درخت حوزه‌های تخصصی

رشد فزاینده ی جمعیت و بحران کمبود غذا، عدم مدیریت صحیح منابع و مصرف بی رویه ی مواد شیمیایی موجب بروز مشکلات زیست محیطی در اکوسیستم های طبیعی شده است. نتایج بسیاری از تحقیقات حاکی از آن است که در کشاورزی متعارف با کاربرد بی رویه نهاده های شیمیایی، محیط را ویران کرده و منابع طبیعی را دچار تحلیل می کند. لذا ایده اصلی این پژوهش شناسایی چالش های تولید برنج ارگانیک به عنوان مهمترین و اصلی ترین غذای جامعه بود. جامعه آماری مورد مطالعه شامل کلیه ی شالیکاران شهرستان شوشتر بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعداد 388 نفر تعیین، و نمونه ها با روش نمونه گیری طبقه ای با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزارهای SPSS و LISREL انجام شد. نتایج بررسی چالش های تولید برنج ارگانیک از دیدگاه افراد مطالعه شده نشان داد که مهم ترین چالش ها شامل «پایین بودن سطح مهارت های شالیکارن» و «عدم اعطای یارانه به شالیکاران برای کشت ارگانیک» بود. علاوه بر این، تحلیل عاملی چالش های توسعه کشت برنج ارگانیک را در عامل های آموزشی، اقتصادی و حمایتی، اجتماعی، انگیزشی، بازاریابی، قانونی و سیاست گذاری طبقه بندی نمود که این عامل ها 639/68 درصد از کل واریانس عامل ها را تبیین نمود. علاوه بر این چالش آموزشی با تبیین 638/18 درصد از واریانس کل عامل ها به عنوان مهمترین چالش تولید برنج ارگانیک شناسایی شد. همچنین چالش های شناسایی شده در این بخش نیز توسط مدل سازی معادلات ساختاری مورد تأیید قرار گرفتند. نتایج این پژوهش می تواند به سیاست گذاران این حوزه در راستای ترویج رفتاری ایمن در محیط طبیعی کمک شایانی نماید.

بازاریابی اثربخش و به کارگیری شیوه های جدید بازاریابی یکی از مهم ترین نیازهای صنعت گردشگری است. گردشگری از بزرگ ترین بخش های خدماتی است، که با افزایش شدید رقابت همراه است و جلب توجه افراد به عنوان گردشگر و تحریک قصد سفر روش های بازاریابی جدیدی لازم دارد. این پژوهش با هدف طراحی الگوی بازاریابی مقصدهای گردشگری با استفاده از فنّاوری های الکترونیکی نوین انجام گرفته است. پژوهش از منظر هدف کاربردی است و از منظر روش و بازه زمانی گردآوری داده ها در دسته پژوهش های پیمایشی مقطعی قرار می گیرد. همچنین، به علت کاربرد هم زمان روش های کمّی و کیفی، پژوهشی آمیخته است. جامعه آماری در مرحله کیفی شامل استادان و خبرگان باتجربه صنعت گردشگری است که به روش هدفمند از دیدگاه 24 نفر استفاده شده است. در بخش کمّی نیز، از دیدگاه 384 نفر از گردشگران بهره گیری شده است. برای شناسایی مقوله های زیربنایی بازاریابی مقصدهای گردشگری با استفاده از فنّاوری های الکترونیکی نوین از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. برای اعتبارسنجی الگو نیز، روش حداقل مربعات جزئی به کار رفته است. تحلیل داده ها با نرم افزارهای مکس کیودی ای و اسمارت پی ال اس انجام شده است. نتایج نشان می دهد که شرایط سیاسی اقتصادی، حمایت و پشتیبانی حکومتی و شرایط فرهنگی اجتماعی در فنّاوری های الکترونیکی نوین و تحول دیجیتال تأثیر دارند. این عوامل بر روساخت ها و زیرساخت های گردشگری و توانمندسازی تأسیسات گردشگری اثر می گذارند و به آگاهی از برند مقصد، مدیریت تجربه گردشگران و بازاریابی چندحسی منجر می شوند. از طریق بهبود آگاهی از برند مقصد، مدیریت تجربه گردشگران و بازاریابی چندحسی، دستیابی به بازاریابی مقصدهای گردشگری میسر می شود.

