ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱۰۱ تا ۱۲۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۱۰۱.

Convergence of the Hadiths of Silsilat al-Dhahab of Imam Riḍā (AS) and His Miracles in Neishabur, Based on the Works of Ibn Shādhān(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۶ تعداد دانلود : ۷۱
Faḍl ibn Shādhān Nīshābūrī (d. 260 AH/874 AD), who resided in Neishabur and was among the companions of Imam Riḍā (AS), severely criticized Dualism (Thanawīyyah), Trinitarianism (Tathlīthīyyah), Murjiʻah, Khawārij, Ahl al-Hadith, Mu'tazilah, Zaidiyyah, Waqifiyyah, and Isma'iliyyah in his refutations. His refutations indicate the active presence of these theological groups in Neishabur. Therefore, the opponents and audience of Imam Riḍā (AS) upon his arrival in Neishabur were four groups: Zanadiqa (dualists and Manichaeans) and Thanawīyyah (dualists); Trinitarians; groups of the Caliphate school; and branches of Shi'ism. Imam Riḍā (AS), by reporting three Hadiths of Silsilat al-Dhahab – "Shafaqat" (compassion), "Faith" and "Ḥiṣn" (fortress) – to thousands of Nīshābūrīans , identified all those beliefs and religions as misguided and unstable. He sought to highlight the discourse of Shi'i thought. Undoubtedly, the selection of these Hadiths at that historical juncture arose from the exigencies of the time and habitat. In addition to theoretical-cognitive functions, Imam Riḍā (AS) presented at least four miracles and charismatic acts to establish his own legitimacy and that of the Shi'i school: "Planting a healing almond tree; determining the Qibla (direction of prayer) of Neishabur; causing a spring to flow; and healing an injured person." The author of these lines, by library-based collection of the aforementioned data and presenting it in an analytical-descriptive manner, has endeavored to provide a documented and insightful article.
۱۰۲.

تحلیل معنای واژگان «خوف»، «خشیت» و «وَجَل» بر اساس روایات تفسیری اهل بیت(علیهم السلام)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۱ تعداد دانلود : ۹۰
مفهوم «ترس» در قرآن کریم، با واژگانی چون «خوف»، «خشیت» و «وجل» بازنمایی شده که هر یک دارای بار معنایی و کاربرد خاص خود در سیاق های مختلف است. در نگاه نخست، این واژگان مترادف به نظر می رسند، اما تحلیل معنای واژگان آن ها، تفاوت های بنیادینی را از نظر ریشه شناسی، بافت کاربردی و دلالت معرفتی آشکار می سازد. هدف این مقاله، تبیین تفاوت معنایی این واژگان در پرتو تفاسیر روایی اهل بیت(علیهم السلام) و بررسی نقش این روایات در تفسیر دقیق مفاهیم مرتبط با ترس در قرآن است. تحلیل های روایی ارائه شده در این مقاله نشان می دهد که اهل بیت(علیهم السلام) با دقت بالایی در بیان تفاوت های این واژگان نقش آفرین بوده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحلیل معنای واژگان ترس در قرآن بدون در نظر گرفتن تفاسیر روایی اهل بیت(علیهم السلام)، ناقص خواهد بود. این روایات نه تنها ابعاد ظاهری و لغوی واژگان را روشن می سازند، بلکه سیاق، شأن نزول و جایگاه کاربردی آن ها را نیز در بافت کلام الهی تبیین می کنند. از این رو، استفاده همزمان از تحلیل زبانی و داده های روایی، روشی جامع برای تفسیر دقیق و عمیق مفاهیم اخلاقی معرفتی در قرآن کریم ارائه می دهد.
۱۰۳.

نیازسنجیِ دانشی، نگرشی، مهارتی و فرهنگی زائران حسینی در پیاده روی عظیم اربعین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۳ تعداد دانلود : ۱۹۳
بی‌گمان، تجلی‌گاه بزرگ‌ترین گردهمایی آیینی‌ ـ ‌مذهبی را می‌توان در پیاده‌روی اربعین به‌تماشا نشست. به‌سبب حضور زائرانی از ملیت‌های مختلف با فرهنگ‌ها و آیین‌های متفاوت در عراق، این مراسم به‌جهت‌های مختلفی رنگ‌وبوی خاصی پیدا کرده است. ازاین‌رو، اولاً باتوجه به‌حضور زائران در این کشور و ثانیاً مواجهه با فرهنگ‌ها، آیین‌ها و نگرش‌های مختلف، انجام نیازسنجی در چهار حوزة دانشی، نگرشی، مهارتی و فرهنگی از زائران حسینیِ اربعین برای به‌جا آوردن زیارتی عارفانه و با معنویت بیشتر، لازم است. بنابراین، نیازسنجی زائران در این چهار حوزه ضروری است. این پژوهش از نظر نوع تحقیق (هدف)، کاربردی و به‌‌لحاظ روش، کیفی است. در این بخش برای رسیدن به‌نیاز‌های زائران اربعین در چهار حوزة یادشده، از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. بدین‌منظور، پژوهشگران با برگزاری 25 مصاحبه با افرادی که پیش از این، سابقه بیش از سه سفر پیاده‌روی اربعین را داشتند و با استفاده از روش «تحلیل تم»، به‌این نتیجه رسیدند که بین فاصله موجود و مطلوب در هر چهار حوزه شکاف عمیقی وجود دارد و چنانچه دست‌اندرکاران مراسم اربعین، پیش از سفرِ زائران در چهار حوزة یادشده زمینه آموزش‌های مختلف را فراهم نمایند، ضمن دست‌یابی به وضع مطلوب، زیارتی عارفانه نیز نصیب زائران خواهد شد.
۱۰۴.

مفهوم شناسی استثنا از حکم وجوب سکونت مطلقه رجعیه در آیه اول سوره طلاق(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۶ تعداد دانلود : ۱۸۲
یکی از مسائل مورد بحث در انحلال خانواده مسئله باقی ماندن معتده رجعیه در منزل طلاق است که بر اساس آیه اول سوره طلاق امری واجب است. بر اساس این آیه، تنها استثنایی که بر این حکم آمده جایی است که زن مرتکب فاحشه مبینه می شود. در اینکه فاحشه مبینه چیست اختلاف وجود دارد و دیدگاه ها از آزار زوج و خانواده وی تا ارتکاب جرایم منافی عفت و حتی خروج بر امام متفاوت است. در این نوشتار که به روش توصیفی تحلیلی به انجام رسیده است، با استناد به آیات و روایات و نظرات فقهای عظام، به بیان دیدگاه ها در مورد فاحشه مبینه می شود و به این نتیجه می رسد که مراد از فاحشه مبینه در قرآن هر عمل زشت آشکاری است که شرع از آن نهی کرده. اما در خصوص این آیه که تعبیر فوق استثنا بر حکم بقا در منزل طلاق است شامل هر گناهی نیست؛ بلکه مراد گناهانی است که یا حق زوج و اهل او را با ایذا و امثال آن پایمال کند یا گناهانی که مستوجب حد است و باید برای اجرای حد از خانه خارج شود؛ بنابراین با ارتکاب گناهان دیگر حق سکونت وی از بین نمی رود.
۱۰۵.

تحلیل الگوی مدیریت امام حسین (ع) در نظارت و کنترل از منظر قرآن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱۲ تعداد دانلود : ۲۸۳
نظارت و کنترل، یکی از وظائف مهم مدیران در سازمان است. این مفهوم در سیرة مدیریتی امام‌حسین جایگاه ویژه‌ای دارد که ریشه‌های آن را در آموزه‌های قرآن باید جست. پژوهش حاضر بر آن است با استفاده از روش اجتهادی (تحلیلی‌استنباطی)، تحلیلی از نظارت ‌و کنترل امام حسین ارائه نماید. این پژوهش برای جمع‌آوری اطلاعات، از روش اسنادی بهره برده‌است. در این پژوهش، نخست نظارت‌وکنترل به‌عنوان یکی از وظایف مدیریت مورد بررسی و تبیین قرار گرفته، سپس سیرة مدیریتی امام حسین در نظارت و کنترل بیان شده و در ادامه مستندات و مبانی قرآنی آن حضرت، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. ره‌آوردهای پژوهش نشان داد که در مدیریت امام حسین توجه به دو‌عرصة نظارت‌وکنترل (نظارت بیرونی و هم توجه به‌نظارت درونی) دیده می‌شود. نظارت‌های بیرونی در مدیریت امام حسین را در چهار دسته (خانوادگی، جمعی‌تشکیلاتی، حاکمیتی و همگانی) می‌توان دید، اما بهترین نوع نظارت را در این مکتب، نظارت بر خود است. از دیگر دستاوردهای این تحقیق عنایت ویژه به‌نظارت درونی و توجه‌محوری به‌مفهوم «حضور» و بررسی ریشه‌های قرآنی و عاشورایی آن است که این رویکرد برای مدیران بسیار الهام‌بخش و اثرگذار خواهد بود.
۱۰۶.

نقش اربعین حسینی در دست یابی به تمدن نوین اسلامی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۵ تعداد دانلود : ۱۵۱
تمدن اسلامی، فضایی است که انسان در آن به لحاظ معنوی و مادی می تواند رشد کند و به غایات مطلوبی که خدای متعال او را برای آن غایات خلق کرده، برسد و زندگی خوب و عزتمندی داشته باشد. ازاین رو، دست یابی به چنین تمدنی، یکی از مهم ترین اهداف تشکیل حکومت اسلامی درکشور ایران و همچنین دیگر کشورهای اسلامی است. این هدف، زمانی به وقوع می پیوندد که تک تک افراد جامعه و مسئولان در نهادینه کردن شاخصه های تمدن اسلامی تلاش نمایند و از فرصت های پیش آمده، بیشترین بهره را ببرند. ازآنجایی که در هرسال، حرکت تمدن ساز اربعین حسینی، زمینه تجلی بسیاری از ارزش های الهی را فراهم می کند، که این گونه برکات و ثمرات نقش تعیین کننده ای در تحقق تمدن نوین اسلامی دارد، شایسته است تا آن آثار و برکات اثرگذار، شناسایی و در نهادینه کردن و پایداری آنها در دیگر ایام سال تلاش های درخوری صورت گیرد. این پژوهش، کوشیده است تا به روش توصیفی و تحلیلی، نقش اربعین حسینی را در دست یابی به تمدن نوین اسلامی بررسی نماید.
۱۰۷.

اصل رضایت در قراردادهای الکترونیکی بین المللی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۹ تعداد دانلود : ۱۱۶
زمینه و هدف: با گسترش تجارت الکترونیکی بین المللی، اصل رضایت به عنوان پایه مشروعیت قراردادها، با چالش های نوینی مواجه شده است. این مطالعه با هدف تحلیل مفهوم رضایت در قراردادهای الکترونیکی بین المللی و بررسی شیوه های تحقق آن در محیط دیجیتال، عوامل مؤثر بر صحت و مشروعیت رضایت را بررسی کرده است. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می باشد و روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: تحقیق نشان داد که ویژگی های خاص قراردادهای الکترونیکی شامل غیرحضوری بودن، سرعت انعقاد، استفاده از سیستم های خودکار و حضور طرفین چندملیتی، بر نحوه ابراز و تحقق رضایت تأثیرگذارند. ایجاب و قبول الکترونیکی، کلیک، پیام داده ای و امضای دیجیتال نقش کلیدی دارند، اما اختلال در اراده، تدلیس دیجیتال، اکراه اقتصادی و عدم توازن قدرت، زمینه بروز رضایت ظاهری را فراهم می کنند. نتیجه : مطالعه نشان می دهد که تضمین رضایت واقعی نیازمند شفاف سازی شروط قرارداد، الزام به رضایت آگاهانه، حمایت از مصرف کننده و استانداردسازی قراردادهای الکترونیکی بین المللی است. فناوری می تواند با ابزارهای احراز هویت، ثبت و پیگیری تراکنش ها، تحقق رضایت واقعی را تقویت کند و مشروعیت قراردادهای دیجیتال را تضمین نماید.
۱۰۸.

بایسته های اخلاقِ کاربردیِ حکمرانی اسلامی در مناسبات خانواده(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۷۳
حکمرانی اسلامی، برخلاف بسیاری از نظام های مبتنی بر قانون گرایی صرف، بر تلفیق اصول اخلاقی با سازوکارهای حکومتی تأکید دارد؛ به ویژه در حوزهٔ خانواده که نهادی ارزش محور و اخلاق مدار تلقی می شود. گزاره های اخلاقی، قضایایی هستند که ابعاد وجودی انسان را در ارتباط با مفاهیم «خوب»، «بد»، «باید»، «نباید»، «درست»، «نادرست» و «وظیفه یا مسئولیت» تبیین می کنند و همچون روحی در کالبد حکمرانی اسلامی جریان دارند. این پژوهش با روش اسنادی، به بررسی این پرسش پرداخته است که: «حکمرانی اسلامی بر کدام گزاره های اخلاقی در تعاملات خانوادگی تأکید دارد؟» یافته ها نشان می دهد که حکمرانی اسلامی در سه سطح اصلی به اخلاق کاربردی توجه دارد: 1) گزاره های زمینه ساز که ناظر به تربیت اخلاقی کارگزاران و شهروندان اند؛ 2) گزاره های منظومهٔ خانواده که بر روابط درون خانوادگی مانند تعاملات زوجین و والدینی تمرکز دارند و 3) گزاره های مرتبط با تعاملات حاکمیت و خانواده که راهبردهای اخلاقی در سیاست گذاری و حمایت از خانواده را شامل می شوند. این سه سطح در کنار یکدیگر، منشور اخلاقی حکمرانی اسلامی در حوزهٔ خانواده را شکل می دهند و در منابع دینی دارای شواهد و مصادیق متعدد هستند. تلفیق این سطوح در قالب یک نظام یکپارچه، شرط تحقق خانواده ای پایدار در جامعهٔ اسلامی است.
۱۰۹.

نسبت قانون طبیعی و شریعت الهی در اندیشه گروسیوس و متکلمان امامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۴۱
هوگو گروسیوس، که از وی به عنوان پدر حقوق بین الملل یاد می شود، در «حقوق جنگ و صلح» تفسیر ویژه ای از قوانین طبیعی ارائه می کند که بر اساس آن، این قوانین دارای ثبات و ضرورت عقلی اند و حتی اراده الهی نیز آن ها را دگرگون نمی سازد. این برداشت، در تقابل با تلقی توماس آکویناس از قانون طبیعی قرار می گیرد و از همین رو، برخی آن را گامی در جهت سکولاریزه کردن قانون طبیعی دانسته اند. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا تفسیر گروسیوس ناگزیر به فهمی سکولار از قوانین طبیعی می انجامد، یا می توان قرائتی ارائه کرد که ضمن پذیرش عقلانی و لایتغیر بودن این قوانین، هم چنان نسبت آن ها با اراده الهی و نظام شریعت محفوظ بماند. یافته های تحقیق نشان می دهد که دیدگاه گروسیوس، از جهاتی، به سان نگرش متکلمان امامیه در باب حسن و قبح و بایدها و نبایدها است. متکلمان امامی در عین باور به حسن و قبح ذاتی و عقلی برخی افعال، آن ها را مورد دستور الهی می دانند و از نگاه آن ها میان احکام شریعت و مدرکات صحیح عقل، رابطه طولی برقرار است. نوشتار پیش رو با رویکرد تحلیلی و با بهره گیری از آراء متکلمان امامی، نتیجه می گیرد که تفسیر سکولار از دیدگاه گروسیوس تفسیر دقیقی نیست و امکان قرائتی عقلی و در عین حال الهی از قانون طبیعی از منظر او وجود دارد.
۱۱۰.

رهیافت الگوی «تخییر و تلفیق» در منظومه تقنین شریعت برای نظام حقوقی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۷
تبدیل شریعت به قانون از دیرباز در جوامع اکثریت مسلمان نشین، محل بحث اندیشمندان و سیاستمداران بوده و در عصر حاضر نیز نظریه پردازی در این زمینه ادامه دارد. به منظور انجام صحیح و کامل این امر، الگوهایی تا کنون طراحی و اجرایی شده اند که بر اساس مبانی مختلفی قابل دسته بندی هستند. یکی از الگوهایی که برای تقنین احکام شرعی به کار گرفته شده، الگوی «تخییر و تلفیق» است. «تخییر» به معنای اختیار در انتخاب حکم یک مسأله از میان فتاوی موجود در دایره مذاهب اسلامی و «تلفیق» به معنای آمیختن فتاوی مختلف در یک حکم واحد است، که این دو عنوان را می توان به مثابه یک الگو شناسایی کرد. مقاله حاضر که با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته، در پی بازشناسی این مدل از تقنین شریعت است که در برخی مذاهب و کشورها سابقه دارد و در ادامه، آن را با مبانی فقهی و حقوقی نظام جمهوری اسلامی ایران تطبیق خواهد داد تا بدین پرسش پاسخ دهد که مفهوم و مصادیق الگوی تخییر و تلفیق چیست و چگونه می توان از الگوی مذکور در نظام قانون گذاری ایران بهره جست؟ در پایان نیز بدین نتیجه رهنمون می شود که در مواضع توسل به فتوای جایگزین، استفاده ضابطه مند از این روش نسبت به کنار گذاشتن کامل احکام شرعی ارجحیت دارد؛ اما با عنایت به الهام نظام حقوقی ما از فقه امامیه، فتوایی که توسط مقنن اختیار می شود، باید از میان فتاوی فقیهان امامیه انتخاب گردد تا واجد حجیت شرعی باشد. بنابراین، کاربست این الگو در نظام های حقوقی مختلف با عنایت به مذهب پشتیبان هر نظام، متفاوت خواهد بود.
۱۱۱.

«الزام به وصیت» در فقه اسلامی و نظام حقوقی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۴۹
«وصیت» به عنوان یکی از نهادهای مهم حقوقی که ریشه در فقه اسلام دارد، نقشی اساسی در تنظیم روابط مالی و غیرمالی افراد پس از فوت ایشان ایفا می کند. بر اساس دیدگاه مشهور فقهیان اسلامی، وصیت امرى استحبابى است نه واجب. با این همه، امروزه شکلی از وصیت واجب، با الهام از مکتب ظاهریه و ابن حزم اندلسی، در قوانین احوال شخصیه برخی از کشورهای اسلامی با شرایط و احکام خاص خود وارد شده است. دور از نظر ارباب دانش نیست که در نظام حقوقی ایران که ابتناء بر فقه امامیه دارد، تا کنون نهاد وصیت واجب به رسمیت شناخته نشده است. این پژوهش با به کارگیری روش توصیفی تحلیلی و با بازخوانی نصوص قرآنی و روایی مرتبط با نهاد وصیت، به بررسی دیدگاه های عالمان مسلمان در زمینه «الزام به وصیت» پرداخته است. مصداق بارز این نوع وصیت، موردی است که یکی از فرزندان خانواده پیش از پدر یا مادر خود بدرود حیات دنیا گفته، و نوادگان او به دلیل اجرای قاعده «الأقرب یمنع الأبعد»، از ترکه پدربزرگ و مادربزرگ محروم می مانند. در چنین شرایطی، وصیتی معادل با سهم الارث فرزند متوفی، مانع محرومیت نوادگان شده و جایگاه قائم مقامی آنان را در کنار سایر فرزندان محفوظ می دارد و پشتوانه ای حمایتی برای نوادگانی بدون تکیه گاه اقتصادی فراهم می آورد. یافته های تحقیق نمایان گر است که مبانی و مستندات شرعی قابل اعتنایی وجود دارد تا قانون گذاران کشورهای اسلامی از جمله ایران، جامه قانون بر «وصیت واجب» بپوشانند؛ از جمله دلالت خاص آیه شریفه ۱۸۰ سوره بقره با تعبیرات مؤکد «کُتِبَ عَلَیْکُمْ» و «حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ»، روایاتی که بر اهتمام فوق العاده به وصیت دلالت دارد و در نهایت قاعده عدل و انصاف.
۱۱۲.

«شرط ضمنی عرفی» به مثابه مبنای واحد خیارات(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۵۴
اصل در عقود بر لزوم است و طرفین عقد باید به مفاد آن پای بند باشند؛ انحلال عقد دلیل می خواهد؛ گاه طرفین بر انحلال عقد توافق دارند که در اقاله متصور است؛ در غیر این صورت، فسخ عقد نیازمند دلیلی از سوی شارع است، این ادله تحت عنوان «خیارات» در فقه و حقوق مورد بحث قرارگرفته اند. خیار ممکن است ریشه قراردادی داشته باشد، که در خیار شرط تحقق می یابد، و ممکن است دلیل صریح از شرع داشته باشد، که در خیار مجلس و خیار حیوان مفروض است؛ ولی در اغلب عناوین دیگر خیار مثل خیار تأخیر، رؤیت، عیب، غبن، تبعض صفقه، تعذر تسلیم و غیره، دلیل و مبنای آن از کتاب، سنت، اجماع و بنای عقلاء، همواره مورد بحث و اختلاف نظر فقیهان بوده است. نوشتار حاضر در صدد پاسخ بدین سوال است که آیا سایر انواع خیارات، می تواند همانند خیار شرط ریشه در قرارداد داشته باشد؟ به این معنا که به صورت شرط در ضمن عقد وارد شود؟ پژوهش پیش رو با روش استقراء در اقوال فقیهان به این نتیجه رسیده است که می توان مبنای همه خیارات را قراردادی و شرط ضمنی در نظر گرفت؛ با این تفاوت که در ضمن عقد به خیار شرط تصریح می شود ولی در سایر موارد به صورت شرط ضمنی عرفی چنین توافقی وجود دارد.
۱۱۳.

مشروعیت سنجی بقای وکالت پس از فوت موکل در فقه امامیه و حقوق ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۴۰
بقا یا انفساخ عقد وکالت پس از فوت موکل، از مباحث اختلافی و محل تأمل در فقه امامیه است. دیدگاه مشهور آن است که وکالت، به عنوان عقدی جایز، با فوت هر یک از طرفین، به ویژه موکل منفسخ می شود. در برابر این دیدگاه، گروهی از فقهای متأخر با تردید در اطلاق قاعده انفساخ، امکان بقای وکالت پس از فوت را در مواردی قابل دفاع دانسته اند. این پژوهش با تکیه بر کتاب، سنت و تحلیل عقلی در قالب قیاس منطقی، اثبات می کند که فوت موکل خودبه خود موجب بطلان قهری وکالت نیست. در ادامه، استدلال های مشهور فقیهان، مانند اجماع، زوال اذن و انتقال مالکیت به ورثه، نقد شده و نارسایی آن ها در اثبات انفساخ مورد کاوش قرار گرفته است. در مقابل، با تحلیل ساختار عقود اذنی و مصادیق قانونی، نظیر ماده ۷۷۷ قانون مدنی ایران، نشان داده می شود که در موارد خاصی - مانند وکالت های انتقالی یا مبتنی بر التزام مستمر - ادامه وکالت حتی پس از فوت موکل، از منظر فقه امامیه و حقوق ایران قابل توجیه است. جستار حاضر در نهایت به این نتیجه می رسد که انفساخ وکالت با فوت موکل، نه تنها یک حکم قطعی و اجماعی نیست، بلکه در موارد معین می توان از بقای آن با پشتوانه معتبر دفاع کرد، و آن را مبنایی برای بازنگری در قانون گذاری آتی ایران دانست.
۱۱۴.

اهانت به اقوام و اقلیت های دینی و مذهبی در حقوق کیفری ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹ تعداد دانلود : ۶۰
ماده 499 مکرر قانون مجازات اسلامی (الحاقی 1399)، نقطه عطفی در حقوق کیفری ایران محسوب می شود که برای نخستین بار، به صورت مستقل به جرم انگاری هتک حرمت اقوام، مذاهب و ادیان پرداخته است. این ماده با تصریح بر مجرمانه بودن توهین به قومیت های ایرانی، ادیان الهی و مذاهب اسلامی به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی، این رفتارها را در زمره جرایم علیه امنیت ملی قرار داده که حاکی از اراده جدی قانون گذار در حمایت از وحدت ملی و مقابله سخت با رفتارهای مغایر با آن است. تحلیل ساختار حقوقی این ماده نشان می دهد که قانون گذار با طراحی نظامی مستقل و منحصر به فرد، ارکان و عناصر تشکیل دهنده این جرم را به گونه ای ترسیم کرده که از جرم توهین ساده مندرج در مواد عمومی قانون مجازات اسلامی، و نیز از جرایم نفرت مدار (Hate Crimes) در نظام های حقوقی غربی، تفاوت های ماهوی قابل توجهی دارد. این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به منابع معتبر حقوق کیفری و نیز مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان سامان یافته، به بررسی تفصیلی ابعاد جرم انگاری موضوع ماده صدرالذکر پرداخته و مؤلفه های اصلی این جرم را به تفصیل واکاوی کرده، و به تحلیل چالش های تفسیری ناشی از ابهامات موجود در متن ماده و رویه قضایی پرداخته است. پیش بینی هم زمان دو عنوان مجرمانه مقید به نتیجه و غیر مقید به نتیجه در این ماده، ضرورت وجود قصد خاصِ ایجاد خشونت یا تنش در جامعه در مرتکبان این جرم، و در عین حال، عدم موضوعیت انگیزه مرتکب برای تحقق این جرم (بر خلاف جرایم نفرت مدار)، از جمله مهم ترین نتایج تحلیلی به دست آمده در این پژوهش است. یافته های این تحقیق می تواند در فهم ابعاد مختلف این جرم و تفسیر صحیح از مفاد آن مبتنی بر مراد قانون گذار و بالمآل، بهره برداری دقیق تر از آن در رویه قضایی مفید واقع شود.
۱۱۵.

کاوشی در امکان حمایت از محصولات فکری هوش مصنوعی تحت نظام اسرار تجاری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۴۰
پیشرفت حیرت انگیز هوش مصنوعی در سالیان اخیر، نظام سنتی حقوق مالکیت فکری را به چالش کشیده است. با توجه به اینکه قواعد نظام کپی رایت و حق اختراع، به دلیل انسان محور نبودن محصولات تولید شده توسط هوش مصنوعی، آن را مورد حمایت قرار نمی دهد، این پژوهش امکان استفاده از نظام اسرار تجاری را برای این محصولات و اشخاصی که می توانند مالکیت این آثار و اختراعات را دارا باشند مورد بررسی قرار داده است. مقاله حاضر در ضمن روش توصیفی تحلیلی و با تحلیل تطبیقی اصول نظام اسرار تجاری، ضمن نقد آراء حامیان این نظریه، به این نتیجه نائل شد که هر چند حمایت از محصولات فکری تولید شده توسط هوش مصنوعی از طریق نظام اسرار تجاری امکان پذیر است، اما این یک حمایت شکننده است و نمی تواند به صورت کامل تضمین کننده حقوق معنوی ناشی از این تولیدات باشد.
۱۱۶.

انتظارات اخلاقی و چیستی آن از منظر گرگوری ملما

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۴۶
مقاله حاضر، مفهوم انتظار اخلاقی را از نگاه گرگوری مِلما تبیین کرده و به شرح، بسط و نقد آن پرداخته است. این فیلسوف وظیفه گرا کوشیده است با تعریف و تبیین این مفهوم، دایره باید و نبایدهای اخلاقی را گسترش دهد. در همین راستا، در بخش نخست مقاله، پس از تفکیک مقوله انتظار اخلاقی از انتظار پیش گویانه و انتظار هنجاری، انتظار درجه دو نیز معنا شده است. در ادامه، پس از ارائه سه دلیل برای اثبات نگرش واقع گرایانه ملما درباره سرشت انتظارات اخلاقی، به تحلیل مبانی لازم برای تمایز میان انتظارات اخلاقی کاذب و انتظارات روا و واقعی پرداخته شده است. تحلیل منشأ و سرچشمه انتظارات اخلاقی نشان می دهد که درواقع، انتظارات اخلاقی به دو نوع کلیِ انتظارات الزام آفرین و انتظارات انتظارآفرین تقسیم می شوند. بر اساس یافته های مقاله، دو نتیجه به دست می آید: نخست آن که نگرش ملما بیش از آن که با غیرواقع گرایی سازگار باشد، با واقع گرایی اخلاقی هم خوانی دارد؛ و دوم آن که باور به مفهوم انتظار اخلاقی می تواند به گسترش مرزهای اخلاق، بدون ایجاد الزامات تازه و شدید، بینجامد.
۱۱۷.

تحلیل انتقادی مواجهه فقیهان و اصولیان با اخبار من بلغ و تبیین خوانشی نوین از قاعده تسامح در ادله سنن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۳۰
دانشوران شیعی در مواجهه با اخبار من بَلَغ برای اثبات قاعده تسامح، هم نظر نیستند. پرسش اصلی این است که آیا می توان با بهره گیری از این اخبار، به حجیت اخبار ضعاف در استنباط احکام دست یافت یا خیر؟ این جستار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به دنبال تبیین رویکردهای گوناگون به احادیث من بَلَغ است. سه رویکرد عمده اصولی، فقهی و کلامی دراین باره قابل ارزیابی و هریک از این رویکردها با چالش هایی برای اثبات رهیافت خویش از اخبار من بَلَغ مواجه است. پس از تبیین کاستی های این رویکردها، استظهاری نوین از اخبار من بَلَغ ارائه شده که بن مایه آن بر برهان معقولیت استوار است. در این خوانش از اخبار من بَلَغ، عمل نمودن به هر گزاره محتمل المطلوبیه نزد مولا، به سبب معقولانه بودن آن روا خواهد بود. اما برای جلوگیری از ایجاد هرج ومرج لازم است برای عمل به اخبار ضعاف ضوابطی در نظر گرفته شود که عبارت اند از: عدم انتساب عمل به شرع، وجودنداشتن معارض معتبر شرعی یا عقلی و عدم اشتهار ناقلان گزاره به دروغ پردازی. تببین شرایط روابودن عمل به اخبار ضعاف بیانگر آموزه های غیرالزامی، دستاورد دیگری است که رویکرد برگزیده را ضابطه مند می سازد.
۱۱۸.

تحلیل منزلت مردم در کلام شیعه برگرفته از قاعده حسن و قبح عقلی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۹
این پژوهش، با هدف بررسی جایگاه مردم در نظام الهیاتی شیعه، قاعده حسن و قبح عقلی و تأثیرات آن بر تبیین رابطه انسان با خدا، نبوت و امامت را تحلیل می کند. این مطالعه با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با بررسی متون سنتی کلامی و تحلیل آرای متکلمان شیعه، نشان می دهد اگرچه موضوع جایگاه مردم در تراث کلامی شیعه به صورت پراکنده و کم رنگ مطرح شده است، قاعده حسن و قبح عقلی به عنوان محوری اساسی، امکان بازخوانی و توسعه این موضوع را فراهم می آورد. یافته های این پژوهش نشان می دهد این قاعده طبق نظر مشهور متکلمان، با تأکید بر استقلال عقل در تشخیص حسن و قبح، انسان را به عنوان موجودی مختار، مسئول و دارای کرامت ذاتی در نظام الهیاتی شیعه معرفی می کند. این قاعده نه فقط رابطه انسان با خدا را بر مبنایی عقلانی و اخلاقی استوار می سازد، بلکه نقش مردم در پذیرش نبوت و امامت را نیز به گونه ای نظام مند تبیین می کند. این رویکرد ظرفیت زیادی برای توسعه مباحث الهیاتی معاصر در حوزه هایی مانند فلسفه اخلاق، انسان شناسی دینی و الهیات سیاسی دارد. نفی نژادپرستی، نظام طبقاتی، آریستوکراسی از ثمرات این دیدگاه است که از سوی دیگر، زیر بنای اصلی بحث مردم سالاری دینی خواهد بود. بر این مبنا، قاعده حسن و قبح عقلی می تواند به عنوان چارچوبی نوین برای بازسازی و توسعه الهیات شیعه در مواجهه با چالش های فکری و فلسفی جهان معاصر درباره نگاه به مردم و سیاست استفاده شود. این قاعده، با تأکید بر الهی بودن انسان، پلی میان سنت کلامی شیعه و مباحث مدرن در حوزه های فلسفه دین و الهیات تطبیقی ایجاد می کند.
۱۱۹.

فراسوی حکمرانی دینی و حکمرانی بر دین: جست وجوی راه سوم در اندیشه اسپینوزا و علامه طباطبایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۱۷
این پژوهش با رویکردی تطبیقی-ترکیبی، رابطه مناقشه برانگیز دین و حکومت در اندیشه باروخ اسپینوزا و علامه سید محمدحسین طباطبایی را بازخوانی می کند. مسئله اصلی پژوهش، فراتر از مقایسه صرف، این است که چگونه می توان از گفت وگوی میان دو پارادایم متعارض «حکمرانی دولت بر دین» و «حکمرانی دینی» به یک چشم انداز جدید برای تعامل سازنده میان مرجعیت سیاسی و معنوی دست یافت. یافته ها نشان می دهد اسپینوزا، در پاسخ به بحران های الهیاتی-سیاسی، نظریه «حکمرانی بر دین» را برای تأمین صلح و امنیت صورت بندی می کند. در مقابل، علامه طباطبایی با اتکا بر «فطرت» و «اعتباریات»، نظریه «حکمرانی دینی» را به عنوان نظامی جامع برای سعادت بشر ارائه می دهد. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفت وگوی انتقادی، استدلال می کند واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر کند. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این پژوهش الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفتگوی انتقادی، استدلال می کند که واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر سازد. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این تحقیق الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند.
۱۲۰.

مداخلات غیر کیفری در حمایت از کودکان و نوجوانان کار؛ مطالعه موردی «مجتمع شوق زندگی» مشهد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۱
بهره کشی اقتصادی از کودکان و نوجوانان مفهومی است که با کرامت ذاتی این قشر آسیب پذیر در تعارض است؛ ازاین رو، نگارش حاضر به بررسی شرایط حاکم بر بزه دیدگان اطفال و نوجوان از دریچه جرم بهره کشی اقتصادی و در دایره جغرافیایی شهر مشهد پرداخته است. ازآنجاکه کودکان کار، نان آوران خانواده خود محسوب می شوند، با ممانعت خانواده برای کار کردن مواجه نیستند؛ لکن نیروی انسانی ازجمله مهم ترین سرمایه های کشور محسوب می شوند که توجه به شرایط آن ها، درنهایت به بهبود وضعیت جامعه در چشم اندازهای آینده منتهی می شود. دادسرای ناحیه پنج مشهد (مجتمع شوق زندگی) ازجمله مراجع تخصصی قضایی در شهر مشهد است که ویژه رسیدگی به امور صغار و محجوران است. پژوهش پیش رو جهت تبیین رویه های «مجتمع شوق زندگی» در حمایت از کودکان بزه دیده، ده پرونده با مضمون بهره کشی اقتصادی از اطفال و نوجوانان را انتخاب، و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی کرده است. یافته های حاصل از روش تحلیل مضمون در این پژوهش نشان می دهد که پرونده های مطرح شده در «مجتمع شوق زندگی» دارای چهار مضمون حمایت های روان شناسانه و پزشکی و اقتصادی هستند. هم زمان، تشکیل پرونده شخصیتی و بالینی برای کودکان کار، برگزاری کارگاه های مهارتی متناسب با مشکلات روانی کودکان، برگزاری جلسات مشاوره، فراهم کردن شرایط تحصیلی، تهیه وسایل امرار معاش خانواده، معرفی خانواده کودکان کار به کمیته امداد و سازمان بهزیستی جهت دریافت امدادهای ماهیانه، فراهم کردن زمینه های اشتغال خانگی برای مادران کودکان و نوجوانان کار، الزام به تحصیل یا کمک به بازگشت به تحصیل کودکان کار، استعدادیابی کودکان کار به منظور شناسایی علایق آن ها و مراقبت های درمانی ازجمله مضامین فرعی است که زیرنظر مقامات قضایی در چهار حوزه اصلی انجام می شود. درمجموع با انجام اقدامات انجام شده در «مجمتع شوق زندگی»، این مهم حاصل شد که مداخلات حمایتی درخصوص کودکان و خانواده آن ها به کاهش تعداد کودکان کار و کنترل بهره کشی اقتصادی از کودکان در شهر مشهد منجر شده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان