شناسایی پیشران های حیاتی موثر بر مدیریت بازاریابی صنعت گردشگری ایران مبتنی بر فناوری متاورس(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
صنعت گردشگری ایران با وجود دارایی های فرهنگی و طبیعی غنی، در شرایط رقابت جهانی و تحولات فناورانه سریع، نیازمند رویکردهای نوین در مدیریت بازاریابی است. ظهور فناوری متاورس به عنوان یک فضای تعاملی و غوطه ور مجازی، فرصتی بی سابقه برای بازتعریف تجربه گردشگر، گسترش بازارهای هدف و ارتقای برند مقاصد فراهم کرده است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی مدیریت بازاریابی صنعت گردشگری ایران مبتنی بر فناوری متاورس و با رویکرد سناریونویسی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و داده ها با استفاده از تکنیک دلفی و تحلیل ساختاری (MICMAC) جمع آوری و تحلیل شدند. در مرحله اول، 29 شاخص مؤثر در شش حوزه فناوری، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، سیاسی-نهادی، زیست محیطی و بازاریابی شناسایی گردید. سپس با استفاده از نرم افزار MICMAC، 14 پیشران کلیدی استخراج شدند. یافته ها نشان می دهد که پیشران های اصلی عبارتند از: سیاست های دولتی حمایتی (امتیاز 1189)، سطح نفوذ فناوری های متاورس (1149)، نگرش جامعه به هویت های دیجیتال (1070)، توان مالی بخش خصوصی و دولتی (1057) و تجربیات مجازی مبتنی بر Digital Twin (985). این یافته ها بیانگر آن است که موفقیت متاورس گردشگری در ایران بیش از آن که به فناوری وابسته باشد، به حمایت نهادی، پذیرش فرهنگی و توان مالی بستگی دارد. در نتیجه، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تدوین چارچوب قانونی شفاف، سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، توسعه محتوای بومی و تقویت همکاری بین بخشی، زمینه ساز بهره برداری پایدار و رقابتی از این فناوری نوظهور در صنعت گردشگری کشور شوند. این پژوهش ضمن پر کردن شکاف نظری در حوزه متاورس گردشگری در ایران، چارچوبی عملیاتی برای تصمیم گیرندگان و فعالان این صنعت ارائه می دهد.