تصوف و عرفان اسلامی

عرفان شناسی یکی از راهبردهای بنیادین دوره جدید و نیازهای کنونی جامعه اسلامی - انقلابی در حال تکوین تمدن نوین اسلامی است. اندیشیدن درباره عرفان اسلامی و تولید فلسفه عرفان اسلامی، برآمده از درک و دردهای عمیق و از اضلاع مهم منظومه اندیشه ای استاد مطهری; است؛ وی که به اهمیت فلسفه های مضاف و ضرورت تولید آنها به ویژه در فلسفه اخلاق اسلامی، فلسفه دین اسلامی، فلسفه تاریخ اسلامی و... به طورکامل پی برد و در گفتارها و نوشتارهای حکیمانه و آینده نگرانه اش از جمله «وظیفه های اصلی و کنونی حوزه های علمیه» به آنها اشاره کرد. اکنون پرسش این است که استاد شهید در فلسفه عرفان اسلامی چه بینش و گرایشی داشت و عرفان اسلامی را در معانی، مبانی و ساز و کار سلوک تا شهود چگونه بیان و تبیین کرده و نظر و نظریه هایش چیست؟ نوشتار پیش رو به برخی از موارد یادشده پاسخ داده و فرضیه تولید فلسفه عرفان اسلامی را به صورت دلالت های تطابقی، تضمنی و التزامی از میان آثار نوشتاری و گفتاری استاد مطهری جست وجو کرده است.

۵۰۴.

عرفان حجّ (2)(مقاله ترویجی حوزه)

نویسنده: قادر فاضلی

منبع: میقات حج ۱۳۷۶ شماره ۲۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۶۹

۵۰۵.

گنجینه های عرفان اسلامی

نویسنده: بهروز صاحب اختیاری

منبع: کیهان اندیشه ۱۳۷۱ شماره ۴۱

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات

تعداد بازدید : ۲۶۶۷

۵۰۶.

شطحیات صوفیه یا طریقه شطاریه!

نویسنده: مسعود فریامنش

منبع: آیینه پژوهش ۱۳۸۴ شماره ۹۲

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی سایر

تعداد بازدید : ۲۶۶۴

۵۰۷.

"سیر و سلوک در دیوان حافظ_ در ره منزل جانان قسمت سوم"

نویسنده: زینب سیدمیرزایی

منبع: نامه جامعه ۱۳۸۴ شماره ۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۶۰

۵۰۸.

نشان اهل بصیرت، کیمیای اهل معرفت(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده: سید حمیدرضا میرعظیمی محی الدین قنبری

منبع: ذهن پاییز ۱۳۸۸ شماره ۳۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات مفهوم شناسی تصوف و عرفان

تعداد بازدید : ۲۶۴۸ تعداد دانلود : ۱۳۰۳

۵۰۹.

حدیث فطرت و شریعت

نویسنده: محمدجواد رودگر

منبع: رواق اندیشه ۱۳۸۲ شماره ۲۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی عرفان نظری

تعداد بازدید : ۲۶۵۰

شریعت و فطرت دو پدیده الهى‏اند که همگرایى و توافق وجودى و ذاتى با هم داشته و به تعبیر آموزه‏هاى اسلامى فطرت، شریعت متصل و شریعت، فطرت منفصل است که در حقیقت «انسانیت‏» آدمى را تشکیل داده است . دین براى هدایت و تامین سعادت انسان و شریعت‏با هدف شکوفاسازى فطرت آدمى ظهور یافته است و «صراط مستقیم‏» تکامل و تعالى وجودى انسان را تشکیل مى‏دهند . به همین جهت، انسان باید فطرت‏شناسى و شریعت‏شناسى نماید و از سوى دیگر فطرتش را جلا یافته و پر فروغ نگه دارد و از حجابهاى ظلمانى، نجاتش دهد تا قابلیت تامه هدایتهاى شریعت را یافته و به رستگارى و فلاح نایل گردد .

۵۱۰.

شهود زیبایی و عشق الهی

نویسنده: تقی پورنامداریان

منبع: فرهنگ ۱۳۶۸ شماره ۴ و ۵

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات فلسفه‌ تصوف و عرفان

تعداد بازدید : ۲۶۴۴ تعداد دانلود : ۱۴۰۳

۵۱۱.

در جستجوی ساختار یک اثر رشیدالدین همدانی

نویسنده: نجیب مایل هروی

منبع: آیینه پژوهش ۱۳۷۳ شماره ۲۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۴۴

۵۱۲.

ماه و انسان کامل در اندیشه ابن عربی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: داوود اسپرهم

منبع: مطالعات عرفانی پاییز و زمستان ۱۳۹۱ شماره ۱۶

کلیدواژه‌ها: انسان کامل ابن عربی ماه اسماء الهی صور فلکی عدد 28 مراتب الوجود

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۳۷ تعداد دانلود : ۱۸۶۰

در ذهن و زبان ابن عربی، عدد رمزی 28 متأثر از 28 منزل ماه(قمر) بازتاب گسترده ای داشته، به گونه ای که بسیاری از اجزای تفکر وی در تبیین مراتب وجود و درجات آن را تحت شعاع قرار داده است. ابن عربی در پاره ای از آثار خود به رموز این عدد و جلوه های ظهور آن در مراتب انسانی، فلکی و الوهی پرداخته است. مهم ترین بازتاب آن در فصوص الحکم است که در 28 فص مطابق با مراتب الوجود ترتیب یافته است. از آنجا که مراتب وجود بر محور انسان الهی خاص هر مرتبه که مظهر یکی از اسماء الهی است می گردد، توجه به رابطه آن انسان کامل با مرتبه ای که در آن واقع شده، حائز اهمیت است. در این میان، معلومات کیهان شناسی خاص ابن عربی و مناسبات محاسبه شده مربوط به جهان حروف و اعداد، وضعیت ویژه ای پدید آورده است. این نوشته یکی از جهات محاسباتی عددی و حروفی ابن عربی را ذیل بحث مقابله ماه و انسان کامل پیگیری کرده است.

۵۱۳.

نقبی در نقدی بر مثنوی

نویسنده: علیرضا ذکاوتی قراگزلو

منبع: آیینه پژوهش ۱۳۷۷ شماره ۴۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی عرفان ادبی

تعداد بازدید : ۲۶۳۴

۵۱۴.

عرفان، رواانگاری

نویسنده: زاهد ویسی

منبع: کتاب نقد ۱۳۸۴ شماره ۳۵

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات فلسفه‌ تصوف و عرفان

تعداد بازدید : ۲۶۳۷

۵۱۵.

محاسبه نفس

نویسنده: عبدالله جوادی آملی

منبع: نشریه پاسدار اسلام ۱۳۷۷ شماره ۲۰۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۳۱

۵۱۶.

رساله آداب السلوک نجم الدین کبری

نویسنده: حسین محی الدین قمشه ای

منبع: جاویدان خرد ۱۳۶۰ شماره ۵

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات شخصیت ها[زندگینامه ها؛ اندیشه ها و..]

تعداد بازدید : ۲۶۳۱ تعداد دانلود : ۱۱۳۸

۵۱۷.

سیر تکاملی انسان در عوالم سه گانه ‏(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: مرضیه صادقی

منبع: خردنامه صدرا ۱۳۸۵ شماره ۴۵

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۲۴

۵۱۸.

ابوحامد امام محمد غزالی و شیخ احمد غزالی

نویسنده: حشمت الله ریاضی

منبع: آفتاب اسرار سال دوم زمستان ۱۳۸۷ شماره ۸

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۲۳ تعداد دانلود : ۱۳۵۵

۵۱۹.

رابطه علم و عمل از دیدگاه ابن عربی و امام خمینی (با تأکید بر تفاوت های علم حصولی و علم شهودی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: مهدیه سادات مستقیمی حدیثه عسگری

منبع: پژوهشنامه اخلاق سال هفتم زمستان ۱۳۹۳ شماره ۲۶

کلیدواژه‌ها: علم حصولی ابن عربی امام خمینی عمل علم شهودی

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۱۵ تعداد دانلود : ۱۰۲۵

علم حصولی هرچند رابطه اعدادی و تمهیدی نسبت به عمل دارد و شرط لازم آن محسوب می شود، توانمندی کافی برای ضمانت قطعی عمل را ندارد. تبیین کارکرد علم حصولیِ حاصل از قوای مختلف نفس و تحلیل جایگاه آن در مبادی و فرایند عمل می تواند تا حدودی چرایی شکاف بین نظر و عمل را نشان دهد. در مقابل، معرفت شهودی نسبت به علم حصولی دارای تأثیر عمیق تری در ضمانت عمل است و هرچه درجات معرفت شهودی بالاتر رود، احتمال مخالفت عمل با این معرفت کمتر خواهد بود. در این مقاله، پس از تعریف علم و عمل و بیان اقسام آن از دیدگاه ابن عربی و امام خمینی، به مقایسه میزان تأثیر علم حصولی و شهودی بر عمل پرداخته می شود.

۵۲۰.

وحدت و کثرت وجود در اندیشه ابن عربی و امام خمینی(س)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمودرضا اسفندیار علی اصغر ترکاشوند

منبع: پژوهشنامه متین سال هفدهم زمستان ۱۳۹۴ شماره ۶۹

کلیدواژه‌ها: وحدت وجود ذات کثرت تجلی صفات مراتب وجود اسماء

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۱۵ تعداد دانلود : ۱۱۰۸

موضوع وحدت و کثرت وجود در بین عرفا و فلاسفه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. وحدت وجود با ظهور ابن عربی و ارائه اصول و مبانی عرفان به سبک نظری، جلوه تازه ای پیدا کرد و پس از او به یکی از مهم ترین ارکان هستی شناسی عرفانی تبدیل شد. ابن عربی صراحتاً در کتب مختلف خود علی الخصوص در دو اثر مهم خود، فتوحات مکیه و فصوص الحکم، مفصلاً به تبیین این نظریه همت گماشت. از میان عارفان و فیلسوفان متأخّر، امام خمینی از وحدت وجود تقریر خاصی به دست داده است. امام در مصباح الهدایه به تبیین مراحل ظهور حضرت حق، رابطه ظهورات با مقام غیب الغیوب و نسبت اسماء و صفات با ذات احدیت پرداخته است. از نظر امام، تمامی ظهورات حق، حجابی برای مقام غیب الغیوب است. در تفسیر سوره حمد نیز امام پس از توضیح اسماء الله و بیان فنای اسم در مسمّی تاکید می کند که انسان تنها از طریق مراتبی از اسمای الهی می تواند از ذات مقدس الهی به آگاهی ناقصی دست یابد.

درخت حوزه‌های تخصصی