درخت حوزه‌های تخصصی

کودک از تولد پای در راهی می نهد که می تواند شخصیت و جسم او را تکمیل و خلاقیتش را پایه گذاری کند. یکی از روش های رشد خلاقیت، روش غیرمستقیم یا تأثیر محیط طبیعی و غیرطبیعی در بروز و افزایش خلاقیت در کودکان است. از این نظر فضاهای آموزشی ازلحاظ ساختار مکانی به عنوان بستری مناسب برای رشد کودک معنا می پذیرند. تحقیق پیش رو کاربردی و روش آن پیمایشی-اکتشافی با شیوه توصیفی است. در این پژوهش، جهت شناخت نیاز و انتظار کودکان از فضای باز آموزشی، تکنیک نقاشی، مشاهده و مصاحبه نیمه سازمان یافته مخصوص کودک استفاده شد تا اطلاعات لازم در مورد فضای باز دلخواه کودکان حاصل شود. جامعه موردتوجه، کودکان 3-6 سالِ مهدها و پیش دبستانی های شهر تهران و حجم نمونه، 25پسر و 35دختر که به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. تمام اطلاعات موجود در نقاشی کودکان با تفکیک بر اساس جنسیت و مطابق با اهداف ادبیات موضوع به لحاظ آمار توصیفی طبقه بندی شدند و درنهایت بعد از تفسیر و تحلیل کیفی تصاویر، با کمک 5 نفر از مربیان کودک با سابقه بیش از 15سال و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد، دکتری روانشناسی و یا علوم تربیتی، با استفاده از روش دلفی نتایج به جمع بندی رسیدند. یافته ها نشان از تشابه ها و تفاوت هایی برای دختران و پسران بود. پیشنهاد می شود برای پسرهای 3-6 سال در حیاط، زمین چمن، درختان بلند و گیاهان خوش بو در کنار پیش بینی مکانی برای نمایش دوره ای چارپایان حتماً وجود داشته باشد. همچنین طراحی مسیر عبوری با خط کشی عابر پیاده و زمین بازی های توپی گروهی برای پسران در نظر گرفته شود. برای دخترهای 3-6 سال در حیاط، امکان کاشت درختچه و گیاهان رنگی میسر باشد و مکانی برای قفس ماکیان، خرگوش و یاگوسفند در نظر گرفته شود. بر وجود فضاهای سایه انداز و نیمه باز همراه با تزئینات برای دختران تاکید می شود و پیشنهاد می گردد وسایل بازی آن ها رنگارنگ همراه با تزئینات باشد.

سابقه و هدف: آلودگی هوا یکی از چالش های مهم زیست محیطی و بهداشتی است که با رشد صنعتی و افزایش فعالیت های انسانی به ویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی تشدید شده است. گاز متان به عنوان یکی از قوی ترین گازهای گلخانه ای نقش چشمگیری در گرمایش جهانی، تغییرات اقلیمی، و کاهش کیفیت هوا ایفا می کند. منابع انتشار این گاز شامل تالاب ها، دامداری ها، کشاورزی، و دفن زباله است که فعالیت های انسانی سهم قابل توجهی در افزایش آن دارند. اندازه گیری و پایش آلودگی هوا اغلب با محدودیت های مکانی و زمانی ایستگاه های سنجش زمینی مواجه است. در این راستا، داده های ماهواره ای به دلیل پوشش گسترده، هزینه بهینه و توانایی ارائه داده های با وضوح مکانی و زمانی بالا، به عنوان یکی از مهم ترین منابع اطلاعاتی برای مطالعه آلودگی هوا مورد استفاده قرار می گیرند. در این پژوهش، از داده های سنجنده TROPOMI بر روی ماهواره Sentinel-5P، که امکان اندازه گیری غلظت گاز متان در جو را فراهم می کند، به عنوان منبع اصلی داده استفاده شده است. این داده ها مبنای تحلیل فضایی و زمانی توزیع متان در محدوده کلان شهر اصفهان بوده و امکان بررسی دقیق الگوهای مکانی و زمانی این آلاینده را در سطح گسترده فراهم کرده اند. باوجود اهمیت بالای آلودگی متان، تاکنون مطالعه ای جامع در خصوص تحلیل توزیع مکانی و زمانی این آلاینده در کلان شهر اصفهان انجام نشده است. هدف این پژوهش، تحلیل جامع و سیستماتیک توزیع متان در شهر اصفهان با استفاده از داده های ماهواره ای و شناسایی ارتباط میان تغییرات عوامل جوی و تغییرات گاز متان است تا راهکارهایی موثر برای مدیریت آلودگی هوا و بهبود کیفیت زیست محیطی ارائه شود. مواد و روش ها: این پژوهش با هدف تحلیل مکانی و زمانی توزیع غلظت متان در کلان شهر اصفهان، از داده های سنجنده TROPOMI مستقر بر ماهواره Sentinel-5P در بازه زمانی 1398 تا 1402 استفاده کرده است. داده های ماهواره ای با بهره گیری از سامانه گوگل ارث انجین فراخوانی، پردازش و تحلیل شدند. برای بررسی الگوی توزیع مکانی غلظت متان، شاخص موران جهانی و آماره G به منظور تحلیل خوشه ها و تعیین نحوه پراکنش داده ها به کار رفت. علاوه بر این، از آماره Gi برای شناسایی مناطق دارای بیشترین (نقاط داغ) و کمترین (نقاط سرد) غلظت متان استفاده شد. همچنین، ارتباط میان غلظت متان و عوامل اقلیمی مانند دما، فشار هوا، میزان بارش و سرعت باد از طریق محاسبه ضریب همبستگی پیرسون ارزیابی گردید. در نهایت، روند تغییرات زمانی غلظت متان در مقیاس های ماهانه، فصلی و سالانه مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج حاصل از تحلیل های انجام شده نشان دهنده روند افزایشی غلظت گاز متان در کلان شهر اصفهان طی دوره زمانی مورد مطالعه بوده است. این گاز در فصول سرد سال به ویژه در نواحی صنعتی و کشاورزی بیشترین غلظت را تجربه کرده است. بررسی های مکانی نشان دهنده تشکیل خوشه های قابل توجهی از غلظت های بالا در مناطق شمالی، به ویژه مناطق 4 و 7، و همچنین مناطق شرقی، به ویژه مناطق 12 و 15، می باشد که به دلیل فعالیت های مرتبط با دامداری، کشاورزی و دفن زباله، غلظت های بالای متان را در این مناطق به دنبال داشته است. در مقابل، نواحی جنوبی، به ویژه مناطق 2 و 6، و همچنین بخش هایی از نواحی غربی به عنوان نقاط سرد با غلظت های پایین تر شناخته شدند. علاوه بر این، ارزیابی ارتباط پارامترهای اقلیمی نشان داد که دما و سرعت باد به طور معکوس با تغییرات غلظت متان در ارتباط بوده اند، در حالی که فشار هوا نشان دهنده رابطه ی مثبت و معناداری با تغییرات غلظت این گاز بود. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش، که مبتنی بر تحلیل داده های ماهواره ای با دقت بالا و روش های پیشرفته سنجش مکانی است، اطلاعات ارزشمندی را در زمینه مدیریت آلودگی هوا و برنامه ریزی شهری فراهم می آورد. بر این اساس، پیشنهاد می شود پایش و کنترل انتشار متان با اولویت بندی فصول سرد سال و تمرکز بر مناطق شناسایی شده به عنوان نقاط داغ انجام گیرد. در این راستا، بهینه سازی فرآیندهای صنعتی، مدیریت کارآمد پسماندها در نواحی شرقی اصفهان و کنترل انتشار متان از دامداری های شمالی با بهره گیری از فناوری های نوین، ازجمله روش های تصفیه زیستی، می تواند به طور مؤثری در کاهش این آلاینده نقش ایفا کند. علاوه بر این، استفاده از داده های سنجش از دور و مدل های پیش بینی پیشرفته برای پایش مداوم غلظت متان و اجرای راهکارهای کنترل آلودگی به صورت هدفمند، به عنوان یک راهبرد مؤثر توصیه می شود.

راهبرد توسعه گردشگری امروزه مورد توجه برنامه ریزان و سیاست گذاران قرار گرفته است. با این همه گردشگری از جمله رخدادهایی است که بر محیط پیرامون تاثیرات متعددی گذاشته است که از آن جمله می توان به محیط زیست اشاره کرد. گردشگری روستایی امروزه توسعه زیادی یافته است و به لحاظ ارتباط با محیط بیشترین تعامل با محیط طبیعی را دارد. در این تحقیق منطقه مورد مطالعه شامل منطقه حفاظت شده بیستون است که ضمن ویژگی های گردشگری دارای قابلیت های زیست محیطی بالایی است. لذا گردشگری به صورت مستقیم و غیر مستقیم تاثیر زیادی بر منطقه می گذارد. روش تحقیق با استفاده از ماتریس پاستاکیا است. داده های تحقیق با استفاده از روش های آزمایشگاهی و همچنین داده های موجود سازمان ها و ارگان ها بدست آمده است. نتایج تحقیق نشان می دهند که گردشگری دارای تاثیرات زیست محیطی مثبت و منفی بر منطقه بوده که مجموع تاثیرات مثبت آن بر محیط زیست از تاثیرات منفی آن بیشتر بوده است. همچنین یافته ها نشان می دهند که کیفیت آب، خاک و هوا و همچنین گونه های جانوری و گیاهی در منطقه آسیب دیده اند. در ضمن ترافیک منطقه نیز افزایش یافته که سبب آسیب به محیط زیست شده است.

گردشگری تاریخی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی و فرهنگی در شهرهای بافت تاریخی نظیر یزد، با پیچیدگی هایی در تعاملات و نقش های ذینفعان مواجه است. تعدد نهادهای دخیل در مدیریت شهری و به تبع آن تعدد در بازیگران مرتبط با بافت تاریخی و گردشگری شهری، یکی از عوامل دشواری و پیچیدگی سیاست گذاری گردشگری شهری است. بنابراین انبوه مسائل و موضوعات مرتبط گردشگری بافت تاریخی شهرها ازیک طرف و تعدد نهادها و بازیگران مرتبط، تبیین و تحلیل مسائل گردشگری بافت تاریخی را تبدیل به یک مسئله غامض و پیچیده کرده است. این پژوهش با روش مکتور (تحلیل چند موضوع-چند بازیگر) به تحلیل نقش ذینفعان مختلف در گردشگری بافت تاریخی یزد پرداخته است. روش مکتور (MACTOR) یک ابزار تحلیلی در مدیریت استراتژیک است که برای تحلیل مسائل پیچیده با محوریت چند موضوع و چند بازیگر به کار می رود. این روش با بررسی تأثیر متقابل بازیگران و موضوعات، هم گرایی و واگرایی اهداف آن ها را شناسایی کرده و برای طراحی استراتژی های هماهنگ و مؤثر کمک می کند. نتایج نشان می دهد که برخی بازیگران کلیدی مانند سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان، معاونت سیاسی و امنیتی استانداری، و نیروی انتظامی بیشترین تأثیر را در میان ذینفعان دارند. درعین حال، سه دسته ذینفعان شامل ساکنین بومی، کسبه، و فعالان بخش گردشگری، به عنوان بازیگران دو وجهی شناخته شده اند که ضمن تأثیرگذاری، تحت تأثیر سایر بازیگران نیز هستند و استقلال کمی در عملکرد خود دارند. نقش شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و خود گردشگران نیز به عنوان واسط تنظیمی در سیستم گردشگری بافت تاریخی تعریف شده است. تحلیل های همگرایی و واگرایی اهداف ذینفعان نشان می دهد که توافق بالایی بر اهدافی مانند جذب گردشگر و ارتقای امنیت وجود دارد، درحالی که اهداف اقتصادی کم تر موردتوافق قرارگرفته است. این یافته ها می تواند به سیاست گذاران در شناسایی ذینفعان همسو و طراحی استراتژی های مؤثر برای توسعه گردشگری پایدار کمک کند.  

سرزندگی راهنمای سفر مفهوم جدیدی در مطالعات گردشگری است که به آموزش کارکنان و ابزاری برای مدیریت منابع انسانی و انگیزش کارکنان کمک می کند. در این راستا، این پژوهش به بررسی نقش سرزندگی راهنمایان سفر در فرسودگی شغلی و قصد ترک شغل آن ها می پردازد. روش پژوهش از نوع توصیفی پیمایشی است که با جهت گیری کاربردی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق راهنمایان گردشگری بودند. حجم نمونه براساس فرمول کوکران، ۱۵۵ نفر تعیین و به روش تصادفی و به صورت اینترنتی انتخاب و توزیع شد. ابزار تحقیق پرسش نامه استاندارد بود که با استناد به ادبیات تحقیق انتخاب شد. پایایی ابزار تحقیق ازطریق شاخص های آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (CR) تأیید شد. همچنین روایی ابزار تحقیق ازطریق روایی صوری (با استفاده از نظر خبرگان) و روایی سازه، با شاخص میانگین واریانس های استخراجی (AVE) برای روایی همگرا و آزمون فورنل لارکر برای روایی واگرا، تأیید شد. تجزیه وتحلیل داده ها نیز با استفاده از معادلات ساختاری و با نرم افزار SmartPLS انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که سرزندگی راهنمایان گردشگری تأثیر معکوس و معناداری در فرسودگی شغلی و قصد ترک شغل دارد. همچنین فرسودگی شغلی تأثیر مثبت و معناداری در قصد ترک شغل دارد. درنهایت، سرزندگی ازطریق نقش میانجی فرسودگی شغلی تأثیر غیرمستقیمی در قصد ترک شغل راهنمایان گردشگری دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که با توجه به اهمیت شغل راهنمایان گردشگری در توسعه این صنعت، سرزندگی به عنوان مفهومی جدید می تواند با ایجاد تحول در حوزه راهنمایان و تغییر دیدگاه درباره این شغل، در راستای کاهش فرسودگی و قصد ترک شغل مؤثر بوده و از این طریق، به بهبود کیفیت سفرهای گردشگری کمک کند.

مفهوم شهر دوستدار ورزش به عنوان یک رویکرد نوین در توسعه پایدار شهری، بر ایجاد و بهسازی فضاهای شهری تأکید دارد که فعالیت بدنی و ورزش را برای تمامی شهروندان، صرف نظر از سن، جنسیت، توانایی و وضعیت اجتماعی-اقتصادی، تسهیل می کند. این رویکرد، فراتر از صرفاً ایجاد امکانات ورزشی، به دنبال ادغام فعالیت های ورزشی و فیزیکی در برنامه ریزی شهری و زندگی روزمره افراد است. در همین راستا پژوهش حاضر، با رویکرد آینده پژوهی و روش آمیخته (کیفی-کمی) به تحلیل شاخص های شهر دوستدار ورزش و نقش آن در توسعه پایدار شهرهای استان خوزستان پرداخته است. این پژوهش با جمع آوری داده ها از طریق منابع کتابخانه ای و پرسش نامه از 50 متخصص حوزه ورزش و برنامه ریزی شهری در استان خوزستان و با استفاده از روش دلفی و ماتریس اثرات متقابل (میک مک)، به دنبال شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه این مفهوم در منطقه بوده است. نتایج این پژوهش نشان داد که از میان 20 شاخص کلیدی مؤثر بر شهر دوستدار ورزش در توسعه شهری خوزستان، 12 عامل به عنوان متغیرهای اصلی با بالاترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری شناسایی شدند. وجود الگوهای ورزشی موفق، همکاری بین سازمان های مرتبط و تنوع و جذابیت برنامه های ورزشی به ترتیب مهم ترین زیرشاخص های با تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر توسعه شهری بودند. در مجموع، نتایج کلی این پژوهش نشان داد که استان خوزستان در حوزه شهر دوستدار ورزش در وضعیت مطلوبی قرار دارد. بااین حال، یافته های این تحقیق می تواند به عنوان یک راهنمای ارزشمند برای تصمیم گیران، برنامه ریزان و سرمایه گذاران عمل کند تا با اتخاذ تدابیر مناسب، آینده ای روشن تر برای این شهر رقم بزنند.  

هدف از استخراج اطلاعات مرزی، ایجاد پایگاه اطلاعات زمین های کشاورزی است. با داشتن این معلومات می توان میزان مصرف آب و برداشت محصول را تخمین زد و هدایت ماشین آلات کشاورزی را خودکار نمود. برداشت میدانی مرز زمین ها زمان بر و پرهزینه است و برای این کار می توان روش های سنجش از دوری را مورد استفاده قرار داد. اما ترسیم دستی مرز زمین های کشاورزی از روی تصاویر سنجش از دوری، همچنان دشوار است. بنابراین استفاده از روش های خودکار راه حل مناسبی به نظر می رسد. این روش ها را می توان به دو دسته روش های مرسوم پردازش تصویر و روش های مبتنی بر یادگیری ماشین طبقه بندی کرد. روش های مرسوم پردازش تصویر مانند تشخیص لبه، مشکلاتی چون موقعیت یابی نادرست و دقت تشخیص ضعیف دارند. بنابراین محققان الگوریتم های تشخیص لبه نوین را بر اساس یادگیری عمیق، پیشنهاد نموده اند. شبکه های عصبی پیچشی ازجمله آن ها هستند که در این پژوهش به کار رفته اند. برای پیاده سازی روش پیشنهادی، از زبان برنامه نویسی پایتون نسخه 3.11 در چارچوب کتابخانه keras استفاده شد. یکی از مشکلات استفاده از شبکه های عصبی پیچشی، کمبود مجموعه داده آموزشی مناسب است. در پژوهش حاضر برای حل این مشکل، از فنون انتقال یادگیری و تنظیم دقیق استفاده شد. مجموعه داده دسترسی آزاد فرانسه در کنار سه مجموعه داده همدان، بهار و خرسان، برای آموزش شبکه های عصبی پیچشی به کار رفت. هشت سناریوی آزمایشی طراحی شد. پنج مورد از آن ها با تنظیم دقیق و سه مورد دیگر بدون تنظیم دقیق انجام گرفت. همچنین پنج حالت معماری مختلف از شبکه U-Net با شبکه های پایه مختلف پیاده سازی شد. برای ارزیابی عملکرد، معیارهای Dice Score، IoU، Accuracy، Recall و F1-Score محاسبه شدند. در پایان مشخص شد انتقال یادگیری و تنظیم دقیق، روشی برای جبران کمبود داده های آموزشی و افزایش دقت هستند. در این پژوهش دقت عملکرد سناریوی سوم آزمایش،0.73T  در معیارIoU بود. وقتی همین سناریو با استفاده از تنظیم دقیق انجام شد، دقت آن 0.14 بهبود یافت و به 0.87 رسید. همچنین مکانیسم Attention در ترکیب با معماری های شبکه عصبی، دقت استخراج مرز را بهبود داد.

سابقه و هدف: تعیین تغییرات مقدار کربن آلی در مزرعه، به دلیل اهمیت و نقش مقدار کربن آلی در خاک، ازجمله نقش مؤثر آن در افزایش مقاومت خاک در برابر فرسایش باد و آب، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این پژوهش، توانایی روش طیف سنجی Vis/NIR بازتابی به منظور سنجش و پیش بینی مقدار کربن آلی نمونه های خاک، در هفت تیمار رطوبتی و همچنین اثر پیش پردازش های گوناگون طیفی در دقت مدل های چندمتغیره پیش بینی کننده، مطالعه شد. مواد و روش ها: طیف گیری از نمونه های خاک در هفت تیمار رطوبتی، در مد اندازه گیری برهم کنش و محدوده طیفی 350-2500 نانومتر و به صورت تماسی، از پنج ناحیه متفاوت انجام شد. داده های طیفی به دست آمده از اسپکترومتر، افزون بر اطلاعات نمونه، شامل اطلاعات ناخواسته پس زمینه و نویزها نیز می شوند. به همین دلیل برای دستیابی به مدل های واسنجی پایدار و دقیق و مورد اعتماد، به پیش پردازش داده های طیفی پیش از تدوین مدل های رگرسیون نیاز است. بدین منظور، این پردازش ها برای سنجش و پیش بینی مقدار کربن آلی خاک انجام شد: تدوین مدل های واسنجی چندمتغیره رگرسیون حداقل مربعات جزئی (PLS) برپایه اندازه گیری های مرجع و اطلاعات طیف های پیش پردازش شده، با ترکیب روش های گوناگون هموارسازی (میانگین گیری متحرک (MA)، ساویتزکی – گولای (SG))، نرمال سازی (تصحیح پخش افزاینده (MSC)، توزیع نرمال استاندارد (SNV)) و افزایش قدرت تفکیک طیفی (مشتق های اول و دوم (D 1 و D 2 )). نتایج و بحث: نتایج نشان داد که از روش طیف سنجی می توان برای سنجش مقدار کربن آلی خاک بهره برد. مدل PLS، برپایه ترکیب SG+MSC، بهترین پیش بینی را در مقدار کربن آلی (OC) نمونه های خاک داشت؛ به گونه ای که پیش پردازش SG+MSC (81/0R 2 c =، 239/0RMSEC=، 79/0R 2 p =، و 252/0RMSEP=) با دقت مناسبی (17/2SDR=) توانست مقدار OC را پیش بینی کند. بررسی نتایج نشان داد که با افزایش رطوبت، مقدار بازتاب کاهش پیدا می کند و از توانایی مدل PLS برپایه روش های گوناگون پیش پردازش در سنجش مقدار کربن آلی نمونه ها کاسته می شود. همچنین مقادیر شاخص های تعیین شده و معیارهای اعتبارسنجی نشان داد که مدل PLS برپایه ترکیب های SG+D1+MSC، SG+MSC، SG+MSC، SG+D1+MSC، SG+SNV و SG+SNV بهترین نتایج پیش بینی مقدار کربن آلی را به ترتیب، برای تیمارهای رطوبتی 6، 12، 18، 24، 30 و 36% دارد. نتیجه گیری: طیف سنجی Vis/NIR را می توان، به منزله روشی جایگزین برای روش های مرسوم آزمایشگاهی، در تعیین مقدار کربن آلی خاک به کار برد. نتایج پژوهش ها حاکی از آن است که استفاده از طیف سنجی Vis/NIR در تعیین مقدار کربن آلی خاک می تواند، در مدیریت موضعی مزارع، مورد توجه قرار گیرد و این کار به صرفه جویی در نهاده ها و کاهش فشار بر محیط زیست منجر می شود.

مهم ترین هدف برنامه ریزی شهری افزایش کیفیت زندگی شهروندان است. یکی از مهم ترین شاخص های مؤثر در این راستا دسترسی عادلانه شهروندان به خدمات شهری است. برنامه ریزان برای متوازن سازی دسترسی به خدمات شهری از مفهوم عدالت توزیعی استفاده می کنند. اعتقاد بر این است که با توزیع متعادل خدمات شهری، دسترسی نیز برای همه ساکنان مطلوب خواهد شد. بر همین اساس هدف این تحقیق آزمون تأثیر عدالت توزیعی بر دسترسی مناسب به خدمات شهری است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی است. برای جمع آوری اطلاعات از روش های کتابخانه ای و میدانی و برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای GIS و Geo Da استفاده شده است. نتایج اولیه نشان می دهد که در سطح محله های ارومیه نابرابری در توزیع خدمات شهری و دسترسی به خدمات شهری وجود دارد و محله های مرکزی نسبت به محله های حاشیه ای وضعیت مطلوب تری دارند. در خصوص برآیند دو معیار عدالت توزیعی و دسترسی، ۴۶ درصد از محله ها در وضعیت مطلوب و کاملاً مطلوب، ۳۱ درصد محله ها نیز در وضعیت نامطلوب و کاملاً نامطلوب و ۲۲ درصد نیز در وضعیت متوسط قرار دارند. برای آزمون فرض تأثیرگذاری توزیع خدمات بر دسترسی، از رگرسیون جغرافیایی وزن دار استفاده شد که بر اساس نتایج نحوه توزیع خدمات شهری ۷۱ درصد از دسترسی مطلوب به خدمات شهری را تبیین می کند. این نتایج نشان می دهد که عدالت توزیعی تأثیر زیادی در دسترسی شهروندان به خدمات شهری دارد.

یکی از اولویت های اصلی هر کشوری داشتن امنیتی مؤثر و پایدار، بهبود تبادل اطلاعات در مرزها، تقویت سیستم های اطلاعاتی مرزی و افزایش امنیت در مرزهای خارجی خود است که می ت واند با وضع قوانین و مقرراتی جامع و کامل، آرامش اقتصادی و اجتماعی و سیاسی را در کشور به همراه داشته باشد. بدین منظور هدف پژوهش حاضر آن است که الگوی راهبردی توسعه و امنیت پایدار مناطق مرزی استان آذربایجان غربی و نقش آن در رقابت پذیری منطقه ای را ارائه نماید. بر این مبنا این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ روش، توصیفی – تحلیلی و از نظر ماهیت، براساس روش برنامه ریزی راهبردی و اکتشافی است. جامعه آماری این پژوهش شامل 35 نفر از کارشناسان حوزه برنامه ریزی منطقه ای، مدیران، متخصصان و پژوهشگران (22 نفر مدیر و کارشناس و 13 نفر پژوهشگر) است که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده های این پژوهش از روش دلفی آنی استفاده شده است. برای تحلیل داده ها از برنامه ریزی راهبردی و نرم افزار Meta-SWOT استفاده شد. نتایج نشان داد که عامل وجود بازارچه های مرزی و تحول در کسب و کار مردم بر توسعه و پایداری امنیت در منطقه به میزان (59/5)، عامل قدرت نظامی ایران، تنوع و آمایش مناسب نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در منطقه به میزان (57/5)، عامل توجه ویژه دولت به مسئله امنیت در منطقه و نظارت دقیق و قوی فرمانده انتظامی و مرزبانی در مرزهای استان به میزان (46/5) به ترتیب بیش ترین تناسب را با اهداف استراتژی استان آذربایجان غربی دارد.

مخاطره آلودگی هوای شهرها در قرن حاضر چالش اصلی بسیاری از کلان شهرهای دنیا از جمله تهران است. در حال حاضر این شهر به سبب شرایط خاص مدیریتی و محیطی واجد شرایطی از آلودگی هوا است که به اعتقاد بسیاری از صاحبظران در مسیر حرکت از مخاطره محیطی به بحران زیست محیطی قرار دارد. هدف پژوهش حاضر در گام نخست، نمایش الگوی مکانی فرین های ذرات معلق 5/2 و 10 میکرونی و مسیر گسترش آن ها در شهر تهران بوده و در نهایت شناخت مناطق آلوده می باشد. برای دستیابی به هدف پژوهش روش های مختلف تعیین توزیع احتمال وقوع، برای انتخاب روزهای فرین استفاده گردید. در این راستا روش های درون یابی زمین آماری و جبری جهت ایجاد الگوی مکانی فرین آلاینده ها مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که برای تمام روزها و آلاینده های ذرات معلق 5/2 و 10 میکرونی روش های توابع شعاع محور بهترین نتیجه را داشته است. از لحاظ الگوی مکانی فرین آلاینده ها ذرات معلق 10 میکرونی از غرب به شرق کشیده شده و این درحالی است که الگوی مکانی ذرات معلق 5/2 میکرونی از شمال به جنوب کشیده شده است. در روزهایی که دو آلاینده در حد فرین بوده اند، آلودگی تقریباً تمام شهر را احاطه کرده است.

در این پژوهش با استفاده از روش پراکنشگرهای دائمی تکنیک تداخل سنجی راداری، تصاویر سنتینل1 در بازه زمانی سال 2022 به منظور بررسی تأثیرات فرونشست بر سازه های شهری جنوب غرب شهر تهران مورد پردازش قرار گرفت. برای این منظور از نرم افزارهای GMTSAR و Stamps استفاده شد. همچنین با استفاده از داده های سطح آب زیرزمینی چاه های محدوده مورد مطالعه، مقدار تجمعی استاندارد شده تغییرات سطح آب زیرزمینی محاسبه شد. نتایج پردازش راداری نشان دهنده میزان جابه جایی بین 3+ تا 95- میلی متر در سال در راستای خط دید ماهواره در جنوب غربی شهر تهران می باشد. بیشینه فرونشست مربوط به جنوب منطقه 18 و قسمت غربی منطقه 19 به میزان 70- میلی متر در سال می باشد. میزان جابه جایی و پایین رفتن عرشه پل ها در اثر فرونشست حدود 2.3 تا 4.5 سانتیمتر در سال بوده است. انجام بازدید میدانی از پل های مورد مطالعه نشان می دهد که در پل شماره 3 (تقاطع بزرگراه کاظمی و بلوار شکوفه)، اثرات فرونشست زمین به خوبی محسوس است. نتایج حاصل از بررسی ارتباط تغییرات سطح آب زیرزمینی با تغییرات ارتفاعی پراکنشگرهای دائمی پل ها بیانگر میزان همبستگی بالای این دو می باشد. بالا بودن میزان همبستگی مؤید این نکته می باشد که علاوه بر تأثیرات فرورونده فرونشست، اشباع هیدرولوژیک خاک در ارتفاع یافتن سطح زمین و سازه های انسان ساخت تأثیرگذار است.

توسعه شهری دانش بنیان الگویی جدید از توسعه است که به دلیل اتکا بر دانش، به عنوان منبع انرژی بی پایان، رهیافتی نو از توسعه پایدار شهری محسوب می شود که در بستر شهرها شکل گرفته، پویایی یافته و به ثمر می نشیند. هدف اصلی این پژوهش درک الگوی پراکنش فضایی کاربری های دانش بنیان، شناسایی هسته مرکزی شکل گیری و مسیر توسعه آن در سطح مناطق 22 گانه شهر تهران است. برای این منظور اطلاعات آماری و فضایی 2700 مورد از مهم ترین کاربری های دانش بنیانی که به صورت رسمی توسط دفتر کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت ها و مؤسسات دانش بنیان تائید و ثبت شده و هم اکنون در حال فعالیت هستند مورداستفاده قرارگرفته است. روش پژوهش توصیفی و مبتنی بر مطالعات میدانی و کتابخانه ای است. برای بررسی و تحلیل فضایی کاربری های دانش بنیان از ابزارهای آماره فضایی موجود در محیط نرم افزار Arc GIS استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که الگوی پراکنش فضایی کاربری های دانش بنیان شهر تهران خوشه ای می باشد که بالاترین تراکم آن در شمال تهران و مربوط به مناطق 2، 3 و 6 بوده و مناطق عمدتاً جنوبی این شهر سهم قابل توجهی از این نوع کاربری ها ندارند. همچنین مشخص شد که شرکت دانش بنیان "توسعه دانش بنیان سینا" که در حدفاصل بین منطقه 3 و 4 واقع شده است از لحاظ موقعیت نسبی به عنوان هسته مرکزی این کاربری ها محسوب می شود. جهت توزیع جغرافیایی کاربری ها نیز نشان داد که این کاربری ها به شکل بیضوی و با مقدار 87 درجه از سمت شرق تهران به سمت غرب این شهر در حال گسترش هستند. در پایان نیز با استفاده از رگرسیون خطی چند متغیره متغیرهای مستقل تاثیرگذار بر این نوع پراکنش مورد شناسایی قرار گرفته و نهایتا پیشنهاد اتی به منظور توسعه کمی و کیفی این کاربری ها و مدیریت مطلوب آن ارائه شد.

مقیاس شهری اقتصاد غیررسمی به عنوان اقتصاد ناگزیر پذیرش شده در ساختار اقتصادی است. این اقتصاد باوجود ایجاد چالش ها و مسائل شهری ناشی از ضعف نظام برنامه ریزی و مدیریت شهری، دارای ظرفیت های بسیار متعددی است. هدف این پژوهش شناخت ساختار این نوع اقتصاد در نظام کالبدی و اقتصادی شهر است تا بتواند راهنمایی برای تدوین نوع مداخله و ساماندهی آنان باشد. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های کیفی مبتنی بر روش استقرایی است که به شیوه پدیدارشناسانه به مطالعه زمینه بنیاد اثرات اقتصاد غیررسمی بارفروشان در ساختار اقتصادی و اجتماعی فضای شهر پرداخته است. گردآوری داده ها با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته و مشاهده در حجم نمونه 75 بارفروش میوه شهر زنجان بوده است. داده های گردآوری شده کدگذاری باز، محوری و انتخابی شده و مقوله ها و مفاهیم و ضریب تکرارپذیری آنان استخراج گردید. در نهایت مدل پارادایمی حاصل از شرایط علی، زمینه ای، میانجی و راهبردی تفسیر و پیامدهای حاصل از آن تبیین شد. مدل پارادایمی حاصل از مفاهیم، مقوله هاو شرایط ذکر شده نشان می دهد: بارفروشان میوه تمرکز فعالیتی خود را معطوف به استقرار در فاصله کارکردی بین سکونت و کار و معابر اصلی نموده اند.استقرار در معابر اصلی، فضای بایر پیرامون(با امکان پارک حاشیه ای) در مکان گزینی بارفروشان اثرگذار بوده و فضای موردنظر نقش بارانداز برای وسایل، ابزار کار دارد. بهداشت محیط، ایمنی تردد، امنیت فضا در کنار کنترل بازار، معیشت خانواده و ساماندهی مهم ترین مقوله های ساختاری بارفروشان بوده است. مطالعه شرایط پیامدی در مدل پارادایمی نشان می دهد رهاشدگی، عدم توجه مدیریت شهری، برخورد قهری، ضعف برنامه ها توسعه شهری موانع پیامدی بارفروشان و ظرفیت تمایل به مشارکت و ساماندهی پیامدهای فعال بارفروشان میوه شهر زنجان می باشد.

امروزه مشارکت زنان در توسعه ی پایدار روستایی، نه یک مسأله اختیاری، بلکه به یک ضرورت اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. یکی از پیشران های عمده در این زمینه میزان مشارکت پذیری زنان در صندوق های اعتباری است که این پژوهش نیز با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگویی برای افزایش مشارکت زنان در صندوق های اعتبارات خُرد روستایی و با دو رویکرد کیفی و کمّی انجام گرفته است. جامعه آماری برای بخش کیفی20 نفر از اساتید مدیریت و مدیران اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل بودند که به صورت هدفمند (نمونه گیری نظری) و با روش ارجاع زنجیره ای (روش گلوله برفی) انتخاب شدند. جامعه ی آماری در بخش کمّی تعداد 1600 نفر از زنان روستایی عضو صندوق های اعتباری استان بودند که بر اساس جدول مورگان تعداد 310 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در مرحله ی کیفی، مصاحبه ی عمیق و نیمه ساختاریافته با خبرگان که به روش دلفی و در سه دور انجام و در مرحله ی کمّی نیز از پرسشنامه یِ بازطراحی شده یِ منتج از مرحله ی اول استفاده گردید. شاخص های استخراج شده در 7 عامل انتزاعی تر (اقتصادی، فرهنگی، زیرساختی، آموزشی، سیستمی، انسانی و قانونی) و 40 مفهوم (کدهای باز) دسته بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد مؤلفه ی "فرهنگی" با ضریب مسیر 881/0 بیشترین تأثیر را در الگوی طراحی شده داشته است. در نهایت با استفاده از نرم افزار Smart PLS، از برازشِ مدلِ بدست آمده اطمینان حاصل گردید و تمامی روابط معنی دار تشخیص داده شدند.

با افزایش تمرکز بر تجربه محوری در صنعت گردشگری، نقش حواس پنج گانه در شکل گیری تجربه گردشگران اهمیت فزاینده ای یافته است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل تجارب چندحسی بازدیدکنندگان نمایشگاه بین المللی گردشگری تهران انجام شده است؛ فضایی که در آن هم زمان تمامی حواس درگیر می شوند و فرصت منحصربه فردی برای پژوهش فراهم می آید. این پژوهش با رویکرد کیفی و اکتشافی توصیفی و از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۴۷ بازدیدکننده انجام شده است. تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون آتراید استرلینگ و با استفاده از نرم افزار مکس کیودی ای صورت گرفته است. درمجموع، ۲۹۲ کد اولیه استخراج شده است که در قالب ۳۸ مضمون پایه، ۱۸ مضمون سازمان دهنده و ۵ مضمون فراگیر دسته بندی شدند. مضامین فراگیر عبارت اند از تجربه بصری، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه. نتایج نشان می دهد که هریک از حواس پنج گانه در تجربه بازدیدکنندگان نقش چشمگیری ایفا می کند، ازجمله ادراک طراحی فیزیکی غرفه ها، نورپردازی، موسیقی اقوام و بین المللی، رایحه های طبیعی و غذایی، طعم غذاها و شیرینی های محلی و لمس اشیای فرهنگی و سنتی. درعین حال، مواردی از ضعف همچون آلودگی نوری، بی کیفیتی اجراهای موسیقی و ایجاد همهمه، بی اصالتی برخی طعم ها یا فقدان محرک های حسی در برخی بخش ها نیز گزارش شده است. این یافته ها، ضمن بسط نظری درک ما از تجربه های حسی در بسترهای نمایشگاهی، راهنمایی عملی برای طراحان و برگزارکنندگان و سیاست گذاران نمایشگاه های گردشگری آینده فراهم می آورد تا با تقویت هماهنگی حسی، رضایت و ماندگاری تجربه بازدیدکنندگان را در نمایشگاه های بعدی افزایش دهند.

یکی از مهم ترین کارکردهای دیپلماسی اقتصادی اولویت سنجی میان کشورهای دنیا به منظور هدف گذاری در بازاریابی و جذب مشتریان خارجی است. این موضوع در صنعت گردشگری، از طریق بهره گیری از دیپلماسی اقتصادی و فراهم سازی بسترهای دیپلماتیک، می تواند زمینه جذب بهینه گردشگران خارجی را مهیا سازد. این پژوهش به این پرسش پاسخ می دهد که با توجه به رویکرد ترجیحات آشکارشده، کدام کشورها از مزیت نسبی بیشتری برای هدف گذاری در دیپلماسی اقتصادی و بازاریابی گردشگری برخوردارند. این پژوهش از شاخص های نسبت تمرکز (CR) و مزیت نسبی آشکارشده تعدیل یافته (KARCA) استفاده کرده است و با تکیه بر داده های معتبر بین المللی برای بیست کشور که بیش از پانزده هزار گردشگر به ایران داشته اند، اولویت های دستگاه دیپلماسی را برای هدف گذاری در مبادی اولویت دار مشخص نموده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نُه کشور عراق، آذربایجان، ترکیه، ارمنستان، بحرین، لبنان، عمان، گرجستان و کویت به ترتیب بیشترین مزیت را برای جذب گردشگر خارجی به ایران داشته اند و هدف گذاری در این کشورها در توسعه گردشگری خارجی تأثیر بسزایی دارد. تحلیلی بر وجوه مشترک این کشورها پنج مؤلفه نزدیکی جغرافیایی، روابط فرهنگی و تاریخی مشترک، ارتباطات اقتصادی و سیاسی، ظرفیت بازار و تمکن مالی گردشگران و سابقه گردشگری در ایران را نشان می دهد. همچنین، نتایج پژوهش نشان می دهد که شاخص نسبت تمرکز برای سه کشوری که بیشترین گردشگر را به ایران داشته اند (CR3) 70 درصد است، که عدد نسبتاً بزرگی است و درعین حال که می تواند به دستگاه دیپلماسی اقتصادی کشور قدرت تمرکز بیشتری بدهد، آسیب پذیری نسبتاً زیادی در رویارویی با شوک های خارجی ایجاد می کند.

نظام های ارزیابی ساختمان در راستای بهبود عملکرد انرژی و هدایت توسعه ی پایدار گسترش یافته اند. در این میان، لید و بریم به عنوان دو استاندارد بین المللی پرکاربرد در مطالعات تحلیل انرژی ساختمان شناسایی می شوند. علی رغم توسعه ی این حوزه، بررسی جامع و تطبیقی تولید علم، افراد و مراکز تأثیرگذار، الگوهای همکاری و محورهای اصلی مطالعات این دو استاندارد محدود است. این مطالعه با هدف واکاوی ساختار دانش، تغییرات و جهت گیری های پژوهشی در زمینه ی مطالعات تحلیل انرژی ساختمان، تحلیلی بیبلیومتریک ارائه می دهد. استخراج داده ها از پایگاه اسکاپوس صورت گرفته و پس از غربالگری بر اساس دستورالعمل پریسما، 340 سند مرتبط با استاندارد لید و 45 سند مرتبط با استاندارد بریم منتشر شده از بازه زمانی 2000 تا 2025 میلادی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته اند. تحلیل داده ها به وسیله ی نرم افزار VOSviewer و در سطوح تحلیل توزیع زمانی انتشارات، تحلیل هم نویسندگی و هم تالیفی، تحلیل هم رخدادی واژگان و تحلیل استناد انجام شده است. نتایج نشان داد ادبیات کاربرد استاندارد لید در مطالعات تحلیل انرژی ساختمان، از سال 2006 به بعد رشد چشمگیری داشته و از نظر حجم تولید علم و میزان استناد بر استاندارد بریم برتری دارد، در حالی که رشد ادبیات کاربرد استاندارد بریم در این حوزه عمدتاً پس از ۲۰۱۳ شکل گرفته است. آمریکا در لید و بریتانیا در بریم قطب اصلی بودند. تحلیل یافته ها نمایان ساخت که پژوهش های مرتبط با استاندارد لید بیشتر فناوری محور و مرتبط با مدل سازی انرژی و ساختمان های هوشمند است، در حالی که پژوهش های بریم بر توسعه ی پایدار، تغییرات اقلیمی و تحلیل چرخه ی عمر متمرکز است.

دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی از حقوق اولیه و جهان شمول بشر محسوب شده و هرگونه خللی در این زمینه، بهزیستی و رفاه جامعه را به خطر می اندازد. فرض اصلی این بررسی آن است که در اغلب نقاط و به خصوص در کلانشهرها، چنین امکانی برای اغلب شهروندان فراهم نبوده و همین امر باعث می شود کسانی که به این خدمات دسترسی ندارند، خود را محروم فرض کرده و نسبت به این بی عدالتی واکنش نشان دهند. برای آزمون این فرض، این مطالعه به روش توصیفی و تحلیلی، در شهر مشهد به انجام رسید. داده های مورد نیاز در قالب محل استقرار مراکز بهداشتی در سطوح مختلف و همچنین تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز در آن ها گردآوری شد. داده های مورد اشاره به صورت میدانی جمع آوری و با استفاده از مدل پی مدین(P-median) تجزیه و تحلیل و به کمک نرم افزار سیستم های اطلاعات جغرافیایی(GIS)  به نقشه تبدیل گردید. یافته ها نشان داد که نه تنها مراکز بهداشتی و درمانی به شکل صحیح و دقیقی در سطح شهر مکان یابی نشده اند، بلکه تجهیزات و تأسیسات اختصاص یافته به این مراکز، به نحوی است که شهروندان ناچارند، با صرف هزینه های مادی و زمانی زیادی، به مراکز مجهزتر مراجعه نمایند. این شرایط نه تنها نارضایتی و واکنش منفی شهروندان را به دنبال دارد، بلکه مشکلات ترافیکی، آلودگی هوا و سایر مسائل زیست محیطی را برای کل شهر زمینه سازی می کند. به همین دلیل، ضرورت دارد که در توزیع فضایی، تجهیزات و نیروی انسانی این مراکز بازنگری اساسی صورت گیرد.

مسکن از مهم ترین ابزارها جهت رسیدن به سطح مناسبی از رفاه و بزرگترین سرمایه گذاری هر خانوار است. این پژوهش با هدف ارزیابی شاخص های کمی و کیفی مسکن در شهر اصفهان، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و کاربرد مدل های تصمیم گیری چند معیاره ویکور، تاپسیس و روش ادغام برای سطح بندی و برنامه ریزی مسکن در مناطق پانزده گانه شهر اصفهان انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات و داده ها از نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سال های 1390،1385، 1395 و همچنین از آمارنامه شهر اصفهان در سال 1402، استفاده شد. در ارزیابی و تحلیل وضعیت شاخص های موجود در شهر اصفهان به روش ویکور مشخص شد که مناطق 5 و 6  در سطح عالی؛ مناطق 1،3،4 و 7 خوب؛ مناطق 9، 12 و 13 متوسط و مناطق 2، 8، 10، 11، 14 و 15 در وضعیت ضعیف قرار گرفته اند. یافته های پژوهش به روش تاپسیس نیز نشان داد، مناطق 5 و 6 از لحاظ شاخص های کمی و کیفی مسکن در شهر اصفهان در وضعیت عالی، مناطق 3، 4، 7 و 13 در وضعیت خوب، مناطق 2، 8 و 9 در وضعیت متوسط و مناطق 1، 10، 11، 12، 14 و 15 در وضعیت ضعیف قرار دارند. همچنین رتبه بندی نهایی با ادغام روش های تاپسیس و ویکور نشان داده که مناطق 6، 5، 7 رتبه اول تا سوم، مناطق 13، 3 و 4، رتبه های چهارم تا ششم، مناطق 1، 2، 9، 12، 8، 11، 10، 15 و 14 به ترتیب رتبه های هفتم تا پانزده را به خود اختصاص داده اند.