ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۴۰۱ تا ۴۲۰ مورد از کل ۲۹٬۰۰۸ مورد.
۴۰۱.

همگرایی تمدنی، واگرایی سیاسی: تحلیل تأثیر عوامل فرهنگی، زبانی و مذهبی بر روابط ایران و افغانستان در چارچوب نظریه اشاعه و قدرت نرم(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۸
این پژوهش با هدف بررسی تأثیر عوامل فرهنگی، زبانی و مذهبی بر روابط ایران و افغانستان، به واکاوی پیوندهای تاریخی و چالش های معاصر میان دو کشور می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم اشتراکات عمیق تمدنی، مانند پیشینه مشترک در دوران خراسان بزرگ و تأثیرپذیری از جاده ابریشم، و همچنین هم زبانی و هم مذهبی، روابط دو کشور همواره تحت تأثیر عوامل متعددی قرار داشته است. در بعد تاریخی، اشتراکاتی مانند تقویم هجری شمسی و زبان فارسی دری، پایه های محکمی برای ارتباطات فرهنگی و اجتماعی فراهم کرده است. با این حال، اختلافات قومی و قبیله ای در افغانستان، به ویژه در دوران پس از جنگ سرد، و رقابت های قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای مانند ایالات متحده آمریکا، عربستان سعودی، پاکستان و روسیه، زمینه ساز بروز چالش های جدیدی شده است. این مقاله به تفصیل به بررسی سیاست های این بازیگران خارجی، از جمله حمایت آمریکا و عربستان از گروه هایی مانند طالبان به منظور مهار نفوذ ایران، و همچنین نقش پاکستان در سازماندهی گروه های افراطی و رقابت با ایران در زمینه های ترانزیتی می پردازد. علاوه بر این، چالش های معاصر مانند قاچاق مواد مخدر، بحران مهاجرت و پناهندگی، و رقابت بر سر منابع آبی مشترک، به عنوان عواملی که روابط دو کشور را پیچیده تر کرده اند، مورد تحلیل قرار می گیرد. یافته های پژوهش حاکی از این است که با وجود پیوندهای تاریخی و فرهنگی قوی، روابط ایران و افغانستان در مقاطع مختلف تاریخ با چالش هایی جدی روبه رو بوده که ریشه در اختلافات داخلی و مداخلات خارجی داشته است. این عوامل موجب شده اند که نزدیکی های فرهنگی و اجتماعی همواره نتوانند به یک ثبات سیاسی پایدار منجر شوند.
۴۰۲.

نقش میرزا حسین همدانی در قدسی سازی تاریخ جنبش بابی، با تکیه بر نسخه تاریخ جدید(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۴۳
این مقاله به تحلیل گفتمان روایت «تاریخ جدید» نوشته میرزا حسین همدانی می پردازد؛ روایتی که ازنخستین متون بابی بوده و توسط ادوارد براون در سال1893 میلادی ترجمه و منتشر شد. این اثر نه تنها گزارشی از وقایع نخستین دهه جنبش بابی است، بلکه سندی برای شناخت الگوهای روایت سازی قدسی، نقد زبان، ساخت روایت نجات، و شیوه های پنهان سازی در تاریخنگاری درون جماعتی محسوب میشود .از این رو این پژوهش با روش تحلیل محتوا و به شیوه تاریخی و توصیفی –تحلیلی درصدد درک این مساله است که چگونه میرزا حسین همدانی در «تاریخ جدید» فرآیند تاریخ نگاری را به یک عمل قدسی ساز و هویت ساز برای جنبش بابی تبدیل کرده است و از زبان جهت توجیه ایدئولوژی مطلوبش بهره برده است؟واکاوی ها نشان می دهند که همدانی با تمرکز بر ساختار روایی، انتخاب واژگان وسکوتهای عمدی و با استفاده از واژگان دارای بار ارزشی در جهت آرمانی جلوه دادن و قدسی سازی جنبش گام برداشته است.
۴۰۳.

شاخص های پیشنهادی برای ایجاد سایت موزه بر مبنای حفاظت از محوطه های باستان شناسی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۴۸
امروزه حفاظت صرفاً به معنای حفظ بقایای فیزیکی گذشته نیست، بلکه کیفیت حفاظت، نحوه ارائه آثار و ایجاد ارتباط با مخاطبان نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. یکی از رویکردهای نوین و مؤثر در این زمینه که تحولات چشمگیری در مطالعات باستان شناسی ایجاد کرده، تبدیل محوطه های باستان شناسی به سایت موزه هاست. این روش علاوه بر تسهیل حفاظت آثار، امکان بازدید امن و درک بهتر آن ها را برای عموم مردم و پژوهشگران فراهم می آورد. ایجاد سایت موزه ها با تمرکز بر مکان، هویت و درک تاریخ، به منظور حفظ اصالت محوطه های باستان شناسی و انتقال دانش تاریخی انجام می شود. در این پژوهش، با بررسی اسناد، کنوانسیون ها، بیانیه های بین المللی، تحلیل نظرات کارشناسان و بازخوانی متون مرتبط، تلاش شده است مفاهیم اساسی و معیارهای لازم برای ایجاد سایت موزه ها شناسایی گردد. هدف این است که آثار تاریخی در محل کشف خود حفظ شده و در بستر اصلی به نمایش گذاشته شوند، به گونه ای که بازدیدکنندگان بتوانند تجربه ای واقعی از گذشته را بدون آسیب رساندن به آثار داشته باشند. این تحقیق باهدف تدوین چارچوبی جامع برای حفاظت از محوطه های باستان شناسی و ایجاد سایت موزه ها انجام شده است. در این راستا، سؤال اصلی پژوهش این است که معیارهای مؤثر در ایجاد سایت موزه ها و حفاظت از محوطه های میراث فرهنگی چیست و چگونه ارزیابی می شوند؟ روش تحقیق این مقاله بر اساس تحلیل های توصیفی و تحلیلی بوده و از منابع میدانی، تاریخ شفاهی، کتابخانه ای و اسنادی بهره گرفته شده است.
۴۰۴.

اثرات اصلاحات ارضی و اصول انقلاب سفید بر بخش صنعت در حکومت محمدرضاشاه پهلوی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۲ تعداد دانلود : ۱۵۳
اجرای برنامه اصلاحات ارضی و اصول انقلاب سفید در دهه 1340، به عنوان یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران، تحولات مثبت و منفی گسترده ای را در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی جامعه در پی داشت. بخش عمده ای از این برنامه بر بخش کشاورزی متمرکز بود، اما به طور قطع پیامدهای اجرای آن به دیگر بخش ها، به ویژه بخش صنعت، که رابطه ای متقابل با کشاورزی داشت، منتقل می شد. مسأله این پژوهش واکاوی اثرپذیری بخش صنعت از اصلاحات دهه 1340 با تأکید بر وجوه منفی آن است و تلاش دارد به این پرسش پاسخ دهد که نتایج منفی اصلاحات ارضی و اصول مکمل آن بر بخش صنعت چه بوده اند؟ برای پاسخ به این پرسش از روش توصیفی– تحلیلی با تکیه بر اسناد و منابع تاریخی استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان از آن دارند که اصلاحات ارضی موجب ناترازی و کاهش ورود مواد خام از بخش کشاورزی به بخش صنعت، کاهش تولید ماشین آلات صنعتی و همچنین انتقال ناکارآمد نیروی کار کشاورزی به بخش صنعت شد. همچنین اصل «فروش سهام کارخانه های دولتی و گسترش مالکیت واحدهای تولیدی»، موجب سرمایه گذاری های وابسته به دولت شد و در نهایت اصل «سهیم شدن کارگران در سود کارخانه ها»، به جای ایجاد تحول ساختاری، به ابزاری سیاسی برای کنترل نیروی کار و جذب حمایت آنها مبدل شد.
۴۰۵.

واکاوی تأثیر علوم مُعین بر تاریخ نگاری ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۳ تعداد دانلود : ۲۲۴
در سنّت تاریخ نگاری شیعی، تاریخ نگاری نه تنها ثبت رخدادها، بلکه بازتابی از نظام های فکری و دغدغه های هویتی جوامع شیعی است. ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی (درگذشته ۲۸۳ق)، از چهره های برجسته این سنّت، در تنها اثر برجای مانده اش، الغارات (1395)، رویکردی خاص به تاریخ نگاری امامیه ارائه کرده است. این پژوهش با رویکرد روایت شناسی و تحلیل محتوا، به بررسی ساختار تاریخ نگاری ثقفی با تمرکز بر نقش علوم مُعین می پردازد. پرسش اصلی آن است که علوم مُعین چگونه در شکل گیری نگرش و کارکرد تاریخ نگاری ثقفی نقش آفرین بوده اند؟ مراد از علوم مُعین، علوم نقلی، فقه و کلام است که با روش شناسی خاص خود، به عنوان ابزارهای معرفتی در خدمت روایت تاریخی قرار گرفته اند. در مرحله نخست، ساختار روایتگری ثقفی با تمرکز بر بهره گیری از علوم نقلی و آموزه های فقهی و کلامی تحلیل شده است. در مرحله دوم، بازتاب روایت های او در حدود شصت اثر از سده سوم تا یازدهم هجری بررسی شده است. تنها روایت هایی تحلیل شده اند که درون مایه تاریخی، اجتماعی یا سیاسی داشته و نیز درباره فضایل اهل بیت(ع) بوده اند. یافته ها نشان می دهد تاریخ نگاری ثقفی بر دو محور استوار است: نخست، فضیلت نگاری درباره امام علی(ع) و دیگر ائمه(ع) در چارچوب علوم نقلی؛ دوم، تبیین مواضع سیاسی در برابر جریان های رقیب با تکیه بر آموزه های کلامی و فقهی. همچنین، بهره گیری از عناصر ادبی و تعابیر حماسی به عنوان بخش مکمل، کارکرد اقناعی روایت ها را تقویت کرده و نوعی تاریخ نگاری روایی - دفاعی پدید آورده است که در آن، روایت تاریخی، ابزاری برای تثبیت هویت و مشروعیت شیعی است.
۴۰۶.

واکاوی عملکرد گارد شاهنشاهی در انقلاب اسلامی 1357، فروپاشی و سرانجام آن (به روایت اسناد تاریخی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۷ تعداد دانلود : ۵۶۳
انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ش. یکی از مهم ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که به تغییرات گسترده سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منجر شد. در سال های پایانی حکومت پهلوی، نهادهای امنیتی و نظامی از جمله گارد شاهنشاهی در سرکوب قیام مردمی و حمایت از حکومت نقش اساسی داشتند. بر این اساس پژوهش حاضر درصدد است تا با روشی تاریخی و بهره گیری از اسناد آرشیوی، خاطرات و مصاحبه ها، عملکرد گارد شاهنشاهی را مورد واکاوی قرار داده و با شیوه ای توصیفی- تحلیلی زوایای مختلف این امر را مورد بررسی قرار دهد. این مقاله در پی پاسخ گویی به این سوال است که گارد شاهنشاهی به عنوان یکی از ارکان امنیتی حکومت پهلوی چه نقشی را در تقابل با انقلاب اسلامی ایفا نمود و چه عواملی به فروپاشی و سرانجام آن انجامید؟ یافته های این پژوهش نشان می دهد که گارد شاهنشاهی علیرغم داشتن نیروهای آموزش دیده و تجهیزات پیشرفته، نقش پیشرویی در سرکوبی اعتراضات منجر به انقلاب اسلامی سال 57ش. نداشت. این نهاد عمدتاً به پشتیبانی اطلاعاتی و لجستیکی از نیروهای امنیتی پرداخت. در روزهای پایانی انقلاب، عملکرد گارد بیشتر نمایشی بود و با خروج شاه از ایران، روحیه آنها تضعیف شد تا جایی که در روزها ی پایانی انقلاب بی طرفی اختیار نمود. پس از پیروزی انقلاب این نهاد منحل گردید و بسیاری از فرماندهان آن محاکمه، اعدام و یا از کشور فرار کردند و سایر افراد در قالب لشکر 21 حمزه ارتش ادغام گردیدند.
۴۰۷.

نقش اعتراضات صنفی معلمان در سرنگونی حکومت محمدرضاشاه پهلوی (بهمن 1357 ه .ش)(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۹
در سال های اخیر یکی از جنبش های اجتماعی پر فراز و نشیب، جنبش معلمان بوده است؛ جنبشی که از عصر پهلوی تاکنون تداوم پیدا کرده و بر دیگر جنبش های پیرامون خود هم، به صورت مستقیم و غیرمستقیم، اثر گذاشته است. در کلیت جنبش می توان مشاهده کرد که خواسته های صنفی معلمان، به تدریج، از مطالبات معیشتی فراتر رفته و نابرابری نظام آموزشی و ساختارهای نظام آموزشی را نیز هدف گرفته است. عدم پاسخگویی دولت های گوناگون به مطالبات صنفی معلمان و عدم اصلاح ساختارها و فرآیندهای نظام آموزشی، این جنبش را از مرحله صنفی وارد مرحله سیاسی نمود و باعث تداوم آن شد. پژوهش حاضر نیز درصدد پاسخ گویی به این پرسش اساسی است که چگونه اعتراضات صنفی معلمان در سرنگونی حکومت محمدرضاشاه پهلوی (بهمن 1357ه .ش) نقش داشته است؟ به نظر می رسد معلمان به علت پایگاه اجتماعی خاص شان در نزد طبقات حاکم و نیز تأثیرگذاری آنها در تهییج و بسیج عمومی نقش اساسی در سقوط حکومت پهلوی داشته اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که هسته اصلی پیروزی انقلاب اسلامی ایران را می بایستی در اعتراضات صنفی معلمان در سال 1340ه .ش جست که همراه با کم توجهی دولت ها منجر به اعتصاب و تظاهرات و تغییر کابینه شد. جنبش معلمان، در ادامه، با شعارهای آزادی، دموکراسی و عدالت همراه گردید و در نهایت منجر به این شد که سایر گروه های سیاسی و اجتماعی، با معلمان، همراه و همسو شوند و برای مطالبات خود دست به اعتراض زنند و با مشارکت در انقلاب 1357ه .ش حکومت پهلوی را سرنگون کنند. روش پژوهش مقاله حاضر، تاریخی با رویکرد کیفی است. روش جمع آوری اطلاعات نیز کتابخانه ای و اسنادی بوده که به توصیف و تحلیل داده ها منجر شده است.
۴۰۸.

بازتاب نام ائمه شیعه(ع) در فرهنگ مادی دوران ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۴
پژوهش حاضر درصدد بررسی بازتاب نام و یاد ائمه شیعه اثنی عشری(ع) در فرهنگ مادی (آثار دست ساخته انسانی) دوران ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو است. بر این مبنا، ذکر نام و یاد امامان شیعه(ع) در آثار معماری، نگارگری، فلزکاری و سکه های این عصر از تاریخ ایران بررسی می گردد. هدف تحقیق مشخص ساختن انگیزه های ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو در بازنمایی نام ائمه شیعه(ع) در آثار مادی این دوران است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و گردآوری اطلاعات نیز با استفاده از منابع کتابخانه ای (اسنادی) صورت پذیرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد با وجود بازتاب نام و یاد امامان شیعه اثنی عشری(ع) در فرهنگ مادی دوران قراقویونلوها و آق قویونلوها، نام خلفای چهارگانه اهل سنت نیز در فرهنگ مادی این عصر بازنمایی شده است. این امر نشان می دهد روح مذهبی این عصر از تاریخ ایران ترکیب و التقاطی از عناصر مذاهب تشیع و تسنّن بوده است و نمی توان صرفا رویکرد دوگانه شیعه و یا سنی را درباره مذهب ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو مطرح نمود.
۴۰۹.

روایت ملیت در شرکت نفت ایران و انگلیس (1332-1287 ش/1953-1908 م)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۴ تعداد دانلود : ۳۰۱
در چرخه صنعت نفت، سرمایه گذاری بر روی نیروی انسانی و امور مربوط به جذب کارکنان هدف گذاری شده است و همواره به صورت جزئی جدایی ناپذیر، این صنعت را تحت تأثیر قرار می دهد. با کشف نفت در مسجدسلیمان (۱۲۸۷ ش/۱۹۰۸ م) و ساخت پالایشگاه در آبادان، مسئله استخدام گسترده نیروی کار، به یکی از جدی ترین چالش های پیش روی شرکت نفت ایران و انگلیس بدل شد. این امر، موجب اشتغال زایی و حضور جمعیتی متشکل از اقوام و ملیت های گوناگون با جایگاه های اجتماعی و شغلی متفاوت در حوزه های نفتی جنوب ایران شد. نیروهای ایرانی که با صنعت نفت آشنا نبودند، پس از استخدام، در مشاغل غیرفنی شرکت نفت و به موازات نیروهای ایرانی، خارجی ها با شرایط بهتر، در مشاغل فنی و نیمه فنی مشغول به کار شدند. با افزایش به کارگیری نیروهای غیرایرانی، موضوع ایرانی شدن نیروی کار که در امتیازنامه دارسی نیز آمده بود، مطرح و با تمدید قرارداد در سال ۱۳۱۲ ش/۱۹۳۳ م. با جدیت بیشتری پیگیری شد. اساس این نوشتار بر این محور است که به شیوه توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسناد معتبر، به ملاحظه در خاستگاه اجتماعی و هویّت ملی کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس در سالهای ۱۳۳۲-۱۲۸۷ ش/۱۹۵۳-۱۹۰۸ م. بپردازد؛ یافته های پژوهش، بیانگر این است که هویّت ملی کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس، با مواد قرارداد دارسی مغایر بوده و در پی اعتراضات و آموزش متخصصین ایرانی، به ایرانی سازی تدریجی نیروی کار منتج شد.
۴۱۰.

Investigation of the Military Structure of the Ghaznavid Era(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۶ تعداد دانلود : ۲۱۱
After Arab invasions and territorial expansion in Sassanian-era Iran, Iranians resisted Umayyad and Abbasid caliphs due to bias and discrimination. Uprisings against biased Arab rulers reduced their control over the Islamic Caliphate's eastern borders, paving the way for local government formation and independence. The Abbasid caliphate, facing challenges in the west and engaging with the Byzantine Empire, was alarmed by emerging local governments like the Tahirids, Saffarids, and Samanids. To maintain influence, the Abbasid caliphate considered granting conditional independence to these regions. The Ghaznavid rulers, originally prominent commanders in the Abbasid army, grew and trained within its military structure. Supported by the people and their soldiers, they pursued independence, breaking allegiance to Baghdad and establishing their government. Initially part of the Abbasid army, these rulers, including Ghaznavid emirs, moved eastward due to conflicting interests with the Baghdad caliphate. There, they formed semi-independent structures to maintain influence.In the eastern borders, where political systems like the Ghaznavids relied on military power, the army (Sepah) and militarism played a crucial role in historical research. The central question explores how the military system and militarism in local governments, such as the Ghaznavids, contributed to their formation, development, and expansion during the early Islamic centuries. Research reveals the Ghaznavid government's military system and militarism were modeled after predecessors like the Abbasids, Umayyads, and Sassanians. Local governments like the Tahirids and Saffarids significantly influenced this evolution. Over time, Ghaznavid rule underwent fundamental changes in the army and militarism, reaching maturity in response to evolving needs.
۴۱۱.

آموزش، وظایف و اقتصاد طبقه روحانیت شیعه در قفقاز در طول حاکمیت خان نشین های ایرانی (1160- 1244ه.ق/ 1747- 1828م.)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۴ تعداد دانلود : ۷۴
قفقاز موزاییکی از نژادها، زبان ها و ادیان است. اسلام شیعی، به ویژه از دوران صفویه به این سو، یکی از ادیان اصلی این منطقه به شمار می آید. از همین رو، در دوره خان نشین های ایرانی (1160-1244ه.ق/ 1747-1828م.)، مبنای عقیدتی هشت خان نشین از نُه خان نشین تشکیل شده پس از مرگ نادرشاه افشار، اسلام شیعی دوازده امامی بود. بااین حال، به شبکه متولیان اسلام شیعی (مجتهد، شیخ الاسلام، آخوند، ملا، سید، درویش) چندان پرداخته نشده است. مسئله اصلی این مقاله، ترسیم جایگاه و نقش روحانیت شیعه در خان نشین های ایرانی در جنوب قفقاز است. مقاله حاضر با اتکا بر رهیافتی تکوینی - تشریحی، به ترسیم ابعاد مختلف جایگاه و نقش روحانیت شیعی خواهد پرداخت. به این ترتیب، در مقاله حاضر، پس از صحبت از پیشینه تشکیلات دینی تشیع دوازده امامی در منطقه، در چهار گام - یعنی آموزش ملایان، وظایف ملایان، منابع درآمدی ملایان و نهایتاً وضعیت ملایان بعد از استقرار حاکمیت تزاری - جایگاه و نقش روحانیت شیعی در جنوب قفقاز به تصویر کشیده خواهد شد.
۴۱۲.

توافق نامه 1907م. و فهم تحولات نظام بین الملل در پایان بازی بزرگ(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۶۴
بر خلاف رویکرد غالب بسیاری از پژوهشگران که توافق نامه آگوست 1907م. را امری منطقه ای و حتی برخی آن را محدود به ایران قلمداد کرده اند، به نظر می رسد شرایط بین المللی در پیدایش آن نقش اصلی را عهده دار بوده است. این توافق نامه نه تنها ناشی از تمایل روسیه و بریتانیا، بلکه پیامد الزامات نظام بین الملل در دوره صلح مسلح بود. هر دو ابرقدرت خواستار کسب بیشترین امتیاز در محیط بازی بزرگ بودند؛ ولی ظهور سیاست خارجی تهاجمی آلمان مانع از تحقق خواست آن دو و استمرار بازی بزرگ گردید. در حقیقت، آلمان ها در تلاش برای تغییر بازی با حاصل جمع صفر روسیه و بریتانیا با یک استراتژی بهینه بودند. در نتیجه این وضعیت نوپدید، یعنی ظهور رایش دوم در آلمان، توافق نامه 1907م. جهت رفع اختلافات دو طرف در مناطق محل نزاع، در سنت پترزبورگ امضا گردید. شناسایی و فهم پیامدهای تحولات ساختاری نظام بین الملل دوره صلح مسلح بر تغییر الگوی رفتاری روسیه تزاری و بریتانیا و نیز چگونگی واکنش آن ها به این تحولات - شکل گیری توافق نامه 1907م. - با بهره گیری از رهیافت نوواقع گرایی ساختاری پرسش این پژوهش است. فرضیه تحقیق بر این است که ظهور قدرت منازعه گر آلمان به مثابه موتور شتاب دهنده به تحولات بین روس و انگلیس در آسیا عمل کرد. یافته ها نشان می دهد که از سال های1900م. تا 1907م. باوجود ادامه رقابت روسیه و بریتانیا در آسیا، نه تنها درگیری بریتانیا در سه جنگ بوئر، ترانسوالیا و تبت و شکست روسیه در جنگ موکدن - که با کارشکنی هر دو ابرقدرت علیه یکدیگر همراه بود - بلکه مهم تر از آن، ظهور سیاست خارجی تهاجمی هلشتاین در دولت بولو به مثابه موتور شتاب دهنده تحولات بین المللی، عامل اصلی نزدیکی روس و انگلیس با هدایت فرانسه شد.
۴۱۳.

بازخوانی شخصیت مختار در اندیشه امام سجاد(ع)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶۸ تعداد دانلود : ۱۳۰
در طول تاریخ تشیع، درباره مناسبات مختار ثقفی و امام سجاد (ع) بحث ها و دیدگاه های مختلفی مطرح شده است. تلقی عمومی بر این است که امام سجاد (ع) نگاه مثبتی به مختار داشته و او را به عنوان خونخواه امام حسین (ع) می ستایند. پیروان این دیدگاه، شواهدی که مخالف این نظر است را نادیده می گیرند و با استناد به برخی روایات، تصویری مثبت از رابطه این دو شخصیت ترسیم می کنند.اما بررسی های تاریخی نشان می دهد که این دیدگاه، تنها بخشی از ماجراست. این مقاله به دنبال بررسی دقیق و تطبیقی این مناسبات است و تلاش می کند تا به این سوال پاسخ دهد که جزئیات روابط بین مختار ثقفی و امام سجاد (ع) چگونه بوده است. مدعای این پژوهش این است که الگوی غالب در مواجهه امام سجاد (ع) با مختار ثقفی، منفی بوده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که امام سجاد (ع) پس از تشکیل حکومت توسط مختار، موضع گیری های منفی نسبت به وی داشته و آشکارا با او مخالفت می کرده است. تنها در مسئله خونخواهی امام حسین (ع) است که حضرت موضعی مثبت نسبت به مختار ابراز داشته اند.
۴۱۴.

Tappeh Shah Qoli Beygi: Lapui Phase Settlement (4th Millennium BC) in Shiraz(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶۰ تعداد دانلود : ۲۵۱
This study analyzes 26 pottery fragments from the Shah Qoli Beygi archaeological site, focusing on their typology, technology, and chronological significance within the Lapui phase of prehistoric Fars in the Shiraz Plain. The assemblage, dominated by red fine wares, also includes common wares and evidence of different from the preceding Middle and Late Fars (Bakun) Phase. Variations in color, texture, and manufacturing techniques, including both hand-made and wheel-made forms, are examined. Comparative analysis with other Lapui sites reveals regional trends in pottery production, including the shift towards red fine wares and the prevalence of specific vessel forms. The study highlights the transition and continuity of ceramic traditions during the Lapui phase, emphasizing the site's contribution to understanding the cultural dynamics of the fourth millennium BC in southern Iran.
۴۱۵.

عناصر فکری و باور سیاسی در تاریخنگاری مصلح الدین لاری(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۵ تعداد دانلود : ۹۴
مصلح الدین لاری مورخ، فقیه، متکلم، عالم و صاحب کتاب مرآت الادوار و مرقات الاخبار است. این اثر تاریخی در میان آن همه حاشیه نگاری و شروح نویسی وی تا حدی یگانه است. با این حال، او از رهگذر همین حاشیه نگاری برآثار کلامی، فقهی و به تاریخ علاقمند گردید. او مسلمانی متدین، مؤمن و علاقمند به علوم اسلامی و مشاهیر اسلام بود . مهمترین انگیزه و رویکرد او به تاریخنگاری ناشی از این دلبستگی بود. در واقع ، شیوه ی تاریخ نگاری لاری صرفاً بیان رخداد های سیاسی و نظامی نیست بلکه ترکیب و تلفیقی بهم پیوسته از تاریخ، افکار و دانش های مختلف است . حال مسأله این نوشته آن است تا نگرش، بینش و روش تاریخ نگاری لاری با توجه به گرایش های کلامی و باورهای سیاسی او که حاصل مجموع مطالعات اوست به بحث گذارده شود. با توجه به این مسأله، دستاورد تحقیق حاکی از آن است که وی بدون آنکه شاید متوجه گردد دچار تناقض هایی میان دریافت های فقهی -کلامی با باور های سیاسی – تاریخی در تاریخ نگاری شده است .از جمله علی رغم آن شخصیت فقهی – کلامی، به شدت از عنصر غلبه جویی سیاسی و نظامی دفاع کرد و حتی رفتاری های ناهنجار حاکمان را توجیه نموده است. حال با توجه به موارد فوق ، مقاله پیش رو درصدد است تا با روش توصیفی تحلیلی به بررسی عناصر فکری ، باروهای سیاسی و تاریخی مصلح الدین لاری در کتاب مرآت الادوار و مرقات الاخبار بپردازد.
۴۱۶.

Obituary: Katja Föllmer (October 17, 1974 – June 11, 2025)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹۱ تعداد دانلود : ۲۰۹
Katja Föllmer was born on October 17, 1974. She was a senior researcher and lecturer at the University of Göttingen. Katja Föllmer studied Iranian Studies, Arabic Studies, and Ethnology at the University of Göttingen between 1993 and 2002, earning a Master of Arts degree. Katja Föllmer received her doctorate in Iranian Studies in 2007 with a thesis on “Satire im Iran von 1900 – 2000: Eine Analyse exemplarischer Texte” (Satire in Iran from 1900 to 2000: An Analysis of Exemplary Texts) (Harrassowitz, Wiesbaden; 2008), and her habilitation in Iranian Studies in 2017 with a thesis on “Das vorislamische Erbe Irans: Zwischen Tradition und Reform und Modernisierung” (The Pre-Islamic Heritage of Iran: Between Tradition and Reform and Modernization) (Kohlhammer, Stuttgart, 2022).Her research interests include concepts and ideas from the pre-Islamic heritage in Iranian societies, issues in Iranian cultural and religious history from antiquity to the present, Persian historiography, identity construction, classical and modern Persian literature, and Sufism and Persian Sufi literature.Manṭiq-uṭ-Ṭayr (The Conference of the Birds or Speech of the Birds) is a Persian poem by Farid ud-Din Attar, translated into German as Die Konferenz der Vögel by Katja Föllmer (2014). She published Satire in Iran Von 1990 Bis 2000: Eine Analyse Emplarischer Texte (Satire in Iran from 1990 to 2000: An Analysis of Empirical Texts) (2008); and also, Das Vorislamische Erbe Irans: Zwischen Islamischer Tradition Und Reform Und Modernisierung (Iran’s Pre-Islamic Heritage: Between Islamic Tradition and Reform and Modernization) (2022).Dr. Katja Föllmer passed away on June 11, 2025, at the age of 50. May her soul rest in peace.
۴۱۷.

تصوف در آذربایجان دوره فترت (736- 813ق) با تمرکز بر ارتباط مشایخ و سلاطین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۷۷
این پژوهش به بررسی تصوف در آذربایجان در دوران فترت (736-813ق) و تأثیر آن بر روابط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی این منطقه می پردازد. پس از سقوط دولت ایلخانی و ظهور حکومت های محلی آل چوپان و آل جلایر، تصوف به ابزاری برای مشروعیت بخشی به حکومت ها و تثبیت قدرت سیاسی تبدیل شد. در این تحقیق، ارتباط میان مشایخ صوفیه و سلاطین بررسی می شود تا مشخص شود چگونه تصوف به عنوان یک نهاد اجتماعی و سیاسی، بر تصمیمات حکومتی و سیاست های اجتماعی تأثیرگذار بوده است. همچنین، تأثیرات نهادهای مذهبی مانند خانقاه ها و موقوفات بر انسجام اجتماعی و اقتصادی آذربایجان در دوران بحران بررسی می شود. مقاله با استفاده از رویکرد توصیفی- تحلیلی و نظریه های اجتماعی به بررسی این موضوع می پردازد که چگونه حکام محلی از نفوذ مشایخ برای تقویت مشروعیت خود بهره می بردند و درعین حال، تصوف به تدریج از یک نیروی معنوی و مستقل به یک ابزار در دست حکومت ها بدل شد. نتایج تحقیق نشان می دهد که تصوف در این دوره نه تنها تأثیرات معنوی، بلکه نقش اساسی در ساختارهای قدرت محلی ایفا کرده و زمینه ساز تحولات بزرگ تاریخی در آذربایجان و شکل گیری دولت صفویه شد.
۴۱۸.

کوچ امامان اسماعیلی از الموت به انجدان در قرن های 9 و 10 هجری(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۵۸
واکاوی بستر جغرافیایی رویدادها، در تحقیقات تاریخی از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ زیرا بدون شناخت دقیق عوامل جغرافیائی، تحلیل و تشریح حقایق وقایع، امری دشوار به نظر می رسد. مساله تحقیق حاضر این است که چرا امامان اسماعیلی که عمده مراکز استقرار و فعالیت آنان در نواحی شمال و شمال شرق بوده، به طور ناگهانی عراق عجم و روستای انجدان را به عنوان مقر امامت انتخاب کردند و مدت دو قرن به فعالیت های مذهبی و تبلیغاتی خود ادامه دادند؟ فرضیه تحقیق این است که تنوع جغرافیای طبیعی از یک سو و موقعیت راهبردی این روستا از سوی دیگر باعث توجه نزاریان به این منطقه گردید. در انجام این تحقیق از روش تحقیق تاریخی با رویکرد کیفی استفاده شده است که سعی دارد با نگاهی عینی به وقایع و حوادث مستند تاریخی که در منابع آمده است و اطلاعاتی که به صورت تاریخ شفاهی و میدانی گردآوری شده است، به تبیین تاریخی موضوع بپردازد.
۴۱۹.

نقش اقتصادی و فرهنگی زنان ایرانی در تاریخ نگاری باستانی پاریزی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۴۳
زنان در تاریخ ایران همواره نقش های متنوع و تأثیرگذاری داشته اند که در آثار محمدابراهیم باستانی پاریزی به عنوان یکی از برجسته ترین تاریخ نگاران معاصر ایران، بازتاب یافته است. این مقاله با بررسی دیدگاه های باستانی پاریزی، نقش اقتصادی و فرهنگی زنان را در تاریخ نگاری او تحلیل می کند. باستانی پاریزی ضمن پرداختن به ویژگی های مثبت زنان از جمله فداکاری، شجاعت، قناعت، غیرت و نقش مدیریتی آنان، همچنین به ابعاد منفی نظیر لجاجت و کینه ورزی اشاره می نماید. مطالعه نشان می دهد که باستانی پاریزی زنان را نه صرفاً به عنوان سوژه های تاریخ نگاری بلکه به عنوان عوامل فعال در شکل گیری روندهای اقتصادی و فرهنگی جوامع ایرانی می بیند که با فداکاری و مدیریت دقیق، بستر پایداری و پیشرفت خانواده و اجتماع را فراهم کرده اند. این دیدگاه مکمل تاریخ مردانه است و به درک عمیق تری از جایگاه زنان در جامعه تاریخی ایران کمک می کند. استفاده از متون گسترده باستانی پاریزی و منابع تاریخی متعدد، زمینه ساز تبیین این نقش ها شده و نشان دهنده اهمیت زنان در بازسازی هویت فرهنگی و اجتماعی است. این پژوهش ضمن معرفی دیدگاه های خاص باستانی پاریزی، نقشی کلیدی زنان در حوزه های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را برجسته ساخته و ضرورت توجه به زنان در مطالعات تاریخی را یادآور می شود.
۴۲۰.

بررسی انواع معافی و تخفیف مالیات بر اقلام خوراکی و متعلقات آن در سنگ نبشته های فرمان دوره قاجار(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۶۹
فرمانروایان قاجار با روشی که از سلسله های پیشین برای ماندگاری احکام در قالب سنگ نبشته ها درک کرده بودند، بعضی از فرمان های خود را در اماکن عمومی برخی از شهرها، نقر کردند تا بدین طریق مردم را نسبت به دستورات خویش آگاه و نظمی خلل ناپذیر در اخذ، معافی و تخفیف موارد مالیاتی مورد نظر خود، پدید آورند. پرسش این مقاله از جایگاه و میزان اهمیت کتیبه های فرامینی است که قوت رعایا را مابین دیگر موضوعات متنوع سنگ نبشته های قاجاری، همچون منع بدعت و حذر از ظلم و حذف برخی رسومات یا معافی و تخفیفات مالیاتی از جمله به برخی از اصناف، مورد توجه قرار داده اند. روش تحقیق در مقاله حاضر، تاریخی-تطبیقی با رویکرد کیفی بوده که به تشریح و تحلیل داده ها منجر شده است. به منظور بهره مندی از منابع اصلی و دست اول، شیوه گردآوری مطالب نیز اسنادی، کتابخانه ای بوده است. یافته اساسی نوشته حاضر این است که آنچه که به خوراک اصلی رعایا مربوط می گشت، از جمله مقوله ی نان، امور خبازی، قصابی از جهت اهمیت و نیاز به کنترل نرخ ها و فراوانی و رونق آن در صدر توجهات حکومت و عناوین نقر شده در سنگ نبشته ها قرار می گیرد و پر شمار می شوند. این پژوهش بر آن است تا با ارزیابی محتوای سنگ نبشته های فرامین دوره قاجار به اهمیت جایگاه مقولات غذایی در این اسناد بپردازد و برخی جلوه های آن را مشخص کند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان