرحله گل دهی آفتابگردان آسیب برگ های بالایی بخصوص برگ های میانی توسط عوامل زنده و غیر زنده عملکرد دانه و روغن را کاهش می دهد.

دفاتر تسهیلگری باهدف بازآفرینی محلات ناکارآمد شهر مشهد از سال 1398 آغاز به کار نموده اند اما عوامل متعددی منجر به ناکارآمدی این دفاتر و کاهش تحقق اهداف بازآفرینی شده است. بنابراین این پژوهش باهدف طراحی مدل تأثیرگذاری رویکرد تسهیلگری در فرایند بازآفرینی محلات شهری و پیراشهری مشهد، از رویکرد معادلات ساختاری در نرم افزار SmartPLS و روش توصیفی تحلیلی بهره مند شده است. جامعه آماری شامل 100 نفر از مدیران ارشد و میانی شهرداری است که به روش خوشه ای محض نمونه گیری شده اند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای محقق ساخته شامل 100 متغیر است که درقالب 5 بعد دسته بندی شده است: 1.میزان آشنایی مدیران با فرایند تسهیلگری، 2.عملکرد دفاتر تسهیلگری، 3.رضایت از عملکرد دفاتر تسهیلگری، 4.میزان موافقت با دفاتر تسهیلگری و 5.میزان اثرگذاری و اثرپذیری آن ها. در راستای تحقق هدف پژوهش، ابتدا نظرات نمونه موردبررسی درباره متغیرهای تأثیرگذار در پژوهش جمع آوری و سپس وارد مدل معادلات ساختاری شده اند. نتایج مستخرج از مدل نشان داد که میزان آشنایی شورای اداری با فرایند تسهیلگری به عنوان متغیر مستقل قدرت اثر بیشتری بر ارزیابی عملکرد آن ها از دفاتر تسهیلگری به عنوان متغیر میانجی دارد و تأثیرگذاری دفاتر تسهیلگری به عنوان متغیر وابسته، بیش تر از ارزیابی عملکرد دفاتر توسط شورای اداری تأثیر می پذیرد. با توجه به ضرایب همبستگی به دست آمده و میزانR2، میزان آشنایی با رویکرد تسهیلگری می تواند به میزان 2/51 درصد از ارزیابی عملکرد مدیران نسبت به رویکرد تسهیلگری را مشخص کند. از طرف دیگر متغیرهای میانجی می توانند 6/51 درصد از میزان اثرگذاری دفاتر تسهیلگری را از دیدگاه مدیران شهری پیش بینی نمایند.

پدیده ادغام روستاها در شهر، که در برخی مناطق به عنوان دهکده های شهری شناخته می شود، ناشی از شهرنشینی سریع و توسعه بی برنامه شهری است. این ادغام اغلب پیامدهای متنوعی را در حوزه های زیست محیطی، کالبدی، اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد. پژوهش حاضر به تحلیل پیامدهای فضایی ناشی از ادغام روستای ملکش در شهر بجنورد پرداخته و این موضوع را در چارچوب تعاملات بین دو نظام سکونتگاهی شهری و روستایی بررسی کرده است. برای این منظور، از تحلیل های آماری و فضایی بهره گیری شده است. در این تحقیق، داده های مربوط به شاخص های منتخب در محدوده بافت روستایی و شهری تجمیع و به صورت فضایی تحلیل شده اند. روش های آماری مورداستفاده شامل آزمون t، همبستگی پیرسون، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، تحلیل لکه های داغ و سرد و شاخص موران بوده اند. نتایج نشان می دهد که پیامدهای کالبدی و فضایی ادغام این روستا در دو سطح بررسی شده است: تأثیر مورفولوژی زراعی و باغی روستا بر گسترش شهری و چالش های ناشی از تقابل بافت روستایی و شهری. هسته های روستایی علاوه بر کمک به هویت سازی در بافت جدید شهری، به دلیل توسعه غیرمنظم و تأثیر ساختار فضایی مورفولوژی های زراعی و باغی، باعث شکل گیری بافت های نامنظم و نفوذناپذیر شده اند. این نفوذناپذیری، همراه با جمعیت پذیری و تراکم ساختمانی بالای شهر بجنورد، مشکلاتی مانند ترافیک و موانع امدادرسانی در مواقع بحران را به وجود آورده است. همچنین، تقابل بافت شهری و روستایی، تعادل کالبدی-فضایی را در منطقه بر هم زده و کانون های ناهمگونی ایجاد کرده است. براساس تحلیل لکه های داغ و سرد و شاخص موران، تأثیر عوامل کالبدی بیش از سایر ابعاد بوده و این عوامل نقشی کلیدی در روند ادغام روستا به شهر ایفا کرده اند.

در سال های اخیر، توسعه شهرهای جدید به منظور کاهش فشار جمعیتی از کلان شهرها، توزیع عادلانه خدمات و ایجاد تعادل فضایی، به یکی از سیاست های کلیدی در نظام برنامه ریزی شهری ایران تبدیل شده است. بااین حال، اغلب این شهرها به دلیل ضعف در پیوندهای اقتصادی، ناکارآمدی زیرساختی و نبود فرصت های شغلی پایدار، به سکونت گاه هایی وابسته و غیرمولد تبدیل شده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری توسعه کارآفرینی مؤثر در پایداری شهرهای جدید، مطالعه موردی شهر جدید پرند را در دستور کار قرار داده است. روش تحقیق ترکیبی و از نوع توصیفی–تحلیلی و اکتشافی–تبیینی است. در مرحله کیفی، از تحلیل مضمون برای استخراج مضامین زیست بوم کارآفرینی با مشارکت ۲۰ نفر از خبرگان استفاده شد و شش مضمون اصلی با ۲۸ شاخص استخراج گردید. در مرحله کمی، داده های حاصل از پرسش نامه با مشارکت ۳۸۴ نفر از ساکنان پرند، با استفاده از نرم افزارهای SPSS و LISREL تحلیل شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی و مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که ساختارهای نهادی و سیاست های حمایتی، رهبری محلی و کنشگری جمعی، مؤثرترین عوامل در تقویت زیست بوم کارآفرینی و ارتقای پایداری شهری هستند. همچنین، چالش وابستگی اقتصادی و ضعف هویت شهری، به عنوان موانع ساختاری توسعه کارآفرینی محلی شناسایی شدند. پژوهش بر ضرورت یکپارچه سازی مداخلات نهادی، زیرساختی و فرهنگی در طراحی سیاست های توسعه ای شهرهای جدید تأکید دارد و چارچوبی مفهومی برای ارتقای کارآفرینی پایدار در شهرهای نوظهور کشور ارائه می کند.

نیاز به تأمین مسکن به خصوص برای اقشار کم درآمد، موجب اجرای طرح های مختلفی توسط دولت شده است که اخیراً با عنوان نهضت ملی مسکن در توسعه هایی منفصل اجرا می شود. هدف از پژوهش حاضر، آسیب شناسی توسعه های منفصل شهری با تأکید بر پروژه های نهضت ملی مسکن است که با استفاده از مطالعات اسنادی و میدانی و روش توصیفی- تحلیلی، کمی و تکنیک آینده پژوهی انجام شده است. در این راستا، پس از مطالعات اسنادی، ابتدا با 4 نفر از متخصصان آشنا به مفاهیم توسعه های منفصل و پروژه های نهضت ملی مسکن مصاحبه شد و با تکنیک گلوله برفی این مصاحبه ها تداوم یافت. باوجودآنکه به نظر می رسید در مصاحبه 12 اشباع نظری حاصل شده است، این مصاحبه ها تا نفر 14 ادامه یافت تا شاخص های آسیب رسان به توسعه های منفصل تدقیق شوند. سپس، بر اساس جامعیت دیدگاه ها و آمادگی برای همکاری، 9 نفر از اعضای تیم دلفی انتخاب و پرسشنامه های دلفی میان آن ها توزیع شدند. یافته های پژوهش با تحلیل نرم افزار میک مک نشان داد که 8 عامل «تغییر هویت معماری سنتی مساکن»، «عدم توجه بر اختلاط کاربری ها»، «عدم احساس تعلق مکانی و حس مکان»، «تقابل فرهنگی ساکنان»، «پایین بودن نرخ اشتغال و فرصت های شغلی»، «بی توجهی به زیرساخت های حمل ونقل کارآمد»، «عدم توسعه زیرساخت های الکترونیک نظیر متاورس، شهر هوشمند و...» و «بی توجهی به خواست و مشارکت مردم در راستای ارتقاء ظرفیت اداری» عوامل کلیدی هستند که آسیب های جدی به توسعه های منفصل شهر آینده وارد می کنند. نهایتاً بر مبنای این شاخص ها، راهکارهای رفع این آسیب ها تبیین شده است.

گردشگری رویداد-محور به عنوان شاخه ای نوین از گردشگری فرهنگی، ظرفیت های چشمگیری برای توسعه پایدار جوامع محلی، حفظ میراث ناملموس، و تقویت هویت فرهنگی دارد. در این چارچوب، آیین های بومی همچون مراسم پیرشالیار در منطقه اورامانات کردستان، نمونه ای برجسته از رویدادهای آیینی هستند که می توانند نقش محوری در جذب گردشگران، ایجاد درآمد محلی، بازنمایی هویت تاریخی ملی و تقویت پیوندهای اجتماعی ایفا کنند. این مقاله با هدف تحلیل ابعاد تأثیر مراسم پیرشالیار بر توسعه گردشگری رویداد-محور، به بررسی عناصر آیینی، زمینه های فرهنگی-تاریخی، نقش مشارکت مردمی و بازنمایی رسانه ای آن می پردازد. روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) بوده و از داده های اسنادی و کتابخانه ای، مصاحبه های نیمه ساخت یافته با مسئولان و بازدیدکنندگان، و تحلیل محتوای منابع تصویری استفاده شده است. بخش کمی نیز برای ارزیابی الگوها و برآورد شاخص های برازندگی، با استفاده از نرم افزار آموس (AMOS) صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که مراسم پیرشالیار با بهره گیری از بار نمادین غنی، ساختار آیینی منسجم، و پیوند عمیق با هویت منطقه ای، توانسته است به عنوان یک جاذبه فرهنگی قابل توجه در سطح ملی و بین المللی مطرح شود و هویت مکانی شهروندان و فضای موجود را تصویرسازی نماید. با این حال، چالش هایی نظیر اختلال در نظم سنتی مراسم و ضعف در زیرساخت های گردشگری و مدیریت رویداد، مانع بهره برداری کامل از ظرفیت های آن شده است. در نهایت، مقاله ضرورت اتخاذ یک رویکرد مدیریتی یکپارچه و مشارکتی برای حفظ اصالت آیین و توسعه زیرساخت های لازم برای گردشگری پایدار در این منطقه را برجسته می سازد.

دستیابی به توسعه پایدار در شهرها به عنوان یک چالش اساسی مطرح است که مورد توافق تمامی پژوهشگران و محققان شهری قرار دارد. با توجه به رشد سریع شهرنشینی و گسترش افقی شهرها، کمبود زمین و افزایش تقاضا برای مسکن، توجه به ابعاد زیست محیطی و کالبدی در طراحی مجتمع های مسکونی ضروری است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی شهر دوگنبدان، که به عنوان یک قطب صنعتی و مهاجرپذیر شناخته می شود، می پردازد. هدف اصلی این تحقیق ارائه مدلی جدید برای بهبود کیفیت ساخت مجتمع های مسکونی با تأکید بر مولفه های توسعه پایدار است. سوال کلیدی پژوهش این است که ابعاد و شاخص های توسعه پایدار چه ارتباطی با ارتقاء کیفیت ساخت مجتمع های مسکونی دارند. اطلاعات این پژوهش از طریق مطالعات اسنادی، مصاحبه ها و پیمایش ها جمع آوری شده و جامعه آماری شامل اعضای نظام مهندسی شهر دوگنبدان است. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و PLS نشان می دهد که فرضیات تحقیق از روایی و پایایی مطلوب برخوردار بوده و اکثر آن ها تأیید شده اند. این نتایج بر اهمیت توجه به ابعاد محیطی و کالبدی در طراحی مجتمع های مسکونی تأکید می کند و می تواند راهگشای تحقق توسعه پایدار در شهر دوگنبدان باشد.

مقاله حاضر به تحلیل تأثیرات متقابل و اغلب متعارض میان رویکردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال نظام بین الملل و اهداف برنامه های توسعه اقتصادی کشور می پردازد. این تحقیق بر این فرضیه استوار است که یک دوگانگی بنیادین میان اصول آرمان گرایانه و استقلال محور سیاست خارجی ایران (مبتنی بر نفی سلطه و حفظ استقلال سیاسی) و الزامات عمل گرایانه توسعه اقتصادی (نیازمند تعامل سازنده، جذب سرمایه و انتقال فناوری از اقتصاد جهانی) وجود دارد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی اسنادی برنامه های توسعه پنج ساله پس از انقلاب، این نتیجه حاصل می شود که راهبردهای مبتنی بر تقابل و تنش در عرصه بین المللی، به طور مستقیم به شکل گیری و تشدید تحریم های اقتصادی گسترده منجر شده است. این تحریم ها به مثابه یک متغیر مداخله گر قدرتمند، با ایجاد محدودیت در دسترسی به منابع مالی، بازارهای صادراتی و تکنولوژی های پیشرفته، تحقق اهداف کلان برنامه های توسعه را به طور سیستماتیک با چالش مواجه ساخته و موجب ناکارآمدی بخشی از سیاست گذاری های اقتصادی شده است. در مقابل، گفتمان هایی نظیر «اقتصاد مقاومتی» به عنوان راهکاری برای کاهش این آسیب پذیری ارائه شده اند، اما خود این رویکرد نیز برای موفقیت کامل، نیازمند سطحی از تعاملات هوشمندانه بین المللی است. برآیند کلی، نشان دهنده یک ناهمسویی ساختاری میان اهداف عرصه سیاست و اقتصاد است که هزینه های فرصت قابل توجهی را بر فرآیند توسعه پایدار ایران تحمیل کرده است.