درخت حوزه‌های تخصصی

آلودگی محیط زیست شهری در نواحی ساحلی تأثیرات مخربی بر کیفیت آب وخاک، تنوع زیستی، سلامت عمومی و فعالیت های گردشگری دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و پهنه بندی نواحی پرخطر آلودگی در سواحل شهرستان های بندر انزلی، رضوانشهر و آستارا با استفاده از ترکیب دو روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و الگوریتم یادگیری ماشین- جنگل تصادفی (Random Forest) انجام شد. از میان ۲۴ شاخص اولیه، ۱۴ معیار کلیدی از جمله پسماند شهری، جمعیت، فعالیت انسانی، تخریب ساحل، جذابیت طبیعی و زیرساخت های گردشگری انتخاب و وزن دهی شدند. لایه های اطلاعاتی در محیط Arc GIS Pro تهیه و تلفیق شدند. داده های آموزشی (۷۰٪) و آزمایشی (۳۰٪) برای آموزش مدل RF استفاده شد. ارزیابی مدل با منحنی ROC نشان دهنده دقت بسیار بالای مدل RF با AUC برابر با 97/0 بود. نتایج نشان داد که شهرستان بندرانزلی بیشترین سطح نواحی با خطر بسیار زیاد را دارد، در حالی که رضوانشهر و آستارا نیز در طبقات خطر بالا قرار می گیرند. این مطالعه نشان دهنده نقش تلفیقی عوامل طبیعی و انسانی در تشدید آلودگی ساحلی است و می تواند ابزاری مؤثر برای برنامه ریزی محیط زیستی و مدیریت ریسک در مناطق ساحلی محسوب شود.

تاب آوری شهری به عنوان یکی از مفاهیم محوری در مطالعات شهری، به طور قابل توجهی در تقویت توانایی شهرها برای مقابله با بحران ها و کاهش آسیب پذیری آن ها مؤثر است. این حوزه، که به طور گسترده توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده، نقشی بنیادین در شکل گیری سیاست های پایداری و تدوین راهبردهای مؤثر برای مدیریت بحران های شهری ایفا می کند. هدف این پژوهش، تحلیل شبکه مفهومی ساختار دانش تاب آوری شهری در ایران از طریق بررسی محتوای مقالات علمی موجود و ترسیم نقشه علمی در این حوزه است. پژوهش بر اساس هدف، از نوع کاربردی بوده و به لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل مقالات حوزه تاب آوری شهری است که با در نظرگیری بازه زمانی "از ابتدا تا شهریور 1403" از پایگاه داده مگ ایران استخراج شده اند. در این پژوهش از نرم افزار کتاب سنجی VOSviewer برای پردازش داده ها و ترسیم نقشه های دانش استفاده شده است. نتایج نشان می دهد به ترتیب کلیدواژه های تاب آوری، زلزله، تاب آوری شهری، آسیب پذیری، تاب آوری اجتماعی، تاب آوری کالبدی و مخاطرات طبیعی با بالاترین مجموع قدرت پیوند و تعداد دفعات هم رخدادی، پرتکرارترین مفاهیم در مطالعات حوزه تاب آوری شهری هستند. همچنین نتایج نشان داده است کلیدواژه های کووید-19، سیلاب شهری، گردشگری شهری و فرم شهری اخیراً در مطالعات تاب آوری شهری موردتوجه بوده اند و از مفاهیم جدید در این حوزه می باشند.

پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبردهای مناسب برای توسعه و بازاریابی گردشگری سلامت با رویکرد جامع در استان های مرزی ساحلی انجام شده است. این پژوهش دارای نوآوری اصلی است. اولاً این مطالعه تلاش می کند تعریفی جامع از گردشگری سلامت، که دربرگیرنده جاذبه های پزشکی و تندرستی باشد و با ساختار نظام تأمین کنندگان گردشگری سلامت در ایران سازگار باشد، ارائه دهد. ثانیاً مطالعه حاضر براساس تعریف پذیرفته شده، به تحلیل وضع موجود گردشگری سلامت در استان گیلان به منظور طراحی راهبرد می پردازد. برای تحلیل وضع موجود و تدوین راهبردها در این پژوهش از تحلیل سوات استفاده شده است. در مرحله اول، به منظور شناسایی نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت، ادبیات گذشته مرور شده و با نُه نفر از متخصصان در حوزه گردشگری سلامت (اعم از درمان و گردشگری) مصاحبه های اکتشافی نیمه ساختاریافته صورت گرفت. سپس اهمیت عوامل شناسایی شده با استفاده از پرسش نامه های سوات به دست متخصصان (n=6) ارزیابی شد. سپس با استفاده از سوات، تعداد دوازده راهبرد طراحی شد. این راهبردها در مرحله بعدی با استفاده ازQSPM براساس نظر متخصصان (n=3) رتبه بندی شدند. پنج راهبرد زیر به منزله راهبردهای برتر شناسایی شدند: ۱. بهبود زیرساخت ها؛ ۲. ساخت هتل بیمارستان ها و اسپاهای پزشکی (مانند تالاسوتراپی ها)؛ ۳. ساخت و توسعه هتل ها و اقامتگاه های دارای خدمات اسپا با تمرکز بر نیازهای بازار داخلی با مشارکت هتل های زنجیره ای بیرون از استان؛ ۴. طراحی محصول مشترک گردشگری سلامت با همکاری فعالان صنعت گردشگری کشورهای مرزی (آذربایجان)؛ ۵. ارائه خدمات (پایه و تخصصی سرپایی) مجازی به صورت ویزیت و مشاوره تخصصی.

مقدمه: برنامه ریزی شهری چارچوب و اسکلت شهر را در طرح ها و پروژه های شهری مشخص و روشن می نماید که این مهم از نقش برنامه ریزان در ارتباط با توسعه شهری امری اجتناب ناپذیر و خطیر می سازد. جایگزینی کاربری ها با نگاه مدیرت بحران و تأکید بر اصول پدافند غیر عام ل با استفاده از دیدگاه های پیشینیان و همچنین تجارب کشورهای سرآمد به ویژه در حوزه برنامه ریزی شهری، می تواند در مدیریت بحران های مختلف و کم کردن خسارات بسیار موثر باشد. هدف پژوهش : هدف پژوهش حاضر بررسی کاربری ها با نگاه مدیرت بحران و تأکید بر اصول پدافند غیر عام ل با استفاده از دیدگاه های پیشینیان و همچنین تجارب کشورهای سرآمد به ویژه در حوزه برنامه ریزی شهری است که می تواند در مدیریت بحران های مختلف و کم کردن خسارات بخصوص در زمینه سیل بسیار موثر باشد. روش شناسی: روش تحقیق پژوهش توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات لازم با مراجعه به کتب و مقالات موجود جمع آوری شده است و نقشه هایی از استقرار مراکز و کاربری های استراتژیک تهیه شده و مورد تحلیل قرارگرفته است. آماده سازی نقشه ها، وزن دهی و تحلیل آنها در ARC GIS 10  انجام شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش : محدوده پژوهش شهر روانسر در استان کرمانشاه می باشد. این شهر در یک موقعیت کوهستانی-دشتی قرار دارد. یافته ها و بحث: در محدوده مورد مطالعه چندین رودخانه از مرکز شهر روانسر و از محله های با کاربری غالب مسکونی (بلوار، زمین شهری، فرهنگیان، مهاجرین و گل سفید) عبور می کند؛ که در این بین وضعیت محله گل سفید به دلیل بافت روستایی، تراکم بالای جمعیت، کالبد نفوذناپذیر و ریزدانه از محله های با آسیب پذیری بالا از نظر سیل به شمار می آید. همچنین محله های بهار، بهداری و بلوار به دلیل شیب پایین و بالا بودن سطح ایستابی آب و قرارگیری در مسیر سرچشمه سراب روانسر از مناطق بحران خیز در ارتباط با مخاطره سیل محسوب می شوند. نتیجه گیری: توجه به اصول مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در برنامه ریزی شهری بدون شک باعث کم شدن خسارت های مالی و جانی خواهد شد. در این پژوهش در مورد چگونگی پراکنش و نحوه استقرار کاربری های حیاتی، حساس  و مراکز اسکان در سطح شهر روانسر به عنوان یک شهر عبوری و گذرگاهی متناسب با ادوار توسعه شهری انجام تحقیق صورت گرفته است و در نهایت مناطق و محدوده های مرکزی شهر و حواشی شرقی شهر با توجه به تجمیع حیاتی و حساس نامناسب و بحرانی تشخیص داده شدند.

شدت فرسایش خاک معمولا با استفاده از مدل های مختلف تخمین زده می شود. بنابراین هدف از این پژوهش، تلفیق شاخص های ژئومورفومتری و پوشش گیاهی برای برآورد خطر فرسایش خاک در حوضه آبخیز سامیان در استان اردبیل است. برای دست یافتن به هدف تحقیق از مدل تجربی فرسایش خاک اصلاح شده جهانی که شامل عامل های فرسایندگی باران، فرسایش پذیری خاک، توپوگرافی، پوشش گیاهی و عملیات حفاظتی خاک است استفاده شد. بدین منظور به ترتیب با استفاده از داده های باران سنجی اخذ شده از سازمان هواشناسی کشور، لایه بافت خاک 1:250000 ایران، مدل رقومی ارتفاع 30 متر استر و هم چنین تصویر ماهوراه ای لندست 8 OLI مربوط به سال 2023 در محیط سامانه اطلاعات مکانی تهیه شده اند و پس از روی هم گذاری لایه ها مقدار فرسایش سالانه خاک در سطح حوضه برآورد شد. در گام بعد شاخص های ژئومورفومتری که در رخداد فرسایش خاک موثر هستند شامل شاخص رطوبت توپوگرافی، توان آبراهه، انحناء دامنه، انحناء سطح، انحناء مقطع و شاخص تفاضل پوشش گیاهی عادی شده در محیط سامانه اطلاعات مکانی ایجاد و نقشه های پهنه بندی تهیه شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که نرخ فرسایش خاک برای کل حوضه در دامنه بین 0 تا 14/321 تن در هکتار در سال برآورد شد همچنین در بین عوامل موثر مدل مورد مطالعه با فرسایش خاک عامل توپوگرافی بیش ترین هم بستگی (96/0) را نسبت به سایر عوامل را برخوردار بود. در بررسی دیگر ارتباط بین عوامل ژئومورفومتری با میزان هدررفت سالانه خاک انجام شد که نتایج نشان داد شاخص تفاضل پوشش گیاهی عادی شده با ضریب تعیین 75/0 نسبت به سایر شاخص های مورد مطالعه دارای هم بستگی بیش تری است. هم چنین شاخص انحناء مقطع با مقدار 09/0 درصد کم ترین هم بستگی را دارا می باشند. این پژوهش امکان ادغام عوامل ژئومورفومتری موثر بر فرسایش خاک را تائید می نماید.

شهروندان نقش آفرینان اصلی شهر هستند و برخورداری افراد از فضاهای شهری حق به شهر آنان را تعیین می کند. عوامل متعددی بر حق شهروندان از شهر تأثیر دارند، که فضاهای شهری و جنسیت از مهم ترین آن ها می باشند. در این پژوهش نمونه 680 نفری از شهر اهواز گردآوری شد و از آن ها در مورد شاخصه های حق به شهر مانند تخصیص فضا، حق امنیت، مشارکت در مدیریت شهر، و حمایت اجتماعی به کمک پرسشنامه ای محقق ساخته، پرسش گردید. از تحلیل تناظر و همچنین واریانس چند متغیری دوراهه برای تحلیل داده ها استفاده گردید. یافته ها نشان داد که منطقه 2 و 3 شهری اهواز از لحاظ حق به شهر در طیف برخوردار، مناطق 1 و 4 در طیف نیمه برخوردار، و مناطق 5، 6، 7، 8 در طیف محروم قرار گرفته اند. جنسیت عامل تعیین کننده ای در حق به شهر اهواز است، به طوری که میانگین حق به شهر زنان 5/22 و برای مردان 36 محاسبه شد. فضاهای سکونتی نیز در کاهش یا افزایش حق به شهر تاثیرگذار هستند به طوری که میانگین حق به شهر مناطق برخوردار به اندازه 30 واحد بیشتر از مناطق محروم می باشند. جنسیت، تفاوت فردی تعیین کننده ای برای حق به شهر در شهروندان اهوازی است، بنابراین سیاست گذاران و طراحان شهری می بایست به تفاوت های فردی از جمله جنسیت توجه کرده و  برای تخصیص مناسب فضا، امن سازی ، و افزایش مشارکت های شهری برنامه ای مشخص داشته باشند. همچنین به طراحی بهتر فضاها، حمایت از شهروندان، و مدیریت بهینه به منظور تقسیم عادلانه فضای شهری اهواز بر اساس جنسیت بپردارند.

گفتمان گردشگری، به مثابه حق، موجبات شکل گیری انواع متفاوتی از گردشگری را فراهم کرده است که گردشگری کودک یکی از آن ها است. در این گونه گردشگری تلاش می شود، با توجه به نیاز ها و ملاحظات خاص سفر برای کودکان، آنان را از این حق مسلّم بهره مند ساخت. یکی از نکات ارزنده در انواع گردشگری ازجمله گردشگری کودک همسویی یادگیری با تفریح است. شناخت مؤلفه های قابل آموزش به کودکان از خلال گردشگری به مربیان و راهنمایان گردشگری کودک دید روشن تر و نقشه راه شفاف تری از عملکرد مطلوب خودشان ارائه می دهد، علاوه بر آنکه آشنایی با این مؤلفه ها و به کارگیری آن ها باب نوینی از آموزش مرتبط با کودکان را (آموزش در خلال گردشگری) می گشاید. با توجه به اهمیت شناخت مؤلفه های قابل آموزش به کودکان از خلال گردشگری کودک، در پژوهش پیش رو تلاش شده است به واکاوی و مطالعه آن ها از دیدگاه متخصصان حوزه گردشگری، آموزگاران دوره ابتدایی و روان شناسان و درمانگران کودک پرداخته شود. مطالعه پیش رو به روش کیفی و با اتکا به ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفته است. نتایج پژوهش گویای آن است که مؤلفه های قابل آموزش به کودکان را می توان در قالب مباحث متعددی ازجمله مباحث روان شناختی، پایداری زیست محیطی، عبادی و اعتقادی سامان دهی کرد. مباحث متعددی از خلال گردشگری کودک به آنان قابل آموزش است. بر مبنای ادعای شماری از مشارکت کنندگان، یادگیری فعال در قالب می تواند ماندگاری اطلاعات را در حافظه کودکان افزایش دهد و شیوه نوینی از یادگیری را ارائه دهد.

زمینه و هدف: از فناوری اطلاعات و ارتباطات و رقابت پذیری به عنوان عوامل موثر بر رشد اقتصادی در دهه اخیر یاد می شود. در راستای این بحث هدف این تحقیق بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات و شاخص رقابت پذیری بر رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته منتخب در طی دوره مورد مطالعه می باشد.روش شناسی پژوهش: مطالعه حاضر از یک رویکرد کاربردی استفاده می کند که روش های توصیفی و تحلیلی را برای ایجاد یک بررسی کامل ترکیب می کند. برای تسهیل این تحقیق، تحلیل از هر دو روش داده های مقطعی و تابلویی استفاده می کند. داده های مقطعی امکان بررسی متغیرها را در یک نقطه از زمان در چندین موضوع فراهم می کند. در مقابل، داده های تابلویی شامل مشاهدات متعدد از موجودیت های یکسان در دوره های زمانی مختلف است. همچنین از طریق روش گشتاورهای تعمیم یافته به تجزیه و تحلیل داده های تابلویی، پرداخته است.یافته ها و نتیجه گیری یافته های این تحقیق بر روابط مثبت و معنادار بین فناوری اطلاعات و ارتباطات، شاخص رقابت پذیری بر تولید ناخالص داخلی در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته تاکید می کند. به طوری که با ادبیات موضوع همخوانی دارد. همچنین یافته حاکی از این است که اثر این دو متغیر در کشورهای توسعه یافته بیشتر از کشورهای در حال توسعه است. لذا سیاست گذاران باید عوامل اجتماعی-اقتصادی و زمینه های منحصر به فرد کشورهای خود را در نظر بگیرند تا به طور موثر از این پویایی ها برای رشد پایدار و فراگیر استفاده کنند.

مقدمه : فعالیت های ورزشی نقش روزافزونی بر جنبه های گوناگون زندگی انسان ها دارد؛ بطوریکه علاوه بر ایجاد اشتغال و رونق جوامع، به جهت انگیزه های میهن پرستی و فرهنگ های بومی، سبب افزایش تعاملات اجتماعی بهتر و برقراری انسجام اجتماعی در میان مردم نیز می گردد. نمونه این رویدادها می توان به کشتی با چوخه در شهرستان اسفراین اشاره کرد که به عنوان یکی از نمادهای هویت محلی و ملی می باشد. لذا هدف پژوهش حاضر؛ بررسی تحلیل نقش رویداد گردشگری ورزشی کشتی با چوخه بر انسجام اجتماعی شهر اسفراین می باشد. داده و روش : روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی و از لحاظ هدف، کاربردی است. جامعه آماری این پژوهش را 195 نفر از سرپرستان خانوارها تشکیل می دهند که به روش تصادفی انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری در این پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته می باشد که با استفاده از نظر کارشناسان روایی صوری آن تأیید شد و با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ پایایی 0.747 بدست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار استنباطی استفاده شد. یافته ها : نتایج آزمون T تک نمونه ای نشان داد که با توجه به معناداری بدست آمده در سطح تمامی شاخص ها مقدار (0.001) و همچنین بالابودن میانگین واقعی نظر کل پاسخگویان (بزرگتر از میانگین عددی 3)، شاخص های مذکور در منطقه مورد مطالعه از وضعیت متوسط رو به بالایی برخوردار می باشند. نتایج آزمون فریدمن نشان داد بیشترین امتیاز با میانگین رتبه (5.83) به مؤلفه احساس تعلق و هویت مکانی اختصاص دارد. نتیجه گیری : از یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که میزبانی رویدادهای ورزشی منجر به ایجاد تصویر مثبت از جامعه، افزایش تبادل فرهنگی، تشویق مردم به انجام فعالیت های ورزشی، افزایش فرصت های معرفی شهرستان اسفراین به کشور و جهان می شود و به عنوان یکی از کانون های مهم همگرایی و انسجام اجتماعی و فرهنگی بشمار می آید

هدف: پژوهش حاضر با هدف، طراحی معماری مبتنی بر پدافند غیرعامل؛ راهکار های کالبدی-فضایی برای افزایش تاب آوری شهری رشت، انجام شده است. روش: از این رو، بر حسب هدف کاربردی، و از لحاظ نحوه گردآوری داده ها یک تحقیق اکتشافی-توصیفی و تحلیلی است. بر حسب روش تحقیق از نوع کیفی و کمی است. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه و پرسشنامه بوده و به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه ای و آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر استفاده شد. بر اساس روش تئوری زمینه ای، راهکارهای کالبدی-فضایی در سه بخش (کلانشهر، محله ای و ساختمانی) مورد بررسی قرار گرفته شد. نتایج: در بخش کلانشهر؛ 6 واحد معنایی در قالب دو مقوله: الگوی پراکندگی مراکز حیاتی و سامانه دسترسی های اضطراری؛ در بخش محله ای، 6 واحد معنایی در قالب دو مقوله: طراحی واحدهای همسایگی مقاوم و فضاهای جمعی امن، در بخش ساختمانی؛ 22 واحد معنایی در قالب اصول طراحی پدافندی، جزئیات فنی ساختمان، تلفیق دانش بومی و فناوری، معماری تطبیق با اقلیم، استانداردهای کمی طراحی (شاخص های فضایی)، ایجاد فضاهای امن، اصول پنهان سازی و اصول مستحکم، شناسایی و استخراج شدند. سپس، مقادیر ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین ابعاد تاب آوری و راهکار های کالبدی-فضایی پدافند غیرعامل در معماری رابطه مثبت و معناداری در سطح اطمینان 99 درصد وجود دارد. در ادامه نیز در تحلیل رگرسیون می توان ادعا نمود که بر اساس ضریب تعیین تعدیل شده 95 درصد تغییرات متغیر وابسته (تاب آوری اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیست محیطی-کالبدی و نهادی) به وسیله متغیر راهکارهای کالبدی-فضایی پدافند غیرعامل تبیین می شود. نتیجه گیری: در مجموع، می توان نتیجه گرفت که طراحی مقاوم، فضاهای امن و استفاده از اصول پدافندی، سهم بالایی در تبیین و تقویت تاب آوری پایدار شهری ایفا می کند.

صنعت گردشگری بخش عمده اقتصادجهانی راتشکیل میدهد و از صنایعی به شمار می آید که تاثیرات قابل توجهی در زمینه های مختلف فرهنگی، اجتماعی، زیست محیطی به همراه دارد. هدف این پژوهش، بررسی قابلیت های بالقوه گردشگری رودخانه ای قزل اوزن در منطقه گیلوان و منجیل پرداخته است. منطقه مورد مطالعه در امتداد رودخانه قزل اوزن و منطقه اطراف آن حد فاصل گیلوان تا قبل دریاچه سد سفیدرود در استان های زنجان، قزوین و گیلان قرار دارد. متغیرهای موثر بر قابلیت گردشگری در 8 مورد شامل زیرساخت، قابلیت دسترسی، امنیت، آسیب پذیری، مدیریتی، مشارکت، تنوع چشم انداز و آگاهی و اطلاع رسانی طبقه بندی گردید. جامعه آماری پژوهش شامل 112 نفر از مدیران و افرادی که به صورت مستقیم در حوزه گردشگری فعالیت می کنند نتایج نشان دهنده تاثیر متغیرهای مختلف موثر بر توسعه گردشگری در منطقه گیلوان است. تحلیل های آماری انجام شده نشان می دهد که پیشرفت در زیرساخت ها، دسترسی، تنوع چشم انداز، و آگاهی جامعه برای تقویت بخش گردشگری مبتنی بر رودخانه بسیار مهم است. باتوجه به نتایج بدست آمده میتوان پی برد که امنیت و مشارکت و زیرساخت منطقه از وضعیت مناسبی برخوردار نیست و برای ارتقای گردشگری در این منطقه باید این موارد را بهبود داد. منطقه گیلوان می تواند با بهره گیری از قابلیت های موجود و رسیدگی به آسیب پذیری ها، می تواند جذابیت خود را به عنوان یک مقصد گردشگری افزایش دهد و در عین حال رشد پایدار را برای جوامع محلی خود تضمین کند.

هدف: با توجه به این اصل که لازمه حل هر معضلی، برنامه ریزی برای حل آن است، پژوهش کاربردی حاضر نیز، با این هدف در نواحی روستایی مرزی شهرستان مریوان انجام گرفته و به دنبال آن است که با تدوین برنامه راهبردی که انعطاف پذیر و آینده نگر می باشد، در جهت تنوع بخشی به اقتصاد روستاهای منطقه بواسطه جذب سرمایه ها حرکت نماید. روش پژوهش: داده های این پژوهش در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش عملی به روش پیمایشی، مبتنی بر مصاحبه، توزیع پرسشنامه و مشاهده گردآوری شده است. رویکرد حاکم بر پژوهش حاضر، رویکرد کیفی است که مبتنی بر مصاحبه و قضاوت گروه دلفی است. بر این مبنا؛ با بهره گیری از تیم دلفی پژوهش، برنامه استراتژیک تنوع بخشی به اقتصاد منطقه بواسطه جذب سرمایه ها و راه اندازی کسب وکارهای خرد، تدوین گردید. جامعه آماری پژوهش مشتمل بر 24 نفر از مسئولین توسعه منطقه، متخصصین، صاحبان کسب وکار خرد و مدیران محلی هستند که به روش هدفمند انتخاب گردیدند. یافته ها: یافته ها حاکی از آن است که در نواحی روستایی مورد مطالعه، تعداد 8 نقطه قوت در مقابل 18 نقطه ضعف (عوامل درونی) و 6 فرصت در مقابل 9 تهدید (عوامل بیرونی) در برابر ایجاد محیط متنوع اقتصادی و فضای مطلوب کسب وکار بواسطه جذب سرمایه ها، شناسایی و مورد تایید قرار گرفتند. همچنین تلاقی مجموع وزن های عوامل داخلی (3/40) با مجموع وزن های عوامل خارجی (2/49)، نشان دهنده قرارگیری منطقه مورد مطالعه در موقعیت محافظه کارانه است. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که الگوی مطلوب، برای جذب سرمایه ها در راستای تنوع بخشی به اقتصاد منطقه، الگوی محافظه کارانه است و بایستی با رویکردی بازنگرانه، برنامه ها، سیاست ها و اقدامات انجام گرفته در راستای تغییر وضعیت نامطلوب موجود محیط کسب وکار منطقه مورد مداقه و تغییر قرار گیرند. همچنین چشم انداز آینده فضای کسب وکار منطقه با تنوع بخشی اقتصادی بواسطه جذب سرمایه ها نشان داد که این منطقه روستایی در دورنمایی 15 ساله متناسب با توانمندی ها و پتانسیل هایش می تواند به عنوان مرکز ممتاز تجارت مرزی، مرکز ممتاز کشاورزی، مرکز ممتاز تولیدی های خرد و مرکز ممتاز گردشگری روستایی در سطح استان کردستان و در کنار سایر رقبا (شهرستان های دیگر استان) شناخته شود.

کمبود منابع آب سطحی سبب برداشت بی رویه از آب زیرزمینی در بسیاری از نقاط جهان و افت شدید سطح سفره های آب زیرزمینی شده است. با افزایش روزافزون جمعیت برداشت بی رویه از این منابع بیشتر شده و این ذخایر طبیعی با تهدید جدی مواجه شده اند. از طرفی تغییرات کاربری اراضی بر روی منابع آب زیرزمینی مؤثر بوده و کمیت و کیفیت آب های زیرزمینی را تحت تأثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر به منظور پایش سطح آب های زیرزمینی با استفاده از تصاویر ماهواره ای و رابطه ای که می تواند با کاربری اراضی داشته باشد، انجام شد. جهت دست یابی به نتیجه موردنظر با استفاده از روش شی ءگرا نقشه طبقه بندی کاربری اراضی برای هر دو سال استخراج شد و سپس به منظور پایش سطح تراز آب های زیرزمینی نقشه سطح آب های زیرزمینی منطقه مورد مطالعه برای هر دو سال با روش گوسی (Gaussian) که دقیق ترین روش شناخته شد، استخراج گردید. بررسی ها نشان داد که رابطه قوی و معناداری بین کاربری اراضی و سطح آب های زیرزمینی وجود دارد. نتایج نشان داد که بیشترین میانگین تراز آب در سال 1380 برای کاربری کشاورزی آبی با 34.2 متر و کمترین میانگین تراز آب برای محدوده پهنه ی آبی با 15.02 متر و بیشترین میانگین تراز آب در سال 1395 متعلق به کاربری کشاورزی آبی با 37.08 متر و کمترین میانگین تراز آب مربوط به کاربری جنگل با 15.99 متر می باشد.

با افزایش آگاهی نسبت به چالش های زیست محیطی و ضرورت حرکت به سمت توسعه پایدار، بازآفرینی و بازیافت فضاهای معماری از یاد رفته به عنوان یکی از راهکارهای مهم مطرح شده است. این فرآیند نه تنها به کاهش نیاز به تخریب و ساخت وساز جدید منجر می شود، بلکه فرصت هایی برای حفظ هویت تاریخی، بهینه سازی مصرف منابع و تقویت تعاملات اجتماعی فراهم می آورد. در این میان، بازآفرینی فضاهای صنعتی فراموش شده می تواند نقش بسزایی در احیای بافت های فرسوده و گسترش معماری پایدار داشته باشد. هدف این پژوهش، ارائه الگویی عملی و بومی برای بازآفرینی فضاهای صنعتی متروک تبریز است که بتواند ضمن توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی منطقه، به توسعه پایدار شهری و معماری پایدار کمک کند. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است که با استفاده از روش های ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. نتایج تحقیق نشان داد که یکی از مهم ترین چالش های پیش روی بازآفرینی فضاهای صنعتی، تغییر نگرش جامعه و سیاست گذاران شهری است. برای رفع این چالش، پژوهش به ارائه راهکارهایی مانند افزایش آگاهی عمومی، تصویب قوانین حمایتی و برگزاری کارگاه های آموزشی پرداخته است. این راهکارها بر اساس مدل مفهومی ارائه شده، قابل اجرا و تطبیق پذیر در دیگر شهرهای با شرایط مشابه است.

این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمانی-اقتصادی به بررسی نقش گفتمان های رسانه ای، عمومی و دولتی در تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع در ایران می پردازد. با بهره گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، نتایج نشان می دهد که گفتمان رسانه ای با افزایش آگاهی عمومی و طرح مطالبات مدنی کمک می کند. این گفتمان با برجسته سازی نابرابری ها و مشکلات اجتماعی در شهرها، فشار مؤثری بر سیاست گذاران وارد می کند تا در جهت اصلاحات عادلانه تر در سیاست های شهری حرکت کنند. در کنار آن، گفتمان عمومی از طریق مشارکت های مدنی و اعتراضات، سیاست گذاران را به توزیع عادلانه تر منابع و اصلاح زیرساخت ها ترغیب می کند. گفتمان دولتی، اگرچه به عنوان نهاد اصلی سیاست گذاری و تخصیص منابع شهری عمل می کند، به دلیل محدودیت های اقتصادی و اولویت های کلان، معمولاً قادر به پاسخگویی کامل به نیازهای عمومی نیست و در مواردی باعث تشدید نابرابری ها در مناطق مختلف شهری می شود. این پژوهش بر اهمیت تعامل سازنده و هم افزایی میان گفتمان های مختلف برای تحقق عدالت شهری تأکید دارد و در این راستا، استفاده از بسترهای دیجیتال را به عنوان راهکاری نوین برای بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و مشارکت شهروندان پیشنهاد می کند. بسترهای دیجیتال می توانند شهروندان را قادر سازند تا نیازها و درخواست های خود را به صورت مستقیم با مسئولان در میان بگذارند و رسانه ها نیز از این بسترها برای بازتاب دقیق تر مطالبات عمومی استفاده کنند، چرا که این ابزارها می توانند به بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و دستیابی به عدالت شهری کمک کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هم افزایی میان گفتمان های مختلف (رسانه ای، عمومی و دولتی) و استفاده از بسترهای دیجیتال می تواند به تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع کمک کند.

بروز و نمود پیامدهای تغییرات آب و هوایی در دهه های اخیر و اهمیت گرمایش جهانی، منجر به انجام پژوهش در حوزه شبیه سازی تغییرات آب و هوایی با به کارگیری مدل های آب و هوایی گردش عمومی (GCMs) برای دوره های زمانی آتی شده است. مروری بر منابعی که در ایران، به این امر پرداخته اند، می تواند ضمن ارزیابی روش کار این پژوهش ها، نقاط قوت و ضعف آنها را مشخص نموده و جبران کاستی ها را رهنمون شود. بدین منظور، مقالاتی که در خصوص شبیه سازی و پیش نگری تغییرات آب و هوایی در ایران منتشر شده اند؛ بررسی و تعداد 110 مقاله که به موضوع و هدف پژوهش حاضر نزدیک تر بودند گزینش شده و مورد تحلیل قرار گرفتند و میزان تغییرات محتوایی مقالات در دو دهه اخیر نیز مقایسه و ارزیابی شد. نتایج، پُراستفاده ترین مدل های GCM و روش های ریزمقیاس نمایی را شناسایی و میزان تغییرات محتوایی مقالات به لحاظ به کارگیری چندین مدل و سناریو و صحت سنجی خروجی ها در دو دهه اخیر را مقایسه و بهبود آنها را آشکار کرد و کاستی های پژوهش ها را مشخص کرد. همچنین نتایج، گویای توجه بسیاری از پژوهشگران این حوزه بر آینده کشاورزی و منابع آبی ایران به عنوان کشوری نیمه خشک بود.

این پژوهش به بررسی ارتباط ویژگی های مورفومتریک تلماسه ها و الگوهای بادی در ریگ یلان ، واقع در غرب دشت لوت، ایران، با استفاده از داده های مدل ارتفاعی رقومی پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی جهات باد غالب و فرعی با تأکید بر ویژگی های ژئومورفیک تلماسه ها است. روابط بین شاخص های ژئومورفیک تلماسه ها و جهت گیری بادهای غالب با مطالعه و تحلیل آماری فضایی داده های مورفومتریک (شیب، زبری سطح، انحنای پروفیل، انحنای طرح، شاخص موقعیت توپوگرافی، شاخص موقعیت نسبی، تفاوت ارتفاع، و شاخص حمل رسوب تعین شده اند. در این راستا با بهره گیری از Google Earth Engine و GIS، شاخص های مورفومتریک از داده های SRTM محاسبه و با فیلتر کرنل گاوسی (شعاع 15، سیگما 2) نویزها کاهش یافتند. ارزیابی تأثیرات متقابل این شاخص ها نشان داد که تغییرات انحنای پروفیل و پلان تلماسه ها می تواند به عنوان شاخصی برای شناسایی مناطق فرسایش پذیر در نظر گرفته شود. یافته های کلیدی نشان دهنده جهت باد غالب از جنوب شرقی و جنوب (SE,S)، با ستیغ های تلماسه ای در راستای شمال غربی و شمال (NW,N)، و شاخص تقارن 0.21- با سطح اطمینان بالا (۹۵٪) هستند. نتایج تحلیل ها (میانگین شیب 11.87 درجه در NW، زبری 13.90 در NW، و STI =162.70 در NW در NW) الگوهای ستیغ ها و گودال ها را در جهت های NW و SE تأیید کردند. نتایج همچنین نشان دادند که تغییرات شاخص حمل رسوب در امتداد محور NW-SE همبستگی بالایی با تغییرات زبری سطح دارد، که می تواند در مدل سازی پویایی تلماسه ها کمک کنند. نتایج همچنین بیانگر پتانسیل بالای داده های دورسنجی برای پایش تغییرات مورفولوژیکی در مناطق فراخشک و جایگزین مناسبی برای داده های میدانی در مناطقی که دسترسی به داده های بادشناسی محدود و ممکن نیست، است. این نتایج اهمیت تحلیل مورفومتریک مشتق شده از DEMs را برای درک فرآیندهای بادی در بیابان ها، مدیریت منابع طبیعی، و پیش بینی فرسایش بادی برجسته می کنند. محدودیت هایی مانند فقدان داده های میدانی و بادی محلی، مسیرهای تحقیقاتی آینده را مشخص می کنند.

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل موثر بر عدم تعادل فضایی در استان کهگیلویه وبویراحمد و طراحی سناریوهای تعادل بخشی به عرصه های فضایی این استان با رویکرد آمایش سرزمین است. روش تحقیق پژوهش، آمیخته و ترکیبی از رویکردهای کمی و کیفی با ماهیت آینده پژوهی است. داده های موردنیاز به روش پیمایشی و مصاحبه از کارشناسان در چارچوب روش دلفی جمع آوری و برای تحلیل داده ها نیز از نرم افزارهای میک مک و سناریو ویزارد استفاده شد. نتایج نرم افزار میک مک نشان داد تعادل فضایی در استان کهگیلویه وبویراحمد دارای سیستمی ناپایدار است و از میان عوامل بررسی شده، شیوه مدیریت و برنامه ریزی حاکم در استان، حاکمیت نگاه قومی و طایفه ای در مدیریت کلانِ استانی، ضعف مدیریت، مدیران ناآشنا با مبانی آمایش سرزمین، فقدان ساختار اجرایی قوی برای تعادل فضایی، نظام تک هسته ای و نظام توزیع جغرافیایی منابع مهم ترین عوامل اثرگذار در عدم تعادل فضایی در این استان هستند. همچنین با توجه به نتایج نرم افزار سناریوویزارد از بین 9 سناریوی قوی و محتمل، سناریوی اول دارای شرایط کاملاً مطلوب و پیش برنده برای بهبود وضعیت امروز و تعادل بخشی فضایی در عرصه سرزمین و رفع نابرابری ها است. این سناریو به برنامه ریزی در راستای تعادل بخشی به نظام توزیع جغرافیایی منابع از طریق بهبود ساختارهای مدیریتی خرد و کلان استانی، هماهنگی بیش تر سازمان ها و یکپارچگی دیدگاه، سیاست و عمل سازمان ها، تغییر نگاه مدیریتی به سمت نیروهای متخصص و کاهش قدرت طوایف و افراد در تصمیم گیری های شهرستانی و کلان، برای بهبود روند مدیریتی و حرکت برنامه ریزی ها به سمت نگاه کلان استانی با نگرشی آمایشی- فضایی تاکید دارد.

همواره ایران و عراق به عنوان دو بازیگر کلیدی در ژئوپلیتیک انرژی خاورمیانه، با چالش های سیاسی، نظامی و اقتصادی متعددی مواجه هستند. موقعیت استراتژیک ایران در خلیج فارس و ارتباط آن با بازارهای بزرگ مصرف انرژی، ضرورت بررسی بهره برداری بهینه از میادین مشترک نفت و گاز را افزایش می دهد. با وجود این مزیت ها، دولت مردان ایران نتوانسته اند به طور مؤثر از این ویژگی ها بهره برداری کنند و چالش های بهره برداری از میادین مشترک انرژی می تواند بر جنبه های مختلف توسعه اقتصادی تاثیرگذار باشد. در این راستا مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و کاربردی، نقش چالش های ژئوپلیتیکی بهره برداری از منابع مشترک نفت و گاز بر توسعه اقتصادی ایران را مورد مطالعه قرار می دهد. جامعه آماری پژوهش از کلیه کارشناسان و اساتید ژئوپلیتیک تشکیل شده که حجم نمونه آن تعداد 44 نفر تخمین زده شد. در راستای تحلیل یافته ها نیز از آزمون های میانگین در نرم افزارSPSS و از مدل تصمیم گیری چندشاخصه(تاپسیس) در نرم افزار MATLAB استفاده گردید. پرسش اصلی پژوهش حاضر این مساله است که چالش های ژئوپلیتیکی در راستای استفاده از منابع مشترک نفتی چه اثراتی بر توسعه اقتصادی ایران دارد؟ نتایج نشان می دهد که چالش های اقتصادی، عوامل داخلی و چالش های نفوذ قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای در حوزه انرژی مهم ترین چالش های ژئوپلیتیکی میادین مشترک نفت و گاز ایران و عراق هستند و چالش های توسعه میادین مشترک انرژی بر مولفه ه ای حکمروایی سیاسی، کاهش رشد اشتغال، کاهش توسعه اجتماعی و مولفه های رفاه عمومی اثرگذار است.

با توجه به ویژگی های منحصربه فرد غار کرفتو، به نظر می رسد می توان از آن به عنوان مطالعه موردی مناسبی در راستای شناخت فرایند کارست زایی و تأثیرپذیری آن از شرایط زمین شناختی بهره گرفت. این پژوهش دو هدف را می تواند محقق نماید، در وهله اول فرایند زمین شناسی مؤثر در تشکیل غار کرفتو و گستردگی آن را مشخص کرده و در وهله دوم گاه نگاری و تعیین محدوده زمانی شکل گیری آن را در ارتباط با دوره ها و اعصار زمین شناسی دیرینه در تاریخ زمین امکان پذیر نماید. شواهد زمین شناسی شامل حضور گسل های اصلی و فرعی در محدوده غار کرفتو، آثار عملکرد گسلی در دیواره پرتگاهی بیرونی و در فضاهای درونی غار و نحوه توسعه یافتگی طبیعی آن نشان دهنده آن است که غار مذکور از نوع ساختاری و مرتبط با عملکرد شبکه گسلی موجود در محل است. قطع شدگی واحدهای بالایی سازند قم توسط شبکه گسلی مذکور و ادامه نیافتگی آن در واحدهای پلیوکواترنری گاه نگاری و تعیین سن آن را «بروش نسبی» یا «روش سازندی - ساختاری» امکان پذیر کرده است. ازآنجایی که شبکه گسل های مذکور واحد آهکی پایانی از سازند قم را قطع نموده اند و در واحدهای پلیوسن - کواترنری ادامه ندارند به نظر می رسد سن عملکرد آن ها مربوط به تأثیر گام کوه زایی استرین در ابتدای عصر میوسن میانی و اشکوب لانگین است و در نتیجه فرایند اصلی تشکیل غار پس از وقوع آن ها شروع شده باشد، لذا سن حداکثری تشکیل غار را می توان به این مقطع زمانی مربوط دانست و از طرف دیگر، سن حداقلی آن را به پلیوسن آغازی نسبت داد.