درخت حوزه‌های تخصصی

مقدمه:   سوانح طبیعی تأثیرات بسیار مخربی را بر روی سکونتگاه های انسانی گذاشته و خسارات و تلفات اجتماعی و اقتصادی متعددی را بر جوامع تحمیل کرده اند. در این بین جوامع روستایی به دلیل ارتباط تنگاتنگ با محیط طبیعی بیشترین اثرات را از سوانح طبیعی می بینند. به طوری که این گونه حوادث اغلب با تخریب منابع اقتصادی و امکانات رفاهی و زیستی، سلامت ساکنان را به خطر می اندازند و همیشه خطر جدی برای توسعه مناطق روستایی به شمار می روند. هدف پژوهش:   هدف پژوهش حاضر ارزیابی میزان برخورداری خانوارهای روستایی از عوامل نهادی موثر بر تاب آوری در برابر مخاطرات محیطی در روستاهای منطقه سیستان می باشد. روش شناسی:   این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، جامعه آماری تحقیق حاضر شامل تمامی سرپرستان خانوراهای 373 روستای بالای 50 خانوار در منطقه سیستان بود که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 189 نفر از سرپرستان خانوارها به روش تصادفی طبقه ای به عنوان نمونه انتخاب گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS و WASPAS و Arc GIS استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش:   قلمرو جغرافیایی شامل روستاهای منطقه سیستان می باشد . یافته ها و بحث:   نتایج آزمون رگرسیون در خصوص تأثیر عوامل نهادی بر تاب آوری اجتماعات روستایی در منطقه سیستان حاکی از آن است که میزان همبستگی چندگانه برابر با (R=0.01) و ضریب تعیین برابر با (R2=0.000) می باشد که نشان می دهد عوامل نهادی هیچ تأثیری بر تاب آوری روستاییان منطقه سیستان ندارد. همچنین نتایج حاصل از تکنیک رتبه بندی WASPAS موید آن است که، روستائیان واقع در شهرستان های زهک و هیرمند دارای بیشترین میزان تاب آوری نهادی در برابر مخاطره طبیعی و روستائیان واقع در شهرستان زابل دارای کمترین میزان تاب آوری نهادی در برابر مخاطرات طبیعی می باشند. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، عوامل نهادی تأثیر معناداری بر تاب آوری روستاییان منطقه سیستان در برابر مخاطرات محیطی نداشته اند. این امر نشان دهنده ضعف زیرساخت های نهادی و ناکارآمدی سیاست های حمایتی در این منطقه است. بنابراین، بازنگری در سیاست گذاری ها و تقویت نهادهای محلی برای ارتقاء تاب آوری ضروری به نظر می رسد.

مقدمه: حصول توسعه پایدار که رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی را بدنبال می آورد مستلزم ایجاد زمینه ها و زیرساخت های مطلوبی است که از عمده ترین و کاراترین آن ها شبکه حمل و نقل برشمرده می شود، از این رو در زمینه توسعه پایدار، راهبرد حمل و نقل پایدار از مهمترین موضوعات موجود است. ضرورت ارتقاء کمیت و کیفیت در ترانزیت مناطق مرزی کشور بر کسی پوشیده نیست. در این میان اهمیت حمل ونقل دریایی از یک سو و محدودیت هایی که بنادر دریایی در توسعه خود دارند ازسویی دیگر، موجب خلق راهکار بندرخشک گردید. بندرهای خشک، مناطقی درون سرزمینی و واسطی میان مراکز تولید و جذب کالا و بندرساحلی محسوب می شوند. هدف از این بندرها پاسخگویی به گردش حمل و نقل پرظرفیت در نواحی دور از ساحل و کاهش تقاضای نیاز به استفاده از اراضی ساحلی می باشد. هدف پژوهش: هدف این پژوهش تدوین و ارزیابی راهبردهای توسعه حمل و نقل یکپارچه بر تحقق اهداف احداث بندر خشک در استان قزوین می باشد. روش شناسی: از نظر ماهیت این تحقیق اکتشافی، توصیفی، تجویزی می باشد. برای دستیابی به اطلاعات عمدتاً از طریق مراجعه به متون موجود، کتب درسی، اسناد و مدارک و مقالات خواهد بود و از روش اسنادی استفاده شده است. همچنین برای تکمیل اطلاعات از روش های میدانی همچون استفاده از پرسشنامه و از روش مصاحبه استفاده شده است. جامعه آماری تعدادی از کارشناسان و مدیران برنامه ریزی حمل ونقل استان می باشند که مورد مصاحبه قرار گرفته اند. در ادامه؛ با استفاده از تکنیک سوات (SWOT) تعدادی راهبرد ارائه می شود. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو مورد پژوهش استان قزوین می باشد. یافته ها و بحث: در فرآیند تحقیق، راهبردهای تهاجمی (SO) استخراج شده؛ راهبردها با استفاده از مدل (ANP) تجزیه و تحلیل شده و الویت نهائی راهبردها و میزان تأثیر گذاری هر کدام ارائه می شود. نتیجه گیری: برنامه ریزی و سرمایه گذاری در بخش حمل ونقل و یکپارچه سازی آن در استان قزوین، در راستای تحقق اهدافی که موضوع احداث بندرخشک را دنبال می کنند؛ چون که ایجاد یکپارچگی و همبستگی بین اجزای صنعت حمل و نقل، ایجاد حوزه ای جدید در لجستیک و متعاقباً شکل گیری رقابت، زمینه سازی برای شکل گیری بازارهای جدید و ایجاد مشاغل جدید در منطقه و توجه بیشتر به محیط زیست به واسطه تغییر در شیوه حمل و نقل با حفظ پایه های پایداری برای افزایش ارتباطات بین المللی در این پژوهش می باشد.

