درخت حوزه‌های تخصصی

لندفرم ها بیانگر فرآیندهای تأثیرگذار بر عوارض سطح زمین درگذشته و حال هستند و اطلاعات مهمی در مورد ویژگی ها و پتانسیل های زمین فراهم می کنند پژوهش حاضر با هدف استخراج و تحلیل لندفرم های ژئومورفولوژیکی دامنه جنوبی توده کوهستان سهند، از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) و سه الگوریتم پیشرفته MLMSR، CMLSR و SPSR بهره گرفته است. منطقه مورد مطالعه شامل حوضه های قلعه چای، صوفی چای، مردق چای، لیلان چای و بخشی از قرنقو است که به جز حوضه قرنقو بقیه حوضه ها از زیرحوضه های دریاچه ارومیه محسوب می شوند. در این مطالعه، مدل رقومی ارتفاع (DEM) با قدرت تفکیک ۳۰ متر برای تحلیل ویژگی های توپوگرافی منطقه به کار گرفته شد و بر این اساس، ۱۰ نوع لندفرم شناسایی گردید. نتایج نشان داد که توزیع لندفرم ها در منطقه متأثر از عوامل زمین شناسی، فرسایشی و تکتونیکی است. در مناطق کوهستانی، دره های باریک و زهکش های مرتفع گستردگی بیشتری دارند، درحالی که در مناطق هموارتر، دشت ها و تپه ها غالب هستند. مقایسه روش های مورد استفاده نشان داد که الگوریتم MLMSR در تشخیص اشکال پیچیده مانند دامنه های شیب دار و آبراهه ها کارایی بهتری دارد، درحالی که CMLSR در شناسایی نواحی مرتفع، قله ها و خط الرأس ها دقت بالاتری نشان داد. همچنین، SPSR در تفکیک مناطق مرتفع و دشت ها عملکرد مناسبی داشته، اما در شناسایی جزئیات شیب ها ضعیف تر از سایر الگوریتم ها بوده است. به طور کلی، این مطالعه نشان داد که ترکیب شاخص TPI با الگوریتم های MLMSR، CMLSR و SPSR می تواند رویکردی کارآمد برای استخراج و تحلیل لندفرم ها ارائه دهد و از این داده ها می توان برای مدیریت منابع طبیعی، برنامه ریزی منطقه ای، ژئوتوریسم و کاهش مخاطرات طبیعی استفاده کرد.

تغییرات کاربری و پوشش زمین در مناطق خشک و نیمه خشک ایران، به ویژه نواحی با شهرنشینی سریع، چالش اصلی مدیریت پایدار سرزمین است. روش های سنتی مانند طبقه بندی نظارت شده و شاخص NDVI به دلیل وابستگی به داده های محلی، تجمیع خطاها و ناتوانی در تمایز تغییرات گیاهی از تحولات ساختاری، محدودیت های جدی دارند. این پژوهش چارچوبی نوین پیکسل محور و چندزمانه بر پایه تحلیل شباهت بردارهای نهفته مدل AlphaEarth ارائه می دهد تا بر این کاستی ها غلبه کند. بردارهای ۶۴بعدی با تفکیک ۱۰ متری برای ۲۰۱۷–۲۰۲۴ استخراج شد و چهار معیار شباهت (کسینوسی، همبستگی پیرسون، عدم شباهت و SSIM) پیکسل به پیکسل محاسبه گردید. تحلیل ها شامل شناسایی خوشه های تغییر (Hotspot/Coldspot)، طبقه بندی پایداری چندسطحی، تجمیع شهرستانی و روند زمانی بود. نتایج با NDVI و مطالعات پیشین مقایسه شد. یافته ها حاکی از پایداری بالای ۷۷.۷۸٪ مساحت استان البرز (۴۰۳۰.۴۰ کیلومترمربع) است، در حالی که ۲.۳۶٪ از مساحت استان (۱۲۲.۳۰ کیلومترمربع) تغییرات شدید را تجربه کرده؛ این تغییرات عمدتاً در شهرستان های نظرآباد، اشتهارد، فردیس و چهارباغ متمرکز بوده اند. میانگین شباهت کسینوسی استانی ۰.۹۵۶۹، در دامنه بالای مقادیر گزارش شده در مطالعات مشابه قرار می گیرد و نشان دهنده قابلیت مناسب چارچوب پیشنهادی در بازنمایی پایداری و الگوهای سازگار با تحولات ساختاری–کارکردی اراضی است. تحلیل روند زمانی، افت پایداری در دوره ۲۰۲۰–۲۰۲۱ و بازگشت نسبی پایداری در دوره بعدی را نشان می دهد. برخلاف NDVI که عمدتاً نوسانات پوشش گیاهی و زیست توده را بازتاب می دهد، این رویکرد می تواند شواهد مکملی از الگوهای سازگار با تحولات ساختاری–کارکردی کاربری اراضی، به ویژه در پهنه های شهری، صنعتی و کم پوشش گیاهی، فراهم سازد. این چارچوب بدون نیاز به داده های محلی و با مقیاس پذیری بالا، ابزاری کارآمد برای پایش تغییرات در مناطق خشک فراهم می آورد و می تواند مبنایی علمی برای برنامه ریزی آمایش سرزمین و سیاست گذاری محیطی فراهم سازد.

