ترتیب بر اساس: جدیدترینمرتبط‌ترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۷۸۱ تا ۸۰۰ مورد از کل ۵۶۲٬۰۹۶ مورد.
۷۸۱.

شهر هوشمند و توسعه پایدار شهری: رویکردی مدیریتی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۳ تعداد دانلود : ۷۶
امروزه توسعه شهرهای هوشمند عموماً از دریچه سخت افزاری و تکنومحوری نگریسته می شود. با این حال، تحقق پایداری شهری نیازمند گذر از این نگاه و همگرایی فناوری با ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی تحت یک نظام مدیریت یکپارچه است. این مطالعه با هدف تبیین ابعاد مدیریتی شهرهای هوشمند در راستای تحقق توسعه پایدار شهری و ارائه چشم اندازی راهبردی جهت هم راستا سازی فناوری های هوشمند با اهداف کلان پایداری انجام شده است. پژوهش حاضر مفهومی-نظری با رویکرد کیفی است. جهت گردآوری و تحلیل داده ها از روش «فراترکیب» و مرور نظام مند متون و مقالات بر اساس الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده گردید. یافته های پژوهش در قالب یک ماتریس تقاطعی میان ابعاد شش گانه شهر هوشمند (اقتصاد، مردم، حکمروایی، تحرک، محیط زیست و زندگی) و ارکان سه گانه توسعه پایدار (عدالت اجتماعی، کارایی اقتصادی و تاب آوری زیست محیطی) تدوین شد. تحلیل این ماتریس نشان داد که رویکرد مدیریتی باید از تمرکز صرف بر ابزارهای فناورانه به سمت پیامدها و نتایج تغییر جهت دهد؛ به نحوی که فناوری به عنوان متغیری وابسته به اهداف مدیریتی عمل نماید. هوشمندسازی شهری تنها زمانی به توسعه پایدار منجر می شود که فناوری نه به عنوان یک هدف مستقل، بلکه به عنوان ابزاری توانمند کننده در خدمت پیامدهای پایداری باشد. پیاده سازی الگوی مدیریت شهری یکپارچه تضمین می کند که ابتکارات هوشمندسازی در نهایت به ارتقای کارایی، بسط عدالت اجتماعی و افزایش تاب آوری برای تمامی اقشار جامعه ختم شود.
۷۸۲.

تحلیل و تبیین مدل بومی استطاعت ناپذیری مسکن در کلان شهرهای ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱ تعداد دانلود : ۷۶
استطاعت ناپذیری مسکن در کلان شهرهای ایران تحت تأثیر نوسانات ساختاری اقتصاد و ناکارآمدی های نهادی، به بحرانی چندبعدی مبدل شده است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نظام مند موانع استطاعت پذیری و تبیین یک مدل بومی برای درک چرخه بازتولید فقر مسکن در بستر کلان شهری ایران است. این تحقیق با اتکا به رویکرد کیفی و راهبرد "فراترکیب" انجام شده است. در این راستا، ۵۱ مقاله علمی-پژوهشی منتخب در بازه زمانی 15 سال اخیر، با استفاده از روش «تحلیل مضمون» واکاوی شدند. جهت اعتبارسنجی و تعیین وزن ابعاد شناسایی شده، از تحلیل فراوانی سنجی استفاده گردید و در نهایت، روابط میان مضامین از طریق «نقشه نگاری مفهومی» و «سنتز تفسیری» تبیین شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۶ بعد کلان و ۲۹ مؤلفه اصلی گردید. یافته ها نشان می دهد که ابعاد «حکمرانی» (۸۴.۳٪) و «اقتصاد» (۸۲.۳٪) بیشترین سهم را در ادبیات پژوهشی به خود اختصاص داده اند. مدل فرآیندی مستخرج از پژوهش نشان می دهد که «دیالکتیک تورم و مالی شدن مسکن» به عنوان محرک اصلی، در بسترِ «تمرکزگرایی فضایی» و تحت تأثیر عوامل میانجی نظیر «ناکارآمدی نهادی و خلأهای قانونی»، به پیامدهای ناگواری همچون «طرد فضایی، افت کیفیت زیست و گسترش سکونتگاه های غیررسمی» منجر شده است. نتایج نشان می دهد که بحران استطاعت پذیری در ایران بیش از آنکه ناشی از کمبود عرضه کالبدی باشد، محصول شکست حکمرانی در تنظیم گری بازار زمین و مداخلات نامناسب اقتصاد کلان است. لذا برون رفت از این وضعیت مستلزم چرخش پارادایمی از سیاست های عرضه محور به سمت «حکمرانی هوشمند زمین»، اصلاح نظام مالیاتی و بازطراحی سیاست های تأمین مالی در انطباق با واقعیت های بومی ایران است.
۷۸۳.

