گردشگری شهری

هوش مصنوعی، یک نیروی دگرگون کننده در گردشگری پزشکی بوده و این بخش را به سمت پیشرفت های جدید سوق داده است. هوش مصنوعی در گردشگری پزشکی نه تنها ارائه درمان های باکیفیت را تسهیل کرده است بلکه تجربه کلی بیماران را نیز ساده و تغییرات قابل توجهی را در پویایی این صنعت ایجاد کرده است به گونه ای که ادغام سیستم های مراقبت بهداشتی هوشمند که از فناوری های هوش مصنوعی بهره می برند، نقشی اساسی در اکوسیستم مراقبت های بهداشتی به ویژه در زمینه نظارت بر گردشگران پزشکی ایفا می کند. علاوه بر این استفاده از هوش مصنوعی به کاهش هزینه های درمان و ساده سازی گردش کار اطلاعات نیز کمک می کند؛ بنابراین به کارگیری فناوری های پیشرفته و هوش مصنوعی، کارایی، اثربخشی و مقرون به صرفه بودن خدمات مراقبت های بهداشتی را افزایش داده است که هم برای ارائه دهندگان و هم برای گردشگران پزشکی سودمند است. ازاین رو، مهم ترین هدف پژوهش پیشِ رو ارائه مدلی در راستای شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر کاربرد هوش مصنوعی در توسعه گردشگری پزشکی شهر اهواز است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر نوع و ماهیت، توصیفی– تحلیلی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر را 50 نفر از خبرگان بخش گردشگری و بخش درمانی تشکیل دادند که به دلیل محدود بودن جامعه، همه افراد به عنوان نمونه انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد که بیشترین وزن را بعد تکنولوژی با امتیاز (2021/0) دارد و بعدازآن بعد اقتصادی با امتیاز (2043/0)، ارتباطی و اطلاع رسانی با امتیاز (2021/0)، زیرساختی با امتیاز (1971/0) و اجتماعی با امتیاز (1864/0) رتبه های دوم تا پنجم را به خود اختصاص داده است.

امروزه مقاصد گردشگری برای دستیابی به توسعه پایدار، می بایست از زیرساخت ها، منابع و مزیت های رقابتی خود در زمینه گردشگری، بهترین استفاده را داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر توسعه زیرساخت های مقاصد گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری طراحی و اجرا شد. از نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیتی توصیفی-تحلیلی و ژرفانگرانه است. از نظر نوع روش، در گروه پژوهش های کمی است. جامعه آماری پژوهش حاضر گردشگران ورودی به شهرستان گرگان بودند. با توجه به این که تعداد حجم جامعه آماری مشخص نبود از فرمول کوکران برای حجم جامعه نامحدود استفاده شد و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت تصادفی ساده بود و به منظور تجزیه وتحلیل داده ای پژوهش از نرم افزارهای spss و Amos استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که با توجه به مقدار ضریب مسیر به دست آمده متغیر کیفیت زیرساخت های گردشگری با ضریب مسیر 48/0 دارای بیشترین تأثیر بر روی متغیر وابسته یعنی رقابت پذیری مجتمع های گردشگری داشته است. نتایج حاصل شده این پژوهش حاکی از آن بود که مؤلفه های حمایت از توسعه زیرساخت های اقامتی، تفریحی، خدماتی و حمل ونقل گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری شهرستان گرگان مؤثر است.