زمین لغزش از جمله مخاطرات طبیعی، تاثیرات بسیار ویرانگر جانی و مالی به ویژه در مناطق کوهستانی ایران وجهان به همراه داشته است. لذا تمهیدات لازم برای کاهش خسارات ناشی از وقوع زمین لغزش، ضروری است . دراین پژوهش هدف نقش زمین لرز ه در تعیین میزان جابجایی زمین لغزش در محور تفین-دگاگا در استان کردستان با استفاده از تکنیک- های تداخل سنجی راداری می باشد.در این مطالعه، از داده های تصاویر ماهواره ای سنتینل-1 برای اندازه گیری جابجایی زمین در طول سال های 2017 تا 2019 استفاده شد. به این منظور تصاویر راداری در بازه های زمانی مختلف جمع آوری و در فرآیند آنالیز تداخل سنجی راداری (InSAR) پردازش شده و سپس تغییرات ارتفاعی زمین، نشست ها و لغزش ها با دقت ارزیابی و محاسبه شدند. نتایج حاصل از این روش نشان داد که داده های جابجایی زمین نشان دهنده تغییرات مهمی در وضعیت زمین در مسیر جاده تفین به داگاگا هستند.در سال 2018، جابجایی های زمین بیشتر به صورت نشست های جزئی گزارش شدند، با میانگین جابجایی -0.0235 متر در ماه اوت که نشان دهنده بهبود نسبی وضعیت زمین نسبت به سال 2017 بود.در نتیجه، مقایسه داده های جابجایی نشان می دهد که منطقه مورد مطالعه، به ویژه در مسیر جاده تفین به داگاگا، در معرض تغییرات مستمر زمین شناسی و تکتونیک منطقه(گسل اصلی زاگرس) قرار دارد. در حالی که سال 2018 بهبود نسبی در وضعیت زمین نشان می داد، داده های سال 2019 از بازگشت نشست های شدیدتر و ناپایداری گسترده تر خبر می دهند. این امر نشان می دهد که نظارت مداوم و دقیق به همراه اقدامات حفاظتی فوری برای جلوگیری از خطرات بیشتر در این منطقه ضروری است.

ایران کشوری با فرهنگ های متنوع از جمله بلوچ، کرد، آذری، فارس و عرب است که بسیاری از این قومیت ها در مناطق مرزی واقع شده و ارتباط فضایی با جمعیت های هم مرز دارند. این شرایط باعث ایجاد زمینه های مضاعف بحران زایی شده است. قوم بلوچ، یکی از اقوام ایرانی، در طول یک قرن گذشته چالش های گسترده ای با حکومت مرکزی داشته که باعث رشد اندیشه های واگرایانه در این گروه شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و نمونه گیری هدفمند از جامعه آماری متخصصان دانشگاهی آشنا به مسائل سیاسی و اقتصادی بلوچ، با هدف کاربردی، به بررسی عوامل مؤثر اقتصادی و سیاسی در واگرایی قوم بلوچ پرداخته است. نتایج نشان داد که در عوامل سیاسی، پنج مؤلفه شامل: نگرش حکومت نسبت به قوم بلوچ، موقعیت جغرافیایی مرزی آنان، شیوه سازمان دهی سیاسی کشور (حکومت یکپارچه و متمرکز)، تفاوت ایدئولوژی سیاسی و مذهبی حاکم با قوم بلوچ، و نوع نظام سیاسی حاکم بیشترین تأثیر را بر واگرایی این قوم دارند. همچنین در بعد اقتصادی، پنج عامل شامل: میزان درآمد قوم بلوچ در مقایسه با سایر شهروندان، کم توجهی به منطقه موردمطالعه در اقتصاد کلان، میزان دسترسی به امکانات و خدمات، گسترش فقر در میان قوم بلوچ نسبت به جمعیت های فرامرزی، و شاخص های توسعه و فقر انسانی تأثیرگذارترین عوامل بر واگرایی شناخته شدند. این یافته ها اهمیت بررسی عمیق شرایط سیاسی و اقتصادی اقوام مرزی ایران را تأکید می کند.

با توجه به نابرابری های فضایی شدید در هسته تاریخی تهران (منطقه ۱۲)، هدف این پژوهش، سنجش و رتبه بندی زیست پذیری محلات بر اساس رویکرد عدالت محور است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی با رویکرد پیمایشی و پارادایم اثبات گراست. داده های کمی از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد رسمی و پیمایش میدانی با پرسشنامه محقق ساخته (پایایی آلفای کرونباخ >7/0) در میان ۳۸۵ ساکن ۱۳ محله منطقه ۱۲ گردآوری شد. تحلیل داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری برای وزن دهی و اعتبارسنجی شاخص ها بر اساس عوامل (مانند کیفیت کالبدی و سرمایه اجتماعی) و تکنیک تاپسیس برای رتبه بندی نهایی انجام گرفت. یافته ها ناهمگونی فضایی شدید را نشان داد: محلات سنگلج (امتیاز 281/0) و ایران (271/0) برتر، و شهید هرندی (285/0-) و قیام (202/0-) بحرانی شناسایی شدند. ضرایب SEM حاکی از سهم بالای کیفیت کالبدی (762/0) و سرمایه اجتماعی (751/0) در زیست پذیری است. الگوی پراکندگی (مرکزی برتر، حاشیه محروم) نظریه عدالت فضایی را تأیید می کند. نتایج لزوم سیاست گذاری محله محور و مداخلات خوشه ای (پیشرو، میانی، محروم، بحرانی) را برجسته می سازد، با اولویت فوری بر بحرانی ها برای کاهش نابرابری ها.

در بسیاری از برنامه های آموزشی ترویجی توجه چندانی به نیازهای آموزشی ازنقطه نظر مخاطبین و کارشناسان ترویج نمی شود که درنتیجه آن اثربخشی برنامه های آموزشی تحت الشعاع قرار می گیرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش توصیفی - پیمایشی بررسی نیازهای آموزش زیست محیطی بانوان روستایی استان مرکزی با استفاده از دو مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت بود. جامعه آماری این پژوهش را بانوان روستایی استان مرکزی و کارشناسان ترویج تشکیل داده است. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس تعداد 298 نفر از بانوان روستایی انتخاب شدند. با توجه به محدودیت تعداد کارشناسان ترویج تعداد 40 نفر از کارشناسان در این پژوهش شرکت نمودند. به منظور گردآوردی داده ها در این پژوهش از پرسش نامه محقق ساخته استفاده شده است. روایی ابزار با توجه به شاخص روایی محتوایی موردبررسی قرار گرفت و 81/0 به دست آمد. همچنین پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دو بعد اهمیت و مهارت به ترتیب (86/0) و (84/0) دست آمد که گویایی مطلوبیت پرسشنامه بود. از این پژوهش در دو مرحله انجام گردید؛ در گام نخست بر اساس ادبیات پژوهش نیازهای آموزشی زیست محیطی استخراج شد، سپس نیازهای آموزشی بانوان روستایی از دیدگاه خودشان با استفاده از پرسش نامه مبتنی بر مدل بوریچ مشخص گردید. نتایج نشان داد که ازنظر بانوان روستایی 7 نیاز آموزشی، دارای بالاترین اولویت است. در مرحله دوم با استفاده از مدل کوادرانت نیازها از دیدگاه بانوان و کارشناسان تطبیق داده شد، نتایج نشان داد که اکثر نیازهای آموزشی ازنقطه نظر زنان و کارشناسان با یکدیگر تطابق دارد؛ بنابراین به منظور اثربخشی برنامه های ترویجی، توجه هم زمان به دیدگاه بانوان روستایی و کارشناسان ترویج امری ضروری بوده که این مسئله با بهره گیری از مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت امکان پذیر است.

هدف این پژوهش، اولویت بندی شاخص های مؤثر در ایجاد دانشگاه سبز با بهره گیری از روش دلفی فازی است. ابتدا با استفاده از مطالعات نظری و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۵۰ نفر از خبرگان در حوزه های محیط زیست، توسعه پایدار و دانشگاه سبز، ۲۰ شاخص کلیدی شناسایی و نهایی شد. این شاخص ها شامل مؤلفه هایی نظیر مصرف بهینه انرژی، مدیریت منابع آب، کاهش تولید زباله، طراحی ساختمان های سبز، حمل ونقل پایدار و فناوری های نوین بودند. برای اعتبارسنجی ابزار گردآوری داده ها، از روایی محتوایی با تأیید متخصصان استفاده شد. همچنین، پایایی ابزار با آزمون آلفای کرونباخ برابر با 898/0 تأیید شد که نشان دهنده اعتبار و قابلیت اعتماد بالای پرسشنامه است. فرآیند دلفی در دو راند متوالی انجام شد و از تکنیک های فازی مانند اعداد فازی مثلثی و ماتریس مقایسات زوجی فازی برای تحلیل داده ها بهره گرفته شد یافته های تحقیق نشان داد که سه شاخص اصلی شامل «مدیریت مصرف انرژی»، «کاهش مصرف منابع» و «افزایش آگاهی زیست محیطی» از بالاترین اولویت برخوردارند. همچنین، خبرگان تأکید کردند که استقرار مؤثر راهبردهای سبز مستلزم مشارکت فعال تمام اعضای دانشگاه ازجمله دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان است. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای برنامه ریزی استراتژیک و تصمیم گیری در راستای توسعه دانشگاه های پایدار و سبز مورد استفاده قرار گیرد. واژه های کلیدی: اولویت بندی، دانشگاه سبز، دلفی فازی،سیستم های هوشمند

رشد شهرنشینی، افزایش تراکم و توسعه خودرو محور، منجر به کاهش کیفیت زندگی در شهرها شده است. در پاسخ به این چالش ها، نظریه های متعددی برای دستیابی به پایداری شهری مطرح شده اند که از جامع ترین آن ها می توان به نظریه زیست پذیری اشاره کرد. مطالعه حاضر با تلفیق دو نظریه زیست پذیری و پیاده مداری، به دنبال ارائه ابزاری نوین تحت عنوان «الگوی زیست پیاده مدار» برای ارزیابی کیفیت زندگی در واحدهای همسایگی است.این پژوهش از نوع بنیادی - توسعه ای با رویکرد توصیفی - تحلیلی و ماهیتی ترکیبی (کمی و کیفی) است و در دسته مطالعات همبستگی قرار می گیرد. در بخش کیفی از روش های کتابخانه ای و بررسی اسنادی و در بخش کمی از مطالعات میدانی، تکمیل پرسش نامه و تحلیل های آماری بهره گرفته شده است. جامعه آماری شامل شهروندان ساکن در حاشیه مادی نیاصرم است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۹۰ نفر برای تکمیل پرسش نامه انتخاب شدند. داده های گردآوری شده با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی زیست پیاده مدار در چهار بعد اجتماعی، کالبدی، زیست محیطی و اقتصادی - مدیریتی قابل بررسی است. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز حاکی از برازش مطلوب این الگو در محدوده موردمطالعه است؛ بنابراین، الگوی پیشنهادی قابلیت کاربرد در سایر فضاهای شهری را دارد. همچنین، اولویت بندی محورهای برنامه ریزی برای تحقق کامل الگو در محدوده مادی نیاصرم به ترتیب شامل: خوداتکایی شهری، فضاهای عمومی، فرهنگ و آموزش، حمل ونقل عمومی، کیفیت کالبدی، پایداری زیست محیطی، عوامل اجتماعی، عوامل مدیریتی، چشم انداز شهری، ایمنی و امنیت، عوامل اقتصادی و پیاده مداری است.

هدف این مقاله، ارائه مدلی برای ارزیابی ظرفیت رقابت پذیری منطقه ای بر پایه سیستم مبتنی بر لنگر است. روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی و ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه مبتنی بر AHP و مدل تحلیل ساختار متقاطع (37*37) بوده است. چارچوب تحلیلی بر اساس سه مفهوم مهم بودن، مؤثر بودن و حساس بودن متغیرها در سه مؤلفه سازنده مدل لنگر شامل 1- جذب و استقرار مستأجر لنگر، 2- خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی و 3- هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری انجام شده است. بر اساس نتایج به دست آمده در جدول 1، در بخش جذب مستأجر لنگر از لحاظ مؤثر بودن، متغیرهای زنجیره های صنعت با میزان (76/1) و کیفیت و کمیت زیرساخت ها (14/1) دارای بیشترین تأثیر بر سایر متغیرهای موردبررسی بودند. در بخش خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی از لحاظ مؤثر بودن، بهترین عملکرد مربوط به متغیرهای وجود شرکت های چندملیتی و بین المللی در منطقه با (46/1) و سطح تراکم شرکت های خصوص و دولتی به همراه سطح انتقال دانش و فن آوری صنعت جهانی به منطقه در وضع موجود با امتیاز (16/1) است. در بخش هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری از لحاظ مؤثر بودن، بالاترین عملکرد برای متغیرهای وجود مراکز پشتیبانی نوآوری صنعت (84/0)، وجود سیستم نوآوری منطقه ای و ملی در بخش صنعت (87/0) و میزان وابستگی متقابل بین شرکت ها و سرمایه گذاران موجود و ذینفعان منطقه ای (78/0) است. درنهایت بر اساس نتایج بحث، 7 اصل و 3 فرضیه تدوین و مدل ارائه گردید.

دو واژه Territorial integrity و Border integrityبه واسطه حضور هم زمان در حوزه های معرفت شناختی، علمی مختلف و توضیح ناکامل آن ها در قوانین بین المللی دارای معنا، کارکرد و معادل چندگانه ای شده اند. به گونه ای که نوعی آشفتگی و عدم اجماع، به ویژه در میان جغرافی دانان سیاسی را سبب گردیده است. بر طبق متون مختلف تمامیت ارضی (Territorial integrity)مفهومی انتزاعی است که با مجموعه ای از مفاهیم، ارزش ها و اندیشه ها و مسائل انسانی و فضایی درهم آمیخته است. همچنین تمامیت مرزی مفهومی انتزاعی از مسائل فضایی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش فرا تحلیل کوشیده تا ابعاد فلسفی-فضایی این دو واژه را واکاوی و بازخوانی کند و به این پرسش پاسخ دهد که: چرا این دو واژه معادل ها و معانی مختلف می گیرند و گه گاه به اشتباه به جای هم به کار می روند. یافته های پژوهش نشان می دهدکه به نظر می رسد که دخیل شدن عناصر و سازه های جغرافیایی و فضایی و معرفت شناختی مختلف، عدم جامع و کامل بودن توضیحات و قوانین بین المللی راه را برای تکثر و اشتباه در تفسیر و به کارگیری دو واژه هموار کرده است. به گونه ای که آن دسته از معانی و مفاهیم بر آمده از Territorial integrity به واقعیت نزدیک تر است که علاوه بر دیدگاه ساختار- عاملیتی، دیدگاه ”فضایی‟ و ”کل نگرانه جغرافیا‟ را دخالت دهند و گزاره های مرتبط با این واژه مثل استقلال، آزادی و وحدت کشور را پوشش دهند، همچنین در مورد تمامیت مرزی آن دسته از تفسیرها که بعد فضایی و جغرافیایی را در نظر می گیرد و مربوط به مرز فیزیکی و حفاظت از آن است می تواند به کار رود.