مقدمه: شبکه راه ها یکی از عوامل حیاتی در توسعه و رشد اقتصادی کشورها محسوب می شود. پروژه های راه سازی می تواند استان های مختلف را از انزوا و عقب ماندگی دور کند. کشور ایران در سال های اخیر شاهد توسعه قابل توجهی در شبکه راه های خود بوده است. این توسعه شامل احداث آزاد راه ها، بزرگراه ها، راه های اصلی و فرعی و همچنین بهبود زیرساخت های روستایی می شود. توسعه و بهبود شبکه راه ها از اهمیت بالایی برخوردار است و نیز رتبه بندی را می توان معیار، قابلیت، صلاحیت و شایستگی دانست. هدف پژوهش: در این مقاله، رتبه بندی توسعه یافتگی شبکه راه های بین شهری و روستایی در ایران با استفاده از روش پرومته مورد بررسی قرار می گیرد. روش شناسی: نوع تحقیق کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی می باشد. روش گردآوری اطلاعات در تحقیق حاضر به صورت کتابخانه ای می باشد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده تا امکان تأیید عینی تر نیازهای حمل و نقل را فراهم کند و نیز از مدل پرومته استفاده شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: جامعه آماری تحقیق حاضر 31 استان ایران در بازده زمانی بین سال های 1387 الی 1400 می باشد. یافته ها و بحث: نتایج حاصل از رتبه بندی توسعه یافتگی شبکه راه ها با استفاده از روش پرومته نشان می دهند که استان هایی مانند تهران، البرز، قم، مرکزی، فارس و خراسان رضوی بیشترین توسعه یافتگی را در شبکه راه ها دارند، در حالی که استان هایی مانند سیستان و بلوچستان، بوشهر، کهکلویه و بویراحمد، چهارمحال بختیاری، خراسان شمالی، گلستان، کرمانشاه و کردستان توسعه نیافته اند و دارای رتبه های پایین تری هستند. نتیجه گیری: در نتیجه استان های مرکزی کشور از توسعه یافتگی بالاتری برخوردارند، در حالی که استان های حاشیه ای و کمتر توسعه یافته با چالش های بیشتری در این زمینه مواجه هستند که با اقداماتی نظیر: تخصیص بودجه کافی و پایدار، اولویت بندی پروژه ها، استفاده از فناوری های نوین، توجه به حمل و نقل پایدار، همکاری با بخش خصوصی و توسعه نیروی انسانی متخصص می توان به بهبود قابل توجه شبکه راه های ایران امیدوار بود.

مقدمه: شهر سرعین در استان اردبیل ایران به واسطه چشمه های آب گرم معدنی و جاذبه های متنوع، به عنوان مقصدی شناخته شده در میان گردشگران مطرح است. با این حال، دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در این شهر نیازمند درک عمیق و تحلیلی از عوامل موثر بر این فرایند است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی عوامل زیست محیطی، سازمانی و مربوط به مقصد بر توسعه گردشگری در شهر سرعین و ارائه راه حل هایی برای ارتقای وضعیت فعلی انجام شده است. روش شناسی: مطالعه حاضر با اتخاذ رویکردی کیفی و با استفاده از طراحی مطالعه موردی به انجام رسیده است. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان صنعت گردشگری سرعین صورت گرفته و تجزیه و تحلیل داده های کیفی به روش تحلیل محتوا انجام شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: تحقیق متمرکز بر شهر سرعین واقع در استان اردبیل ایران بوده است. یافته ها و بحث: نتایج نشان می دهد که توسعه پایدار گردشگری در سرعین نیازمند اتخاذ رویکردی چندجانبه است. بازنگری و معرفی هدفمند جاذبه های موجود، از جمله چشمه های آب گرم و پتانسیل های طبیعت محور و فرهنگی منطقه، همراه با ارتقای زیرساخت های حمل ونقل برای تسهیل دسترسی گردشگران، از اولویت های کلیدی است. همکاری بخش های دولتی و خصوصی در سرمایه گذاری برای توسعه امکانات رفاهی و تفریحی، جذب سرمایه گذاری خارجی، و بهره گیری از فناوری های نوین می تواند به خلق ارزش های متمایز و افزایش جذابیت سرعین کمک کند. همچنین، تقویت فرهنگ عمومی و مشارکت جامعه محلی به عنوان فرصتی برای توسعه پایدار، نقشی اساسی در موفقیت این استراتژی ها ایفا می کند. نتیجه گیری: دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در سرعین مستلزم تدوین و اجرای یک استراتژی جامع است که عوامل زیست محیطی، سازمانی، مربوط به گردشگران و مقصد را به طور همزمان در نظر بگیرد. این امر شامل ارتقای عرضه محصولات گردشگری، بهبود زیرساخت ها، تسهیل مشارکت های بخش های دولتی و خصوصی، و ترویج نگرشی مثبت نسبت به صنعت گردشگری در میان جامعه محلی می شود.

هدف پژوهش حاضر درک نظام معنایی و ذهنی مدیران روستایی بود که برای تحقق آن از نظریه زمینه ای و تکنیک مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. نمونه گیری به صورت هدفمند از بین مدیران روستایی (اعضای شوراها و دهیاران از سال 1401 - 1375) روستای بارنجگان از استان خراسان جنوبی انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری با تعداد 15 نفر مصاحبه شد. متن مصاحبه ها در قالب بیش از 200 مفهوم، 17 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هسته ای کدگذاری شده است. نتیجه این پژوهش که در قالب مقوله هستی ای آمده، حاکی از آن است که معنای مدیریت روستایی در گذر زمان و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این مطالعه نشان داد که عواملی چون خدمت به خلق، پاداش اخروی، جاه طلبی، عرق به وطن، قومیت گرایی، پیشینه مدیریت خانوادگی، نفوذ اداری و تحصیلات پایین اهالی در برخی زمان ها برخی افراد به سمت مدیریت روستایی می کشاند. مهم ترین جادبه های مدیریت روستا که باعث می-شود علی رغم تمام آسیب های روحی، روانی و جسمی و پیامدهای نامطلوب اجتماعی بازهم تعدادی برای پذیرفتن این پست نام نویسی کنند شامل بیشتر دیده شده شدن و قدرت کلام در ادارت می باشد. افراد پس از ورود به عرصه مدیریت، بلافاصله در گروه های مدیریتی جذب می شوند و خود را با گروه هماهنگ و همرنگ می کنند. آنها در جمع خود مناسک و آداب خاصی دارند که در جهت تقویت و انسجام گروهی و کاهش سختی های کارهاست. اعضای شورا و دهیار علی رغم تعلق فراوانی که به گروه دارند، در یک دوراهی می مانند از یک سو نگاه جامعه به آن ها برحسب اعتماد است و از سوی دیگر برچسب های دیگران به آن ها آزاردهنده است. در این برزخ فکری، مدیران راهبردهای برای اداره و کنترل شرایط دارند. آن ها عمدتا مدیریت روستایی را از طریق شفاف سازی ها و تکریم بزرگان طوایف توجیه می کنند و یا آن را موقتی می دانند. آسیب های روحی، روانی و جسمی شدید از پیامدهای مدیریت روستایی است.

شرایط اجتماعی، زیرساختی و طبیعی مقاصد گردشگری، نقش اساسی در توانایی یک مقصد برای ارائه تجربیات گردشگری با کیفیت دارد. توجه به مسائل مربوط به کیفیت زندگی و اثرگذاری برنامه های توسعه گردشگری برآن اهمیت ویژه ای دارد زیرا تجربیات گردشگری باکیفیت به جمعیت میزبان پذیرا و محیط طبیعی جذاب بستگی دارد. بنابراین در این پژوهش سعی شده است، نگرش شهروندان شهراشکذرکه از مقاصد اصلی گردشگری استان یزد است، به اثرات گردشگری بر شاخص های «مدیریتی- زیرساختی» و «محیط طبیعی» تحلیل و بررسی شود.این تحقیق به لحاظ روش، از نوع پیمایشی مبتنی بر استفاده از پرسشنامه و شاخص های ذهنی است. با استفاده از قاعده ی کوکران مقدار حجم نمونه ی مورد نظر 100 نفر برآورد شده و به منظور تحلیل از روش های آماری در نرم افزار SPSS استفاده شده است. بر مبنای یافته های تحقیق می توان عنوان کرد که در عامل محیط طبیعی، «توسعه ی گردشگری» در شهر اشکذر بر روی 4 گویه ی « افزایش آلودگی بصری، آلودگی خاک، بهم خوردن اکوسیستم منطقه و آسیب رسانی به بافت طبیعی شهر» بی تأثیر بوده است. این بی تأثیری جنبه مثبت دارد چرا که هر 4 مورد جزء عوامل تخریب کننده و منفی برای اثرات توسعه ی گردشگری در هر شهری هستند. همچنین، در عامل مدیریتی-زیرساختی، «توسعه ی گردشگری» در این شهر بر روی 8 گویه ی مد نظر تأثیر مثبت داشته است. بنابراین می توان گفت مدیریت شهر اشکذر در این دو عامل موفق عمل کرده است. به طورکلی، نتایج این پژوهش حاکی از این بود که اثر «توسعه ی گردشگری» بر دو عامل «محیط طبیعی» و «مدیریتی و زیرساختی» مردم شهر اشکذر اثرگذار و این اثر در جهت مثبت است. نتایج این پژوهش در بررسی و ارزیابی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی می تواند هم برای مدیران شهری و هم برای مسئولان گردشگری شهر اشکذر برای برنامه ریزی موفق مهم و موثر باشد.

هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین پیامدهای توسعه گردشگری ورزشی در شرایط تحریم های بین المللی و بهره گیری از این ظرفیت در جهت برون رفت ایران از وضعیت تحریمی است. این پژوهش از نوع کیفی انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۴ نفر از خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری ورزشی در ایران طی ژانویه تا آوریل ۲۰۲۵ جمع آوری و تا حد اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها منجر به شناسایی پنج مقوله محوری از پیامدهای توسعه گردشگری ورزشی در شرایط تحریم شد: پیامدهای اقتصادی (رشد درآمدهای ارزی غیرنفتی، اشتغال زایی پایدار، جذب سرمایه های داخلی و جمعی)؛ پیامدهای فرهنگی-اجتماعی (انسجام ملی، کاهش فشار روانی، امیدآفرینی و کاهش ناهنجاری های اجتماعی)؛ پیامدهای بین المللی-سیاسی (بازسازی تصویر ایران در رسانه های خارجی، کاهش ایران هراسی، دیپلماسی ورزشی به عنوان اهرم نفوذ نرم)؛ پیامدهای زیرساختی-محیطی (بهبود حمل ونقل، ارتقای استانداردهای زیست محیطی، ساماندهی بافت فرسوده)؛ پیامدهای رسانه ای و برندینگ (ارتقای برند ملی، تولید محتوای الهام بخش، رقابت پذیری منطقه ای). برخلاف پژوهش های پیشین که عمدتاً بر پیامدهای منفی تحریم متمرکز بوده اند، یافته های این پژوهش نشان می دهد که گردشگری ورزشی می تواند با ایجاد کانال های ارتباطی غیررسمی، بازسازی برند ملی از طریق دیپلماسی عمومی معکوس، و توسعه درون زا و تاب آور، به عنوان یک راهبرد ژئوپلیتیکی هوشمندانه عمل کرده و تهدید تحریم را به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل نماید. سرمایه گذاری هدفمند و میان بخشی در این حوزه می تواند نقش کلیدی در عبور ایران از شرایط تحریمی ایفا کند.

از جمله مسائل مهم در زمینه تدوین تجارب تاریخی جمهوری اسلامی ایران، نقش احزاب و تشکل-های مدنی در مشارکت سیاسی است که تلاش می شود تا در پژوهش حاضر به آن پرداخته شود. پژوهش حاضر با واکاوی پیشینه تعامل دولت و اقوام و روندپژوهی این تعامل در جمهوری اسلامی به دنبال این مسأله است که با توجه به سیاستگذاری قومی دولت های پس از انقلاب اسلامی در استان کردستان، مشارکت سیاسی قوم کرد چه روندی را پیموده است؟ و احزاب و تشکل های مدنی در وضعیت مشارکت سیاسی استان کردستان چه نقشی ایفا کرده اند؟ به نظر می رسد سیاست قومی جمهوری اسلامی با اتخاذ رویکرد وحدت در عین کثرت و رویکرد فرصت محور به قومیت ها از طریق ایجاد سازوکار انتخابات، احزاب سیاسی، انجمن ها و تشکل های مدنی، ضمن فراهم نمودن زمینه مشارکت سیاسی قوم کرد در ساختار نظام اسلامی، زمینه حکمفرما شدن آنها بر سرنوشت شان را فراهم ساخته باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که احزاب سیاسی و تشکل های مدنی موافق مشارکت سیاسی در کردستان نقش فعالی در ادوار مختلف انتخابات ریاست جمهوری داشته اند. احزاب سیاسی فعال ظرفیت خود را در دو بخش بسیج سیاسی و مشارکت سیاسی به کار گرفتند. آنها با استفاده از ارزش ها و نمادهای قومی در دوره های متوالی به بسیج سیاسی پرداختند. در تمامی این دوران ها، خواسته های قومی مانند زبان مادری، فرهنگ و آداب و رسوم محلی و به کارگیری امور اجرایی و اداری استان به دست افراد بومی منطقه تنها تکیه گاهی بوده است که در داخل و خارج از نظام با استفاده از آنها سعی در جلب توجه مردم کردستان داشته اند.

زمینه و هدف: مطالعات نشان می دهد که نقش سنجش از دور حرارتی در مطالعه و برآورد دمای سطح زمین بسیار حائز اهمیت است. حرارت سطح زمین شاخص مهمی در مطالعه مدل های تعادل انرژی در سطح زمین در مقیاس منطقه ای و جهانی است. با توجه به محدودیت ایستگاه های هواشناسی، سنجش از دور می تواند جایگزین مناسبی برای برآورد حرارت سطح زمین باشد. هدف اصلی از این تحقیق پایش دمای سطح زمین با استفاده از تصاویر ماهواره ای و رابطه ای که دمای سطحی و توان تشعشعی داشته باشد، می باشد. روش شناسی: به همین منظور ابتدا تصاویر مربوطه اخذ شد و پیش پردازش های لازم بر روی هر کدام اعمال شد. سپس نسبت به مدل سازی تصاویر اقدام شد. ابتدا جهت انجام این پژوهش، از تصاویر مربوط به سال 2023 ماهواره لندست 8 سنجنده OLI و سنجنده TIRS و الگوریتم سبال استفاده شد. از نرم افزارENVI جهت تصحیحات هندسی، اتمسفری و رادیومتریک تصاویر ماهواره ای و همچنین اجرای محاسبات مربوط به مدل سبال و از نرم افزار ArcGIS جهت ایجاد پایگاه داده، تحلیل های مکانی، عملیات کارتوگرافیکی و در نهایت پیاده کردن مدل استفاده گردید. نتایج و یافته ها:: نتایج حاصل نشان می دهد که میانگین بیشترین تابش موج کوتاه ورودی به میزان 769 وات بر مترمربع در ماه سپتامبر و کمترین مقدار در رتبه بعدی ماه اگوست با 730 وات بر مترمربع بوده است. و کمترین مقدار به ماه جولای با مقدار 555 وات بر مترمربع بوده است. علت این اختلاف توان تشعشعی در مقدار تابش خالص رسیده به زمین در منطقه مورد مطالعه، ناشی از تفاوت زاویه تابش خورشید و تعداد ساعات آفتابی در ماه های مختلف سال است. می توان نتیجه گرفت که تابش خورشیدی از آستانه ی تابش تا 1000 وات بر مترمربع را دریافت می کنند، می توان نتیجه گرفت که تابش خورشیدی و بیلان تشعشعی در روستاهای شهرستان چالوس پتانسیل به شکل مناسبی برای تامین برق وجود دارد.

زمینه و هدف: انرژی خورشیدی با ایجاد شغل، جذب سرمایه گذاری و ترویج شیوه های پایدار، نه تنها به چالش های زیست محیطی می پردازد، بلکه توسعه اقتصادی قوی را نیز تقویت می کند. مطالعه اثرات انرژی خورشیدی بر اشتغال و رشد اقتصادی نه تنها برای درک بهتر از تأثیرات اقتصادی و اجتماعی این منبع انرژی ضروری است، بلکه می تواند به توسعه پایدار و ایجاد فرصت های شغلی پایدار در آینده کمک کند. با توجه به چالش های زیست محیطی و نیاز به منابع انرژی پاک، این مطالعات اهمیت بیشتری پیدا می کند. با توجه به اهمیت انرژی خورشیدی و نقش و جایگاه آن ها در رشد و اشتغال در کشور عراق و پتانسیل های بالای عراق در این زمینه، هدف این پژوهش بررسی تاثیرات استفاده از انرژی خورشیدی بر اشتغال و رشد اقتصادی در عراق می باشد. روش شناسی: در این پژوهش برای بررسی تاثیرات استفاده از انرژی خورشیدی بر اشتغال و رشد اقتصادی در عراق طی دوره زمانی 2022-1995 از رویکرد سری زمانی و مبتنی بر الگوی خودتوزیع با وقفه های گسترده (ARDL) استفاده شده است. یافته و نتایج: یافته های این مطالعه نشان داد که انرژی خورشیدی تاثیری مثبت بر رشد اقتصادی در سطح 95 درصد اطمینان داشته است. همچنین اثرات انرژی خورشیدی بر اشتغال نیز مثبت و از لحاظ آماری در سطح 90 درصد اطمینان معنادار بوده است. با توجه به یافته ها میزان ضریب جمله تصحیح خطا در این الگو برابر با 489/0- و از لحاظ آماری معنی دار بوده است و نشان می دهد که در صورتی که شوکی به نرخ رشد اقتصادی در عراق وارد شود در طی هر دوره 489/0 درصد از عدم تعادل در نرخ رشد اقتصادی تعدیل شده و به سمت روند بلندمدت خود نزدیک خواهد شد. همچنین میزان ضریب جمله تصحیح خطا در این الگو برابر با 365/0- و از لحاظ آماری معنی دار بوده است و نشان می دهد که در صورتی که شوکی به میزان اشتغال در عراق وارد شود در طی هر دوره 365/0 درصد از عدم تعادل در میزان اشتغال تعدیل شده و به سمت روند بلندمدت خود نزدیک خواهد شد. با توجه به نتایج بدست آمده کشور عراق می تواند برای بهبود رشد اقتصادی و اشتغال همراه با حفظ محیط زیست روی انرژهای خورشیدی سرمایه گذاری نماید.

زمینه و هدف: تاب آوری اجتماعی یکی از رویکردهایی است که امروزه، اهمیت زیادی در جهت کاستن از آسیب ها پیدا نموده است. شهر ارومیه با توجه به نقش مرکزیت آن باعث جذب مهاجران و سکونت تعداد بالای از آنها در روستاهای حاشیه شهر گردیده. که این امر منجر به رشد بدون برنامه و آسیب پذیر شدن این روستاها شده است. هدف این پژوهش تحلیل ابعاد تاب آوری اجتماعی در کاهش مخاطرات انسانی روستاهای در حاشیه 3 کیلومتری ارومیه می باشد. روش شناسی: روش پژوهش توصیفی – تحلیلی، جامعه آماری ساکنین روستاهای مورد مطالعه و حجم نمونه 374 نفر از از سرپرستان خانوار بر اساس فرمول کوکران است. ابزار جمع آوری داده ها اسنادی و پرسشنامه می باشد. برای تجزیه و تحلیل نمودن داده ها از الگوی مدل سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار LISREL استفاده شده است. یافته ها و نتایج: نتایج مدل سازی معادلات ساختاری تاب آوری اجتماعی روستاها براساس برآورد ضرایب استاندارد شده مدل ساختاری پژوهش سطح معناداری 0.021 بدست آمده که نشان دهنده برازش مطلوب مدل می باشد و براساس یافته های پژوهش تاثیرات عامل مشارکت بر تاب آوری اجتماعی با ضریب مستقیم و مثبت 0.98 ، تاثیر عامل دانش و آگاهی در تاب آوری اجتماعی روستاهای مورد نظر با ضریب مستقیم و مثبت 0.97 ، و شاخص اعتماد جهت تاب آوری اجتماعی با ضریب مثبت 0.98 ، عامل تعلق با ضریب مستقیم و مثبت 0.98 ، تاثیر شاخص اعتبار بر تاب آوری اجتماعی با ضریب مستقیم و مثبت 0.93 ، و در نهایت عامل اقتصاد با بیشترین تاثیر با ضریب مستقیم و مثبت 0.99 نقش موثری در تاب آوری اجتماعی روستاها در مقابل مخاطرات دارند.

زمینه و هدف: پدیده حاشیه نشینی به عنوان یکی از چالش های عمده کلان شهرهای ایران، نه تنها بیانگر نابرابری های فضایی است، بلکه زمینه ساز اشکال مختلف طرد اجتماعی می باشد. این پژوهش با هدف تحلیل رابطه بین سکونتگاه های غیررسمی و طرد اجتماعی با تأکید بر نقش میانجی سرمایه اجتماعی در کلان شهر مشهد انجام شد. روش شناسی: این مطالعه از نوع تحقیقات ترکیبی (کمی-کیفی) بود. جامعه آماری شامل ساکنان مناطق حاشیه نشین مشهد بود که ۵۰۰ نفر به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده های کمی با پرسشنامه محقق ساخته و داده های کیفی از طریق ۲۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری گردید. تحلیل داده های کمی با استفاده از مدل معادلات ساختاری (SEM) و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون انجام شد. نتایج و یافته ها: یافته های کمی نشان داد حاشیه نشینی اثر مستقیم و مثبت بر طرد اجتماعی دارد (۰.۵۹ = β) و سرمایه اجتماعی اثر منفی و معناداری بر طرد اجتماعی اعمال می کند (۰.۴۲- = β). همچنین سرمایه اجتماعی نقش میانجی معناداری در رابطه بین حاشیه نشینی و طرد اجتماعی ایفا می کند. یافته های کیفی سه مضمون اصلی را آشکار ساخت: محرومیت ساختاری فراگیر، انزوای اجتماعی و تجربه تبعیض، و ضعف شبکه های حمایتی. تحلیل عاملی اکتشافی نیز سه عامل مؤثر بر حاشیه نشینی را شناسایی کرد: فقر اقتصادی و اشتغال، مهاجرت و کمبود خدمات شهری، و عدم تملک قانونی.یافته ها حاکی از آن است که حاشیه نشینی از طریق دو مسیر مستقیم و غیرمستقیم (توسط سرمایه اجتماعی) به طرد اجتماعی منجر می شود. این مطالعه پیشنهاد می کند سیاست های شهری باید علاوه بر مداخلات کالبدی، بر تقویت سرمایه اجتماعی پل زن و ایجاد نهادهای محلی مشارکتی متمرکز شوند. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای برنامه ریزی عدالت محور در کلان شهرهای مشابه باشد.

زمینه و هدف: زیست پذیری شهری در سال های اخیر به یکی از مباحث محوری در حوزه برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. دلیل این امر آن است که گسترش و تراکم روزافزون شهری فشار بیشتری بر فضای محدود، منابع و محیط زیست وارد می کند و ظرفیت شهرها را برای حفظ کیفیت مناسب زندگی کاهش می دهد. هدف این پژوهش، سنجش کارایی راهبردهای مدیریتی بر بهبود زیست پذیری در مناطق 1 و 10 کلان شهر تبریز است. روش شناسی: روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از پرسش نامه گردآوری شده است. تحلیل شاخص های کمی در محیط نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون T و تحلیل رگرسیونی به روش گام به گام صورت گرفته است. نتایج و یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که منطقه 1 در ابعاد مختلف مدیریت شهری از جمله خدمات شهری (3.02)، حکمروایی (3.06)، سرمایه گذاری (3.07) و فرهنگی-اجتماعی (2.75) عملکرد بهتری نسبت به منطقه 10 دارد. همچنین، شاخص های زیست پذیری در منطقه 1 شامل اقتصادی (2.84)، اجتماعی (3.72), کالبدی (3.82) و زیست محیطی (3.68) در مقایسه با منطقه 10 که در ابعاد مدیریت شهری و زیست پذیری مقادیر پایین تری دارد، بیانگر وضعیت مطلوب تر این منطقه است. یافته ها نشان می دهد که رابطه معناداری بین کیفیت مدیریت شهری و ارتقای سطح زیست پذیری وجود دارد و بازنگری در سیاست های مدیریتی و برنامه ریزی متوازن و عدالت محور برای ارتقای کیفیت زندگی شهری در مناطق کم برخوردار ضروری است.

زمینه و هدف: با افزایش سریع شهرنشینی و چالش های زیست محیطی، رویکردهای نوینی چون شهر هوشمند پایدار و زیرساخت سبز ضروری شده است. با این حال، شکاف میان تئوری و عمل، به ویژه در زمینه اولویت بندی اقدامات، همچنان پابرجاست. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر زیرساخت های سبز بر تحقق شهر هوشمند پایدار و ارائه یک چارچوب مبتنی بر داده برای اولویت بندی مکانی در کلان شهر کرج انجام شد. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. ابتدا ۲۴ متغیر کلیدی شناسایی و از طریق پرسشنامه در اختیار ۳۰ خبره قرار گرفت. سپس با استفاده از یک رویکرد ترکیبی، از تکنیک تحلیل ساختاری اثر متقابل (MICMAC) برای شناسایی پیشران های کلیدی و از روش تصمیم گیری چندمعیاره (CoCoSo) برای رتبه بندی آمادگی ۱۱ منطقه شهری کرج بهره گرفته شد. نتایج و یافته ها: نتایج نشان داد که هفت پیشران، از جمله «سطوح نفوذپذیر»، «کریدورهای زیستی»، «سرمایه گذاری» و «حکمرانی یکپارچه»، قدرتمندترین عوامل اثرگذار بر سیستم هستند. همچنین، تحلیل کوکوسو، منطقه ۵ را به عنوان مناسب ترین ناحیه برای شروع پروژه ها معرفی نمود. یافته ها تأکید می کند که گذار موفق به شهر هوشمند پایدار، نیازمند یک استراتژی یکپارچه است که همزمان بر زیرساخت های فیزیکی، عوامل حاکمیتی و محرک های اقتصادی تمرکز دارد و سیاست گذاری ها باید بر اساس اولویت های مکانی صورت گیرند. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که تحقق شهر هوشمند پایدار در کرج، تنها از طریق یک استراتژی یکپارچه که پیشران های کلیدی فیزیکی، حاکمیتی و اقتصادی را در اولویت های مکانی مشخص به کار می گیرد، ممکن می شود.

هدف از این تحقیق شناسایی و رتبه بندی موانع توسعه پایدار با روش تحلیل سلسله مراتبی فازی می باشد. روش تحقیق حاضر به لحاظ اهداف مورد بررسی، کاربردی، به لحاظ نحوه تجزیه و تحلیل داده ها از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد و به لحاظ نوع جمع آوری داده ها از روش پیمایش استفاده می کند. جامعه آماری این تحقیق جامعه آماری این تحقیق کلیه کارشناسان ارشد و مسئولان و مدیران شهرداری در مناطق 22 گانه تهران می باشد. حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران 270 نفر در نظر گرفته شد. موانع توسعه پایدار شهری شامل ملاحظات اقتصادی، ملاحظات اجتماعی و فرهنگی، ملاحظات کالبدی و ملاحظات زیست محیطی می باشند. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات در این تحقیق، از آمار توصیفی شامل اطلاعات دموگرافیک و جمعیت شناختی نمونه آماری نظیر جداول توزیع فراوانی، نمودار توصیفی و ... و از آمار استنباطی با استفاده از روش FAHP جهت وزن دهی گزینه ها استفاده شد. با توجه به نتایج به دست آمده ملاحظات اقتصادی (ضریب 502/0) بیشترین وزن را در موانع توسعه پایدار دارد و پس از آن به ترتیب: ملاحظات اجتماعی با وزن 0.242، ملاحظات کالبدی با وزن 0.172 و ملاحظات زیست محیطی با وزن 0.084 قرار دارند.

گسترش ناهماهنگی ها و پراکندگی وظایف در نظام مدیریت شهری، طی دهه های اخیر از مهم ترین موانع ارتقای کیفیت زندگی و پایداری شهری در کلان شهرها بوده است. در این میان، مدیریت یکپارچه شهری با هدف هماهنگ سازی ساختارها، رویه ها و تصمیم گیری ها، می تواند نقش مؤثری در بهبود شاخص های مختلف کیفیت زندگی ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد و چالش های مدیریت یکپارچه شهری در بهبود کیفیت زندگی شهروندان منطقه ۳ شهر تهران انجام شده است. در این راستا، روابط میان مؤلفه های مدیریت یکپارچه شهری و ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و کالبدی کیفیت زندگی مورد تحلیل قرار گرفته است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق دو پرسشنامه تخصصی گردآوری شده است؛ یکی با مشارکت کارشناسان و مدیران شهری و دیگری بر اساس دیدگاه های خبرگان حوزه برنامه ریزی شهری. روایی و پایایی ابزار تحقیق با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که میان سطوح عملکرد مدیریت یکپارچه شهری و شاخص های مختلف کیفیت زندگی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. نتایج همچنین نشان می دهد که چالش هایی نظیر تداخل وظایف، ضعف هماهنگی سازمانی و محدودیت منابع، کارآمدی مدیریت یکپارچه در منطقه ۳ را تحت تأثیر قرار می دهد. به طور کلی، یافته ها بیانگر آن است که اتخاذ رویکرد یکپارچه و هماهنگ در مدیریت شهری، ضمن کاهش چالش های ساختاری و کارکردی، زمینه ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منطقه ۳ را فراهم می سازد. بنابراین، تدوین راهبردهای هماهنگ مبتنی بر مشارکت ذی نفعان، یکپارچگی نهادی و تقویت سازوکارهای تصمیم گیری، برای بهبود مدیریت شهری در این منطقه ضروری به نظر می رسد.

پژوهش حاضر با هدف تبیین و ارزیابی مؤلفه های مؤثر بر رضایتمندی ساکنان از کیفیت فضایی مجموعه های مسکونی شهر اهواز به شکل مقطعی در سال 1404انجام پذیرفت. این مطالعه در چارچوب رویکرد کیفی با بهره گیری از روش ارزیابی پس از بهره برداری (POE) و با تکیه بر تحلیل محتوای داده های حاصل از مصاحبه های عمیق با 19 نفر از ساکنان و خبرگان معماری انجام گرفت. جامعه مورد بررسی شامل ساکنان پنج مجتمع مسکونی شاخص شهر اهواز است که بر اساس معیارهایی همچون تنوع اجتماعی-اقتصادی ساکنان، میزان سرزندگی و تعاملات اجتماعی، ویژگی های فرهنگی و بومی، و تفاوت های کالبدی میان مجموعه ها انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که مؤلفه های ذهنی و عینی متعددی بررضایت ساکنین نقش داشته و تعامل میان عوامل فرهنگی، اجتماعی، روانی و زیبایی شناختی با عوامل کالبدی، عملکردی و زیست محیطی نقش تعیین کننده ای در رضایت و کیفیت تجربه سکونتی آنها داشته است. مجتمع هایی که در طراحی خود هماهنگی فرهنگی، سلسله مراتب فضایی خوانا، خدمات عمومی کارآمد و فضاهای انعطاف پذیر را لحاظ کرده بودند، سطح بالاتری از رضایت ساکنان را نشان دادند. لذا نتایج پایانی پژوهش بر اهمیت طراحی فرهنگ مبنا و انسان محور در بهبود کیفیت فضاهای سکونتی در اقلیم گرم و متنوع اهواز تأکید دارد که می تواند مبنایی برای بازنگری در سیاست گذاری های طراحی و برنامه ریزی شهری آینده فراهم سازد.

هدف: در حال حاضر، نظام برنامه ریزی توسعه روستایی در ایران با نارسایی های متعددی مانند محدود شدن نظام ارزشیابی توسعه روستایی به گزارش های موردی برخی نهادهای متولی، توجه ناکافی به موضوع نظارت و ارزشیابی و پیامدها و تأثیرات احتمالی تصمیمات و برنامه ها در مناطق روستایی، عدم اصلاح برنامه ها و اصلاح سازوکارهای مدیریتی، توجه ناکافی به استفاده از شاخص های جامع و مشخص برای ارزشیابی سیاست ها، عدم بازاندیشی فکری در سیاست های توسعه و تحقق پذیری آن و همچنین نبود چهارچوب مدون برای پایش تحقق پذیری سیاست های توسعه روستایی مواجه است. برای برطرف نمودن این چالش ها وجود یک مدل جامع ارزشیابی تعالی سیاست های توسعه روستایی ضروری است. به همین سبب هدف از پژوهش حاضر ارائه مدل مناسب برای ارزشیابی تعالی سیاست های توسعه روستایی است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کیفی و ازنظر هدف پژوهش اکتشافی، ازنظر گردآوری داده ها پیمایشی-آرشیوی است، ازنظر زمانی مقطعی و ازنظر مبانی فلسفی ذیل مکتب عمل گرایی قرار دارد. نوع پژوهش، بنیادی و رویکرد پژوهش استقرایی است. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان آشنا به سیاست های توسعه روستایی انجام شده است. تجزیه وتحلیل داده ها با روش تحلیل مضامین صورت گرفته است. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی خبرگان، صاحب نظران و اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، مدیران و کارشناسان اجرایی در حوزه توسعه روستایی است که از بین آن تعداد 25 نفر به صورت هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شده اند. یافته ها: با ترکیب و کدگذاری مفاهیم و عبارت های به دست آمده از مصاحبه با خبرگان درنهایت تعداد 7 مقوله به عنوان اجزای اصلی مدل ارزشیابی تعالی سیاست های توسعه روستایی در ایران شناسایی گردید. این مقوله ها که پس از طی نمودن سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی حاصل شده اند شامل؛ زمینه، تحلیل وضعیت، درون داد، فعالیت، برون داد، اثر و پیامد هستند. هرکدام از اجزای اصلی مدل نیز دارای شاخص هایی هستند که تعداد شاخص ها مجموعاً برابر با 50 شاخص است. نتیجه گیری: این پژوهش یک مدل جامع برای ارزشیابی تعالی سیاست های توسعه روستایی در ایران را ارائه نموده است. بااین وجود ارزشیابی تعالی سیاست های توسعه روستایی یک فرایند مستمر است که نیاز به بهبود مستمر دارد. در این زمینه استفاده ترکیبی از روش های کمی و کیفی، استفاده از فناوری های نوظهور و همچنین بهره گیری از دانش و درس آموخته های روز جهانی نیز می تواند اثرگذار باشد.

شار تابشی خورشید و الگوهای همدیدی عامل بسیار مهمی در تعیین توزیع پوشش برف در یک منطقه هستند. تغییر در هریک از این عوامل می تواند تأثیرات چشمگیری بر روی پوشش برف منطقه داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی اثرات شار تابشی روبه پایین و رو به بالای خورشیدی و ارتفاع ژئوپتانسیل بر وسعت پوشش برفی حوضه آبریز رودخانه کارون و مارون است؛ بدین منظور، با استفاده از داده های دریافتی ماهواره ای مودیس سنجنده ترا داده های روزانه پوشش برف استخراج و به صورت ماهانه، فصلی و سالانه تنظیم شد. سپس، داده های ارتفاع ژئوپتانسیل، شار تابشی روبه پایین و روبه بالای خورشیدی از مرکز ملی پیش بینی محیطی نواا طی دوره زمانی 22ساله (2022 -2001) دریافت و تنظیم شد. نتایج همدیدی تأییدکننده اثرگذاری الگوهای جوی ارتفاع ژئوپتانسیل و شار تابشی خورشیدی بر پوشش برف حوضه مطالعه شده به ویژه در دوره های سرد سال است؛ به عبارت دیگر ارتفاع ژئوپتانسیل و شار تابشی روبه پایین خورشیدی با وسعت پوشش برف ارتباط معکوسی در سطح اطمینان 05/0 و 01/0 ایجاد کرده است. از طرفی طی ماه های سرد سال، افزایش شار تابشی روبه بالا با افزایش وسعت پوشش برف ارتباط مستقیم داشته است؛ به صورتی که افزایش مقادیر شار تابشی روبه بالا در نقشه های همدیدی طی دوره های پوشش برفی زیاد در مقایسه با دوره های پوشش کم در حوضه مطالعه شده به وضوح مشخص است. به طورکلی در ماه های سرد سال (نوامبر تا مارس) با کاهش ارتفاع ژئوپتانسیل و شار تابشی خورشیدی، پوشش برف افزایش می یابد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که نوسانات پوشش برف در حوضه آبریز مطالعه شده به شدت متأثر از نوسانات ارتفاع ژئوپتانسیل و تابش خورشیدی قرار دارد. باتوجه به قابلیت پیش بینی این متغیرها می توان از نتایج این مطالعه برای پیش بینی تغییرات پوشش برف و مدیریت بهتر منابع آب در منطقه استفاده کرد. این امر به ویژه برای مدیریت بحران های ناشی از کمبود یا فراوانی آب، طی دوره های خشک سالی و سیلاب حائز اهمیت است.

تجربه و قدردانی شهروندان از کیفیت زندگی در شهر در نتیجه تعامل با جسم و جان آن معرف کیفیتی ذهنی است که از آن می توان به عنوان عشق به شهر یاد کرد. تبلور این کیفیت در وجود شهروندان یک شهر می تواند حاکی از وجود مزیت رقابتی و هویتی متمایز برای آن فارغ از بزرگی و اهمیت شهرهای مجاورش باشد. براین اساس، مطالعه حاضر درصدد است تا با مراجعه به ذهنیات شهروندان شاندیز، به عنوان شهر کوچکی که علی رغم همجواری با شهر بزرگ مشهد هویت مستقل خود را حفظ کرده، سطح کیفیت زندگی و عشق به شهر و هم راستایی سطوح این دو پدیده را با ماهیت متفاوت شهر مطالعه کند. بدین منظور، به پشتوانه مطالعات نظری و تجربه زیسته، پرسشنامه ای تهیه و پس از سنجش پایایی به صورت تصادفی توسط 404 نفر از شهروندان تکمیل شد. به منظور تحلیل داده ها، آمار توصیفی-استنباطی و آزمون های میانگین، همبستگی و رگرسیون استفاده شدند. نتایج نشان می دهند که نارضایتی شهروندان از سطح کیفیت مرتبط با جسم شهر، به واسطه رضایت مندی قابل توجه آنها از جان، که عموماً موضوعات اجتماعی و سیاسی-مشارکتی را شامل می شود، جبران و در مجموع به درک بالاتر از میانگین از سطح کیفیت زندگی منجر شده است. عشق ساکنان به شاندیز، فارغ از محل سکونت و بومی یا مهاجر بودن ، نیز بالاتر از میانگین است. به عنوان مثال، ساکنان مسکن مهر، که عمدتاً غیربومی هستند، علی رغم سطح پایین تجربه شان از کیفیت جسم شهر، به لحاظ جان و عشق به شهر کیفیت به مراتب بالاتر از میانگینی را تجربه می کنند. تأثیرپذیری قابل توجه عشق به شهر از جان شهر و بی تأثیری جسم شهر، آن را به عنوان جایگزین کمبودهای مادی ای که شهرهای کوچک عمدتاً در مقایسه با شهرهای بزرگ دارند، معرفی می کند. شهروند عاشق علی رغم آگاهی از کمبودها، به واسطه دلبستگی به جان شهر که در عشق به شهر نمایان می شود، می تواند ماهیت متفاوت و مستقل شهر را سبب شود. البته این به معنای غفلت از جسم شهر نیست، چراکه با افزایش آگاهی، از شدت این علاقه مندی کاسته می شود.