منطق، فلسفه و کلام اسلامی

۴۵۴.

مفاهیم ماهوی در نگاه علامه طباطبایی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: ابراهیم شیرعلی نیا

منبع: معرفت ۱۳۸۷ شماره ۱۲۸

کلیدواژه‌ها: علم حضوری بدیهی علامه طباطبائی مفاهیم ماهوی شناخت اثر مؤثری صور مجرّد، واقع‏نمایی

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی فلسفه اسلامی کلیات مفهوم شناسی

تعداد بازدید : ۱۵۹۰۷

در دیدگاه علّامه طباطبائی، هر علمی، حضوری یا مسبوق به حضور است. برای بیان یافته حضوری خود، از مفاهیم استفاده می‏کنیم. یافته حضوری با دو نوع مفهوم حکایت می‏شود: مفهوم ماهوی و مفهوم وجودی. مفاهیم ماهوی، حاکی از چیستی اشیا هستند و مفاهیم وجودی، حاکی از نحوه هستی آنها. علّامه طباطبائی کوشیده است تا با تکیه بر علم حضوری، چگونگی ساختن مفاهیم ماهوی را بررسی نماید و چنان‏که شهرت یافته، واقع‏نمایی و کاشفیت مطابقی آنها را اثبات کند. در این نوشتار سعی بر آن است تا با تقریری دیگر از بیانات علّامه طباطبائی، نشان داده شود که حتی با پذیرش علم حضوری، مفاهیم ماهوی از چیزی بیش از «مجموعه اثرات» حکایت می‏کنند. اثر وجودی دو پایه است، از یک‏سو، به مؤثر وابسته است و از سوی دیگر، به متأثر. تغییر وجودی مؤثر یا متأثر، نوع اثر و ماهیت منتسب به مؤثر را تغییر می‏دهد. با شناخت ویژگی‏های معرفت اثر ـ مؤثری، اعتقاد به ماهیت اشیا و کاشفیت مطابقی مفاهیم ماهوی، باید مورد بازاندیشی قرار گیرد.

سیره اقتصادی امام باقر(ع) (تولید، مصرف، امداد)

تعامل اسلام و علم(مقاله پژوهشی حوزه)

شخصیت پیامبر (ص) از دیدگاه قرآن

حدیث ثقلین، حدیثی صحیح و متواتر

ارتباط دین و اخلاق از دیدگاه یونگ

رفتار پیامبر(ص) با زنان و کودکان

درخت حوزه‌های تخصصی