در راستای کاهش وابستگی به اتومبیل در کلان شهرهای امروزی، رویکرد توسعه حمل ونقل محور از دهه ۱۹۹۰ در کشورهای جهان موردتوجه قرار گرفت و منابع بین المللی متعدد دردسترس پژوهشگران است. ولیکن در ایران هنوز نوپاست و تاکنون به اجرا درنیامده است. علی رغم تلاش ها، دید روشنی برای تصمیم سازان وجود ندارد؛ لذا مسئله اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت داخل کشور در مقیاس محلی کلان شهر مشهد، تاکنون به صورت یکپارچه واﮐﺎوی نشده اﺳﺖ. ﻫﺪف اﺻﻠﯽ اﯾﻦ مقاله مرور نظام مند روند پژوهش های توسعه حمل ونقل محور کلان شهر مشهددرپایگاه های علمی کشور ایران است تا در این رﻫﮕﺬر، حوزه های ﻣﻐﻔﻮل ﻣﺎﻧﺪه ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و برآنها ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺷﻮد. این ﭘﮋوﻫﺶاز ﻧﻮع ﮐﺎرﺑﺮدی علم سنجی به روش مرور نظام مندوﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﺘﻮابا کمک نرم افزارهای اکسل[1]و مکس کیودا [2]اﻧﺠﺎم ﺷﺪه است. جامعه آماری ۲۰۲ برونداد علمی به زبان فارسی است. داده ها از پایگاه های ایرانداک وﻣﺮﮐﺰاﻃﻼﻋﺎت ﻋﻠﻤﯽ ﺟﻬﺎد داﻧﺸﮕﺎﻫﯽدرﺑﺎزه زﻣﺎﻧﯽ 20 ﺳﺎﻟه ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۲ ﮔﺮدآوری و از چهار ﺑُﻌﺪ ﻣﻮﺿﻮع، زﻣﺎن و ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ و روش شناسی تحت تحلیل های کمی قرار گرفتند. بر اساس یافته ها، میزان تولیدات علمی سیر صعودی داشته و بیشترین فراوانی پژوهش های مشهد در ﺳﺎل 1396 و سهم مشارکت ۸/۹٪ در رده با مشارکت کم است که بر لزوم انجام اینگونه پژوهش ها صحه می گذارد. از بُعد موضوعی توجه به مفهوم توسعه حمل ونقل محور درسطح ایستگاهی به عنوان رویکرداصلی درپژوهشهای داخلی مشهد ۴/۳۰٪ و به موضوعات گردشگری، عدالت ومسکن کمترپرداخته شده بود. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﮐﻠﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖحاکی ازﻋﺪم ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ وﺣﺠﻢ ناﮐﺎﻓﯽ پژوهش ها، ﻋﺪم ﺗﻌﺎدل درروﻧﺪﻫﺎی زﻣﺎﻧﯽ وﻣﻮﺿﻮﻋﯽدرتولیدات ﻋﻠﻤﯽ ﮐﺸﻮرمی باشد. یافته های این تحقیق در شناخت کاستی های پژوهشی وتصمیم گیری های آتی برنامه ریزان شهری کاربرد دارد.   [1]. Excel [2]. Maxqda

توسعه شهری مبتنی بر تحقق کشاورزی شهری، گامی کلیدی در جهت پایداری شهرها خصوصاً در شهرهای مستعد کشاورزی است. هدف پژوهش حاضر سنجش میزان قابلیت پیاده سازی کشاورزی شهری در شهر رشت از نظر شهروندان است که با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است. گردآوری اطلاعات پژوهش در خصوص میزان تمایل شهروندان بر تحقق کشاورزی شهر رشت با استفاده از توزیع 383 پرسشنامه در میان شهروندان شهر رشت و بر اساس روش دلفی صورت گرفته است. در این زمینه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیرساخت ها و امکانات و نقش دولت در بسترسازی توسعه کشاورزی شهری به عنوان عوامل مؤثر بر میزان تمایل شهروندی به تحقق کشاورزی شهری در شهر رشت با بهره گیری از مدل معادلات ساختاری و با تحلیل PLS انجام شده است. نتایج پژوهش نشان داد که عامل جبران دستمزد یا حقوق کم از شغل فعلی بیش ترین تأثیر را در عامل اقتصادی دارد، به عبارتی پاسخگویان معتقدند که بیشترین نقش تمایل به کشاورزی شهری از نظر تأثیر بر عامل اقتصادی از طریق تمایل به کشاورزی شهری برای جبران دستمزد و حقوق پایین شغل فعلی شهروندان است؛ همچنین اثر تمایل به تأمین نیروی کار از میان شهروندان و علاقه مندان بیش ترین وزن در عامل اجتماعی داشته و پس ازآن تلاش مدیران دولتی و شهری برای ترویج کشاورزی شهری بیش ترین تأثیر در عامل نقش دولت دارد، عوامل دسترسی به منابع انسانی و حمایت از تخصیص فضای شهری به فضای کشاورزی شهری دیگر عوامل مؤثر بر تحقق این امر در شهر رشت است.

این پژوهش با هدف کلی تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایتمندی گردشگران مناطق روستایی از غذای محلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی گردشگران مناطق روستایی شهرستان شوشتر بود. با استفاده جدول کرجسی و مورگان 400 نفر از گردشگران روستایی با روش نمونه گیری تصادفی برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین متغیرهای تجربه فرهنگی، عوامل هیجانی، جذابیت حسی، نگرانی های بهداشتی، نگرش نسبت به غذای محلی، هنجارهای ذهنی، عوامل بین فردی، خودکارآمدی و دل بستگی به غذای محلی با رضایت گردشگران رابطه معنی داری دارد. این در حالی است که بین رضایت از غذای محلی و متغیرهای سن، درآمد، بعد خانوار، تحصیلات، جنسیت، شغل و نوهراسی غذایی رابطه معنی داری از نظر آماری یافت نشد. نتایج ضریب رگرسیون نشان داد که پنج متغیر نگرش نسبت به غذای محلی، هنجار ذهنی، خودکارآمدی، خطرات بهداشتی و دل بستگی به غذای محلی توانستند 5/70 درصد از تغییرات متغیر وابسته تحقیق یعنی رضایت گردشگران از غذای محلی را تبیین نماید.

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های اصلی قرن حاضر، اثرات قابل توجهی بر سیستم های غذایی جهانی گذاشته است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور نظام مند، به بررسی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیمی می پردازد. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده ضعف چارچوب های موجود در مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار است. بنابراین هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوبی بر شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم و ارائه یک تصویر کلی از چگونگی تأثیر بد سازگاری غذایی بر تغییرات اقلیمی است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنیادی است، و با رویکرد مرور نظام مند ادبیات مرتبط با امنیت غذایی، تغییرات اقلیمی و بد سازگاری اقلیمی در فاصله سال های 2013 تا 2023، با استفاده از پنج کلیدواژه (Climate Change، Food security، Food insecurity، Climate maladaptive و Water) مشخص و از سه پایگاه فارسی (Magiran،Noormags و SID) و چهار پایگاه لاتین (google Scholar,Sincedirect، Wiley و Pubmed) اطلاعات، جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی، تحلیل نهایی روی 127 مقاله انجام شد. با تحلیل مقاله ها به منظور شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم، چهار مؤلفه شامل سیاست گذاری ها، عوامل اقتصادی، ردپای کربن و ردپای آب مؤثر مشخص شدند، که این عوامل می توانند بر بد سازگاری اقلیمی تأثیر بگذارند و اگر سیاست به درستی اجرا شوند و راهبردها رو با توجه به فرهنگ هر جامعه به کار ببرند. در نهایت می توانند باعث کاهش آسیب ها، افزایش امنیت غذایی، کاهش گازهای گلخانه ای و سازگاری در برابر تغییرات اقلیمی شود.

در سال های اخیر مهاجرت معکوس به اجتماعات روستایی و نواحی پیراشهری به عنوان یک پدیده نوین درایران مطرح شده است. برخی از پژوهشگران در سال های اخیر بر روی انگیزه های مهاجران، علل و پیامدهای این پدیده تمرکز کرده اند. هدف این پژوهش، شناسایی علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به اجتماع روستایی در ایران با بهره گیری از رویکرد سنتزپژوهی( فراترکیب) است. واحد تحلیل در این پژوهش، مقاله های علمی – پژوهشی فارسی زبان با نمونه مطالعاتی داخلی است که در پایگاه اطلاعاتی نظیر Noormags، Magiran، SID، ISC، گوگل اسکالر، سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی و علم نت، در دوره زمانی(1403-1390)  یافت شده اند. با جستجو در پایگاه های  اطلاعاتی فوق 61 مقاله یافت شد که با استفاده از برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی (CASP)، میزان روایی این مقالات مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت به 35 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه وتحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که 7 مؤلفه و 32 مفهوم در شکل گیری مهاجرت معکوس مؤثر بوده اند که مهم ترین آن ها  وضعیت  شغلی و میزان درآمد  بوده است. پیامدهای مهاجرت معکوس نیز در7 مؤلفه و 27 مفهوم طبقه بندی شده اند که  ایجاد شغل و درآمد و واردکردن تسهیلات مختلف به روستاها، رشد کارآفرینی و توسعه اقتصادی  از جمله مهم ترین پیامدهای این پدیده است. یافته های این تحقیق می تواند مورداستفاده پژوهشگران، برنامه ریزان و مدیران جهت شناخت و برنامه ریزی بهتر این پدیده قرار گیرد.

مقدمه: با ادامه افزایش جمعیت شهری، کلان شهرها، به طور فزاینده ای به استراتژی های حکمرانی هوشمند برای مقابله با چالش های چند وجهی مدیریت شهری مدرن روی می آورند. به همین علت این پژوهش سعی دارد با استفاده از نرم افزار VOS Viewer روندهای پیچیده و نوظهور در حکمرانی هوشمند را بررسی نماید. به عبارت دیگر هدف این مطالعه ارائه یک نمای کلی جامع از چشم انداز در حال تحول تحقیقات حکمرانی هوشمند، شناسایی مضامین کلیدی، نویسندگان تأثیرگذار و کلیدواژه های برجسته در ادبیات است. داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی و  تحلیلی و با استفاده از روش هم استنادی صورت گرفته است. داده های مورد نیاز از پایگاه های اطلاعاتی علمی مانند Scopus و Web of Science تهیه و با استفاده از نرم افزار VOS Viewer آنالیز و تحلیل شده اند. استراتژی جستجو، برای به تصویر کشیدن ادبیات مرتبط با پایداری شهری، شهرهای هوشمند و موضوعات مرتبط با حکمرانی در شهرهای هوشمند بوده است و کلمات کلیدی برای در بر گرفتن طیف وسیعی از موضوعات از جمله، شهر هوشمند، حکمرانی شهری، پایداری و شهرسازی انتخاب شده اند. پارامترهای جستجو به گونه ای اصلاح شدند که شامل انتشارات از سال 2021 تا 2024 باشد تا آخرین پیشرفت ها و روندها در این زمینه را به تصویر بکشند. تجزیه و تحلیل همزمانی کلمات کلیدی، خوشه بندی کلمات کلیدی، تجسم و تفسیر و تجسم چگالی/تراکم مراحل انجام کار جهت رسیدن به هدف تحقیق بوده اند.  یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که تأکید روزافزون بر ادغام فناوری های پیشرفته مانند اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی (AI)، و تجزیه و تحلیل داده های بزرگ در شیوه های مدیریت شهری از الزامات و روندهای رو به رشد در تحقیقات و مطالعات است. همچنین تغییرات قابل توجهی در تمرکز پژوهش ها بر روی چارچوب های در حال تحول حاکمیت که تصمیم گیری مبتنی بر داده و مشارکت شهروندان است دیده می شود. از طرفی ظهور راه حل های جدید با هدف افزایش پایداری، انعطاف پذیری و کارایی در محیط های شهری قابل مشاهده است که توجه بیشتر به پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی فناوری های هوشمند را مد نظر قرار می دهند.  نتیجه گیری: نشان دهنده عدم رضایت شهروندان است که در این رابطه مسئولان شهری باید با به کارگیری نظرات افراد در عرصه مدیریتی و سیاست گذاری ها، زمینه را برای افزایش رضایت از زندگی در شهر فراهم نمایند.

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر درگیری مصرف کننده با برچسب های سبز بر قصد خرید محصولات بسته بندی شده پایدار با میانجی گری نگرش سبز (موردمطالعه: مصرف کنندگان آب معدنی شهر گرگان) بود. جامعه آماری پژوهش حاضر مصرف کنندگان آب معدنی شهر گرگان بودند. نمونه آماری 210 نفر بودند که بر اساس روش نمونه گیری معادلات ساختاری محاسبه شده و با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد. این پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی پیمایشی است و جمع آوری اطلاعات با پرسشنامه طیف پنج گزینه ای لیکرت گردآوری شد. روایی پرسش نامه با استفاده از روایی همگرا (میانگین واریانس استخراج شده) و روایی واگرا (تکنیک های معیار فورنل و لاکر، آزمون بار عرضی و نسبت هتروترت - مونوتریت) مورد ارزیابی قرار گرفت. پایایی آن نیز با آلفای کرونباخ، پایایی همگون و پایایی مرکب مورد تأیید قرار گرفت. به صورتی که پایایی متغیرهای پرسشنامه بالاتر از (7/0) ارزیابی شد. در انتها داده های حاصل از پرسش نامه با استفاده از آزمون های آماری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. اثر مستقیم درگیری مصرف کننده با برچسب های دوستدار محیط زیست بر قصد خرید محصولات غذایی بسته بندی شده پایدار برابر با 189/0 و اثر غیرمستقیم از طریق نگرش به خرید محصولات سبز برابر با 186/0 بود. اثر مستقیم درگیری مصرف کننده با برچسب های دوستدار محیط زیست بر نگرش به خرید محصول سبز 447/0 و اثر مستقیم نگرش به خرید محصول سبز قصد خرید محصولات غذایی بسته بندی شده پایدار برابر با 416/0 بود. این فرضیات با توجه به عدد معناداری مورد تأیید قرار گرفتند.

در جهان معاصر، لزوم توجه همه جانبه به مسائل و بحران های محیط زیستی از سوی تمام افراد بشر، حتی کودکان و نوجوانان، بیشتر احساس می شود. ما انسان های برآمده از نظام های تربیتی، بخش مهمی از تعادل چرخه های زیستی را از بین برده و شرایط را بحرانی کرده ایم، پس باید با توجه به آشفتگی های موجود در نظام های آموزشی، مسیری تازه در تربیت شهروندان محیط زیستی بگشاییم. هدف پژوهشگران از انجام این پژوهش، طراحی بسته آموزش محیط زیستی با تمرکز بر شهروندی محیط زیستی در مقطع ابتدایی در استان کهگیلویه وبویراحمد است. دراین راستا، با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با سیزده نفر از مربیان، فعالان و خبرگان آموزش محیط زیستی که بر مبنای نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، داده های لازم گردآوری شدند. سپس با روش تحلیل محتوای عرفی و بر اساس کدگذاری چهار مرحله ای، به سه پرسش 1. در طراحی و تدوین این بسته آموزشی برای زیست بوم منطقه کهگیلویه وبویراحمد، چه هدف هایی در قلمروهای شناختی، عاطفی و عملکردی مدنظر قرارمی گیرد؟ 2. در دستیابی به اهداف مدنظر، چه مواد و محتوای آموزشی باید انتخاب، طراحی و تدوین شود؟ و 3. روش های یاددهی و یادگیری محتوای این بسته آموزشی چیست؟ پاسخ داده شد. درنهایت یک بسته پیشنهادی 16 ساعته بر اساس مقولات به دست آمده، طراحی، تدوین و به صورت آزمایشی اجرا شد. نتایج نشان داد که علاوه بر مقوله های به دست آمده در اهداف شناختی، عاطفی و عملکردی، روش ها و محتوا، توجه به اموری مانند ویژگی های مربی، مبانی اصلی فرایند طراحی و بررسی عوامل زمینه ای نیز در اجرا و بازبینی این بسته آموزشی مهم است که باید مستمر و با نگاهی تحولی به اصلاح، ویرایش و بازطراحی بسته آموزشی پرداخته شود.

بحران کرونا اپیدمی فراگیر؛ بر ساختار، برنامه ریزی، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شهرهای گردشگر پذیر تأثیر گذاشته و تداوم آن مدیریت شهری در ایران و شهر اردبیل منفعل کرد. هدف کلی پژوهش تبیین پیامدهای بحران کرونا روی مقاصد گردشگری شهری اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش، رویکرد استقرایی-قیاسی است. پژوهش از نوع شناختی - تحلیلی و از منظر روش و ماهیت از نوع تحلیل پس رویدادی است. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصین حوزه گردشگری و شهری محدوده موردمطالعه است. برای تحلیل داده ها از آزمون T-test و Friedman test و شبیه سازی روابط علی- معلولی در محیط Vensim صورت گرفت. یافته های به دست آمده نشان داد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل؛ قبل و پس از دوره کرونا دچار تغییرات ناشی از بحران کرونا شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه گردشگری در دو دوره را نشان می دهد که این مهم از طریق کاهش رتبه اهمیت در دوره حین و پس از کرونا نمایان است. هم چنین تحلیل عناصر ثانویه گردشگری نشان داد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دوره حین و پس از کرونا به ترتیب شامل وضعیت دسترسی به مهمان سراها و هتل ها، ویژگی های ظاهری و چشم اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل ونقل حوزه گردشگری شهر اردبیل، اطلاع رسانی دقیق و غیره است که متفاوت از دوره قبل کرونا است. هم چنین نتایج شبیه سازی روابط علی- معلولی نشان داد که دو حلقه R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی بر هم داشته و روندی میانجی و واسطه ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه را نیز نمایان می سازد.

شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با «پارادوکس توریسم و تروریسم» یا «ترور و تور» عجین شده، لیکن تبیین علل وفاداری گردشگران پزشکی از سیستان و بلوچستان به کشور پاکستان ضرورت دارد. این پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها با روش پیمایشی (پرسشنامه محقق ساخته، بعضاً مصاحبه و مشاهده مشارکتی) با روش نمونه برداری تصادفی انجام شده و قلمرو پژوهش، شهرهای تربت، پنجگور، کراچی و کویته پاکستان و 26 شهرستان جنوب شرق ایران بود. تحلیل داده ها با تعداد 9 مدل استنباط آماری ناپارامتریک، انجام شده است. سؤال های اصلی تحقیق از گردشگران پزشکی، معطوف به تصویر ذهنی عاطفی (احساسی، ادراکی)، تصویر ذهنی شناختی (آگاهی منطقی، عقلانی از هزینه ها)، تصویر ذهنی رفتاری (سفر مجدد، وفاداری و توصیه به دیگران) از شهرهای مقصد گردشگری پزشکی در پاکستان بود. نتایج نشان داد؛ 67% پاسخگویان، هزینه های پزشکی و 59% هزینه اقامت و غذا را کم، خیلی کم تا متوسط دانسته اند. ضمناً میزان رضایت پاسخگویان از «نوبت ویزیت دکتر، تشخیص درست پزشکان و اطمینان به نتیجه نهایی درمان»، به ترتیب: 80% و 79% و 79% بوده است. یافته ها بیانگر تأیید احساس رضایت ادراکی و عاطفی از شخصیت برند مقصد و مطلوبیت تصویر شناختی (عقلایی و حسابگرانه) از مقصد گردشگری و رضایت از دستاورد نهایی (به مثابه عامل وفاداری و توصیه به دیگران) بود. از پی این یافته ها، عوامل شالوده ای جذب گردشگران پزشکی به پاکستان، (علیرغم پدیده تروریسم و توریسم)، وجود خویشاوندان نسبی، سببی و هم ولایتی در شهرهای کراچی، پنجگور، تربت و کویته، سازگاری شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با شخصیت غالب اهالی جنوب سیستان و بلوچستان (زبانی، قومیتی، مذهبی، سطح توسعه، باورها و الگوهای رفتاری) بود.