درخت حوزه‌های تخصصی

یکی از پارامترهای اساسی در طراحی زیرساخت های پیاده روی، سرعت حرکت عابران پیاده در شرایط گوناگون است. بافت های تاریخی شهرها به عنوان میراث فرهنگی ارزشمند همیشه مورد توجه بوده و چالش های طراحی منظر بر سرعت قدم زدن تأثیرگذار هستند. بنابراین، این تحقیق به بررسی مؤلفه های ادراک منظر شهری در بافت تاریخی شهر زنجان بر اساس سرعت حرکت پیاده می پردازد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و بر پایه پیمایش میدانی است. از میان 384 نفر با سطح خطای 0.05 درصد و با استفاده از فرمول کوکران، نمونه گیری تصادفی ساده صورت گرفت. برای شناسایی مؤلفه های ادراکی افراد پیاده، آزمون آماری میانگین در نرم افزار SPSS استفاده شد. همچنین برای سنجش سرعت حرکت عابران با توجه به منظر محیط و فعالیت ها، از تحلیل های کریجینگ و وزن فاصله معکوس در نرم افزار ArcGIS بهره گرفته شد. نتایج نشان داد عوامل زیباشناختی، به ویژه در مسیر منتهی به پیاده راه سبزه میدان، به خاطر هویت مکانی، خوانایی مسیر، عناصر بصری و معماری سنتی و مدرن، تنوع فعالیتی و وجود عناصر طبیعی و مصنوعی مانند مجسمه های یادبود، مسجد جامع، بازار و پارک سبزه میدان بالاترین میانگین را دارند و ادراک منظر را با حضور افراد در ساعات مختلف روز افزایش می دهند. همچنین، نتایج مدل های شبیه سازی و توزیع فضایی نشان داد که توزیع فضایی ناشی از حرکت و سرعت عابران در مسیرهای منتهی به پیاده راه سبزه میدان به صورت خوشه ای بوده و طراحی مناسب، روشنایی مسیر، تنوع فعالیتی، معماری سنتی و مدرن سبب کاهش سرعت و افزایش درک محیط می شوند. با این رویکرد، توجه به مؤلفه های زیبایی شناختی مانند عناصر معماری، بصری و تنوع عملکردی به وضوح و هویت فضاهای شهری کمک زیادی می کنند.

مناظر روستایی یکی از اجزای حیاتی میراث بشریت و رایج ترین نوع مناظر فرهنگی با ارزشهای طبیعی و تاریخی ویژه ای هستند. سیستم های زنده و پویای مناظر روستایی نمایانگر دانش، سنت و فرهنگ جوامع بومی بوده و متعامل با ساختار محیط زیست طبیعی به وجود آمده اند. آنها با مزایای اقتصادی و اجتماعی متعدد و چند منظوره، پشتیبانی فرهنگی و خدمات اکوسیستمی را برای جوامع بشری فراهم می کنند. متروکه و تخریب شدن مناظر روستایی متاثر از عوامل انسانی یا طبیعی و در ایران بویژه، نگرش یک سویه طرحهای هادی، توسعه گردشگری و نظایر آنها است. هدف از تحقیق پیش رو، بررسی عوامل تخریب و متروکه شدن منظر فرهنگی روستاها و تبیین راهکارهای حفاظت و احیای مناظر روستایی منطبق بر تحلیل ویژگیهای ساختاری منظر، پتانسیلهای محیطی و محدودیت های سکونتگاه های بومی در مواجهه با چالشهای نوین است. همچنین در این پژوهش که از نوع تحقیقات بنیادی است و با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، بررسی گسترده ای پیرامون لایه های سازنده منظر روستای پس قلعه شمیرانات در ارتفاعات جنوبی البرز مشرف و همجوار با دامنه های شهر تهران از طریق تحلیل طرحهای موجود، پیمایش، تدقیق و تولید اطلاعات، نقشه ها و مستندات به روز صورت یافته و دلایل تخریب منظر این روستا تبیین شده است. از نو آوری های تحقیق فوق، انجام فراگرد پژوهش بر اساس رویکرد حفاظت جامع محیطی بویژه حفاظت و توسعه ارزشهای میراث طبیعی و فرهنگی روستا می باشد. اصلی ترین نتیجه پژوهش فوق، ارائه راهکارهای برنامه ریزی و طراحی منظر پایدار روستای پس قلعه در قالب اکوموزه روستایی می باشد.

عدالت فضایی در دسترسی گروه های آسیب پذیر به خدمات اضطراری، از جمله خدمات آتش نشانی، یکی از ارکان اساسی ایمنی و شهروندی فراگیر در شهرهای معاصر محسوب می شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با هدف ارزیابی دسترسی فضایی افراد دارای معلولیت به ایستگاه های آتش نشانی در شهر اردبیل انجام شده است. داده های پژوهش شامل موقعیت ۶۵۸۶ فرد معلول ثبت شده در اداره بهزیستی استان، هفت ایستگاه آتش نشانی فعال و شبکه معابر شهری است که با استفاده از روش های تحلیل شبکه، محدوده خدماتی (Service Area) و مدل تخصیص مکان (Location-Allocation) در محیط GIS تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که توزیع جمعیت معلول در سطح شهر به صورت خوشه ای و نامتوازن است؛ به طوری که منطقه ۴ بیشترین (۱۹۶۷ نفر) و منطقه ۳ کمترین (۶۱۷ نفر) تعداد را داراست. همچنین، هیچ ایستگاه آتش نشانی در منطقه ۵ یکی از مناطق حاشیه ای و آسیب پذیرمستقر نیست. با وجود این، بیش از ۹۹٫۸ درصد افراد معلول در شعاع پاسخ دهی ۷ دقیقه ای قرار دارند. با این حال، تحلیل های فضایی هشدار می دهند که دسترسی ظاهری لزوماً معادل دسترسی واقعی نیست، زیرا موانع کالبدی، ارتباطی و نهادی می توانند مؤثر باشند. پیشنهادهایی با رویکرد تحقق اهداف توسعه پایدار (SDG) و اصول کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد برای مکان یابی بهینه ایستگاه جدید به ویژه در منطقه ۵، بازنگری در معیارهای توزیع خدمات و تلفیق متغیرهای جمعیتی آسیب پذیر در برنامه ریزی بحران می تواند دسترسی بهینه به خدمات آتش نشانی را برای کلیه افراد به ویژه معلولین تسهیل نماید.

بکارگیری فین تک و توجه به مسائل زیست محیطی در جهان رقابتی امروز نه تنها به عنوان یک مزیت، بلکه تبدیل به ضرورتی اجتناب ناپذیر برای سازمان ها شده است. به عبارت دیگر، در عصری قرار داریم که توجه تک بُعدی به مسائل اقتصادی نمی تواند به سازمان ها در رسیدن به موفقیت کمک کند و مدیران در کنار ترسیم چشم انداز سودآوری، باید به عملکرد پایداری نیز توجه ویژه نمایند؛ لذا در این پژوهش به بررسی تأثیر فین تک و رهبری تحول آفرین سبز بر عملکرد پایداری با نقش میانجی مزیت رقابتی سبز پرداخته شده است. روش پژوهش بر مبنای هدف کاربردی و بر مبنای اجرا توصیفی پیمایشی و جامعه آماری شامل کارکنان و مدیران بانک پارسیان در شهر تهران می باشد. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه های استاندارد و برای بررسی فرضیه های پژوهش از مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار اسمارتPLS استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که فین تک و رهبری تحول آفرین سبز بر مزیت رقابتی سبز و عملکرد پایداری تأثیر دارند. همچنین مشاهده گردید که مزیت رقابتی سبز در تأثیر فین تک و رهبری تحول آفرین سبز بر عملکرد پایداری نقش میانجی دارد؛ بنابراین می توان نتیجه گرفت با بکارگیری فین تک و پیاده سازی سبک رهبری تحول آفرین سبز عملکرد پایداری و عملکرد زیست محیطی بهبود می یابد و مزیت رقابتی سبز برای بانک ایجاد می شود.

مدیریت پسماند حفاری با پایه پلیمری، به دلیل بار آلی بالا، تولید قابل توجه لجن و محدودیت منابع آب در مناطق نفت خیز، مستلزم به کارگیری روش های تصفیه کارا و اقتصادی است. در این پژوهش، کارایی فرآیند ترکیبی ته نشینی–انعقاد الکتریکی (EC) از منظر اقتصادی و مصرف انرژی ارزیابی و با روش متداول انعقاد شیمیایی با پلی آلومینیوم کلراید (PAC) مقایسه شده است. تحلیل هزینه–منفعت بر مبنای تصفیه یک مترمکعب پساب و با استفاده از قیمت های متعارف ایران در سال های ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد. نتایج نشان داد که هزینه مستقیم فرآیند EC حدود ۱۱٬۷۶۰ تومان بر مترمکعب و برای PAC حدود ۲۱٬۱۰۰ تومان بر مترمکعب است. با در نظر گرفتن منافع حاصل از بازیافت آب (۰٫۸ مترمکعب برای EC در مقابل ۰٫۶ مترمکعب برای PAC) و کاهش هزینه های دفع پسماند، هزینه خالص تصفیه با EC به حدود ۷٬۰۴۰− تومان بر مترمکعب (صرفه جویی خالص) کاهش می یابد، در حالی که روش PAC همچنان دارای هزینه خالص مثبت در حدود ۵٬۴۰۰ تومان بر مترمکعب است. همچنین، شاخص انرژی ویژه حذف COD برای فرآیند EC در سناریوی مقیاس پذیر حدود ۱٫۷۷ kWh/kgCOD و در مقیاس آزمایشگاهی حدود ۸٫۸۵ kWh/kgCOD محاسبه شد. در مجموع، نتایج نشان می دهد که انعقاد الکتریکی در شرایط عملیاتی قلیایی و با استفاده از الکترودهای فولادی کم هزینه و قابل استفاده مجدد، از نظر اقتصادی و قابلیت صنعتی سازی، گزینه ای رقابتی و در بسیاری از سناریوها برتر از انعقاد شیمیایی متداول است.

در این مقاله، اهمیت صنعت گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق کم برخوردار بررسی شده استبا وجود پتانسیل های فراوان، چالش هایی مانند ضعف در زنجیره ارزش، محدودیت در دسترسی به بازارهای بین المللی و کمبود حمایت های حکومتی مانع بهره برداری کامل از این پتانسیل ها شده است. تحلیل های انجام شده نشان می دهد که حکمرانی چندسطحی و همکاری فعالانه ذینفعان، نقش کلیدی در تقویت زنجیره ارزش و توسعه پایدار دارند. همچنین، تمرکز بر تولید محلی، برندسازی جمعی، بازاریابی دیجیتال و اتصال به زنجیره های جهانی، از راهکارهای پیشنهادی است. نتایج نشان می دهد که رعایت اصول پایداری، عدالت توزیعی و حفاظت از میراث فرهنگی، برای موفقیت بلندمدت صنعت گردشگری در منطقه قشم ضروری است.

امروزه ژئومورفولوژی در زمینه های، اقتصادی، تاریخی، مطالعات فرهنگی، اکولوژی و گردشگری می تواند مبنای برنامه-ریزی صحیح، مدیریت پایدار گردشگری و توسعه اقتصادی باشد. استان سمنان به دلیل داشتن لندفرم های بیابانی متنوع و مناظر شاخصی مانند لندفرم های کلوت و اشکال دشت های نمکی این منطقه را متمایز کرده و می تواند گردشگران علاقه مند و ماجراجو را از مناطق مختلف جذب کند. هدف از این پژوهش، تعیین و مقایسه مناسب ترین ژئومورفوسایت ها برای برنامه ریزی گردشگری پایدار با استفاده از دو روش ارزیابی ژئوتوریسم پیشنهاد شده توسط بریل ها و همکاران، رینارد و همکاران بوده است. طی کارهای میدانی ابتدا 90 مکان لندفرمی شناسایی شد که پس بررسی های کارشناسی 30 ژئوسایت شاخص از بین آن ها انتخاب شد. سپس این ژئوسایت ها با مدل های مذکور مورد ارزیابی قرا رگرفتند. به صورت کلی ژئوسایت چاه نفت(شماره 68) ارزشمندترین ژئوسایت در هر دو مدل رینارد و بریل ها می باشد؛ این ژئوسایت با شرایط منحصربه فرد خود، بیشترین امتیاز ممکن را در هر دو مدل به خود اختصاص داده است. ژئوسایت هزار دره در شمال چاه نفت(شماره73) در مدل بریل ها و دره آرزوها (شماره71) درمدل رینارد، دومین ژئوسایت ارزشمند در میان ژئوسایت های موردبررسی شناسایی شد. در طرف مقابل، ژئوسایت جنوب چشمه استالیه (شماره 33) در مدل بریل ها رتبه 30 و در مدل رینارد ژئوسایت جنوب دلازیان (شماره 37)رتبه 30 را به خود اختصاص داده و مجموعاً کم ترین ارزش را در میان ژئوسایت های موردبررسی کسب کرده است.

شهرها با چالش های بسیاری مواجه هستند. اما می توان گفت مهم ترین مشکلی که آن ها را تهدید می کند فقر است. وجود فقر در شهرها منجر به بروز مسائل اجتماعی، اقتصادی، و کالبدی می شود و پایداری و توسعه این شهرها را با مشکلاتی مواجه می کند. هدف این پژوهش بررسی، شناسایی، و تحلیل پهنه های فضایی فقر در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، و کالبدی در سطح بلوک های آماری شهر ایلام است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت توصیفی  تحلیلی و بنا بر هدف کاربردی است. داده های مورد استفاده از بلوک های آماری سال 1395 مرکز آمار ایران به دست آمده است. شاخص های مورد استفاده در این پژوهش در سه بعد اقتصادی، اجتماعی، و کالبدی بررسی شده است. به منظور تحلیل فضایی پهنه های فقر در شهر ایلام از تکنیک تحلیل نقاط داغ با استفاده از شاخص گتیس ارد جی در محیط نرم افزار Arc GIS بهره گرفته شده است. نتایج تلفیق شاخص های فقر شهری نشان می دهد 58/16 درصد از مساحت شهر ایلام در پهنه های فقیر و خیلی فقیر قرار دارند. بیشترین تمرکز این مناطق در ناحیه های بان برز و سبزی آباد (منطقه 2) است. همچنین، مقادیری از این پهنه ها در نواحی استانداری، هانیوان، تپه شاهد، مرکزی (منطقه 1)، نوروزآباد (منطقه 3) و آزادگان (منطقه 4) پراکنده شده اند که نشان دهنده وجود لکه های فقر در سایر نقاط شهر است. 4/21 درصد از مساحت شهر ایلام در پهنه های مرفه و خیلی مرفه قرار دارند. این مناطق بیشتر در نواحی پشت صداوسیما و پیچ عاشوری و شادآباد (منطقه 3) و رزمندگان و جانبازان (منطقه 4) واقع شده اند. 02/62 درصد از مساحت شهر در پهنه متوسط فقر شهری قرار دارد و این مساحت در تمامی مناطق شهر، به ویژه منطقه 1، پراکنده است.  

گردشگری روستایی به مثابه فعالیت اقتصاد شایان توجهی در سراسر جهان به ویژه از نظر ایجاد اشتغال و توسعه روستایی مطرح شده است. شبکه دسترسی و زیرساخت های مناسب نقش محوری در تقویت توسعه گردشگری در مناطق مختلف ایفا می کند. با وجود این، در برخی از مناطق مانند شهرستان اسدآباد، توسعه گردشگری براثر گسترش ناکافی شبکه دسترسی با چالش های فراوانی روبه رو است. برای بررسی این چالش ها، این پژوهش به دنبال بررسی نقش شبکه دسترسی در توسعه گردشگری در کانون های روستایی شهرستان اسدآباد است. در این پژوهش کمّی، با رویکرد توصیفی تحلیلی، رابطه میان شبکه دسترسی و توسعه گردشگری روستایی با استفاده از 9 شاخص تأثیرگذار در 30 روستا و 368 خانوار بررسی شده است. پایایی پرسش نامه با استفاده از آلفای کرونباخ با ضرایب 769/0 و 787/0 برای شبکه دسترسی و توسعه گردشگری مورد بررسی قرار گرفته است. داده ها به وسیله مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از نرم افزار اسمارت پی ال اس تجزیه و تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که شبکه دسترسی روستایی در توسعه گردشگری تأثیر معناداری دارد. همچنین، آزمون تی ارتباط بین متغیرهای بررسی شده را به جز فرضیه کیفیت شبکه دسترسی روستایی و توسعه گردشگری تأیید می کند. این نتایج بر نقش حیاتی دسترسی حمل ونقل در هدایت گردشگری روستایی از طریق افزایش درآمد، اشتغال، فعالیت های گردشگری، سرمایه گذاری در تسهیلات اقامتی، تعداد گردشگران و بهبود خدمات پشتیبانی گردشگری تأکید می کند.

پیشرفت در زیرساخت های فناوری، بخش گردشگری را به عاملی امیدوارکننده برای رشد اقتصادی کشورها مبدل ساخته است. با این حال، ارتباط بین توسعه گردشگری و اثرات زیست محیطی را نمی توان انکار کرد و کارایی زیست محیطی یکی از مؤلفه های حیاتی در سیاست گذاری های گردشگری است. در این راستا، پیشگیری از اثرات منفی گردشگری از جمله ضرورتها برای حفظ منابع زیست محیطی و فرهنگی-اجتماعی مناطق گردشگرپذیر است؛ هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی همین موضوع در شهر مراغه است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی تحلیلی است. اطلاعات و داده های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی (پیمایشی) و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان، مسئولین و متخصصان می باشد. همچنین، در این پژوهش از روش های نمونه گیری تصادفی برای شهروندان (382 نفر) و روش نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند، برای مسئولین و متخصصان (هرکدام 50 نفر) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده های منتج از پرسشنامه ها از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری T، توکی و کروسکال والیس استفاده شده است. یافته های پژوهش حاکی از همگرایی دیدگاه های هر سه گروه (شهروندان، مسئولین و متخصصان) در ارتباط با وضعیت گردشگری در شهر مراغه می باشد که تقریباً بین 41/2 تا 74/2 در نوسان بوده است. لیکن، در مجموع نتایج نشان دهنده وضعیت نامطلوب شاخص ها و مؤلفه های مطالعه شده، در شهر مراغه است. آزمون پیلای تریس و تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد بین گروه های مختلف شهری از لحاظ شاخص های شبکه عبور و مرور، خدمات و امکانات تاسیسات گردشگری، سیما و منظر شهری، پیوندهای اجتماعی و فرهنگ بومی محلی و حفظ محیط زیست، تفاوت معنی داری وجود دارد و تنها در شاخص عملکرد مدیریت شهری، بین گروه های مختلف شهری تفاوت معناداری وجود ندارد.

برنامه ریزی زیرساخت سبز شهری رویکردی در برنامه ریزی شهری است که هدف آن افزایش کیفیت زندگی و رفاه شهری است. ضرورت و اهمیت حیاتی فضاهای سبز شهری به اندازه ای است که وجود این کاربری یکی از شاخص های توسعه محسوب می شود. پژوهش از نوع تحلیلی- مقایسه ای است و با به کارگیری تکنیک چند شاخصه ماباک به بررسی و تحلیل فضاهای سبز شهری در کلانشهر مذهبی قم پرداخته شده است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش از آمارنامه کلانشهر قم در سال 1402 اقتباس شده است و با استفاده از تکنیک ماباک نابرابری های موجود در زمینه فضای سبز شهری در میان مناطق هشت گانه کلانشهر قم مورد تحلیل قرار گرفته است. میزان امتیاز نهایی تکنیک ماباک نشان می دهد، منطقه 4 کلانشهر قم با کسب امتیاز (5414/0) بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. نتایج به کارگیری مدل ماباک عدم توزیع بهینه فضاهای سبز شهری در کلانشهر قم را نشان می دهد. منطقه 7 با کسب امتیاز (2162/0-)، منطقه 6 با کسب امتیاز (1734/0-)، منطقه 5 با کسب امتیاز (1682/0-) و منطقه 1 با کسب امتیاز (0695/0-) از منظر برخورداری از فضاهای سبز شهری وضعیت خوبی را نشان نمی دهند و این مناطق نیازمند توجه ویژه و جدی هستند.

بخش مالی با تسهیل مبادلات، اعطای اعتبارات، کاهش ریسک و ارایه سایر خدمات مالی نقش مهم و بالقوه ای در افزایش متوسط سطح درآمد و همچنین کاهش آسیب پذیری افراد فقیر در برابر نوسانات درآمد و نیز بسترسازی برای مشارکت بیشتر آنها در جریان رشد اقتصادی دارد. در این پژوهش، به دلیل اهمیت روزافزون بازاراهای مالی در دنیا و تاثیر آن بر فقر، به بررسی شاخص های مالی و فقر در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته منتخب من جمله ایران پرداخته شده است. در این پژوهش شاخص های مالی شامل: توسعه مالی، عمق مالی، دسترسی مالی، کارایی مالی و شاخص کل بازار به همراه متغیرهای کنترل شامل: درآمد سرانه، نرخ تورم، درجه باز بودن تجاری، مخارج دولت می باشد. متغیرهای وابسته نیز شاخص های فقر که شامل ضریب جینی و شکاف درآمدی برای این کشورها می باشد. داده های مورد استفاده تحقیق از سال 2021- 1997 برای هفت کشور توسعه یافته و پنچ کشور در حال توسعه من جمله ایران با الگوی اقتصادسنجی دادهای تابلویی و اثرات ثابت انجام شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که در کشورهای توسعه یافته بین توسعه مالی، عمق مالی، دسترسی مالی، کارایی مالی و شاخص کل بازار به عنوان متغیرهای توضیحی با شاخص های فقر رابطه معکوسی وجود دارد. همچنین، نتایج برآورد الگوی اثرات ثابت برای کشورهای در حال توسعه حاکی از آن دارد که شاخص های مالی تاثیری بر کاهش فقر نداشته و حتی شاخص کارایی بازار و شاخص کل بازار باعث افزایش شکاف فقر می شوند

هدف: امروزه تاب آوری اقتصادی به عنوان یک مسئله مهم در بافت های تاریخی شهر به چشم می آید که با ارزیابی آن در این بافت های شهری می توان با شناخت وضع موجود و بر اساس پتانسیل های محیطی راهبردهای بهینه تدوین نمود. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی اهمیت و عملکرد شاخص های تاب آوری اقتصادی در بافت تاریخی شهر ارومیه می باشد. روش: پژوهش حاضر به لحاظ نوع، کاربردی و روش بررسی آن توصیفی-تحلیلی می باشد. گردآوری داده ها در این پژوهش به دو صورت کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش بافت تاریخی شهر ارومیه واقع در منطقه 4 شهر ارومیه می باشد. جامعه آماری پژوهش ساکنین و اهالی کسبه بافت تاریخی شهر ارومیه می باشد که مطابق فرمول کوکران تعداد حجم نمونه 383 به دست آمده است که به صورت نمونه گیری تصادفی ساده توزیع گردیده است. روایی پرسشنامه توسط 15 نفر از متخصصین و پایایی پرسشنامه نیز توسط آزمون آلفای کرونباخ و با مقدار 719/0 مورد تأیید قرارگرفته است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از تکنیک IPA و مدل تصمیم گیری چندمعیاره DEMATEL صورت گرفته است. نتایج: یافته های پژوهش نشانگر این است که مطابق تکنیک IPA شاخص های امنیت شغلی، سلامت سیاست های مالی و پولی، وجود زیرساخت های مناسب، وجود راه های جایگزین درآمد و پایداری و ثبات اقتصادی در محدوده بافت تاریخی شهر ارومیه اهمیت بالایی در ارتقاء تاب آوری اقتصادی دارند ولیکن به دلیل عملکرد ضعیف در جایگاه خوبی قرار نگرفته اند. مطابق نتایج DEMATEL نیز شاخص پایداری و ثبات اقتصادی به عنوان تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین شاخص در میان سایر شاخص ها بوده است که بیشترین ارتباط را با سایر شاخص ها دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهند که شاخص های کلیدی همچون امنیت شغلی و ثبات اقتصادی، اگرچه از اهمیت نظری بالایی در تاب آوری اقتصادی محدوده تاریخی ارومیه برخوردارند، اما در عمل عملکرد ضعیفی داشته اند.

هدف: با هدف بررسی نقش عوامل مؤثر بر توانمندسازی شهروندان در بستر فعالیت تشکل های مدنی انجام گرفته است. روش: چارچوب مفهومی تحقیق بر پایه روابط بین سازه های «وجود افراد متخصص و تجربه تشکل ها»، «همبستگی اجتماعی»، «ارائه راهبردهای مدون»، «مقبولیت تشکل های مدنی» و «توانمندسازی» طراحی و در قالب مدل معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل اعضای فعال در تشکل های مدنی مناطق کوهستانی بوده و داده ها از طریق پرسش نامه استاندارد گردآوری و با استفاده از نرم افزارهای تحلیل آماری تحلیل شدند. نتایج: یافته ها حاکی از آن است که تمامی مسیرهای فرض شده در مدل مفهومی، از نظر آماری معنادار و مورد تأیید قرار گرفته اند (سطح معناداری کمتر از 0.001). شاخص های پایایی (آلفای کرونباخ و CR) و روایی همگرا (AVE) برای بیشتر سازه ها در سطح مطلوب ارزیابی شده اند و روایی تمایزی نیز با توجه به مقادیر AVE در مقایسه با همبستگی بین سازه ها تأیید گردید. سازه توانمندسازی با مقدار ضریب تعیین 0.798 و شاخص Q² برابر با 0.733 بیشترین قدرت تبیینی و پیش بینی پذیری را در مدل داشته و به عنوان متغیر مرکزی نقش مهمی در ارتقاء مقبولیت و عملکرد تشکل های مدنی ایفا می نماید. همچنین، شاخص تورم واریانس (VIF) کمتر از 2 برای تمامی متغیرها بیانگر عدم وجود مشکل هم خطی در مدل است.. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که وجود افراد متخصص و دارای تجربه، از طریق ارتقاء همبستگی اجتماعی و ارائه راهبردهای مدون، تأثیر مثبت و معناداری بر توانمندسازی شهروندان دارد.

این پژوهش با تمرکز بر شناسایی و تحلیل شاخصه های معماری سبز در طراحی مساجد و ارزیابی میزان انطباق این شاخصه ها در مساجد امروز نسبت به نمونه های تاریخی انجام شده است. دلیل اصلی توجه به این موضوع، محدود بودن تحقیقات درزمینه به کارگیری اصول معماری سبز در طراحی مساجد، به ویژه در ایران، است. این در حالی است که مساجد بهعنوان فضاهایی با کارکرد معنوی و اجتماعی، ظرفیت بالایی برای بسط اصول پایداری و نقش آفرینی در ارتقای کیفیت محیط زیست دارند. در راستای این هدف، پژوهش تلاش کرده است تا پاسخی به سه پرسش کلیدی ارائه دهد: اول اینکه چه شاخصه هایی از معماری سبز باید در طراحی یک مسجد لحاظ شوند؟ دوم، کدام یک از این شاخصه ها تأثیر بیشتری بر بهبود کیفیت معماری مساجد دارد؟ و سوم اینکه مساجد جدید تا چه حد ازنظر رعایت این شاخصه ها با نمونه های تاریخی قابل قیاس هستند؟ برای پاسخ گویی به پرسش های مطرح شده، روش تحقیق ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای و پیمایشی طراحی شد. ابتدا با به کارگیری روش دلفی و مشارکت ۹ نفر از خبرگان این حوزه، از بین ۴۰ شاخص پیشنهادی، تعداد ۲۷ شاخص کلیدی انتخاب گردید. سپس بر اساس این شاخص ها پرسشنامه ای تدوین شد که به ۳۰۰ مهندس معمار ارسال گردید. از مجموع پرسشنامه های توزیع شده، تعداد ۱۲۶ پرسشنامه معتبر جمع آوری شده و داده های حاصل مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می دهد که علی رغم افزایش آگاهی نظری پیرامون توسعه معماری سبز، بخش زیادی از شاخصه های مهم معماری سبز در طراحی مساجد مدرن کمتر رعایت می شوند. ازجمله شاخصه هایی که بیشترین تأثیر را در بهبود معماری سبز دارند می توان به مواردی مانند بهینه سازی مصرف انرژی، استفاده مؤثر از نور طبیعی و تهویه طبیعی، توجه به اقلیم و جهت گیری ساختمان، بهره گیری از مصالح بومی و ایجاد انعطاف پذیری در کاربری های طول زمان اشاره کرد. همچنین بر اساس تحلیل عامل اکتشافی چهار عامل اصلی مرتبط با معماری سبز در طراحی مساجد شناسایی شدند که عبارت اند از: عامل اول (طراحی و انرژی)، عامل دوم (کیفیت محیطی)، عامل سوم (مدیریت و پایداری) و عامل چهارم (بافت و فرهنگ). این پژوهش پیشنهاد می کند که بازخوانی خلاقانه میراث معماری گذشته، همگام با استفاده از دانش و فناوری های معاصر، راهی مؤثر برای دستیابی به طراحی مساجدی سبز و هماهنگ با نیازهای امروز و آینده خواهد بود.

این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اصول معماری دایره ای در بهینه سازی مصرف سوخت فسیلی در ساختمان های مسکونی ایران، از طریق رویکرد کیفی پدیدارشناختی انجام شد. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ معمار حرفه ای از شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و شیراز، جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک و نرم افزار NVivo تحلیل شدند. یافته ها چهار تم اصلی را شناسایی کردند: موانع اجرایی (هزینه های بالا، کمبود دانش فنی، مقاومت فرهنگی)، فرصت های نوآورانه (ادغام الگوهای سنتی مانند خشت و بادگیر، نوآوری های دیجیتال، همکاری بین رشته ای)، تأثیر عملی (کاهش ۲۰-۳۰٪ مصرف گاز، پایداری بلندمدت، کاهش ۱۵-۲۵٪ انتشار CO₂)، و راهکارهای پیشنهادی (آموزش، تحقیق محلی، مشارکت جامعه). الگوی پارادایمی Strauss و Corbin (۱۹۹۸) نشان داد که فرصت ها پدیده مرکزی (بهینه سازی مصرف سوخت) را تقویت می کنند، اما موانع آن را تعدیل می کنند، و راهکارها این تعدیل را مدیریت می کنند. این اصول با کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، به اهداف توسعه پایدار و امنیت انرژی ایران کمک می کنند. مقایسه با مطالعات پیشین نشان داد که الگوهای سنتی ایران پتانسیل مشابهی با رویکردهای جهانی دارند، اما موانع فرهنگی و اقتصادی در ایران برجسته ترند. پیشنهادات شامل: هم راستایی مقررات ملی با اصول دایره ای، یارانه برای مواد بازیافتی، و آموزش معماران است. این پژوهش شکاف کیفی در تجربیات معماران ایرانی را پر کرده و به توسعه معماری پایدار کمک می کند.

پژوهش کاربردی حاضر با هدف شناسایی موانع مؤثر بر سرمایه گذاری در توانمندی های متنوع روستاهای شهرستان مریوان و تلاش در جهت تنوع بخشی به اقتصاد این مناطق از طریق جذب سرمایه انجام گرفته است. این مطالعه در سال ۱۴۰۳ و با رویکرد توصیفی–تحلیلی صورت پذیرفته است. داده های مورد نیاز در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش میدانی از طریق پیمایش، مبتنی بر مصاحبه و توزیع پرسش نامه گردآوری شده اند. بر این مبنا؛ در ابتدا با انجام مصاحبه هایی نیمه ساختارمند، موانع و مشکلات پیش روی جذب سرمایه ها در راستای تنوع بخشی و راه اندازی کسب و کارها در منطقه شناسایی و سپس، با توزیع پرسشنامه، جهت کمی سازی و تعمیم این یافته ها در میان 100 نفر از آگاهان و متخصصان، مدیران و مسئولین و صاحبان کسب و کارهای خرد در منطقه مورد مطالعه (روستاهای شهرستان مریوان) که به روش هدفمند انتخاب شدند، موانع شناسایی شده به تایید رسیدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده آزمون تحلیل عاملی، ابزارهای آمار فضایی، تحلیل مسیر و تکنیک تئوری بنیادی انجام گرفته است، در نهایت؛ نتایج نشان داد که سه عامل اصلی ضعف سیاستگذاری، برنامه ریزی و مدیریت امنیتی با بار عاملی برابر 8/15 و تبیین 8/28 درصد واریانس ها؛ ضعف قوانین و حمایت ها و کمبود سرمایه های مالی با مقدار ویژه برابر 3/14 و تبیین 26 درصد واریانس ها؛ و ضعف در سرمایه های اجتماعی و انسانی با مقدار ویژه برابر 8.6 و تبیین 6/15 درصد واریانس ها، مهمترین موانع و چالش های پیش روی جذب سرمایه و ورود سرمایه گذاران جهت راه اندازی کسب و کارهای خرد و تنوع بخشی به اقتصاد منطقه می باشند. همچنین، مانع ضعف سیاستگذاری، برنامه ریزی و مدیریت امنیتی، بیشترین تاثیر را در نتیجه بخش بودن سرمایه گذاری ها در منطقه دارا بوده و در بین دهستانهای شهرستان مریوان، دهستان های سرشیو، کوماسی و گلچیدر دارای بیشترین ریسک سرمایه گذاری هستند

پژوهش حاضر با توجه به ارزش های ویژه ی شهر سهند و به ویژه مجموعه هشت بهشت، سعی کرده تا پتانسیل ها و نیز نقاط ضعف و محدودیت هایی را که این شهر برای بهره گیری از ظرفیت های برندسازی شهری خود مواجه است شناسایی و اولویت ها را جهت برنامه ریزی و جهت یابی ایجاد برند شهری معرفی و پیش بینی نماید. در این راستا هدف پژوهش حاضر تبیین پیشران های کلیدی مؤثر بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند است پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و ازحیث روش ترکیبی از روش های کتابخانه ای و پیمایشی و مبتنی بر رویکرد آینده پژوهی می باشد. قلمرو پژوهش شهر سهند بوده است.جامعه آماری این پژوهش 30 نفر از کارشناسان در حوزه شهری و برندشهری است.جهت تجزیه تحلیل دادها از روش دلفی، ماتریس اثرات متقاطع(میک مک) استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد از میان 38 عامل اصلی تأثیرگذار بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند ، 14 متغیر به-عنوان کلیدی و تأثیرگذار شناخته شده اند. که این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده توسعه برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند دارند. همچنین نتایج نشان داد از لحاظ تأثیرگذاری مستقیم متغیرهای مانند ایجاد فضاها و ساز و کارهای جدید با امتیاز 79، تأثیرگذاری مجموعه در ایجاد حس آرامش و متفاوت بودن فرم و ارتفاع فضاهای سبز و آب نماهای موجود با کسب امتیاز 73 و 72 به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم واقع شده اند. از سوی دیگر متغیرهای که تأثیری غیرمستقیم بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند دارند عبارت اند از ایجاد فضاها و ساز و کارهای جدید با امتیاز 198401، متفاوت بودن فرم و ارتفاع فضاهای سبز و آب نماهای موجود با امتیاز 192442و تأثیرگذاری مجموعه در ایجاد حس آرامش با امتیاز 186585به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم واقع شده اند.

هدف: سکونتگاه های روستایی مستقر در پیرامون شهرها پیوسته از درون و بیرون تحت تأثیر عوامل (ساختارها) و نیروهای (سازوکارها) متعدد در حال تغییر و دگرگونی هستند. در برنامه ریزی سنتی فضاها (در سطوح مختلف) به ویژه روستاها، نیروهای سازنده آینده عمدتاً نیروهای سازنده گذشته در نظر گرفته می شوند و تغییرات و رویدادهای آتی چندان لحاظ نمی گردند. حال آنکه نیروهای پیشران که آینده را می سازند گاهی همراه با عدم قطعیت اند و می توانند آینده پدیده مورد بررسی را تحت تأثیر قرار دهند. پژوهش حاضر با رویکرد آینده نگاری هدف خود را شناخت آینده های پیشروی سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار قرار داده است. روش پژوهش: مطالعه بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت تحلیلی-اکتشافی است. روش شناسی از نوع ترکیبی ( کیفی-کمی) است. در بخش کیفی به منظور شناسایی عوامل و نیروهای پیشران و عدم قطعیت ها از مشاهده و مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی با هدف اولویت بندی و امتیازدهی پیشران ها از پرسشنامه استفاده گردید. یافته ها: بر اساس یافته ها پایین بودن ظرفیت نهادی، رانت قدرت در نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی، توسعه اقتصاد صنعتی، رشد سوداگری زمین، پس زدگی جمعیتی کلان شهر تهران و مجاورت فضایی با کلان شهر از میان 18 عامل، به عنوان پیشران های اصلی مؤثر بر آینده روستاهای پیرامون شهرها شناسایی شدند. با توجه به 12 حالت محتمل پیشران ها، سه سناریوی توسعه فضایی پایدار، توسعه فضایی شکننده و توسعه فضایی ناپایدار به عنوان سناریوهای محتمل برای توسعه سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار تشخیص داده شده است. نتیجه گیری: هر یک از این سناریوها باورپذیرند و هر کدام نیز پتانسیل تحقق دارند اما اینکه کدام یک روی دهد به برنامه ریزی امروز بستگی دارد.در عرصه ادبیات داخلی و خارجی، پژوهش های اندکی در باب سناریو نگاری به طور اخص در حوزه روستاهای پیرامون کلان شهرها با رهیافت آینده نگاری انجام شده است. مقاله پیش رو در یک رویکرد سیستمی و یکپارچه در ابعاد (محیطی-اکولوژیک، اجتماعی-فرهنگی، انسانی، اقتصادی، کالبدی-فضایی) به موضوع مورد مطالعه توجه دارد.

گردشگری موفق را می توان به یک اکوسیستم زنده تشبیه کرد که برای بقا و رشد، نیازمند هماهنگی پویا با محیط پیرامونی خود است. محیط گردشگری به طور مداوم تحت تأثیر تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد، ایجاد تعادل و هماهنگی میان عوامل اثرگذار امری پیچیده و مستلزم انعطاف پذیری و پویایی در برنامه ریزی های توسعه ای است. این امر به صنعت گردشگری اجازه می دهد تا در طول زمان، قابلیت های پایدار خود را حفظ کرده و فرصت های جدید را شناسایی و بهره برداری کند. از اینرو پژوهش حاضر به طراحی مدل توسعه گردشگری ساحلی و دریایی مبتنی بر ترفیع محوری در منطقه آزاد اروند پرداخته است. این تحقیق بر اساس رویکرد تحلیل کیفی و با استراتژی تحلیل تم انجام شده است؛ به این معنا که برای طراحی مدل از مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته استفاده شده است. در مرحله نخست، با هدف تدوین یک مدل بومی برای توسعه گردشگری ساحلی و دریایی مبتنی بر ترفیع محوری، مصاحبه هایی با 15 نفر از خبرگان این حوزه (شامل مدیران ارشد منطقه آزاد اروند و اساتید دانشگاهی در حوزه مرتبط) انجام گرفت و داده های حاصل با روش تحلیل تِم مورد بررسی قرار گرفتند. پس از تحلیل داده های کیفی و بهره گیری از تحلیل عاملی اکتشافی، 39 کد توصیفی (مضمون سازمان دهنده) شناسایی شد و چهار مضمون فراگیر به عنوان مضامین اصلی توسعه گردشگری ساحلی و دریایی شناسایی شدند. این مضامین شامل عوامل حاکمیتی، سازمانی، محیطی و فردی در منطقه هستند که مبتنی بر روشهای کمی روایی و پایایی یافته ها تایید گردید .در نتیجه سیاستگزارن به منظور دستیابی به منافع اقتصادی و دوری از اقتصاد تک بعدی باید به اهمیت این عوامل واقف و بسترسازی جهت توجه بیشتر به این مضامین را مدنظر قرار دهند.