انتظارات اخلاقی و چیستی آن از منظر گرگوری ملما

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸ تعداد دانلود : ۶۰
مقاله حاضر، مفهوم انتظار اخلاقی را از نگاه گرگوری مِلما تبیین کرده و به شرح، بسط و نقد آن پرداخته است. این فیلسوف وظیفه گرا کوشیده است با تعریف و تبیین این مفهوم، دایره باید و نبایدهای اخلاقی را گسترش دهد. در همین راستا، در بخش نخست مقاله، پس از تفکیک مقوله انتظار اخلاقی از انتظار پیش گویانه و انتظار هنجاری، انتظار درجه دو نیز معنا شده است. در ادامه، پس از ارائه سه دلیل برای اثبات نگرش واقع گرایانه ملما درباره سرشت انتظارات اخلاقی، به تحلیل مبانی لازم برای تمایز میان انتظارات اخلاقی کاذب و انتظارات روا و واقعی پرداخته شده است. تحلیل منشأ و سرچشمه انتظارات اخلاقی نشان می دهد که درواقع، انتظارات اخلاقی به دو نوع کلیِ انتظارات الزام آفرین و انتظارات انتظارآفرین تقسیم می شوند. بر اساس یافته های مقاله، دو نتیجه به دست می آید: نخست آن که نگرش ملما بیش از آن که با غیرواقع گرایی سازگار باشد، با واقع گرایی اخلاقی هم خوانی دارد؛ و دوم آن که باور به مفهوم انتظار اخلاقی می تواند به گسترش مرزهای اخلاق، بدون ایجاد الزامات تازه و شدید، بینجامد.
۷۸۴.

بررسی مجازات ها در دوره صفویه از منظر سفرنامه های آن دوره

تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۶۳
دوران زمامداری حکومت صفویه را می توان یکی از مهم ترین دوره های تاریخی در سرزمین ایران نام برد زیرا در این دوران شاهد روند تحولات سیاسی اجتماعی فرهنگی بسیار زیادی هستیم. از جمله مهمترین مؤلفه های مورد توجه در این دوران می توان به تغییر و تحولات حوزه قضایی و احکام و نظام کیفری و جرم و مجازات اشاره کرد که با انتخاب تشیع به عنوان مذهب رسمی کشور، روند متفاوتی را در رویه قضایی کشور به وجود آوردند. در این مقاله به بررسی نظام کیفری و قضایی دوره صفویه و نحوه مجازات ها و انواع آنان، از دیدگاه سفرنامه نویسان خارجی که از اوایل دوره صفویه به ایران رفت و آمد داشته اند و به طور مستقیم و دقیق از زندگی روزمره و آداب و رسوم و قوانین کشور اطلاعات مفیدی ارائه داده اند، پرداخته می شود. نتایج بررسی ها حاکی از این است که در دوران صفویه گرچه سیستم قضایی و قضات مربوطه مسئول رسیدگی به امور حقوقی و جرم ها و اجرای مجازات ها بودند، اما اظهار نظر و رأی نهایی و صدور حکم توسط شخص شاه صورت می گرفت و هیچ شخصی حق سرپیچی و یا رد دستورات و آرای صادره از جانب وی را نداشت. با این وجود جدیت در اجرای قوانین و شدت در انجام مجازات ها به میزان قدرت و اعتبار شاه وابسته بود. به طور کلی شاهان صفوی در اجرای قوانین و مجازات خاطیان اعم از مجرمان اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نظامی بسیار پایبند بوده و در این دوره شاهد اعمال مجازات های بسیار سخت و خوفناکی هستیم، که حتی برخی از آنان نیز از ابداعات این حکومت بوده است.
۷۸۵.

تحلیل مضمونی سیر تاریخی گفتمان های شیعی در باره حکومت با تأکید بر گفتمان جمهوری اسلامی

تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۳۳
پژوهش حاضر به سیر تاریخی گفتمان های سیاسی شیعه و اثرگذاری آن در جامعه اسلامی و با هدف کشف گفتمان غالب، تلاش می کند تا با کاربست روش تحلیل مضمون، به این سؤال پاسخ دهد که علمای شیعه در قبال حاکمان وقت چه گفتمان هایی را انتخاب نموده اند و چرا؟ برای یافتن پاسخ، ابتدا به مطالعه آثار مکتوب کنشگران سیاسی و علمای شیعه در این زمینه پرداخته شد و داده های مرتبط با گفتمان های شیعه در رابطه با حکومت از میان آنان استخراج و سپس با روش تحلیل مضمون و اجرای مراحل مختلف آن، داده ها تحلیل و مضامین نهفته در منابع منتخب کشف شد که پنج مضمون فراگیرِ تحریم مشارکت، تجویز مشارکت، سلطنت مأذونه، سلطنت مشروطه و جمهوری اسلامی یافت گردید. در بحث تحریم مشارکت، گاه تقیه، سکوت و کناره گیری و گاه مبارزه بی امان به چشم می خورد. ولی در بقیه مضامین، حمایت، همکاری و حتی برنامه ریزی برای تسلط بر اوضاع مشاهده می گشت.
۷۸۶.

The Question of State Legitimacy: A Theoretical Dialogue Between Sadr, Hegel, and Foucault(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۵۳
This research conducts a comparative study of the foundations of legitimacy and the nature of the state in the political thought of Ayatollah Seyyed Mohammad Baqir al-Sadr, focusing on his key works such as al-Islam Yaqud al-Hayah (Islam Guides Life). It contrasts his thought with the teleological political philosophy of Georg Wilhelm Friedrich Hegel—who views the state as the manifestation of "Absolute Spirit"—and the deconstructive genealogy of Michel Foucault, who understands the state as a mechanism of "Power/Knowledge." The main challenge addressed here is comparing Sadr's conception of appointive and divine legitimacy, which operates through "the Ummah's caliphate" and "the supervision of religious authority," with Hegel's rational and historical legitimacy. Additionally, the research examines Foucault's critical analysis of how religious and jurisprudential institutions such as the Zone of Silence are transformed into instruments of governmentality and biopolitics in the modern Islamic state. The findings reveal that Sadr's effort to reconcile popular acceptance with divine legitimacy i.e., the theory of "Atmosphere of Infallibility" faces fundamental challenges when confronted with Hegel's logic of rational despotism which claims itself to be the very truth and Foucault's instrumental logic which subordinates all knowledge to power.
۷۸۷.

Arab Nationalism and Contemporary Arab Political Thought: Comparative Perspectives from Nasserism and Gaddafism(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۴۴
nationalism as a school of thought was one of the most important and influential intellectual currents affecting the political and social sphere of Arab societies in the twentieth century. By influencing contemporary Arab political thought, this movement prompted a rethinking and reorganisation of the fundamental policies and orientations of certain Arab states, as well as the adoption of specific policies with defined objectives, the most important of which were Arab unity and liberation from colonialism. Nasser and Gaddafi, the leaders of Egypt and Libya, were among the most prominent leaders who embraced the ideology of Arab nationalism in the twentieth century and sought to operationalise it within the actual context of Arab society. In order to realise the goals of Arab nationalism, these two Arab leaders, while modifying their countries' domestic and foreign policies, provided the necessary grounds for its popular acceptance. Recognising the necessity and importance of examining the issue of Arab nationalism and the possibility of reviving this intellectual and political current in the future, the author has investigated its roots. In this regard, while elucidating the concept of Arab nationalism, the study examines its intellectual and political origins as well as the foundations and principles of this school of thought. Subsequently, adopting an analytical-comparative approach, the study examines and compares the experiences of the two Arab leaders who were standard-bearers of Arab nationalism in the twentieth century—namely Nasser and Gaddafi—and discusses the successes and failures of their nationalist policies.
۷۸۸.

مدل ایرانی سیاست گذاری روایت جنگ در سینمای ایران (ISNM)

تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۴۱
تحولات رسانه ای و گسترش رقابت های روایی، سینما را از رسانه ای صرفاً هنری به ابزاری راهبردی برای شکل دهی به حافظه فرهنگی، هویت ملی و افکار عمومی تبدیل کرده است. در این شرایط، بازنمایی جنگ صرفاً ثبت وقایع تاریخی نیست، بلکه فرایندی برای تولید معنا، انتقال تجربه زیسته و تثبیت حافظه جمعی است. با وجود تولید گسترده آثار جنگی در سینمای ایران، بخش قابل توجهی از این آثار همچنان بر الگوهای تاریخ محور، قهرمان محور و پیام محور استوار بوده و کمتر به بازآفرینی تجربه انسانی جنگ و ایجاد همدلی فرامرزی پرداخته اند. مسئله اصلی مقاله، تبیین تحول نظری و راهبردی موردنیاز برای ارتقای نقش سینمای ایران در ساخت حافظه فرهنگی و رقابت روایت های جهانی است. پژوهش با بهره گیری از تحلیل مفهومی و سنتز نظری و بااتکا به چهار سنت نظری روایت شناسی سینمایی، نظریه بازنمایی، نظریه حافظه جمعی و فرهنگی و مطالعات تروما و روایت، به طراحی مدل ایرانی سیاست گذاری روایت جنگ(ISNM) می پردازد. گذار از سینمای تاریخ محور به سینمای تجربه محور، مستلزم تغییر در منطق روایت، بازنمایی و سیاست گذاری فرهنگی است. مدل پیشنهادی بر چهار مؤلفه انسان محوری، تجربه محوری، حافظه محوری و جهان روایی استوار است. مزیت رقابتی سینمای ایران نه در بازتولید روایت های رسمی یا تقلید از الگوهای مسلط، بلکه در بازآفرینی تجربه زیسته جامعه ایرانی در قالب روایت هایی چندلایه، اخلاق مدار، همدلانه و قابل فهم برای مخاطبان داخلی و جهانی است. چنین رویکردی می تواند سینمای جنگ را به ابزاری برای تولید حافظه فرهنگی، تقویت هویت ملی و کنشگری مؤثر در دیپلماسی فرهنگی و رقابت روایت ها تبدیل کند.
۷۸۹.

بازتاب ابعاد نوسازی عصر پهلوی اول در اقتصاد ایران (1320-1304)

تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۴۷
سال های1304 تا 1320، مهمترین مقطع در روند نوسازی ایران محسوب می شود. در این دوره با توجه به مقتضیات خاص جامعه ایران - ایجاد امنیت ، استقرار یک قدرت فائق نظامی و سرکوب مخالفان به شکل جدیدی جامعه در مسیر نوسازی قرار گرفته و طرح هایی که برای چند دهه ذهن و اندیشه متفکران تجددخواه و نوگرا را به خویش مشغول داشته بود، با حمایت رضاشاه به مرحله اجرا درآمد. اجرای این طرح ها ناشی از ضرورت تحولات در ساختار قدرت سیاسی جامعه ایران بود که در این دوره نمودار گشت و مجلس و دولت با نگرش ها و گرایش های دگرگونه پیرامون نوگرایی و نوسازی اقتصادی و اجتماعی خواستار اصلاحات و نوسازی های فراگیر گردیدند. مقاله حاضر بر آن است تا با استفاده از روش تحقیق تحلیل تاریخی و کاربست این روش که مبتنی بر توصیف و تحلیل داده ها است پاسخی به این سوال داده شود که نوسازی های دوره رضاشاه چه تاثیری بر اوضاع اقتصادی ایران داشته است؟ و پیامدهای اقتصادی نوسازی را باز نمایاند و در این زمینه تحلیلی تاریخی ارائه نماید. یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که روند نوسازی، نظام های بوروکراسی و حقوقی را گسترش داده و سکولاریزاسیون را ترویج کرد. ایلات و عشایر با سیاست های یکپارچه سازی و اسکان در کشاورزی سرکوب شدند و هویت ملی به کنار گذاشتن تعلقات قومی کمک کرد. همچنین تثبیت اراضی مالکین با قوانین قدیمی محدود شد و مالیات ها دولت را تقویت کرد به گونه ای که در نهایت دولت کنترل بیشتری بر اقتصاد یافت.
۷۹۰.

The Impact of Current Asset Portfolio on Capital Adequacy and Return on Assets, A Study of Selected Iranian Banks(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۷۲
"Banks accumulate assets that require efficient and profitable management to ensure their viability as going concerns. Current asset portfolio management involves strategic asset allocation, diversification, and rebalancing within predetermined limits. In the Iranian economy, commercial banks are central to the financial system, playing a critical role in financial intermediation. This study investigates the impact of various current asset components, including cash balances, interbank deposits, private sector financing, investments in stocks and other securities, customer demand and savings deposits, and customer term investment deposits, on the performance of selected Iranian banks. The systemic Generalized Method of Moments (SYS-GMM) was utilized to estimate these relationships. The target population consisted of active Iranian commercial banks with publicly available financial statements. Data were sourced from official financial reports published by independent auditors for the period 2009 to 2024.The first regression model reveals that a bank’s Capital Adequacy Ratio (CA) is positively self-regressive, indicating an increase at a similar rate in the subsequent year. While customer investment deposits exhibited a negative effect on CA, interbank deposits, bank cash balances, the volume of facilities extended to the private sector, and Return on Assets (ROA) all demonstrated significant positive effects. The second regression model indicates that a one percent increase in ROA in one period leads to a 0.6 percent increase in the subsequent year. Furthermore, customer demand and Qarz al-Hasana savings deposits, along with the CA ratio, positively influence ROA, whereas banks’ investments in stocks and other securities showed a negative effect. Finally, the study concludes with relevant policy recommendations for bank managers."
۷۹۱.

