درخت حوزه‌های تخصصی

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی تصویر بدنی منفی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده با پریشانی روان شناختی در زنان متأهل مبتلا به سرطان پستان بود. روش این مطالعه توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش زنان مبتلا به سرطان پستان شهر کرمان در شهریورماه سال ۱۴۰۳ بود. حجم نمونه با روش نمونه گیری هدفمند ۴۰۰ نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده های پژوهش شامل مقیاس پریشانی روان شناختی کسلر و همکاران، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران و سیاهه تصویر بدنی منفی لیتلتون و همکاران بود. داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که اثرات مستقیم حمایت اجتماعی ادراک شده بر روی پریشانی روان شناختی معنادار بود. همچنین نتایج نشان داد که تصویر بدنی منفی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده با پریشانی روان شناختی نقش میانجی و معنادار داشت. همچنین مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود و درصد بالایی از واریانس پریشانی روان شناختی تبیین شد. با توجه به یافته های این پژوهش می توان از نتایج این پژوهش برای کاهش پریشانی روان شناختی در زنان مبتلا به سرطان پستان پیشنهاد می شود.

اهداف: با توجه به لزوم تبیین معیارهای انتخاب همسر با در نظر گرفتن نیاز روز جامعه ایرانی، این پژوهش به مطالعه تجربه زیسته دختران جوان از معیارهای انتخاب همسر مبتنی بر رویکرد سهم گذاری برخاسته از هستی شناسی اسلامی پرداخته است. روش: با روش پدیدارشناسی در فرایند نمونه گیری با 16 نفر از دختران جوان متأهلی که شاخص های سبک زندگی سهم گذارانه شامل احساس آرامش دهندگی و رشددهندگی، عاملیت، روابط تکوین بخش و... در زندگی آن ها وجود داشت، با روش هدفمند، مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه یافت و کدگذاری صورت گرفت. یافته ها: سه معیار اصلی انتخاب همسر، قبل از ازدواج، برای رسیدن به «منِ مطلوب سهم گذار در زندگی زوجی بعد از ازدواج» بدست آمد. معیار اول «شاخص های نگرشی توسعه بخش و آرامش زا در زوج ها»، معیار دوم «آگاهی و آمادگی پیرامون شاخص های شباهت زا و تفاوت زا» و معیار سوم «آگاهی از مسیرهای رشد و بلوغ شخصی» احصا شد. نتیجه گیری: معیارهای انتخاب همسر مبتنی بر رویکرد سهم گذاری می تواند افق فکری دختران را درباره ازدواج گسترش دهد و به انتخاب عاقلانه همسر کمک کند.

هدف پژوهش حاضر ارتباط میان پیوندهای والدینی، خودشفقت ورزی و دلبستگی به خدا با کشمکش های روانی - معنوی بود. روش مطالعه حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. تعداد مشارکت کنندگان 2۵۵ نفر بود که به پرسش نامه های خودشفقت ورزی، پیوندهای والدینی، سبک دلبستگی به خدا و کشمکش های روانی - معنوی پاسخ دادند. از میان سبک های دلبستگی، سبک دلبستگی اضطرابی بیشترین سهم را در پیش بینی کشمکش های روانی - معنوی داشت. در میان خرده مقیاس های کشمکش های روانی - معنوی در همبستگی بنیادی، کشمکش های الهی، معنا و اخلاقی بیشترین سهم را از خود نشان دادند. در معادله رگرسیونی متغیر خودشفقت ورزی و حمایت افراطی ضریب رگرسیونی معناداری را نشان ندادند. طبق یافته های پژوهش از میان متغیرهای سبک دلبستگی به خدا و خودشفقت ورزی و پیوندهای والدینی، متغیر سبک دلبستگی به خدا بیشترین نقش را در تبیین کشمکش های روانی - معنوی داشت. با توجه به یافته ها، بررسی اثربخشی عامل دلبستگی به خدا (به ویژه سبک اضطرابی) در مداخلات درمانی مربوط به کشمکش های روانی - معنوی توصیه می شود.

هدف: عوامل شخصی نظیر باورها، نگرش ها، رویدادهای محیطی و رفتارهای فرد با یکدیگر تأثیر متقابل دارند. به دلیل اهمیت بسزای این تأثیرپذیری، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر رسیدگی به پرونده های اختلاف خانوادگی بر تجربه زیسته نگرش به زندگی شاغلین دادگاه خانواده بود. روش: پارادایم پژوهش، تفسیری و رویکرد پژوهش، کیفی از نوع پدیدارشناسی است. جامعه پژوهش حاضر شامل قضات شاغل در دادگستری شهر تهران، اراک، خرم آباد و شهرستان خمین در سال 1403بودند. افراد انتخاب شده کسانی بودند که سابقه کار در دادگاه خانواده و رسیدگی به پرونده های خانواده را بر عهده داشتند. روش نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد. برای حمع آوری داده های پژوهش، از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. نمونه گیری با ۶ مصاحبه شونده از قضات آقا، به اشباع رسید. داده ها از طریق تحلیل مضمون تحلیل شدند و در نهایت با نرم افزار مکس کیودا یک مدل برای تغییر نگرش ارائه شد. یافته: نتایج حاصل از مصاحبه ها، ۳ مضمون فراگیر و ۱۲ مضمون سازمان دهنده را مشخص کرد. مضامین فراگیر به دست آمده عبارت بودند از: تأثیر تجربیات شغلی بر نگرش و رویکرد در زندگی شخصی، تحول در ارزش ها و نگرش ها نسبت به زناشویی و روابط خانوادگی، بدبینی و رویکرد محتاطانه در روابط اجتماعی. نتیجه گیری: بنابراین، رسیدگی به پرونده های اختلافات خانوادگی بر نگرش قضات شاغل دذ این حوزه تاثیر مثبت و منفی داشته است.

زمینه و هدف: در سال های اخیر، توجه به مؤلفه های مثبت نگر در بهبود عملکرد و سلامت روان کارکنان سازمان ها، به ویژه در حوزه آموزش و مشاوره، رشد چشمگیری داشته است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش سرمایه روان شناختی لوتانز و آموزش توانمندی های منش بر دو سو توانی سازمانی، تجربه غرقگی، توانمندسازی روان شناختی و گرایش به رفتارهای کاری انحرافی انجام شد و نقش تعدیل گر قرارداد روان شناختی نیز در این رابطه مورد بررسی قرار گرفت. روش : این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه مشاوران مدارس متوسطه اول شهر قم در سال تحصیلی 1403-1404 بود. نمونه ای متشکل از ۶۰ نفر از مشاوران به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) جای گزینی شدند. گروه اول آموزش سرمایه روان شناختی لوتانز (در 10 جلسه) و گروه دوم آموزش توانمندی های منش (در 12 جلسه) دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه های استاندارد برای سنجش متغیرهای پژوهش بود. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری MANOVA، ANCOVA و آزمون اثر تعاملی در نرم افزار SPSS27 انجام شد. این پژوهش دارای کد اخلاق به شماره IR.SCU.REC.1402.091 از کمیته اخلاق پژوهشی می باشد. یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو نوع مداخله آموزشی منجر به افزایش معنادار دو سو توانی سازمانی، تجربه غرقگی، توانمندسازی روان شناختی و کاهش معنادار گرایش به رفتارهای کاری انحرافی شدند (p < 0.01). با این حال، آموزش توانمندی های منش نسبت به سرمایه روان شناختی لوتانز اثربخشی بیشتری در کلیه متغیرهای وابسته داشت. همچنین نقش تعدیل گر قرارداد روان شناختی در افزایش اثربخشی هر دو مداخله مورد تأیید قرار گرفت، به گونه ای که در سطوح بالاتر قرارداد روان شناختی، تأثیر مداخلات قوی تر بود. نتیجه گیری: آموزش های مبتنی بر سرمایه های مثبت روان شناختی، به ویژه آموزش توانمندی های منش، ابزار مؤثری برای ارتقاء سرمایه انسانی و کاهش آسیب های رفتاری در محیط های آموزشی هستند. بهره گیری از این مداخلات می تواند زمینه ساز بهبود دوسوتوانی، دلبستگی شغلی و توانمندسازی در میان مشاوران شود. همچنین در نظر گرفتن سطح قراردادهای روان شناختی، به عنوان مؤلفه ای سازمانی، نقش کلیدی در اثربخشی این آموزش ها دارد. پیشنهاد می شود مدیران و برنامه ریزان آموزشی، طراحی دوره های توانمندساز مبتنی بر منش و روان شناسی مثبت را در دستور کار توسعه منابع انسانی قرار دهند.

پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل مفهومی ایثار بر اساس منابع اسلامی صورت گرفته است. برای تحقق این هدف ابتدا واژه های مرتبط با «ایثار» در کلام عربی احصا و سپس نمونه گیری در منابع اسلامی صورت گرفت و بر اساس اصل اشباع به 5198 عبارت منتهی شد. داده ها در سه مرحله غربال شد. در مرحله ی اول داده های تکراری، در مرحله ی دوم داده های منابع ضعیف و در مرحله ی سوم داده هایی نامرتبط با معنای موضوع پژوهش حذف شده و نتیجه به 53 داده رسید. برای پردازش داده ها از روش کیفی و رویکرد تحلیل مضمون استفاده شد. ابتدا در مرحله ی کدگذاری داده ها به 67 کد معنادار افزایش یافت و سپس در مرحله ی شناسایی مضامین به 3 مضمون سازمان دهنده و 13 مضمون پایه منتهی شد. یافته ی پژوهش، مضمون فراگیر «ایثار» با مضمون سازمان دهنده ی «فاعل ایثار» (ایثارگر) شامل مضامین پایه اختیار، کرامت، ایمان ایثارگر، زهد، تهذیب، نیت رضای خداوند، نیازمندی ایثارگر و مضمون سازمان دهنده ی «مخاطب ایثار» شامل مضامین پایه ی ایمان مخاطب، تحت ذمه مسلمین، نیازمندی مخاطب و مضمون سازمان دهنده ی «موضوع ایثار» شامل مضامین پایه پایه دنیوی، مملوک ایثارگر، اکثر دارای ایثارگر بود.

پژوهش حاضر با هدف پیش بینی پرخوری عصبی در نوجوانان دختر بر اساس تنظیم هیجان و ذهن آگاهی سرشتی انجام شد. پژوهش حاضر توصیفی_همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش دانش آموزان دختر، سنین 17-15 ساله شهرستان هشترود، در سال تحصیلی 1402-1401 بود. به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای نمونه ای به تعداد 220 نفر انتخاب و پرسشنامه را تکمیل کردند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه سنجش ذهن آگاهی کودکان و نوجوانان (CAMM، گرکو و همکاران، 2011)، مقیاس پرخوری (BES، گورمالی و همکاران، 1982) و پرسشنامه تنظیم هیجان (ERQ، گراس و جان، 2003) بودند. داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین ارزیابی مجدد و ذهن آگاهی سرشتی رابطه منفی معنادار و بین سرکوبی رابطه مثبت معنادار با پرخوری عصبی در دانش آموزان دختر وجود دارد (01/۰p‹). از سویی دیگر تنظیم هیجان و ذهن آگاهی سرشتی در مجموع قادر به پیش بینی متغیر ملاک بودند و توانستند که 23 درصد از تغییرات پرخوری عصبی در دانش آموزان دختر را تبیین کنند (۰01/۰p‹). این نتایج نشان می دهد که توانایی تنظیم هیجانات و میزان ذهن آگاهی سرشتی، نقش تعیین کننده ای در بروز پرخوری عصبی در دانش آموزان دختر دارند. همچنین این نتایج بر ضرورت توجه به متغیرهای روانی-اجتماعی برای ارتقای سلامت روان این گروه سنی تأکید داشته و لزوم گنجاندن راهکارهای تقویت این عوامل در برنامه های مراقبتی و حمایتی را آشکار می سازد.

زمینه: اهمیت عملکرد تحصیلی کودکان استثنایی در شرایط حاکم بر نظام آموزشی ایران اهمیت زیادی پیدا کرده است. جنبه های روان شناختی مختلفی بر میزان عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارای اختلال یادگیری مؤثر است. در ادبیات موجود در این زمینه ارتقای عملکرد تحصیلی مورد توجه بوده ولی متغیرهای تأثیرگذاری مانند مهارت های ارتباطی–کلامی و مهارت های فراشناخت مورد غفلت واقع شده اند. هدف: هدف پژوهش حاضر پیش بینی عملکرد تحصیلی بر اساس مهارت های ارتباطی – کلامی با نقش میانجی مهارت های فراشناخت دانش آموزان مبتلا به ناتوانی یادگیری ریاضی بود. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی که به روش مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان (دختر و پسر) مبتلا به اختلال یادگیری ریاضی دوره دوم دبستان شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 1401-1402 بود. نمونه پژوهش 200 نفر از دانش آموزان 10 تا 12 مبتلا به اختلال ریاضی شهر کرمانشاه بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری اطلاعات در این پژوهش شامل پرسشنامه های عملکرد تحصیلی (فام وتیلور، 1999)، مهارت های ارتباطی – کلامی (بارتون جی ای، 1990) و پرسشنامه مهارت فراشناخت (والترز، 1993) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون و مدل معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS23 و AMOS. 23 صورت گرفت. یافته ها: نتایج بیانگر این است که بین مهارت های ارتباطی – کلامی با عملکرد تحصیلی و مهارت های فراشناخت را به وجود دارد (05/0 <P). بین مهارت های فراشناخت با عملکرد تحصیلی نیز رابطه وجود دارد. نتایج نشان داد که مهارت های ارتباطی-کلامی از طریق مهارت های فراشناخت با عملکرد تحصیلی رابطه دارد (05/0 <P). نتیجه گیری: استفاده از مهارت های ارتباطی – کلامی و فراشناخت موجب رشد معنادار یادگیری در دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری ریاضی می شود بنابراین می توان با تقویت مهارت های ارتباطی – کلامی و فراشناختی ضمن تقویت عملکرد تحصیلی دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری ریاضی، زمینه شناخت دقیق ظرفیت ها، توانایی ها و کاستی ها به دست خودشان فراهم شود.

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی یک مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه مثلث عشق استرنبرگ بر صمیمیت زناشویی در بستر استفاده از فناوری های دیجیتال است. روش شناسی: این مطالعه از نوع آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری پنج ماهه با گروه کنترل بود. نمونه شامل ۳۰ زن متأهل ساکن تهران بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر کدام ۱۵ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش در ده جلسه ۹۰ دقیقه ای آموزش روان شناختی شرکت کرد. ابزار اندازه گیری، مقیاس صمیمیت زناشویی بود و داده ها با تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم افزار SPSS-27 تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد که بین گروه های آزمایش و کنترل در نمرات صمیمیت زناشویی تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.001). میانگین نمرات گروه آزمایش از مرحله پیش آزمون به پس آزمون افزایش چشمگیری یافت و در مرحله پیگیری نیز حفظ شد. نتایج آزمون بونفرونی نیز معناداری تفاوت بین مراحل مختلف را در گروه آزمایش تأیید کرد. نتیجه گیری: مداخله مبتنی بر نظریه استرنبرگ منجر به افزایش معنادار صمیمیت زناشویی و پایداری آن در بلندمدت شد. این نتایج نشان می دهد آموزش های ساختاریافته در حوزه مهارت های ارتباطی دیجیتال و هیجانی می تواند کیفیت روابط زناشویی را در دوران دیجیتال بهبود بخشد.

زمینه و هدف: شیوع  افسردگی در بین دانش آموزان مدارس تأثیر منفی شدیدی بر سلامت جسمی و روانی فردی، پیشرفت تحصیلی و ارتباطات بین فردی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای تنظیم هیجان در رابطه بین آگاهی هیجانی با افسردگی در دانش آموزان انجام شد. روش: این پژوهش یک مطالعه توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرستان میان جلگه بود که با استفاده از روش نمونه گیری نسبتی، تعداد ۳۶۰ نفر از دانش آموزان به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های افسردگی ایرون تی بک (1971)، راهبردهای تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و کرایج (2006) و آگاهی هیجانی ریفی و همکاران (2007) استفاده شد. داده های گردآوری شده با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS نسخه 22 در دو سطح توصیفی و استنباطی مورد تحلیل قرار گرفت. در بخش توصیفی، شاخص های آماری نظیر میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد محاسبه شد و در بخش استنباطی از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) استفاده گردید. یافته ها: نتایج نشان داد آگاهی هیجانی تاثیر مستقیم و معناداری برتنظیم هیجان دارد. همچنین تنظیم هیجان اثر منفی معناداری بر افسردگی دانش آموزان دارد، لذا بهبود تنظیم هیجان باعث کاهش میزان افسردگی دانش آموزان خواهد شد. نتیجه گیری: به نظر می رسد آگاهی هیجانی از طریق بهبود راهبردهای تنظیم هیجان، می توانند به کاهش سطوح افسردگی در دانش آموزان منجر شوند. توصیه می شود برنامه های آموزشی برای تقویت آگاهی هیجانی و تنظیم هیجان در مدارس اجرا شود. همچنین آگاهی بخشی به معلمان و والدین درباره نشانه های افسردگی و اهمیت حمایت هیجانی می تواند به پیشگیری و مداخله مؤثر کمک کند.

زمینه و هدف: هدف از مطالعه حاضر، تحلیل اهمیت- عملکرد قابلیت های تحول یکپارچه پایه و پیشرفته در طرح واره های ناکارآمد نوجوانان بود. مواد و روش ها: در یک طرح توصیفی- همبستگی، نمونه ای به حجم 211 نفر از دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر مشهد در سال تحصیلی 1402-1403، به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مقیاس تحول یکپارچه پایه نوجوان (ABIDS)، مقیاس تحول یکپارچه پیشرفته نوجوان (AAIDS) و فرم کوتاه مقیاس طرح واره های ناکارآمد اولیه (SF-YSQ) بود. تجزیه وتحلیل داده با استفاده از ماتریس اهمیت- عملکرد انجام شد. یافته ها: درمجموع یافته ها نشان داد که از میان قابلیت های تحول یکپارچه پایه و پیشرفته، به ترتیب مبادله و حل مساله اجتماعی و صمیمیت و جذب شدن به انسان ها بیشترین تأثیر را بر طرح واره های حوزه بریدگی و طرد داشته و نیازمند مداخله جدی تری هستند. همچنین، مولفه های مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر خاکستری، بیشترین نقش را در شکل گیری طرح واره های حوزه خودگردانی و عملکرد مختل ایفا کرده اند. در مورد طرح واره های مربوط به محدودیت های مختل، مؤلفه های تفکر چندعلیتی، تنظیم عواطف و رفتار، مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر خاکستری، بیشترین تأثیر را داشته اند. افزون بر این، مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر مبتنی بر معیار درونی، بیشترین تاثیر را در شکل گیری طرح واره های حوزه دیگر جهت مندی داشته اند. در نهایت، مولفه های مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر خاکستری مهم ترین سازه های تأثیرگذار بر طرح واره های حوزه گوش به زنگی بیش ازحد و بازداری شناخته شدند. نتیجه گیری: درمجموع با نظر به یافته های پژوهش به نظر می رسد که طراحی و اجرای مداخلات درمانی با هدف تقویت قابلیت های تحول هیجانی-کارکردی پایه و پیشرفته می تواند نقش بسزایی در تعدیل طرح واره های ناکارآمد نوجوانان داشته باشد

هدف پژوهش حاضر تعیین نقش میانجی اعتیاد به بازی های آنلاین در رابطه میان خشم و خلاقیت بدخواهانه در نوجوانان با نشانه های اختلال نارسایی توجه -بیش فعالی بود. روش پژوهش توصیفی -همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دارای نشانه های اختلال نارسایی توجه-بیش فعالی مقطع متوسطه دوم ناحیه 1 شهر رشت در سال تحصیلی 1403-1402 بود که به روش هدفمند، 240 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل سیاهه علائم مرضی کودکان (CSI-4) گادو و همکاران (1984)، مقیاس رفتار خلاقیت بدخواهانه (MCBS) هاو و همکاران (2016)، سیاهه خشم و پرخاشگری کودکان (ChIA) نیلسون و فینچ (2000)، و سیاهه اعتیاد به بازی های آنلاین (OGAI) وانگ و چانگ (2002) بود. تحلیل داده ها با استفاده از روش معادلات ساختاری انجام شد. نتایج بیانگر برازش مطلوب مدل پژوهش بود. نتایج ضرایب اثرات مستقیم نشان داد که خشم اثر مستقیم و معناداری بر خلاقیت بدخواهانه و اعتیاد به بازی های آنلاین داشت و اعتیاد به بازی های آنلاین نیز اثر مستقیم و معناداری بر خلاقیت بدخواهانه داشت (01/0>p). نتایج آزمون بوت استرپ بیانگر اثر غیرمستقیم خشم بر خلاقیت بدخواهانه با میانجی گری اعتیاد به بازی های آنلاین بود (05/0>p). نتایج این پژوهش نشان داد افزایش خشم در افزایش خلاقیت بدخواهانه نقش دارد؛ همچنین این رابطه توسط اعتیاد به بازی های آنلاین میانجی گری می شود. درواقع می توان بیان کرد اعتیاد به بازی های آنلاین و خشم می توانند تبیین کننده خلاقیت بدخواهانه باشند.

مقدمه و اهداف: خانواده به عنوان سنگ بنای جامعه در دوران معاصر با بحران های عمیق معنایی و کارکردی همچون بی ثباتی عاطفی و تضعیف انسجام روبه روست؛ در این میان «معنویت» به طور فزاینده ای به عنوان یک منبع قدرتمند برای افزایش تاب آوری و بهزیستی خانواده شناخته می شود. با این حال، ادبیات پژوهشی موجود دارای دو شکاف عمده است: پژوهش های کارکردی، معنویت را به مثابه یک «جعبه سیاه» در نظر می گیرد و سازوکارهای تأثیرگذاری آن را کالبدشکافی نمی کنند؛ پژوهش های الگوپرداز نیز اغلب به ارائه فهرستی ایستا از ویژگی ها بسنده کرده و از تبیین تعاملات پویا میان ابعاد معنویت غفلت ورزیده اند. این امر، ضرورت ارائه یک مدل مفهومی جامع، پویا و دارای اصالت نظری را آشکار می سازد. هدف اصلی این پژوهش، پر کردن این شکاف از راه طراحی و تبیین یک الگوی مفهومی یکپارچه و چندبعدی از معنویت در خانواده است که هم ریشه در مبانی وحیانی (قرآن کریم) داشته باشد و هم با زبان علمی و روان شناختی امروز قابل فهم و کاربرد باشد. اهداف فرعی شامل شناسایی مؤلفه ها و ابعاد اصلی الگوی معنویت در خانواده، تبیین چگونگی تعامل این ابعاد با یکدیگر در یک چارچوب سیستمی، و ارائه یک مدل جامع برای فهم، ارزیابی و تقویت معنویت در خانواده است. این الگو در پی پاسخ به این پرسش می باشد که ساختار یک خانواده معنوی چیست و روابط درونی این ساختار چگونه عمل می کند. روش پژوهش: این تحقیق با ماهیت کیفی و رویکرد بنیادی نظری در پارادایم تفسیری اجتهادی سامان یافته است. برای دستیابی به هدف، از روش نوآورانه «تحلیل مضمون استنطاقی اجتهادی» مبتنی بر قرآن کریم استفاده شد. این روش رویکردی ترکیبی و بومی سازی شده است که شالوده اصلی آن، متدولوژی شش مرحله ای تحلیل مضمون (براون و کلارک، 2006) بوده، و نوآوری آن در افزودن یک لایه تفسیری «استنطاقی اجتهادی» در مرحله سوم تحلیل (مفهوم پردازی روان شناختی) است. فرایند گردآوری داده ها با یک راهبرد ترکیبی قیاسی استقرائی برای جستجوی کلیدواژه ای در کل آیات قرآن کریم آغاز شد تا پوشش جامع مفاهیم تضمین شود. سپس با مراجعه مکرر به متن و استفاده از تفسیر آیه به آیه و موضوعی، فرایند تا رسیدن به اشباع مفهومی ادامه یافت. فرایند تحلیل داده ها شامل مراحل شش گانه انس با متن، کدگذاری اولیه، استنطاق و مفهوم پردازی روان شناختی، جستجو و شکل دهی مضامین، بازبینی و تعریف مضامین و درنهایت تدوین گزارش و ترسیم الگو بود. اعتبار و استحکام یافته ها از راه انطباق با معیارهای چهارگانه اعتمادپذیری از سوی لینکلن و گوبا (1985) (اعتبارپذیری، انتقال پذیری، اطمینان پذیری و تأییدپذیری) تضمین شد؛ بدین منظور یافته های اولیه توسط ۳۴ نفر از متخصصان برجسته حوزوی در مطالعات قرآنی و روان شناسی خانواده مورد بازبینی و ارزیابی قرار گرفت. نتایج: تحلیل داده ها با شناسایی و تدوین «الگوی پنج بعدی معماری خانواده معنوی» به انجام رسید؛ این الگو نشان می دهد که معنویت در خانواده، یک سیستم پویا و درهم تنیده می باشد که از پنج بعد اصلی تشکیل شده است: ۱. باورهای معنوی: به مثابه هسته شناختی و انگیزشی سیستم شامل خداباوری، معادباوری و خودآگاهی نسبت به خدا که جهت گیری کلی خانواده را تعیین می کند؛ ۲. فعالیت های معنوی: به عنوان تجلی عملی باورها شامل کنش های آیینی (مانند عبادات جمعی) و ارتباطی (مانند نهادینه سازی ارزش ها) که باورها را به تجربه ای زیسته تبدیل می کند؛ ۳. مسئولیت پذیری معنوی: ساختار عدالت محور روابط شامل تعهدات اخلاقی و وظایف متقابل در قبال یکدیگر؛ ۴. مراقبت های معنوی: ساختار رحمت محور روابط شامل کنش های محبت آمیز، حمایتی و فراتر از وظیفه که به روابط عمق می بخشد؛ ۵. فضای معنوی: برآیند سیستمی و جوّ عاطفی حاکم بر خانواده که از هم افزایی چهار بعد دیگر حاصل می شود و شامل احساس امنیت، آرامش و امید است. یافته کلیدی این پژوهش آن است که این ابعاد در یک «چرخه فضیلت خودتقویت گر» با یکدیگر در تعامل هستند؛ در این چرخه پویا، باورها به کنش ها (فعالیت، مسئولیت و مراقبت) شکل می دهند و این کنش ها در نهایت فضایی را خلق می کنند که خود در یک حلقه بازخوردی مثبت، باورها را تعمیق بخشیده و پایداری و رشد سیستم را تضمین می کند. نتایج تحلیل مسیر نیز برازش خوب این مدل ساختاری را تأیید کرد. بحث و نتیجه گیری: این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی منسجم به طراحی «معماری خانواده معنوی» پرداخت. الگوی پنج بعدی ارائه شده، ضمن همخوانی با کلیات پژوهش های پیشین با ایجاد تمایزهای مفهومی دقیق و معرفی ابعاد جدید به تعمیق و توسعه دانش موجود در حوزه معنویت و خانواده کمک می کند. مهم ترین نوآوری مفهومی این پژوهش، فراتر رفتن از ارائه یک فهرست ایستا از ویژگی ها و حرکت به سوی یک مدل سیستمی و پویاست؛ این الگو با تبیین «چرخه فضیلت خودتقویت گر» نشان می دهد که چگونه ابعاد شناختی، رفتاری و ارتباطی معنویت در یک تعامل نظام مند، یکدیگر را تقویت کرده و یک واقعیت ارگانیک و پویا را خلق می کنند. این تبیین سیستمی، «جعبه سیاه» تأثیر معنویت بر خانواده را می گشاید و درک عمیق تری از سازوکارهای درونی پایداری و رشد آن فراهم می آورد. از نظر نوآوری روش شناختی، ارائه روش «تحلیل مضمون استنطاقی اجتهادی» گامی در جهت تولید علوم انسانی اسلامی کارآمد و اصیل است که متن وحیانی را مبنای نظریه پردازی قرار داده، و از روان شناسی به عنوان ابزار فهم و صورت بندی بهره می برد. این الگو می تواند به عنوان یک نقشه تشخیصی در خانواده درمانی، مبنایی برای طراحی بسته های آموزشی پیش از ازدواج و فرزندپروری و راهنمایی برای سیاست گذاری های فرهنگی به کار رود. تقدیر و تشکر: این مقاله برگرفته از رساله دکتری نویسنده است. بدین وسیله از اساتید راهنما و مشاور محترم که در تمامی مراحل این پژوهش از راهنمایی های ارزشمند آنان بهره برده ام، کمال تشکر و قدردانی را دارم؛ همچنین از همه متخصصان و صاحب نظرانی که در فرایند اعتباریابی الگو شرکت کرده و با نظرات دقیق خود به غنای این اثر افزوده اند، صمیمانه سپاسگزاری می شود. در پایان از داوران محترم مجله که با بازخوردهای علمی و دقیق خود موجب ارتقای کیفیت این مقاله شدند، قدردانی می گردد. تعارض منافع: نویسندگان مقاله اعلام می دارند که در انجام این پژوهش و نگارش مقاله حاضر، هیچ گونه تعارض منافعی (اعم از مالی، شخصی یا آکادمیک) که بتواند بر نتایج یا تفسیر یافته ها تأثیر بگذارد، وجود نداشته است.

مقدمه: هدف تحقیق مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد با نسخه اینترنتی آن بر انعطاف پذیری روان شناختی و آشفتگی روان شناختی زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی بود. روش: تحقیق حاضر به صورت نیمه آزمایشی با سه گروه و در سه مرحله پیش آزمون- پس آزمون-پیگیری انجام گرفت. جامعه آماری شامل زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی بودند که به مراکز مشاوره روانشناسی تحت نظر بهزیستی در شهر شیراز در سال 1401 مراجعه کرده بودند. 45 نفر به عنوان نمونه آماری با روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. گروه کنترل مداخله ای را دریافت نکردند. گروه حضوری تحت 8 جلسه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند. برای گروه اینترنتی یک سایت طراحی گردید که مطالب براساس درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در 8 جلسه در اختیار آن ها قرار گرفت. از پرسشنامه های انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال (2010) و پریشانی روان شناختی کسلر (2003) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از تحلیل کوواریانس و بونفرونی استفاده شد. یافته ها: هر دو روش حضوری و اینترنتی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر روی انعطاف پذیری روان شناختی و آشفتگی روان شناختی زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی اثربخش بودند. میان اثربخشی دو روش حضوری و اینترنتی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر روی انعطاف پذیری روان شناختی و آشفتگی روان شناختی تفاوت معناداری مشاهده نشد. نتیجه گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می توانند کمک به سزایی در زمینه کمک به زوجین آسیب دیده از خیانت زناشویی داشته باشد.

مقدمه: هدف مطالعه حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس «نگرش به کمک» و ارتباط آن با گرایش‌های اجتماعی مطلوب در بافت ایرانی بود. این مقیاس در ابتدا توسط نیکل در سال 1998 تدوین شده است. روش: این پژوهش با طرح توصیفی– پیمایشی انجام شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، 384 فرد بالای 18 سال از شهر گرگان، ایران انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان مقیاس نگرش به کمک را تکمیل کردند. روایی محتوایی و سازه‌ای از طریق بررسی خبرگان و تحلیل عاملی اکتشافی ارزیابی شد. پایایی نیز با استفاده از همسانی درونی و ضریب آلفای کرونباخ بررسی گردید. علاوه بر این، برای بررسی روایی ملاکی از پرسشنامه گرایش‌های اجتماعی مطلوب استفاده شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که این مقیاس دارای ساختار تک‌عاملی است. آلفای کرونباخ برای کل مقیاس برابر با 7/0 بود که نشان‌دهنده همسانی درونی قابل قبول است. همچنین، همبستگی‌های قوی بین نمره کلی مقیاس نگرش به کمک و ابعاد گرایش‌های اجتماعی (01/0) مشاهده شد که حاکی از روایی ملاکی رضایت‌بخش است. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، نسخه فارسی مقیاس نگرش به کمک از روایی و پایایی قابل قبول برخوردار است و می‌تواند به عنوان ابزاری مناسب برای سنجش نگرش به کمک در جمعیت ایرانی به کار رود. این ابزار می‌تواند بینش‌های ارزشمندی درباره احساسات، باورها و رفتارهای مرتبط با کمک به دیگران فراهم کند و در زمینه‌های پژوهشی و کاربردی روان‌شناسی مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و هدف: هدف این مطالعه مقایسه رشد ابعاد شناختی و عاطفی نظریه ذهن بین کودکان معمولی، دوقلوهای همسان و ناهمسان با کودکان پرورشگاهی بود تا مشخص گردد که این رشد تا چه حد تحت تاثیر عامل توارث و تا چه حد تحت تاثیر عامل محیط می باشد. روش : در این مطالعه علی – مقایسه ای، عملکرد 96 کودک چهار تا شش ساله که بر اساس نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند در آزمایه های شناختی و عاطفی نظریه ذهن با هم مقایسه شدند. مهارت های کلامی به عنوان یک متغیر تعدیل کننده در رشد نظریه ذهن با کمک دو خرده مقیاس کلامی آزمون هوشی وکسلر کودکان اندازه گیری و داده های آن از راه تحلیل کوواریانس کنترل شد. یافته ها: یافته ها حاکی از آن بود که در نظریه ذهن بین کودکانی که در خانواده خود پرورش یافته بودند (اعم از دوقلوها و کودکان معمولی) با کودکان پرورشگاهی تفاوتی معنادار وجود نداشت. بین کودکان معمولی و دوقلوهای همسان و ناهمسان در بعد شناختی نظریه ذهن تفاوتی معنادار وجود نداشت ولی بین دوقلوی همسان با کودکان معمولی و ناهمسان در بعد عاطفی نظریه ذهن تفاوتی معنادار وجود داشت. نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد که در مقایسه با عامل توارث، محیط در صورت حذف اثر رشد کلامی نقش کمرنگ تری در پرورش نظریه ذهن کودکان دارد.