تحول دیجیتال و گسترش فناوری های نوظهور همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، بلاک چین و زیست فناوری ها، الگوهای سنتی حکمرانی را با چالش های جدی و پرسش های نوین مواجه ساخته است. این فناوری ها از یک سو ظرفیت های چشمگیری برای توسعه پایدار فراهم می آورند و از سوی دیگر، الزامات تازه ای در حوزه شفافیت، پاسخگویی، مدیریت ریسک و سیاست گذاری مشارکتی ایجاد می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بهره گیری از روش تحلیل تطبیقی کیفی، به بررسی اصول بنیادین حکمرانی فناوری در کشورهای پیشرو شامل ایالات متحده، بریتانیا، آلمان، کره جنوبی، سنگاپور، ژاپن و استونی پرداخته و تلاش کرده است درس آموخته های کاربردی برای ایران استخراج کند. یافته ها نشان می دهد که پنج اصل کلیدی در تجربه این کشورها به طور مشترک برجسته است: وجود نهادهای تنظیم گر مستقل، چارچوب های حقوقی منعطف، اخلاق محوری، مشارکت چندذی نفعی و توانایی سازگاری هوشمندانه با تغییرات. تحلیل منابع داخلی و بین المللی نیز نشان می دهد که پیوند میان حکمرانی خوب و توسعه فناورانه، ضرورتی انکارناپذیر برای مواجهه با تحولات آتی است و نیازمند بازاندیشی در ساختارهای سیاستی ایران می باشد. در پایان، مقاله با ارائه مجموعه ای از راهکارها، بر طراحی سیاست های هوشمند و بومی سازی الگوهای موفق حکمرانی فناوری تأکید دارد. دستاوردهای این پژوهش می تواند مبنایی برای تدوین سیاست های فناورانه آینده نگر و مسئولانه در ایران قرار گیرد و چارچوبی تطبیقی برای تنظیم گری منعطف و پاسخگو فراهم آورد.  

هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل خط مشی های عمومی تقنینی در راستای توسعه پایدار مبتنی بر برنامه توسعه است. پژوهش دارای رویکردی ترکیبی است. ابزار گردآوری اطلاعات مراجعه به اسناد، مصاحبه و پرسشنامه است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل استادان دانشگاه، صاحب نظران خط مشی گذاری و قانون گذاری، نمایندگان ادوار و اعضای کمیسیون های مجلس شورای اسلامی، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، متخصصان خط مشی گذاری در ستاد وزارتخانه های قوه مجریه و سازمان مدیریت و برنامه ریزی است. حجم نمونه 13 نفر است که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند؛ جامعه آماری بخش کمی مدیران و معاونان سازمان های دولتی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی ایران، 1019 نفر است. حجم نمونه براساس جدول کوهن 247 نفر است که به صورت خوشه ای دو مرحله ای انتخاب شده اند. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزارهای NVIVO، SPSS و SMART PLS انجام شده است. نتایج نشان می دهد مضمون های سازمان دهنده «رشد اقتصادی»، «تأمین اجتماعی و سیاست های حمایتی»، «ارتقای سلامت سیاسی و اجتماعی»، «مدیریت یکپارچه منابع انرژی»، «ارتقای نظام سلامت شهروندان»، «اصلاح نظام اداری»، «حمایت از محیط زیست»، «ارتقای نظام آموزشی» و «توسعه پایدار شهری» مدل نقش خط مشی های عمومی تقنینی در راستای توسعه پایدار مبتنی بر برنامه توسعه را تشکیل می دهند. همچنین مضمون سازمان دهنده «ارتقای نظام سلامت شهروندان» بخش بیشتری از مدل پژوهش را تبیین می کند. اجرای خط مشی های عمومی تقنینی نیازمند به کارگیری راهبردهایی برای توانمندسازی مجریان است تا با در نظر گرفتن بستر اجرایی شامل فرهنگ سازمانی ساختارهای تعامل و هماهنگی بین مجریان و تدوین کنندگان و تقویت زیرساخت های قوانین و مقررات، تعهد به خط مشی و محیط خط مشی اجرا شوند.

مسأله اصلی پژوهش حاضر، عدم درک ساختاریافته در مورد دانش پیراشهری و نبود شفافیت در خصوص خوشه های مفهومی، روابط بین موضوع ها و جهت گیری های پژوهشی آینده است. پژوهش حاضر به دنبال نقشه یابی نظام مند این دانش و شناخت جهت گیری های آینده آن است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی، ازنظر ماهیت، کیفی و از حیث روش مبتنی بر کتاب سنجی تحلیلی با رویکرد تحلیل شبکه است. جامعه آماری مشتمل بر منابع پایگاه اسکوپوس از سال 1987 تا 2025 می باشد(488 منبع). براساس نتایج پژوهش، تحول مفهومی پیراشهری در هفت مرحله شامل 2010-1987؛ 2012-2010؛ 2014-2012؛ 2016-2014؛ 2018-2016؛ 2020-2018 و 2024-2020 بوده است. از سال های 2020 روی مفاهیمی نظیر کربن، عرضه غذا، سیستم های هوشمند، تقاضای اکسیژن بیوشیمیایی، بهره وری انرژی، جنگل های شهری، کشاورزی پیراشهری، داده های باز، شهر هوشمند، کووید 19، مدیریت زمین، حق تصرف زمین، روش مدیریتی، روستایی، سیاست گذاری مراقبت بهداشتی، طراحی شهری، ادراک، زمینه شهری، پراکنده رویی شهری، آگاهی، اکوسیستم و خودکارآمدی تمرکز شده است. یافته اصلی تحلیل هم رخدادی واژگان، شناسایی 13 خوشه مفهومی و آشکار ساختن تنوع و گستردگی حوزه پیراشهری و همچنین تأکید فراوان بر مفاهیم برنامه ریزی شهری، توسعه پایدار و اهمیت منطقه شهری است. تلفیق تحلیل هم رخدادی و نقشه چگالی واژگان، ضمن شناسایی واژه های پرتکرار، بیانگر آن است که حوزه پیراشهری در تعامل با مفاهیمی نظیر شهر هوشمند، کشاورزی پیراشهری، اکوسیستم شهری، مدیریت زمین و سلامت شهری در حال تحول و تکامل است. پی آیند پژوهش حاضر مبتنی بر شناسایی زمینه های نوظهور از قبیل کشاورزی شهری، هوشمندسازی شهری و پاسخ به بحران های نظیر کووید-19 است و شکاف های دانشی در این حوزه به خصوص یکپارچه سازی پیراشهری با سیاست گذاری های زمین، سلامت و داده های باز را برجسته نموده است. این یافته ها، طراحی پژوهش های آینده با محوریت مناطق پیراشهری پایدار و تاب آور را هموار ساخته است.

بیمارستان ها یکی از مهمترین زیرساخت های بهداشتی-درمانی می باشند که تقاضا برای دسترسی مناسب به این خدمات، متناسب با افزایش جمعیت و همین طور بهبود استانداردهای زندگی، بالا می رود. اسلامشهر یکی از شهرهای مهم استان تهران و پرجمعیت ترین شهر این استان بعد از شهر تهران است که با توجه به جمعیت بالای آن، در حال حاضر فقط دو بیمارستان دارد که مجموعاً 230 تخت دارند. این شهر برای رسیدن به استاندارد کشوری حداقل 350 تخت دیگر نیاز دارد؛ بنابراین هدف این پژوهش شناسایی مکان های بهینه جهت ایجاد این زیرساخت مهم در سطح این شهر و همین طور ارزیابی مکان گزینی بیمارستان های موجود می باشد. برای این منظور، از معیارهای چون: دسترسی مناسب، شاخص های محیطی و شاخص های اجتماعی-اقتصادی استفاده شده است. در این مقاله چهارچوبی مبتنی بر «GIS» و تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره «MCDA» جهت شناسایی مکان های بهینه احداث بیمارستان در شهر اسلامشهر ارائه شده است. از آن جا که یکی از موارد مهم در تصمیم گیری ها، مشارکت شهروندان می باشد؛ بنابراین از نظرات سه دسته از افراد شامل: پزشکان، کارشناسان برنامه ریزی شهری و همین طور بیماران و مردم عادی که به بیمارستان مراجعه کرده اند، استفاده شده است. ارزیابی وضعیت بیمارستان های موجود با تلفیق نظرات هر سه گروه از شهروندان نشان داد که میزان تناسب مکان گزینی دو بیمارستان موجود ۸.۲ و ۷.۹  از مقدار ۱۰ می باشد در حالی که بهترین مکان بهینه شناسایی شده از دیدگاه آن ها دارای امتیاز ۹.۳ است. در نهایت نیز مکان های بهینه جهت احداث بیمارستان های جدید پیشنهاد شده است.

زمینه و هدف: تأمین مالی، رکن اصلی رشد و پایداری کسب وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) است که در ایجاد اشتغال، افزایش تولید ناخالص داخلی و نوآوری نقش کلیدی دارند و در استان های آذربایجان شرقی و غربی، با وجود پتانسیل هایی مانند موقعیت مرزی و مناطق آزاد تجاری، با چالش هایی نظیر فرآیندهای پیچیده اخذ وام، وثایق سنگین و نرخ بهره بالا مواجه اند. این پژوهش به شناسایی، تحلیل و رتبه بندی عوامل مؤثر بر تأمین مالی SMEs در این استان ها می پردازد تا راهنمایی عملی برای سیاست گذاران ارائه دهد. روش شناسی: این مطالعه از روش آمیخته (کیفی-کمی) استفاده کرد. در فاز کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ خبره (انتخاب هدفمند) و تحلیل مضمون با نرم افزار ژوپیتر نوت بوک عوامل اولیه را شناسایی کرد. در فاز کمی، داده های ۱۰۰ مدیر SME با تکنیک های DEMATELو DANP تحلیل شد. محاسبات با پایتون انجام و پایایی (آلفای کرونباخ ۰.۹۱۸) و روایی (تحلیل عاملی با ۶۹.۹ درصد واریانس) تأیید شد. نتایج و یافته ها: عوامل کلیدی شامل دسترسی به وام ها (وزن ۰.۰۷۶۶۰۲)، حمایت های دولتی (وزن ۰.۰۷۷۰۰۸) و اعتبار مالی (وزن ۰.۰۷۶۹۷۷) هستند. مولفه های مهم شامل برنامه تجاری دقیق و تجربه مدیریتی شناسایی شدند. پیشنهاد می شود با تسهیلات انعطاف پذیر و حمایت های هدفمند، دسترسی SMEs بهبود یابد. نوآوری پژوهش در استفاده از DEMATEL و DANP برای تحلیل روابط پیچیده در بستر خاص این استان هاست، ارائه چارچوبی عملی برای سیاست گذاری که می تواند الگویی برای سایر مناطق باشد.

متاورس به عنوان یک محیط مجازی فرضی با استفاده از فناوری های نوین هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء، می تواند به پایداری آینده شهرهای هوشمند کمک کند و کارایی و کیفیت زندگی شهری را افزایش دهد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری فضاهای متاورس فراگیر برای پایداری آینده شهرهای هوشمند درکلان شهر تهران انجام شده است. روش تحقیق از لحاظ راهبرد هدف گذاری کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی بر اساس روش های آینده پژوهی اکتشافی می باشد. داده های نظری با روش اسنادی و داده های تجربی با روش پیمایشی بر اساس روش دلفی تهیه شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل خبرگان مسائل شهری بود که به صورت نمونه گیری هدفمند 70 نفر انتخاب شدند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های دلفی، تحلیل ساختاری در محیط (MicMac) و نرم افزار سناریونویسی (Scenario Wizard) استفاده شده است. یافته ها نشان داد که شاخص های شفافیت، کاهش تقاضا، شبیه سازی شهری و آموزش دیجیتال نقش مهمی در بهبود پایداری شهری هوشمند دارند. همچنین، پژوهش نشان داد که متاورس می تواند به عنوان ابزاری مؤثر در بهینه سازی مصرف منابع، افزایش مشارکت شهروندان و کاهش ریسک های شهری عمل کند. نتایج نهایی این پژوهش حاکی از آن است که برای بهره برداری بهینه از پتانسیل های متاورس، نیاز به تقویت زیرساخت های دیجیتال، افزایش آموزش های مرتبط با فناوری و بهبود امنیت سایبری است. به طورکلی، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران در کلان شهر تهران بر توسعه فناوری های متاورس و یکپارچگی آن با سیستم های شهری تمرکز کنند تا بتوانند از تمامی قابلیت های این فناوری بهره برداری کنند.

مطالعه تاب آوری شهرهای حاشیه رودخانه نظیر حمیدیه که مستقیماً در معرض خطر طغیان قراردارند، به دلیل تشدید سیلاب ها ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، حیاتی است. این پژوهش با هدف افزایش ظرفیت شهر در مقابله با سیل و کاهش اثرات منفی آن، به ارزیابی ریسک سیل در شهرستان حمیدیه می پردازد. بدین منظور، یک چهارچوب نوین با تلفیق مدل تصمیم گیری چندمعیاره AHP مبتنی بر GIS با تحلیل هم خطی شاخص ها، تحلیل حساسیت وزن ها و تحلیل همبستگی چندمتغیره توسعه یافت. در این رویکرد، ۱۵ شاخص مستقل (بدون چندخطی) برای شناسایی مناطق بالقوه خطر، آسیب پذیری و ریسک سیل ترکیب شدند. نتایج نشان داد که بیش از ۲۵ درصد از کل مساحت شهرستان در سطح خطر سیل بالا و بسیار بالا قرار دارد. همچنین، ۸۰ درصد بافت شهری حمیدیه در ناحیه ریسک متوسط تا بسیار بالا طبقه بندی می شود. نقشه مناطق با خطر سیل با ROC - AUC بالای ۹۰ درصد و مقادیر MSE و RMSE کمتر از ۴۰ درصد، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را نشان می دهد. تحلیل حساسیت در این پژوهش، نقش مهم شاخص ها را آشکار ساخته و زمینه را برای تحقیقات آتی فراهم می کند. این مدل قوی و معتبر، نتایج قابل اتکایی ارائه می دهد که به مدیریت پایدار سیل کمک کرده و استراتژی های آن در مناطق مشابه قابل استفاده است.

این پژوهش با هدفِ تدوین و اولویت بندیِ راهبردهایِ عملی برایِ توسعهٔ پایدارِ گردشگری در شهرستانِ میامی، با بهره گیری از مدل هایِ تحلیلیِ SWOT و QSPM انجام شد. پژوهشِ حاضر کاربردی و از نظرِ روش، توصیفی تحلیلی است. داده هایِ موردِ نیاز از طریقِ مطالعاتِ کتابخانه ای، میدانی، مصاحبه با خبرگان و تکمیلِ ۵۰ پرسش نامه گردآوری شد. جامعهٔ آماریِ این پژوهش را متخصصان و کارشناسانِ حوزهٔ گردشگری و برنامه ریزیِ شهری، همراه با گردشگرانِ بازدیدکننده از شهرستانِ میامی تشکیل دادند. نمونه گیری به روشِ غیراحتمالیِ هدفمند و در دسترس برایِ گروهِ خبرگان و روشِ تصادفیِ ساده برایِ گردشگران انجام شد. ابزارِ پژوهش، پرسش نامه بود که رواییِ آن توسطِ پانلِ متخصصان و پایاییِ آن با محاسبهٔ ضریبِ آلفایِ کرونباخ (بالایِ ۰/۷) تأیید شد. بر اساسِ نتایجِ ماتریسِ ارزیابیِ عواملِ داخلی ( IFE ) و خارجی ( EFE )، امتیازِ نهاییِ عواملِ داخلی ۲/۹۷ و عواملِ خارجی ۳/۰۷ به دست آمد که نشان دهندهٔ موقعیتِ راهبردیِ تهاجمی رقابتی ( SO ) برایِ شهرستانِ میامی است. اولویت بندیِ نهاییِ راهبردها با تکنیکِ QSPM نشان داد که مهم ترینِ راهبردها به ترتیبِ اولویت عبارت اند از: ۱. تنوع بخشی و جلبِ سرمایه گذاریِ داخلی و خارجی در حوزهٔ گردشگری (با امتیازِ ۹۷/۳)؛ ۲. گسترشِ ارتباطات، تبلیغات و برگزاریِ همایش هایِ سراسری برایِ معرفیِ ظرفیت هایِ میامی (با امتیازِ ۵۶/۳)؛ ۳. برگزاریِ دوره هایِ آموزشی برایِ ارتقایِ مهارت هایِ نیرویِ انسانیِ محلی (با امتیازِ ۴۳/۳)؛ ۴. ارتقای فرهنگِ گردشگرپذیری در بینِ جوامعِ محلی (با امتیازِ ۴۲/۳). یافته ها تأکید می کند که توسعهٔ گردشگری در میامی در شرایطِ حاضر، نیازمندِ تمرکز بر اجرایِ راهبردهایِ اولویت دارِ شناسایی شده، به ویژه در محورهایِ تبلیغات، جذبِ سرمایه و توانمندسازیِ نیرویِ انسانی است.

این پژوهش به بررسی تأثیر تلفیق فناوری و دریافت بازخورد نظام مند از بازدیدکنندگان بر نتایج گردشگری چای می پردازد. با استفاده از داده های حاصل از نظرسنجی ۱۰۶ نفر از ذی نفعان گردشگری چای در منطقهٔ نیلگیریز ایالت تامیل نادوی هند، شاخصی ترکیبی برای «بهبود گردشگری چای» طراحی شد که شامل بهره وری عملیاتی، کیفیت خدمات و رضایت بازدیدکنندگان است. سپس رابطهٔ این شاخص با دو سازهٔ کلیدی ارزیابی شد: «رویکردهای دیجیتال مثبت» (نظیر ارتقای بازاریابی آنلاین، ساده سازی سیستم های رزرو و بهره برداری مؤثر از بازخوردها) و «موانع ادراک شده» (مانند دسترسی محدود به اینترنت و فقدان فرایندهای رسمی دریافت بازخورد). تحلیل عاملی اکتشافی ساختاری دو عاملی را با کفایت نمونه گیری بالا (KMO = 0.893) و آزمون معنادار بارتلت (p < 0.001) تأیید کرد؛ عواملی که در مجموع بیش از ۸۹ درصد از واریانس بهبود گردشگری چای را توضیح می دهند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که «رویکردهای دیجیتال مثبت» (عامل اول) تأثیر مثبت و چشمگیری (β = 0.929, p < 0.001) بر بهبود گردشگری دارند؛ درحالی که «سازه موانع» (عامل دوم) رابطه منفی معناداری (β = –0.171, p < 0.001) با همان نتیجه دارد. این مطالعه با ارائهٔ تحلیلی عمیق از فناوری های نوظهور ازجمله هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و کاربردهای بلاک چین، شکاف های مهمی را پوشش می دهد و درعین حال به بررسی تأثیرات منفی مانند دغدغه های امنیت داده ها و شکاف دیجیتال نیز می پردازد. آزمون های تشخیصی باقی مانده، برآورده شدن مفروضات نرمال بودن و هم واریانسی را تأیید کردند. نتایج بر نقش حیاتی تحول دیجیتال و دریافت بازخورد ساختاریافته در ارتقای گردشگری چای تأکید دارند و درعین حال اهمیت پرداختن به موانع زیرساختی، فرایندی و امنیتی را برجسته می سازند. این پژوهش چهارچوبی یکپارچه را پیشنهاد می دهد که تلفیق پذیرش فناوری با سازوکارهای بازخورد نظام مند را برای بهینه سازی عملکرد گردشگری چای و تضمین توسعهٔ پایدار ممکن می سازد .

هدف: بوم گردی یکی از رویکردهای نوین در توسعه گردشگری است. یکی از ملموس ترین جلوه های عینی این رویکرد، اقامتگاه های بوم گردی می باشد که منجر به بروز آثار مثبت زیادی از جمله اقتصادی می گردد. از این رو پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی به نقش اقامتگاه های بوم گردی در اقتصاد خانوار روستایی در منطقه الموت شرقی پرداخته است. روش: جامعه آماری این پژوهش را چهار گروه متخصصین صاحبان اقامتگاه ها، مسئولین محلی و مردم محلی بوده اند که به ترتیب 22 نفر از متخصص، 23 نفر از صاحبان اقامتگاه های بوم گردی، 11 نفر از مسئولان و 384 نفر از مردم محلی در14 روستای گردشگری منطقه الموت شرقی به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های گردآوری شده در نرم افزار SPSS با استفاده از آزمون های دو جمله ای، فریدمن و کروسکال والیس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: . نتایج نشان داد که در آزمون دو جمله ای شاخص های اشتغال، درآمد، سرمایه گذاری، زیرساخت، فروش، آموزش و هزینه معنادار بوده و در همه این شاخص ها بیشتر پاسخ دهندگان به تاثیر کمتر از حد متوسط اقامتگاه های بوم گردی بر شاخص های مورد بررسی تاکید داشتند. بررسی کلی شاخص ها نشان می دهد که 303 نفر از جامعه هدف (69 درصد)، به تأثیر کمتر از حد متوسط اقامتگاه های بوم گردی در کل شاخص های ارزیابی شده اشاره نموده اند. همچنین بیشترین تاثیر اقامتگاه های بوم گردی به ترتیب بر شاخص فروش، آموزش، سرمایه گذاری، درآمد، هزینه، اشتغال، تولید، برنامه ریزی، مهاجرت و زیرساخت بوده است. نتیجه گیری: با توجه به نتایج تعریف استانداردهای مشخص و نظارت اصولی بر فعالیت این واحدها و آموزش و توانمندسازی فعالان و سرمایه گذارن و مردم محلی می تواند بر افزایش اثرات مثبت اقامتگاه های بوم گردی موثر باشد.

شهرهای ساحلی به دلیل آسیب پذیری در برابر تغییرات اقلیمی، فشارهای شهرنشینی و تحولات اجتماعی - اقتصادی، بیش ازپیش به تحلیل تغییرات کاربری اراضی نیاز دارند. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل تغییرات کاربری اراضی در شهرستان کنگان در سال 2000 و 2021 و پیش بینی روند تغییرات برای سال 2040 سپس برآورد میزان آلایندگی آب است. جمع اوری داده ها شامل استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 7 و سنتینل 2 مربوط به سال های 2000 و 2021 از طریق  سامانه ارث انجین و پیش بینی کاربری اراضی سال 2040 از طریق زنجیره مارکوف می باشد..یافته ها نشان می دهد که مناطق شهری و صنعتی طی این دوره رشد قابل توجهی داشته اند و انتظار می رود این روند تا سال 2040 ادامه یابد.همچنین ارتباط بین تغییرات کاربری اراضی و آلودگی منابع آب به وضوح مشاهده می شود. افزایش میزان SPM (ذرات معلق) در منابع آب از ۲۲ میلی گرم در لیتر در سال ۲۰۰۰ به ۱۵۱۵ میلی گرم در لیتر در سال ۲۰۲۱ نشان دهنده تأثیر فعالیت های انسانی و صنعتی بر کیفیت آب است. گسترش صنایع پتروشیمی، بندری و ورود پساب های شهری به منابع آبی از عوامل اصلی این آلودگی هستند.بر اساس یافته ها می تواننتیجه گیری کرد که برای دستیابی به توسعه پایدار در شهرستان کنگان، باید تعادل مناسبی بین توسعه اقتصادی و حفظ محیط زیست برقرار شود.

رسوب کربنات کلسیم القاشده توسط میکروارگانیسم ها به عنوان فناوری ای نوین و زیست سازگار، در سال های اخیر جایگاه مهمی در حوزه های زیست پالایی، کنترل ریزگردها، بیابان زدایی و مهندسی ژئوتکنیک یافته است. هدف این پژوهش، بررسی کارایی فرآیند MICP در بهسازی خاک های کویری و ارزیابی اثر لایه های بهسازی شده زیستی بر ظرفیت باربری نهایی و مود گسیختگی پی نواری بر روی خاک ماسه ای است. در این راستا، باکتری های اورئولیتیک از مرکز ملی ذخایر ژنتیکی ایران تهیه و سویه های منتخب با آزمون های بیوشیمیایی و مولکولی تأیید شدند. از این باکتری ها برای القای رسوب کربنات کلسیم و ایجاد لایه ای نازک در محیط شنی استفاده گردید. به منظور تحلیل رفتار مکانیکی، یک مدل فیزیکی شامل خاک ماسه ای با لایه زیستی طراحی شد و ظرفیت باربری تحت شرایط مختلف شامل نوع سویه و عمق لایه بررسی گردید. داده های تجربی با مدل سازی عددی در نرم افزار PLAXIS بر پایه تئوری المان محدود و معیار شکست کولمب–موهر تطبیق داده شدند و نتایج برای اعتبارسنجی با داده های میدانی مقایسه شد. یافته ها نشان داد لایه های زیستی ایجادشده توسط فناوری MICP انسجام و استحکام خاک شنی را تا سه برابر افزایش می دهند. بیشترین غلظت کربنات کلسیم، ۳۳.۷۸ گرم در لیتر، در شرایط بهینه با OD₆₀₀=2 و محلول سیمانی حاوی ۱ مولار کلرید کلسیم و ۱ مولار اوره به دست آمد که بالاترین مقدار گزارش شده در پژوهش های مشابه است. همچنین، Bacillus megaterium در مقایسه با Sporosarcina pasteurii عملکرد بهتری در بهبود پارامترهای مقاومت برشی داشته و ظرفیت باربری پی را تا ۵۰ درصد افزایش داده است. نتایج عددی با داده های تجربی کمتر از ۱۰ درصد انحراف داشتند.

روند افزایشی جمعیت و استفاده بیش ازحد از منابع آب زیرزمینی، سبب شده است تا بسیاری از شهرهای کشور در معرض مخاطره فرونشست قرارگیرند. از جمله شهرهایی که در طی سال های اخیر با چالش فرونشست مواجه شده است، شهر جهرم در استان فارس می باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به ارزیابی فرونشست محدوده شهری و حاشیه شهری جهرم پرداخته شده است. در این تحقیق، از تصاویر راداری سنتنیل 1، تصاویر ماهواره لندست و اطلاعات مربوط به منابع آب زیرزمینی منطقه، به عنوان مهم ترین داده های تحقیق استفاده شده است. مهم ترین ابزارهای تحقیق شامل نرم افزارهای « SNAP » و « ArcGIS » بوده است. در این تحقیق ابتدا میزان فرونشست منطقه محاسبه شده، سپس به تحلیل ارتباط آن با عوامل محیطی پرداخته شده است. براساس نتایج حاصله، محدوده مطالعاتی در طی دوره زمانی ۱ ساله با ماکزیمم 234 میلی متر فرونشست مواجه شده است. نتایج آنالیز مکانی فرونشست رخ داده بیانگر این است که در یک روند کلی، میزان فرونشست به سمت مناطق شمالی شهر جهرم دارای روند افزایشی است و در مجموع میزان فرونشست در محدوده شهری جهرم بین 28 تا 179 میلی متر است. با توجه به این که بیش ترین میزان فرونشست در محدوده اراضی کشاورزی و مناطق دارای بالاترین افت منابع آب زیرزمینی بوده است؛ بنابراین می توان گفت که دلیل اصلی فرونشست منطقه، بهره برداری شدید از منابع آب زیرزمینی بوده است.

چالش های زیست محیطی اخیر در دنیا، کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را بر این داشته که به دنبال راهکاری برای تداوم رشد و توسعه همراه با حفظ محیط زیست شان باشند. یکی از ابزارهایی که می تواند همراه با دستیابی به توسعه اقتصادی، تغییر کیفیت محیط زیست را به همراه داشته باشد، تجارت بین الملل است. از این رو هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثرات زیست محیطی تجارت دوجانبه کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بین کشورهای توسعه یافته (شمال) و در حال توسعه (جنوب) می باشد. بدین منظور با استفاده از یک مدل پانل و با بکارگیری داده های ترکیبی طی دوره ی زمانی 2023-2000 برای 33 کشور توسعه یافته و 78 کشور درحال توسعه به این مهم پرداخته شده است. علاوه براین، تأثیر عواملی از جمله مصرف انرژی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، تولید ناخالص داخلی و تراکم جمعیت بر کیفیت محیط زیست، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که واردات ICT از شمال و جنوب، انتشار کربن را در کشورهای توسعه یافته افزایش می دهد، به طوریکه اثر واردات از شمال قوی تر است. در مقابل، برای کشورهای در حال توسعه، واردات از شمال، انتشار CO2 را افزایش می دهد، در حالی که واردات از جنوب، کیفیت محیط زیست را بهبود می بخشد که نشان دهنده مزایای تجارت منطقه ای جنوب-جنوب در کاهش آلودگی است. این نتایج منحنی زیست محیطی (EKC) را در گروه توسعه یافته به صورت U شکل و در حال توسعه ها به صورت U معکوس تأیید می کند. فرضیه پناهگاه آلایندگی (PHH) را در جنوب حمایت و در شمال رد می کند. علاوه براین، مصرف انرژی در هردو گروه کشورها موجب تخریب محیط زیست می شود. سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشورهای توسعه یافته بهبود محیط زیست را بدنبال دارد و در کشورهای درحال توسعه موجب تخریب محیط زیست می شود.

هدف این پژوهش، سنجش تاثیر پذیرش فناوری های هوشمند آبیاری بر بهره وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان بود. روش تحقیق، ترکیبی (کمی و کیفی) و از نوع علّی-مقایسه ای بود. جامعه آماری، کلیه کشاورزان گندم کار آبی مناطق روستایی استان لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ نفر (۲۰۰ پذیرنده و ۲۰۰ غیرپذیرنده فناوری) به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های کیفی از طریق ۴0 مصاحبه نیمه ساختاریافته و داده های کمی با پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از آزمونt ، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که پذیرش فناوری، مصرف آب را ۷/۲۹ درصد کاهش، عملکرد را ۵/۱۰ درصد افزایش و در نتیجه بهره وری آب را ۲/۵۸ درصد به طور معنادار بهبود بخشیده است. با این حال، به دلیل هزینه های بالای سرمایه گذاری و استهلاک، تفاوت معناداری در درآمد خالص دو گروه مشاهده نشد. تحلیل رگرسیون نیز مؤید آن بود که پذیرش فناوری، قوی ترین پیش بینی کننده بهره وری آب است، اما بر درآمد خالص تأثیر آماری معناداری ندارد. یافته های کیفی، هزینه اولیه بالا و نگرانی از پشتیبانی فنی را به عنوان موانع اصلی پذیرش فناوری و نقش کلیدی مروجان معتمد و آموزش عملی را به عنوان عوامل تسهیل کننده پذیرش شناسایی نمود. در نتیجه می توان گفت فناوری های هوشمند آبیاری در شرایط کنونی، راه حلی فنی-زیست محیطی مؤثر اما به لحاظ اقتصادی غیرجذاب برای کشاورزان خرده پای استان لرستان هستند. موفقیت این فناوری ها در گرو خلق یک اکوسیستم حمایتی شامل مدل های مالی نوآورانه، تقویت خدمات محلی و تلفیق با مدیریت بهینه زراعی است.

این پژوهش با هدف ارزیابی فنی، زیست محیطی و مدیریتی سیستم فاضلاب شهری ایلام و شناسایی چالش های زیرساختی و بهره برداری آن انجام شده است. با توجه به رشد جمعیت، توسعه سریع شهری، فرسودگی بخشی از شبکه جمع آوری، ظرفیت محدود تصفیه خانه و شرایط اقلیمی سرد ایلام، مدیریت فاضلاب شهری در این شهر با مسائل جدی روبه رو است. نتایج بررسی نشان می دهد که کاهش دما موجب افت راندمان فرآیند های بیولوژیکی تصفیه، به ویژه حذف BOD، شده و فرسودگی شبکه نیز خطر نشت فاضلاب و آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی را افزایش می دهد. همچنین ترکیبی بودن سیستم فاضلاب و ورود رواناب های سطحی در زمان بارندگی، فشار مضاعفی بر خطوط انتقال و تصفیه خانه وارد می کند. در این پژوهش، راهکار هایی مانند نوسازی شبکه های فرسوده، استفاده از فناوری های مقاوم در برابر سرما، جداسازی فاضلاب از آب های سطحی، پایش هوشمند شبکه و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده برای مصارف کشاورزی و فضای سبز پیشنهاد شده است. در مجموع، ارتقای زیرساخت ها و مدیریت یکپارچه فاضلاب می تواند نقش مؤثری در کاهش آلودگی، حفاظت از منابع آب و تحقق توسعه پایدار شهری در ایلام داشته باشد.

در دهه های اخیر، سکونتگاه های پیراشهری به مثابه فضاهایی میان رشته ای با چالش های متراکم اجتماعی، فضایی و نهادی، نیازمند رویکردهایی نوین در برنامه ریزی شهری هستند. در همین راستا، پژوهش حاضر باهدف بررسی ظرفیت های فناورانه پلتفرم های متاورسی در توانمندسازی این سکونتگاه ها، به روش کیفی و با بهره گیری از تحلیل محتوای منابع علمی معتبر انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق با تلفیق نظریه های سکونتگاه های غیررسمی، اقتصاد پلتفرمی، توانمندسازی دیجیتال و شهر هوشمند جامعه محور، به طراحی یک مدلی منتهی شد که در آن پنج مضمون اصلی شامل: «توانمندسازی مشارکتی با عدالت فضایی»، «بازآفرینی مشارکتی دیجیتال»، «حکمرانی پلتفرمی و سیاست گذاری داده محور»، «زیرساخت های هوشمند به مثابه محرک تحول» و «بومی سازی فناوری و ظرفیت سازی نهادی» شناسایی شدند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که متاورس، در صورت بومی سازی و بهره گیری از ظرفیت مشارکتی آن، می تواند به عنوان ابزاری نوین برای غلبه بر شکاف فضایی اجتماعی در سکونتگاه های پیراشهری به کار گرفته شود. این فناوری با ایجاد بسترهایی برای شبیه سازی فضایی، تعامل مجازی و ارتقاء حکمرانی داده محور، قادر است در توانمندسازی سکونتگاه های روستایی و پیراشهری ایفای نقش نماید.