امروزه گردشگری به عنوان یکی از صنایع برجسته جهانی مطرح است که علاوه بر ایفای نقش به عنوان محرک رشد اقتصادی، بستری کلیدی برای ارتقای توسعه پایدار شهری نیز به شمار می آید. باوجوداین، بسیاری از شهرها علی رغم برخورداری از ظرفیت های قابل توجه گردشگری، در بهره گیری از این مزیت ها جهت دستیابی به نتایج پایدار توسعه با دشواری مواجه بوده اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی اثرگذار بر گردشگری در ابعاد مختلف پایداری و بررسی میزان همبستگی میان آن ها در شهر طرقبه انجام شده است؛ شهری که از منابع و امکانات متمایزی برخوردار بوده و قابلیت بهره برداری در مسیر توسعه گردشگری شهری را دارد. از منظر روش شناسی، این تحقیق کاربردی با رویکرد آینده پژوهی و ترکیبی از روش های کمی و کیفی صورت پذیرفته است. در مرحله نخست، عوامل مرتبط از طریق مشاوره با دوازده متخصص گردشگری که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند، شناسایی گردید. در مرحله دوم، با استفاده از پرسشنامه نیمه ساختاریافته، عوامل اصلی مؤثر بر توسعه گردشگری پایدار در طرقبه تعیین و سپس به کمک ماتریس اثرات متقاطع، میزان تأثیرگذاری و وابستگی متغیرها مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های پژوهش بیانگر بی ثباتی در نظام گردشگری طرقبه است و شش عامل اصلی را آشکار می سازد: (۱) رویدادهای فرهنگی نظیر جشنواره ها، نمایشگاه ها، همایش ها و سمینارها؛ (۲) سرمایه گذاری بخش خصوصی؛ (۳) ارتقای رقابت پذیری؛ (۴) توزیع عادلانه امکانات؛ (۵) چارچوب های سیاست گذاری کلان؛ و (۶) گسترش محیط های ساخته شده مرتبط با گردشگری. این عوامل در مجموع نیروهای تعیین کننده ای محسوب می شوند که مسیر توسعه گردشگری پایدار شهر را ترسیم می کنند..

بحران کرونا اپیدمی فراگیر؛ بر ساختار، برنامه ریزی، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شهرهای گردشگر پذیر تأثیر گذاشته و تداوم آن مدیریت شهری در ایران و شهر اردبیل منفعل کرد. هدف کلی پژوهش تبیین پیامدهای بحران کرونا روی مقاصد گردشگری شهری اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش، رویکرد استقرایی-قیاسی است. پژوهش از نوع شناختی - تحلیلی و از منظر روش و ماهیت از نوع تحلیل پس رویدادی است. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصین حوزه گردشگری و شهری محدوده موردمطالعه است. برای تحلیل داده ها از آزمون T-test و Friedman test و شبیه سازی روابط علی- معلولی در محیط Vensim صورت گرفت. یافته های به دست آمده نشان داد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل؛ قبل و پس از دوره کرونا دچار تغییرات ناشی از بحران کرونا شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه گردشگری در دو دوره را نشان می دهد که این مهم از طریق کاهش رتبه اهمیت در دوره حین و پس از کرونا نمایان است. هم چنین تحلیل عناصر ثانویه گردشگری نشان داد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دوره حین و پس از کرونا به ترتیب شامل وضعیت دسترسی به مهمان سراها و هتل ها، ویژگی های ظاهری و چشم اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل ونقل حوزه گردشگری شهر اردبیل، اطلاع رسانی دقیق و غیره است که متفاوت از دوره قبل کرونا است. هم چنین نتایج شبیه سازی روابط علی- معلولی نشان داد که دو حلقه R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی بر هم داشته و روندی میانجی و واسطه ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه را نیز نمایان می سازد.

شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با «پارادوکس توریسم و تروریسم» یا «ترور و تور» عجین شده، لیکن تبیین علل وفاداری گردشگران پزشکی از سیستان و بلوچستان به کشور پاکستان ضرورت دارد. این پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها با روش پیمایشی (پرسشنامه محقق ساخته، بعضاً مصاحبه و مشاهده مشارکتی) با روش نمونه برداری تصادفی انجام شده و قلمرو پژوهش، شهرهای تربت، پنجگور، کراچی و کویته پاکستان و 26 شهرستان جنوب شرق ایران بود. تحلیل داده ها با تعداد 9 مدل استنباط آماری ناپارامتریک، انجام شده است. سؤال های اصلی تحقیق از گردشگران پزشکی، معطوف به تصویر ذهنی عاطفی (احساسی، ادراکی)، تصویر ذهنی شناختی (آگاهی منطقی، عقلانی از هزینه ها)، تصویر ذهنی رفتاری (سفر مجدد، وفاداری و توصیه به دیگران) از شهرهای مقصد گردشگری پزشکی در پاکستان بود. نتایج نشان داد؛ 67% پاسخگویان، هزینه های پزشکی و 59% هزینه اقامت و غذا را کم، خیلی کم تا متوسط دانسته اند. ضمناً میزان رضایت پاسخگویان از «نوبت ویزیت دکتر، تشخیص درست پزشکان و اطمینان به نتیجه نهایی درمان»، به ترتیب: 80% و 79% و 79% بوده است. یافته ها بیانگر تأیید احساس رضایت ادراکی و عاطفی از شخصیت برند مقصد و مطلوبیت تصویر شناختی (عقلایی و حسابگرانه) از مقصد گردشگری و رضایت از دستاورد نهایی (به مثابه عامل وفاداری و توصیه به دیگران) بود. از پی این یافته ها، عوامل شالوده ای جذب گردشگران پزشکی به پاکستان، (علیرغم پدیده تروریسم و توریسم)، وجود خویشاوندان نسبی، سببی و هم ولایتی در شهرهای کراچی، پنجگور، تربت و کویته، سازگاری شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با شخصیت غالب اهالی جنوب سیستان و بلوچستان (زبانی، قومیتی، مذهبی، سطح توسعه، باورها و الگوهای رفتاری) بود.

هدف این مقاله تحلیل نقش منابع محیطی در انگیزش گردشگران برای سفر به شهر 22 هزار نفری خوانسار است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده های اسنادی و پیمایشی است. شناسایی منابع محیطی تأثیرگذار بر گردشگری، با مطالعه در ادبیات تحقیق و جلسات مشورتی با مدیر و کارشناسان اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و کارشناسان امور اجتماعی و اداره امور اقتصادی فرمانداری شهرستان خوانسار صورت گرفته است. ارزیابی میزان انگیزش هر منبع، توسط نمونه آماری 350 نفره از گردشگران منطقه انجام شده است. تعداد نمونه بر مبنای مدل کوکران از برآورد جامعه آماری 4000 نفر گردشگر در سال به طریق طبقه بندی شده انتخاب گردیده اند. ابزار گردآوری داده های پیمایشی، پرسشنامه حاوی 37 گویه با قابلیت ارزیابی در 5 طیف لیکرت بوده و برای تحلیل داده ها از آزمون های فریدمن و تی تست تک نمونه ای استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان دادند که 15 منبع از مجموع 37 منبع، در ایجاد انگیزه برای سفرهای گردشگری در خوانسار «تأثیرگذار» بوده، 13 منبع «نسبتاً تأثیرگذار» و 9 منبع «فاقد تأثیرگذاری»، ارزیابی شده اند. نتایج همچنین نشان داد که برای جلب گردشگر، دو بعد اقتصادی و فرهنگی دارای جذابیت بسیار بوده و سه بعد دیگر، جذابیت بینابینی داشته اند. جایگاه طبیعت و محیط زیست در منابع گردشگری خوانسار در زمان انجام تحقیق برای جلب گردشگر چندان مناسب نبوده و خشک سالی ها و عوامل دیگر، جذابیت های محیط طبیعی آن برای گردشگران را تا حدود زیادی تضعیف کرده است.

گردشگری خلاق موضوعی نسبتاً جدید در حوزه گردشگری است که توجه بسیاری از افراد، سیاست گذاران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. این نوع گردشگری به عنوان زیرمجموعه ای از گردشگری فرهنگی، بر تجربه های عمیق، اصیل و مشارکتی که گردشگران خواهان آن هستند، تأکید دارد. برخلاف گردشگری سنتی که صرفاً مبتنی بر بازدید از جاذبه هاست، گردشگری خلاق فرصت هایی را برای تعامل فعال گردشگران با فرهنگ محلی، هنر و شیوه های زندگی جامعه میزبان فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند ادبیات گردشگری خلاق با رویکرد فراترکیب جهت توسعه صنعت گردشگری انجام شده است. پژوهشگران با بهره گیری از این روش، به بررسی دقیق و عمیق موضوع پرداخته و نتایج پژوهش های کیفی گذشته را ترکیب کرده اند. در این راستا، با جستجو در پایگاه های معتبر علمی در بازه زمانی 2000 تا 2023، تعداد 290 مقاله در حوزه گردشگری خلاق انتخاب شد. در نهایت، 25 مقاله از این مجموعه مورد تحلیل محتوایی قرار گرفتند و شاخص های مربوطه با استفاده از استراتژی کدگذاری باز و محوری استخراج گردیدند. بر اساس یافته های پژوهش، 6 شاخص و 43 زیر شاخص برای گردشگری خلاق شناسایی شد. این شاخص ها عبارت اند از: صنایع خلاق، فرهنگ خلاق، فرد خلاق، مکان خلاق، تجربه خلاق و توسعه خلاق. نتایج این پژوهش نشان داد که توجه به این شاخص ها از مهم ترین عوامل مؤثر بر رشد و پایداری گردشگری خلاق است. در نهایت، با توجه به یافته های پژوهش، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران و مدیران محلی ارائه شده است.