Optimal Monetary Policy Rules in Response to Oil Revenue and Liquidity Shocks: A DSGE Model for Iran(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۱ تعداد دانلود : ۸۵
This study investigates the impact of oil revenue and liquidity shocks on optimal monetary policy in the Iranian economy using a Dynamic Stochastic General Equilibrium (DSGE) model. The developed model simulates the structure of Iran’s economy, emphasizing the interactions among households, firms, the government, and the central bank, while analyzing the effects of both domestic and external shocks. Simulation results indicate that these shocks significantly affect macroeconomic variables. Furthermore, increasing the weight of inflation control in the monetary policy function reduces the negative impacts of shocks on output and stock indices, although such control exerts additional pressure on the interest rate, potentially producing diverse consequences. The findings reveal the existence of complex and multidimensional relationships between shocks and monetary policy, underscoring the necessity of precise management of these interactions for economic stability. Accordingly, policymakers should maintain macroeconomic stability while balancing inflation control and production support. Through both quantitative and qualitative analyses, this paper contributes to a deeper understanding of Iran’s economic processes and the formulation of optimal policies under exchange rate volatility conditions.
۷۹۲.

The Impact of Managerial Ability on Debt Contracting Constraints of Borrowing Firms(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱ تعداد دانلود : ۶۵
Management ability can be considered a factor in creating a balance between the information dimension of credit contracts between the company and financial resources providers. The purpose of this paper is to examine the limitations of debt contracts based on management ability. In this study, information related to 120 listed companies was collected during the period 2016 to 2023 and the research hypotheses were tested using a mixed regression approach. The findings of the study show that manager ability has a significant effect on the dispersion of interest rates on facilities received. Also, the results indicate that manager ability leads to a reduction in contractual limitations. Finally, the results show that management ability leads to the use of a short-term financing approach. Higher management ability can lead to more favorable loan terms by signaling favorable future performance of the company and increasing information transparency. In other words, capable managers are more efficient in converting company resources into income, and as a result, they improve the company's future performance and cash flows and reduce expected risk.
۷۹۳.

تحلیل انتقادی مواجهه فقیهان و اصولیان با اخبار من بلغ و تبیین خوانشی نوین از قاعده تسامح در ادله سنن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۴۸
دانشوران شیعی در مواجهه با اخبار من بَلَغ برای اثبات قاعده تسامح، هم نظر نیستند. پرسش اصلی این است که آیا می توان با بهره گیری از این اخبار، به حجیت اخبار ضعاف در استنباط احکام دست یافت یا خیر؟ این جستار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به دنبال تبیین رویکردهای گوناگون به احادیث من بَلَغ است. سه رویکرد عمده اصولی، فقهی و کلامی دراین باره قابل ارزیابی و هریک از این رویکردها با چالش هایی برای اثبات رهیافت خویش از اخبار من بَلَغ مواجه است. پس از تبیین کاستی های این رویکردها، استظهاری نوین از اخبار من بَلَغ ارائه شده که بن مایه آن بر برهان معقولیت استوار است. در این خوانش از اخبار من بَلَغ، عمل نمودن به هر گزاره محتمل المطلوبیه نزد مولا، به سبب معقولانه بودن آن روا خواهد بود. اما برای جلوگیری از ایجاد هرج ومرج لازم است برای عمل به اخبار ضعاف ضوابطی در نظر گرفته شود که عبارت اند از: عدم انتساب عمل به شرع، وجودنداشتن معارض معتبر شرعی یا عقلی و عدم اشتهار ناقلان گزاره به دروغ پردازی. تببین شرایط روابودن عمل به اخبار ضعاف بیانگر آموزه های غیرالزامی، دستاورد دیگری است که رویکرد برگزیده را ضابطه مند می سازد.
۷۹۴.

تحلیل منزلت مردم در کلام شیعه برگرفته از قاعده حسن و قبح عقلی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۳۶
این پژوهش، با هدف بررسی جایگاه مردم در نظام الهیاتی شیعه، قاعده حسن و قبح عقلی و تأثیرات آن بر تبیین رابطه انسان با خدا، نبوت و امامت را تحلیل می کند. این مطالعه با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با بررسی متون سنتی کلامی و تحلیل آرای متکلمان شیعه، نشان می دهد اگرچه موضوع جایگاه مردم در تراث کلامی شیعه به صورت پراکنده و کم رنگ مطرح شده است، قاعده حسن و قبح عقلی به عنوان محوری اساسی، امکان بازخوانی و توسعه این موضوع را فراهم می آورد. یافته های این پژوهش نشان می دهد این قاعده طبق نظر مشهور متکلمان، با تأکید بر استقلال عقل در تشخیص حسن و قبح، انسان را به عنوان موجودی مختار، مسئول و دارای کرامت ذاتی در نظام الهیاتی شیعه معرفی می کند. این قاعده نه فقط رابطه انسان با خدا را بر مبنایی عقلانی و اخلاقی استوار می سازد، بلکه نقش مردم در پذیرش نبوت و امامت را نیز به گونه ای نظام مند تبیین می کند. این رویکرد ظرفیت زیادی برای توسعه مباحث الهیاتی معاصر در حوزه هایی مانند فلسفه اخلاق، انسان شناسی دینی و الهیات سیاسی دارد. نفی نژادپرستی، نظام طبقاتی، آریستوکراسی از ثمرات این دیدگاه است که از سوی دیگر، زیر بنای اصلی بحث مردم سالاری دینی خواهد بود. بر این مبنا، قاعده حسن و قبح عقلی می تواند به عنوان چارچوبی نوین برای بازسازی و توسعه الهیات شیعه در مواجهه با چالش های فکری و فلسفی جهان معاصر درباره نگاه به مردم و سیاست استفاده شود. این قاعده، با تأکید بر الهی بودن انسان، پلی میان سنت کلامی شیعه و مباحث مدرن در حوزه های فلسفه دین و الهیات تطبیقی ایجاد می کند.
۷۹۵.

فراسوی حکمرانی دینی و حکمرانی بر دین: جست وجوی راه سوم در اندیشه اسپینوزا و علامه طباطبایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۳۷
این پژوهش با رویکردی تطبیقی-ترکیبی، رابطه مناقشه برانگیز دین و حکومت در اندیشه باروخ اسپینوزا و علامه سید محمدحسین طباطبایی را بازخوانی می کند. مسئله اصلی پژوهش، فراتر از مقایسه صرف، این است که چگونه می توان از گفت وگوی میان دو پارادایم متعارض «حکمرانی دولت بر دین» و «حکمرانی دینی» به یک چشم انداز جدید برای تعامل سازنده میان مرجعیت سیاسی و معنوی دست یافت. یافته ها نشان می دهد اسپینوزا، در پاسخ به بحران های الهیاتی-سیاسی، نظریه «حکمرانی بر دین» را برای تأمین صلح و امنیت صورت بندی می کند. در مقابل، علامه طباطبایی با اتکا بر «فطرت» و «اعتباریات»، نظریه «حکمرانی دینی» را به عنوان نظامی جامع برای سعادت بشر ارائه می دهد. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفت وگوی انتقادی، استدلال می کند واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر کند. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این پژوهش الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفتگوی انتقادی، استدلال می کند که واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر سازد. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این تحقیق الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند.
۷۹۶.

مداخلات غیر کیفری در حمایت از کودکان و نوجوانان کار؛ مطالعه موردی «مجتمع شوق زندگی» مشهد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۴۴
بهره کشی اقتصادی از کودکان و نوجوانان مفهومی است که با کرامت ذاتی این قشر آسیب پذیر در تعارض است؛ ازاین رو، نگارش حاضر به بررسی شرایط حاکم بر بزه دیدگان اطفال و نوجوان از دریچه جرم بهره کشی اقتصادی و در دایره جغرافیایی شهر مشهد پرداخته است. ازآنجاکه کودکان کار، نان آوران خانواده خود محسوب می شوند، با ممانعت خانواده برای کار کردن مواجه نیستند؛ لکن نیروی انسانی ازجمله مهم ترین سرمایه های کشور محسوب می شوند که توجه به شرایط آن ها، درنهایت به بهبود وضعیت جامعه در چشم اندازهای آینده منتهی می شود. دادسرای ناحیه پنج مشهد (مجتمع شوق زندگی) ازجمله مراجع تخصصی قضایی در شهر مشهد است که ویژه رسیدگی به امور صغار و محجوران است. پژوهش پیش رو جهت تبیین رویه های «مجتمع شوق زندگی» در حمایت از کودکان بزه دیده، ده پرونده با مضمون بهره کشی اقتصادی از اطفال و نوجوانان را انتخاب، و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی کرده است. یافته های حاصل از روش تحلیل مضمون در این پژوهش نشان می دهد که پرونده های مطرح شده در «مجتمع شوق زندگی» دارای چهار مضمون حمایت های روان شناسانه و پزشکی و اقتصادی هستند. هم زمان، تشکیل پرونده شخصیتی و بالینی برای کودکان کار، برگزاری کارگاه های مهارتی متناسب با مشکلات روانی کودکان، برگزاری جلسات مشاوره، فراهم کردن شرایط تحصیلی، تهیه وسایل امرار معاش خانواده، معرفی خانواده کودکان کار به کمیته امداد و سازمان بهزیستی جهت دریافت امدادهای ماهیانه، فراهم کردن زمینه های اشتغال خانگی برای مادران کودکان و نوجوانان کار، الزام به تحصیل یا کمک به بازگشت به تحصیل کودکان کار، استعدادیابی کودکان کار به منظور شناسایی علایق آن ها و مراقبت های درمانی ازجمله مضامین فرعی است که زیرنظر مقامات قضایی در چهار حوزه اصلی انجام می شود. درمجموع با انجام اقدامات انجام شده در «مجمتع شوق زندگی»، این مهم حاصل شد که مداخلات حمایتی درخصوص کودکان و خانواده آن ها به کاهش تعداد کودکان کار و کنترل بهره کشی اقتصادی از کودکان در شهر مشهد منجر شده است.
۷۹۷.

امکان سنجی مهندسی نظام حقوقی با رویکرد حقوق خصوصی و آثار آن مبتنی بر نقش خانواده(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۵۵
امروزه، تحولات متنوع و روزافزون جامعه انسانی به ایجاد مسائل مختلفی منجر شده و مطالعه مجزای این مسائل نیز نتوانسته است کاهش احساس رضایتمندی از علم حقوق در مواجهه با آن ها را چاره کند. جامعه کنونی با نوعی کج شدگیِ مدرن مواجه است و خانواده هایی که درمعرض امواج زندگی غربی هستند، نمی توانند به درستی به بقا، فرزندپروی و مدنی سازی فرزندانشان بپردازند. افزایش دعاوی، اطاله دادرسی ها و نیاز به آمارگیری درخصوص توزیع عدالت به جای ثبت شمار پرونده ها، جمعیت زیاد محکومان کیفری و زندانیان، هزینه های گزاف دادرسی، گسسته شدن ارتباط دوسویه میان نظام حقوقی و تقویت هنجارها، و افزایش پی درپی مسئولیت های دولت، از مهم ترین مسائل پیشِ روی نظام حقوقی هستند؛ از این روی، در پژوهش حاضر، تمهید نظریه عمومی و ابزار برای صیانت از وجود روال طبیعی در پدیده های اجتماعی به شیوه های توصیفی، تحلیلی و تطبیقی و نیز شیوه ابتکاریِ مهندسی تحت عنوان ارائه نظریه «مهندسی نظام حقوقی» با رویکرد حقوق خصوصی بررسی شد و این نتیجه به دست آمد که مقاصد شریعت بنیان های کلی نظام حقوقی و فلسفه وجودی نظام حقوقی، صیانت از عدالت تشریعی به مثابه روال طبیعی (میزان) نسبت به این بنیان هاست که رصد آن ازطریق تابع چندهدفه و این صیانت ازطریق مهندسی رفتارها و پیامدهای آن ها می تواند انجام شود و در این میان، نقش متقابل خانواده در مهندسی نظام حقوقی و نقش این مهندسی در تحکیم خانواده، برقرار است.
۷۹۸.

تحلیلی فقهی بر ضرورت بازنگری در بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه درخصوص بانوان نخبه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۵۶
مطابق بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه، تمامی زنان متأهل به منظور دریافت گذرنامه و به تبع آن برای خروج از کشور نیازمند موافقت همسر هستند. این در حالی است که قانون مزبور در بسیاری از مواقع، درخصوص بخشی از زنان جامعه یعنی زنان نخبه، محرومیت و محدویت هایی را به دنبال آورده است که تبعات سوء آن نه تنها متوجه زن بلکه متوجه کل جامعه شده است. نظر به ضرورت امکان سنجی تعدیل و بازنگری این قانون درخصوص بانوان نخبه و همچنین با توجه به منشأ فقهی قوانین موضوعه در کشور ایران، مقاله حاضر به شیوه توصیفی تحلیلی به ضرورت های اجتماعی بازنگری در بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه درخصوص بانوان نخبه پرداخته است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که ضرورت بازنگری در این قانون درخصوص بانوان نخبه از چند منظر قابل بررسی است: اولاً ازمنظر تکلیف بودن سفر، ثانیاً ازمنظر تغییر مقتضیات زمان، ثالثاً ازمنظر عروض عناوین ثانویه، رابعاً ازمنظر اولویت مصالح عمومی؛ بنابراین درخصوص این قسم از بانوان به نظر شایسته تر است که به جای گذرنامه، برگ مسافرت موقت صادر شود تا ازسویی، نیازمند تشریفات صدور گذرنامه همچون موافقت همسر نباشد؛ و ازسوی دیگر، به سبب فقدان اعتبار طولانی مدت صرفاً امکان شرکت در همان رویداد بین المللی را برای او فراهم کند.
۷۹۹.

مفهوم شناسی تکامد «بکة» و تعیین گستره آن در زبان و جغرافیای قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۶ تعداد دانلود : ۴۴
برخی از واژه ها در قرآن کریم، تنها یک بار به کار رفته اند و از این جهت، عنوان تکامد قرآنی به آنها اطلاق می شود. یکی از این تکامدهای مهم قرآنی، واژه «بکّه» در آیه 96 سوره آل عمران است که در پیوند با گفتگوی مسلمانان و اهل کتاب درباره نخستین خانه عبادی انسان ها به کار رفته است. این واژه در قرآن کریم، به مکانی اشاره دارد که درباره مفهوم و گستره دقیق آن در میان مفسران و پژوهشگران قرآنی اتفاق نظر وجود ندارد. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال بررسی مفهوم بکه و تعیین گستره دقیق آن با کاربست روش توصیفی تحلیلی است. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که واژه «بکّه» دارای پیشینه ای لغوی و تاریخی نزد اهل کتاب و مسلمانان است و خداوند متعال این واژه شناخته شده برای یهود را در محاجّه با آنان به کار برده است. واژه بکّه (از ماده بکک) دارای ریشه ثنایی مشترک «ب-ک» در زبان های سامی و آفروآسیایی به معنای فشردن و کوبیدن است. تصوّر برخی از عالمان و مفسّران مبنی بر یکی بودن بکّه و مکّه، با ادلّه گوناگونی قابل خدشه است و این دو واژه از نظر معنایی و جغرافیایی تمایز دارند. واژه بکّه که در مزامیر نیز به آن اشاره شده است، به درّه ای میان دو کوه ابوقبیس و قعیقعان اطلاق می شود که محل استقرار کعبه است و محدوده مسجدالحرام را شامل می شود. دلیل نامگذاری این منطقه به بکّه، فشردگی و ازدحام مردم در آنجا بوده است که مؤید اصل معنای آن در زبان های آفروآسیایی است.
۸۰۰.

سازوکار فرازمندی پاداش کردارها در آموزه قرآنی «بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ» و بازتاب های تربیتی آن؛ از شمار بایسته تا مُهر شایسته(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۴۰
آیه شریف « وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » از عمیق ترین آموزه های قرآنی در بیان سازوکار عدل و فضل الهی در نظام جزا و پاداش است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مقصود از « أَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » چیست و این تعبیر چگونه کیفیت پاداش اعمال را تبیین می کند؟ این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع تفسیری فریقین، روایات و تحلیل های تربیتی عالمان علوم تربیتی، به بررسی دیدگاه های موجود پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که تفسیر این عبارت صرفاً محدود به انتخاب برترین عمل و پاداش دادن بر اساس آن نیست، بلکه این وعده، بیان گر سازوکاری ارتقایی است که در آن خداوند با فضل خویش اعمال نیک بندگان را به بالاترین درجه کمال می رساند و در سایه ایمان و صبر، سیئات آنان را می پوشاند یا تبدیل به حسنات می سازد. این تفسیر با آیات مرتبط همچون « إِنَّمَا یُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَیْرِ حِسَابٍ » و « یُضَاعَفُ لَهَا » همخوانی دارد. افزون بر دلالت های کلامی و تفسیری، این آموزه قرآنی کارکردهایی عمیق در روان شناسی مثبت نگر، انگیزش اخلاقی، تربیت دینی و تقویت امید و مسئولیت پذیری دارد. در نتیجه، وعده « بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » تجلی گاه پیوند عدل و رحمت الهی و الگویی امیدآفرین برای رشد اخلاقی و معنوی انسان است.

تبلیغات

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان