همایون یوسفی

گردشگری موفق را می توان به یک اکوسیستم زنده تشبیه کرد که برای بقا و رشد، نیازمند هماهنگی پویا با محیط پیرامونی خود است. محیط گردشگری به طور مداوم تحت تأثیر تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد، ایجاد تعادل و هماهنگی میان عوامل اثرگذار امری پیچیده و مستلزم انعطاف پذیری و پویایی در برنامه ریزی های توسعه ای است. این امر به صنعت گردشگری اجازه می دهد تا در طول زمان، قابلیت های پایدار خود را حفظ کرده و فرصت های جدید را شناسایی و بهره برداری کند. از اینرو پژوهش حاضر به طراحی مدل توسعه گردشگری ساحلی و دریایی مبتنی بر ترفیع محوری در منطقه آزاد اروند پرداخته است. این تحقیق بر اساس رویکرد تحلیل کیفی و با استراتژی تحلیل تم انجام شده است؛ به این معنا که برای طراحی مدل از مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته استفاده شده است. در مرحله نخست، با هدف تدوین یک مدل بومی برای توسعه گردشگری ساحلی و دریایی مبتنی بر ترفیع محوری، مصاحبه هایی با 15 نفر از خبرگان این حوزه (شامل مدیران ارشد منطقه آزاد اروند و اساتید دانشگاهی در حوزه مرتبط) انجام گرفت و داده های حاصل با روش تحلیل تِم مورد بررسی قرار گرفتند. پس از تحلیل داده های کیفی و بهره گیری از تحلیل عاملی اکتشافی، 39 کد توصیفی (مضمون سازمان دهنده) شناسایی شد و چهار مضمون فراگیر به عنوان مضامین اصلی توسعه گردشگری ساحلی و دریایی شناسایی شدند. این مضامین شامل عوامل حاکمیتی، سازمانی، محیطی و فردی در منطقه هستند که مبتنی بر روشهای کمی روایی و پایایی یافته ها تایید گردید .در نتیجه سیاستگزارن به منظور دستیابی به منافع اقتصادی و دوری از اقتصاد تک بعدی باید به اهمیت این عوامل واقف و بسترسازی جهت توجه بیشتر به این مضامین را مدنظر قرار دهند.

هدف مطالعه حاضر ارزیابی کارایی نسبی بنادرکانتینری عمده خاورمیانه و شناسایی بنادرکارا برای سال های2011 تا 2013 می باشد. روش تحقیق حاضر از نوع تحلیلی-کاربردی بوده و برای جمع آوری داده های تحقیق از سایت اینترنتی سازمان بنادر و دریانوردی، مجله بین المللی مدیریت کانتینر و سایت رسمی هر بندر استفاده گردیده است. در این تحقیق ابتدا با استفاده از دو مدل اساسی تکنیک تحلیل پوششی داده ها، سی سی آرو بی سی سیخروجی محور،کارایی نسبی بنادرکانتینری عمده منطقه خاورمیانه، در بازه زمانی2013-2011 ارزیابی گردید و سپس براساس نتایج حاصل، بنادرکارا با استفاده از روش اندرسون-پیترسون رتبه بندی شدند. براساس نتایج مدل سی سی آر خروجی محور، بندرخورفکان بالاترین ضریب کارایی را داشته و بندرامام خمینی(ره)،در طول سه سال ضعیف ترین بندر از این حیث بوده است. براساس نتایج مدل بی سی سی خروجی محور، بنادر بوشهر، جبل علی، خورفکان و اسکندریه، بالاترین ضریب کارایی را داشتند و بندر امام خمینی(ره)،در طول سه سال ضعیف ترین بندر از این حیث بوده است. بنادر در بازه زمانی موردنظر، دارای بازده نسبت به مقیاس متغیر بوده اند و تنها بندر خورفکان و اسکندریه تحت بازدهی به مقیاس ثابت عمل کرده اند. میانگین کارایی تکنیکی سراسری بنادر مورد کاوی در بازه زمانی مدنظر،54.3 درصد و میانگین کارایی تکنیکی موضعی 73 درصد محاسبه شده است.