درخت حوزه‌های تخصصی

آسایش حرارتی از مؤلفه های کلیدی در ارتقاء کیفیت زندگی، بهره وری انسانی و برنامه ریزی های محیطی و شهری است. در این پژوهش، کارایی داده های بازتحلیل ERA5-Land در شناسایی تنش های حرارتی با داده های مشاهداتی ایستگاه های همدید طی دوره 1991 تا 2020 مقایسه شد. برای این منظور، داده های روزانه دما، رطوبت و باد از هر دو منبع استخراج و شاخص های دمای مؤثر و بیکر محاسبه گردید. نتایج کلی نشان داد ERA5-Land در بازنمایی الگوهای فضایی و زمانی شاخص های حرارتی ایران، به ویژه در بهار و تابستان، تطابق قابل قبولی با مشاهدات دارد (ضریب همبستگی 0.80، p<0.005) در زمستان، هر دو منبع وجود تنش سرمایی گسترده را تأیید کردند؛ بر اساس مشاهدات، 79٪ و طبق ERA5-Land حدود 95٪ مساحت کشور در معرض سرمای خفیف تا متوسط قرار داشت. در منطقه سرد و خشک، مشاهدات کاهش روزهای «خیلی سرد» از حدود 100 به کمتر از 10 روز و افزایش روزهای «بدون تنش» از 50 به بیش از 150 روز را ثبت کردند، درحالی که ERA5-Land فراوانی روزهای «خیلی سرد» را تقریباً ثابت و در محدوده 80 تا 100 روز گزارش نمود. در تابستان، مشاهدات بیش از 62٪ و ERA5-Land حدود 43٪ مساحت کشور را با گرمایش خفیف تا متوسط گزارش کردند. در منطقه گرم و مرطوب، بر اساس مشاهدات، تعداد روزهای «خیلی گرم» از کمتر از 50 روز در سال 2000 به بیش از 350 روز افزایش یافت، اما  ERA5-Land این تغییر را کمتر (حدود 150 روز) بازتاب داد. این یافته ها بیانگر توان نسبی ERA5-Land در شناسایی الگوهای کلی تنش حرارتی است، هرچند در ثبت تغییرات شدید اقلیمی محلی، دقت آن کاهش می یابد.

چراغ راهنمایی از مهم ترین ابزارهای کنترل ترافیک با نقش مدیریت عبور و مرور ایمن و پیشگیری از بروز حوادث به شمار می رود که موجب اهمیت روز افزون توسعه تحقیقات و تصمیمات مرتبط با آن شده است؛ به نحوی که استفاده از ابزارهای پیشرفته نظیر برنامه نویسی برای مدیریت زمانِ روشن بودن چراغ ها تنها گوشه ای از این اقدامات پر دامنه است. سیر تحول چراغ راهنمایی که متناسب با نیازهای روز صورت گرفته، نشانگر رشد روزافزون ابزارگرایی در مقوله کنترل اجتماعی است که با حذف عامل انسانی و تاکید بر ابزارهای مشابه نظیر دوربین های کنترل ترافیک تشدید شده و رواج این دیدگاه در تحقیقات مرتبط قابل مشاهده است. کم توجهی به تحقیقات و مطالعات اجتماعی حداقل در ایران در مقابل توجه فزاینده به ویژگی های بصری، عوامل هندسی و ... در کنار برداشتهای منفعلانه و ماشینی از کنش ترافیکی شهروندان که مبتنی بر داده های دوربین ها و سایر حسگرهای نصب شده در شهر است، موجب عقیم ماندن نتایج طرح ها یا بهره وری پایین با وجود صرف هزینه های هنگفت اقتصادی شده و از طرفی فرصت مشارکت مدنی را برای حل مسائل شهری از شهروندان گرفته است. این پژوهش با استفاده با روش اسنادی – تحلیلی و با بهره گیری از نظریات کنترل اجتماعی پارسونز، مید، هیرشی، عقلانیت ابزاری وبر، جامعه فناورانه مارکوزه، نظریه مبادله هومنز و ... نشان می دهد که می توان از کنترل مشارکت محورانه و ابزارگرایی عاملیتی – آموزشی به جای ابزارمحوری در مقوله چراغ راهنمایی استفاده کرد.

ارتقاء دانش مقابله با بحران هایی که زندگی انسان را تهدید می کند می تواند تاب آوری نسل بشر را تضمین کند. انتشار مداوم ویروس کووید-19 سیستم های بهداشت ملی ایران را همانند سایر سیستم های بهداشت در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داد. همه گیری کووید-19 شکلی از نابرابری اجتماعی-اقتصادی و بخصوص مکانی و در نهایت نابرابری سلامت را به وجود آورد. سیستم بهداشت عمومی شهر خوی در استان آذربایجان غربی نیز تحت تاثیر انتشار این ویروس قرار گرفت و اولین مورد ابتلاء و تلفات خود را در تاریخ 30 فروردین 1399 گزارش داد و تعداد 530 مورد فوتی را ثبت کرد و مجموعه شبکه بهداشت و درمان شهر خوی تا به امروز با این ویروس مبارزه می کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در محدوده 62 محله شهر خوی از ابتدای سال 1399 الی پایان سال 1402 توزیع فضایی ویروس کووید-19 با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی مطالعه کرد. هدف از این پژوهش استفاده از روش های اندازه گیری جغرافیایی بمنظور تجزیه و تحلیل توزیع فضایی ویروس کووید-19 بر پایه نظریه پخش فضایی است. یافته های پژوهش نشان داد دامنه پراکندگی توزیع به صورت متمرکز در محلات غربی شهر خوی با تراکم جمعیت بالا و کشیدگی بیضی توزیع با جهت نسبی شمالی-جنوبی است و عوامل نابرابر در برخورداری از سلامت پایدار تاثیرگذار و مشهود است. مکانیزم پخش فضایی ویروس کووید-19 در محلات خوی با برخی از مراحل و مکانیزم نظریه پخش فضایی تطبیق نسبی داشته و برخی از مراحل نیز در این زمینه بصورت کلی منسوخ می باشد.

اگرچه تمایز بین چرایی شکست دولت ها (علل) و آنچه پس از شکست آن ها اتفاق می افتد(پیامدها)، برای درک و روشن شدن این پدیده، طراحی مداخلات مؤثر و اتخاذ رویکردهای سیاستی درباره شکنندگی و شکست دولت بسیار مهم است، اما ادبیات مربوط به دولت های ناکارآمد درواقع درهم تنیدگی چشمگیری بین عوامل علّی و پیامدها را نشان می دهد و جدایی دقیق را از نظر تحلیلی چالش برانگیز می کند. علی رغم این واقعیت و به نظر نگارندگان، نمی توان مرز روشنی بین ریشه ها و عواملی که باعث شکست دولت می شوند و پیامدهایی که درنتیجه شکست دولت به وجود می آیند، دست کم در ادبیات نظری، ترسیم کرد. ازاین رو، پرسش مقاله این است که چرا علل و پیامدهای دولت های ناکارآمد، مرزهای روشن میان خود را به چالش می کشند؟ پنج علت به عنوان فرضیه ای برای این پرسش تبیین می شود: زنجیره علّی و هم پوشانی نقش علل و پیامدها در شکست دولت؛ وابستگی متقابل علل و پیامدها؛ حلقه های بازخورد یا زوال چرخه ای؛ شکست دولت به عنوان فرایندی پیوستار و چندبُعدی و شبکه گسترده پیامدها. در نهایت، «مدل دَوَرانی چندبُعدی علّیِ به هم وابسته» ارائه می شود که گویای پیچیدگی میان ابعاد و حوزه های مختلف سیاسی، نهادی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی و وضعیت های متعدد و متنوع دولت های ضعیف تا فروپاشیده است. «این پژوهش با اتکا به روش تطبیقی تاریخی و به کارگیری فراتحلیل، به بررسی تعامل پیچیده علل و پیامدهای شکست دولت در چندین کشور آفریقایی می پردازد. یافته ها نشان می دهند که مرز میان علل و پیامدهای شکست دولت نه تنها مبهم است، بلکه در عمل پیامدها خود به علل جدید بدل می شوند؛ بنابراین سیاست گذاری های بین المللی باید از مدل های خطی فاصله بگیرند.

آلمان در سیاست جهانی به عنوان یکی از کشورهای موثر در اتحادیه اروپا نقش آفرینی می کند و به دلیل رشد اهمیت و قدرت آن در سطح منطقه ای و بین المللی، منافع این کشور در خاورمیانه و همچنین تهدیدات آن از این منطقه افزایش یافته و سبب شده تا این کشور حضور جدی تری در منطقه و تعامل با بازیگران مختلف آن داشته باشد. از سوی دیگر، اسرائیل همواره در سیاست خارجی آلمان جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. از این چشم انداز، کشور کوچک لبنان در سیاست خاورمیانه ای آلمان جایگاه برجسته ای می یابد. بزرگ ترین بحران های امنیتی اسرائیل در دهه های اخیر و در دوران پیشا ۷ اکتبر در مرزهای لبنان، به ویژه در سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶، رخ داده است. این درگیری ها، به ویژه جنگ ۲۰۰۶، ظرفیت حزب الله را به عنوان یک بازیگر غیردولتی با توانایی ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل تثبیت کرده و واقعیت مزبور اهمیت لبنان و حزب الله را از چشم انداز سیاست خاورمیانه ای آلمان قوت بخشیده است. از منظر سیاست داخلی نیز حضور و گستره فعالیت حزب الله در آلمان مورد چالش قرار گرفته و به مجموعه ای از اقدامات دولت آلمان علیه فعالیت های آن در این کشور انجامیده است. لذا مطالعه منظم سیاست آلمان در قبال حزب الله حائز اهمیت پژوهشی است.براین اساس، مقاله حاضر به بررسی این پرسش می پردازد که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در بازه زمانی ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۴ چه تحولاتی را تجربه کرده و این تحولات تحت تأثیر کدام عوامل شکل گرفته است؟» در پاسخ به سوال مذکور، این فرضیه مطرح است که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در طول دهه های گذشته تحت تاثیر عوامل هنجاری و هویتی درونی شده و عمیق، به تدریج از سیاستی محتاطانه و مداراجویانه به سوی سیاستی سخت و طردکننده میل نموده است». برای آزمون این فرضیه از نظریه سازه انگاری هویت و هنجارمحور و از روش تحلیل محتوای کیفی برای تحلیل داده های حاصل از ارزیابی اسناد رسمی و منابع مکتوب کتابخانه ای و اینترنتی استفاده شده است.

این پژوهش به بررسی تأثیر توسعه فیزیکی شهرستان فیروزآباد بر سکونتگاه های روستایی با استفاده از شاخص نرمال شده ساخت وساز پرداخته است. هدف اصلی تحقیق، تحلیل تأثیرات گسترش مناطق ساخت وساز بر جمعیت و پایداری روستاها در دوره های زمانی مختلف (1975-1990، 1990-2000، 2000-2014 و 2014-2024) می باشد. داده های ماهواره ای مورداستفاده شامل تصاویر سری های لندست بوده که از طریق گوگل ارث انجین پردازش و شاخص نرمال شده ساخت وساز برای هر دوره استخراج گردیده است. همچنین نقشه های تراکم جمعیت روستاها برای سال های مختلف با استفاده از داده های آماری و سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شده است. نتایج نشان می دهد که گسترش مناطق ساخت وساز عمدتاً در نزدیکی سکونتگاه های پرجمعیت و اراضی حاصلخیز کشاورزی رخ داده است. این توسعه، به ویژه در دوره 2014-2024، موجب کاهش اراضی کشاورزی و تغییرات گسترده در کاربری زمین شده است. بررسی تراکم جمعیت نشان می دهد که روستاهای نزدیک به شهر فیروزآباد، بیشترین تأثیر را از توسعه فیزیکی داشته اند که به کاهش معیشت کشاورزی و افزایش ساخت وساز منجر شده است. در مقابل، برخی روستاهای دورافتاده با کاهش تراکم جمعیت و خالی شدن از سکنه مواجه بوده اند. این تغییرات، چالش های جدی برای پایداری سکونتگاه های روستایی ایجاد کرده و نیازمند مدیریت پایدار کاربری اراضی، برنامه ریزی فضایی مناسب و نظارت مستمر بر روند توسعه ساخت وساز است. تحلیل نقشه های شاخص نرمال شده ساخت وساز و تراکم جمعیت نشان می دهد که بین افزایش تراکم جمعیت و توسعه ساخت وساز در روستاهای شهرستان فیروزآباد ارتباط معناداری وجود دارد. مناطق پرجمعیت تر به دلیل زیرساخت ها و دسترسی به امکانات، ساخت وسازهای بیشتری را تجربه کرده اند. در مقابل، مناطق کم جمعیت تر ازنظر توسعه ساخت وساز و جذب جمعیت وضعیت کمتری داشته اند. نمونه روستاهایی که توسعه ساخت وساز بیشتری را تجربه و کشاورزی آب ها افت محسوس داشته می توان به جایدشت، احمدآباد، بایگان اشاره کرد. در مقابل روستاهای خرقه، دهویه، منارویه، قصرعاصم با جمعیت کمتر و ساخت وساز کمتر و مهاجرت بیشتر به طرف شهر را داشته اند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی روایت نگاری ضرورت توسعه دانش بنیان در سواحل مکران انجام شد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهش های ترکیبی قرار دارد که به منظور تبیین اهداف تحقیق از روش های کیفی و کمی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات با استفاده از روش های روایت نگاری و دلفی و همچنین مدل FARAS انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که ضرورت های توسعه در سواحل مکران شامل توجه به اقتصاد دانش بنیان، خوداشتغالی و کارآفرینی و ابزار پنهان در جنگ اقتصادی – به عنوان مهمترین رویکرد در راستای اقتصاد مقاومتی، تحقق توسعه زیست بوم کارآفرینی و نوآوری - راهبرد مهم و استراتژیک توسعه دانش بنیان سواحل مکران است. وجود دلایل متعددی در عدم سرمایه گذاری در این سواحل و کرانه ها و پسکرانه های آن و توجه ناکافی به مقوله توسعه دریامحور، مسائل اقتصادی و اجتماعی در این منطقه، موج ششم دانش بنیانی در جهان و ایران، ویژگی منحصر به فرد دانش بنیان، ظرفیت ها و قابلیت های ذاتی سواحل مکران از جمله عواملی هستند که از بین آن ها وجود دلایل متعددی در عدم سرمایه گذاری در سواحل مکران و کرانه ها و پسکرانه های آن و توجه ناکافی به مقوله توسعه دریامحور با مقدار وزن 0/453، بیشترین رتبه و ضرورت ویژگی منحصر به فرد دانش بنیان با مقدار وزن 0/390 کمترین رتبه را دارد.

صنعتی سازی روستاها را به عنوان یکی از راهبردهای متنوع سازی عرصه های اقتصادی در روستاها محسوب می کنند که می تواند به افزایش ظرفیت کنشگری روستاییان برای امور اقتصادی و صنعتی منجر شود. یکی از مهمترین دغدغه های خط مشی گذاران توسعه روستایی آن است که چه تعریفی از صنعتی سازی روستاها وجود دارد و آیا تمام کنشگران این عرصه دارای ذهنیت واحدی در این زمینه هستند یا خیر؟ پژوهش حاضر با هدف گونه شناسی ذهنیت کنشگران توسعه روستایی پیرامون صنعتی سازی روستاها با روش شناسی کیو انجام گرفت. بر همین اساس پس از انجام مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه های اکتشافی با متخصصان این حوزه، گزاره های کیو شناسایی شد. چینش این کدها در جداول کیو انجام شد. برای این منظور از نقطه نظرهای خبرگان (17 نفر) استفاده شد که با روش گلوله برفی انتخاب شدند. در نهایت چهار گونه ذهنیت ارائه شد. این چهار گونه را می توان با عناوین «محافظه کاران فرهنگ صنعتی»، «روستا بر مدار صنعت»، «کنشگران ضد صنعتی روستا» و «ساختارگرایان صنعتی» نام گذاری کرد که نشان می دهد کنشگران حوزه توسعه روستایی ازنظر نوع نگاه و رویکرد به امر صنعتی سازی روستاها در طیفی نسبتاً وسیع قرار دارند. دسته ای از کنشگران معتقدند که به هیچ عنوان روستاها نباید دستخوش تغییرات صنعتی شهری شده و در آن سر طیف، افرادی قرار دارند که معتقدند روستاها، شهرهای عقب مانده اند. نکته جالب این است که ازنظر اندیشه ای، بسیاری از کنشگران به تفاوت شهر و روستا قائل بوده و حفظ این تفاوت را لازم می دانند، هرچند ازنظر سیاستی، پاسخ دقیقی برای پیاده سازی آن ندارند. نتایج این پژوهش می تواند در امر سیاست گذاری حوزه توسعه روستایی مورد استفاده قرار گیرد.

چشم انداز جمعیتی ایران طی دهه های اخیر با گسترش شهرنشینی دستخوش تغییرات گسترده ای شده است. مهاجرت از روستاها همواره یکی از روندهای مهم جمعیتی بوده که نگرانی هایی را درباره تخلیه روستاها ایجاد کرده است. با توجه به اینکه بیشتر پژوهش های مهاجرت مبتنی بر داده های کلان و تجمیعی هستند و کمتر بر تجربیات فردی و پیچیدگی های محلی این پدیده متمرکز بوده اند، هدف این پژوهش شناخت انگیزه های مهاجران روستاهای شهرستان اصفهان با رویکرد کیفی و استفاده از تحلیل مضمون است. داده ها پس از انتخاب مهاجرفرست ترین روستاها از افرادی که تجربه مهاجرت از روستاهای منتخب را داشتند، به صورت هدفمند از طریق مصاحبه ژرفانگر در سال 1400 گردآوری شد. تفسیر و سازمان دهی داده ها در فرایندی نظام مند شامل پردازش و آشنایی با داده ها، انتخاب کلمات کلیدی، کدگذاری داده ها، توسعه مضامین، مفهوم سازی و توسعه مدل مفهومی صورت پذیرفت. یافته ها حکایت از نارضایتی از روستانشینی در بین روستاییان بخش مرکزی اصفهان دارد که عواملی اصلی آن تغییر سبک زندگی، نگرانی از آینده و ناامیدی از تحقق آرزوها با روستانشینی، افزایش آگاهی و دانش روستاییان و امید به ارتقاء سطح کیفیت زندگی در شهرها است. در مجموع، مهاجرت روستایی صرفاً واکنشی به نابرابری های اقتصادی نیست، بلکه با جستجوی معنا پیوند خورده است. در کنار اهمیت نابرابری های منطقه ای و پویایی های جاذبه-دافعه، نارضایتی روستاییان از این تصور ناشی می شود که نمی توانند آرزوهای خود را در محیط روستایی محقق کنند و به جایگاه اجتماعی مطلوب دست یابند. در مقابل، مناطق شهری به عنوان مکان هایی ادراک می شوند که امکان تحرک اجتماعی، کسب احترام و زندگی رضایت بخش تر را فراهم می سازند. بنابراین سیاست های توسعه روستایی باید از تمرکز صرف بر توسعه زیرساخت ها فراتر رفته و عواملی چون منزلت اجتماعی، مشارکت جوانان، احساس عاملیت و امید به آینده را نیز تقویت کنند. در این راستا، ضروری است از ظرفیت رسانه ها و ابزارهای نمادین برای بازسازی تصویر روستا به عنوان محیطی ارزشمند، نوآور و برخوردار از پویایی و پایداری بهره گرفته شود تا بر ادراک عقب ماندگی و تصویر ذهنی منفی از زندگی روستایی غلبه شود.

توسعه سریع اقتصاد جهانی فرصت هایی را برای رونق صنعت لجستیک و توسعه این صنعت فراهم کرده است. دولت ها، توسعه صنعت لجستیک مدرن را به عنوان یک استراتژی مهم برای حمایت از توسعه اقتصادی پایدار، بهبود محیط سرمایه گذاری و افزایش منافع اجتماعی و اقتصادی ترویج می کنند. در این میان، پارک های لجستیک کشاورزی نقش بسیار مهمی در بهبود کارایی و اثربخشی زنجیره تأمین محصولات کشاورزی دارند و هزینه های لجستیک کل نظام را کاهش می دهند. باتوجه به چالش هایی که در این مسیر وجود دارد، چه عناصری در ایجاد و توسعه پایانه های لجستیک می تواند به عنوان عوامل کلیدی برای بهبود رقابت پذیری صادرات، تسهیل تجارت بین المللی و حمایت از توسعه اقتصادی پایدار عمل کنند؟ پژوهش حاضر باهدف طراحی الگوی مفهومی پایانه صادراتی کشاورزی در استان اصفهان با رویکرد کیفی انجام شد. مشارکت کنندگان در این پژوهش مدیران، دانشگاهیان و خبرگان حوزه کشاورزی در استان اصفهان بودند که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده های مورد نیاز با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 15 نفر از خبرگان جمع آوری شد و سپس داده های به دست آمده با روش تحلیل مضمون مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. در این پژوهش، مقوله های اصلی و شاخص های لازم برای ایجاد و در ادامه توسعه پارک لجستیک در اصفهان ازنقطه نظر خبرگان و دانشگاه مشخص شد. یافته ها نشان می دهد که عوامل کلیدی ایجاد پارک لجستیک کشاورزی، کیفیت زیرساخت تجاری، عمومی و حمل ونقل، زیرساخت قانونی، کیفیت زیرساخت و خدمات لجستیک گمرکی و کیفیت زیرساخت صادراتی هستند که در قالب مدل پارک لجستیک کشاورزی ارائه شده است. بر اساس نتایج پژوهش، پیشنهادهایی در زمینه های تدوین برنامه جامع اجرایی ایجاد پارک لجستیک کشاورزی با رویکرد یکپارچه، جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی و ایجاد مشوق های سرمایه گذاری، توسعه زنجیره ارزش محصولات کشاورزی صادراتی، توسعه بازارهای هدف صادراتی و توانمندسازی و آموزش نیروی انسانی متخصص در حوزه لجستیک ارائه شد.

این پژوهش با رویکرد جامعه شناختی به بررسی تأثیر نابرابری های اقتصادی - اجتماعی بر مشارکت کشاورزان خرده پا در تولید کشاورزی و امنیت غذایی پایدار پرداخته است. با بهره گیری از روش کیفی و رویکرد نظریه زمینه ای اشترواس و کوربین، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۸ نفر از کشاورزان، کارشناسان و مدیران بخش کشاورزی استان اصفهان گردآوری شد. نمونه ها به صورت هدفمند و نظری انتخاب شد و داده ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها منجر به شناسایی ۳۶۷ مفهوم اولیه، ۲۸ مقوله فرعی و ۹ مقوله اصلی شد. «محرومیت ساختاری چندبعدی» به عنوان مقوله محوری انتخاب شد. بر اساس مدل پارادایمی پژوهش، شرایط علی شامل نابرابری های نهادی، شکاف دیجیتالی و محدودیت دسترسی به منابع و حاشیه نشینی اجتماعی - سیاسی همراه با شرایط زمینه ای نظیر تغییرات اقلیمی، ساختارهای سنتی مالکیت و سیاست های کلان اقتصادی، و نیز شرایط مداخله گر مانند ضعف حمایت های دولتی، نقش واسطه گری و سوداگری و کمبود سرمایه اجتماعی، در شکل گیری و تشدید محرومیت ساختاری چندبعدی نقش دارند. واکنش کشاورزان در قالب مقاومت انطباقی، همیاری محلی و تنوع بخشی معیشتی بروز یافته، اما به دلیل وجود ساختارهای نابرابر، اثربخشی محدودی داشته است. براساس یافته های پژوهش، مدل نظری حاشیه نشینی ساختاری و بازتولید نابرابری به عنوان چارچوب تبیینی نشان می دهد که نابرابری های اقتصادی - اجتماعی صرفاً به عنوان یک مانع نبوده، بلکه مکانیزم هایی ساختاری برای بازتولید حاشیه نشینی هستند که موجب کاهش مشارکت، مهاجرت روستاشهری و تهدید امنیت غذایی پایدار می شوند. پژوهش بر ضرورت اصلاح سیاست های توزیعی، توانمندسازی نهادی و تقویت سرمایه اجتماعی در راستای ارتقای مشارکت کشاورزان و تحقق امنیت غذایی پایدار تأکید دارد.

افزایش مستمر حمل ونقل دریایی بین المللی کالا، فشار فزاینده ای بر بنادر اصلی کشور وارد کرده و محدودیت ظرفیت و فضای توسعه، منجر به تأخیرهای عملیاتی و کاهش بهره وری شده است. در این میان، استقرار بندر خشک به عنوان راهکاری مکمل، می تواند نقش مؤثری در کاهش بار بنادر ساحلی و بهبود عملکرد شبکه لجستیک ایفا کند. با توجه به موقعیت راهبردی شهرستان سیرجان، این پژوهش با هدف تبیین چالش ها و چشم اندازهای استقرار بندر خشک در این منطقه با بهره گیری از مدل سازی پویایی سیستم انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته انجام شد؛ بدین صورت که در بخش کیفی، از طریق تحلیل مضمون و مصاحبه با ۱۲ نفر از خبرگان، چالش های اصلی شناسایی شد و در بخش کمّی، به منظور تحلیل روابط علّی معلولی میان چالش ها از روش دیمتل فازی، و برای بررسی رفتار سیستم در شرایط مختلف از پویایی شناسی سیستم و تحلیل سناریو استفاده شد. یافته ها نشان داد چالش ها در دو دسته علّی و معلولی قابل طبقه بندی هستند؛ به طوری که چالش های اقتصادی  مالی، اجتماعی  فرهنگی، و حقوقی  نهادی در زمره عوامل علّی، و چالش های مدیریتی  سازمانی، زیست محیطی  پایداری و فنی  زیرساختی در گروه عوامل معلولی قرار می گیرند. نتایج دیمتل فازی، چالش اقتصادی مالی را به عنوان قوی ترین عامل علّی و چالش فنی  زیرساختی را به عنوان قوی ترین عامل معلولی معرفی کرد. همچنین تحلیل پویایی سیستم نشان داد اجرای راهکارها و سیاست های پیشنهادی، به ویژه در سناریوی خوش بینانه، منجر به کاهش معنادار چالش ها و بهبود چشم انداز استقرار بندر خشک در شهرستان سیرجان می شود.

استارت آپ های نوپا از مهم ترین عوامل توسعه اقتصادی و کاهش بیکاری در مناطق کمترتوسعه یافته محسوب می شوند و شکل گیری و گسترش آن ها به میزان زیادی متأثر از شرایط محیطی و فضایی است. هدف پژوهش حاضر تبیین عوامل محیطی اثرگذار بر شکل گیری و گسترش استارت آپ های نوپا در استان خراسان شمالی با استفاده از تحلیل های کمّی و فضایی است. پژوهش از نظر هدف، توصیفی و از نظر روش، توصیفی  پیمایشی با رویکرد کمّی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه با خبرگان و داده های مکانی گردآوری شده است. برای تحلیل الگوهای فضایی از شاخص خودهمبستگی فضایی موران و مدل رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) در محیط GIS استفاده شد. شاخص های مورد بررسی شامل باران، خاک گسل، کاربری اراضی، مناطق روستایی، و خطوط ریلی بود. نتایج شاخص موران نشان داد که توزیع فضایی استارت آپ ها در استان تصادفی نبوده و دارای الگوی خوشه ای معنادار است. نتایج مدل GWR بیانگر آن است که از مجموع هشت شهرستان استان، سه شهرستان بجنورد، شیروان، و اسفراین دارای خودهمبستگی فضایی مثبت و متوسط با شاخص های محیطی هستند و بالاترین ظرفیت را برای توسعه استارت آپ ها دارند. در مقابل، دو شهرستان راز و  جرگلان و فاروج دارای خودهمبستگی فضایی منفی و شرایط نامساعد هستند و سه شهرستان جاجرم، گرمه، و مانه و سملقان وضعیت متوسط تا ضعیف را نشان داده اند. در مجموع، نتایج کمّی نشان می دهد که حدود ۳۷ درصد شهرستان های استان از شرایط فضایی مناسب برای توسعه استارت آپ ها برخوردارند. یافته ها بر ضرورت بهبود زیرساخت ها، تقویت مراکز نوآوری و حمایت هدفمند از شهرستان های مستعد برای دستیابی به توسعه متوازن منطقه ای تأکید دارد.

این پژوهش با هدف مدل سازی و پهنه بندی شدت فرسایش بادی در استان گلستان انجام شده است. بدین منظور، نخست متغیرهای تأثیر گذار بر شدت فرسایش بادی در منطقه مورد مطالعه بر اساس مرور منابع و نظر کارشناسان، شناسایی و انتخاب شد. در مرحله بعد با استفاده از نمودار تأثیر، روابط علّی و معلولی بین این متغیرها مشخص شد. پس از تشکیل جدول های احتمالات شرطی برای متغیرهای مدل، نمودار تأثیر با استفاده از نرم افزار « Netica »   به یک مدل بیزی اولیه تبدیل شد. شدت فرسایش بادی بر اساس مدل طراحی شده به صورت تصادفی در 100 نقطه در سطح استان گلستان شبیه سازی شد. همچنین جهت صحت سنجی نتایج مدل بیزی از مدل تجربی «اریفر» و شواهد میدانی استفاده شد. براساس حساسیت سنجی مدل بیزی، فرسایش بادی در منطقه بیشتر تحت تأثیر، فرسایش پذیری، فرسایندگی و پوشش سطح زمین است. نتایج مدل بیزی نشان داد آسیب پذیرترین نقاط از نظر خطر فرسایش بادی نواحی شمالی (شمال شهرستان گنبد)، شمال شرقی (شهرستان مراوه تپه) و شمال غرب (شهرستان های آق قلا و گمیشان) محسوب می شوند. براین اساس، احتمال خطر فرسایش بادی در 607176 هکتار از منطقه در کلاس 0 تا 25 درصد، 499910 هکتار در کلاس 25 تا 50 درصد، 437195 هکتار در کلاس 50 تا 75 درصد و 486367 هکتار در کلاس 75 تا 100 درصد قرارگرفت. همچنین نتایج نشان دهنده ضریب تبیین مناسب (R2 =0.7) بین احتمالات طبقه "زیاد" خروجی مدل شبکه باور بیزی و امتیاز مدل « IRIFR » بود که نشان از دقت قابل قبول مدل در پیش بینی سطوح تحت تأثیر فرسایش بادی است. بر اساس نتایج به دست آمده از مدل بیزی و نقشه احتمالاتی ارائه شده در این پژوهش می توان به بررسی و اولویت بندی کانون های بحرانی فرسایش بادی در استان گلستان پرداخت که برای برنامه ریزی و مدیریت از اهمیت زیادی برخوردار است .

   هنگامی که فضا شکل می گیرد و مکان به مرتبت و شأن سکونت توصیف می شود، نیازها و اهداف بشر در آن تحت تأثیر عوامل متعدد تعریف می شوند. هر مکانی به واسطه ویژگی های منحصر به فرد خود دارای پتانسیل های خلاقیت سرزمینی است. این پتانسیل ها زمینه ای را فراهم می کنند که انسان ها بتوانند ارزش های فرهنگی و اجتماعی خود را شکل داده و توسعه دهند. به بیان دیگر، خلاقیت های هر مکان و سرزمینی به عنوان بستر اولیه عمل می کنند و انسان ها از طریق تعامل با این پتانسیل ها، آن ها را به ارزش ها و نوآوری های فرهنگی تبدیل می نمایند . هویتی که از این فرایند به دست می آید، می تواند مناطق خاص با نشانه های جغرافیایی را ایجادکند. نشانه های جغرافیایی، عناصری هستند که هویت جغرافیایی یک منطقه را تعریف کرده و خلاقیت های سرزمینی را شکل می دهند و حفاظت از آن ها نقش مهمی در پویایی و پایداری محیطی داشته و بروز خلاقیت محیطی می تواند به پیشرفت مناطق منجرشود. رابطه بین جغرافیا و درک خلاقیت های مکانی و حفاظت از نشانه های جغرافیایی، اولین گام حرکت انسان ها با هارمونی محیطی است. بر این اساس، حفاظت از نشانه های جغرافیایی به عنوان معرّف شناسه محیط و شناخت خلاقیت ها، راهبرد های پیشرفت های اجتماعی را به گونه ای تنظیم خواهدکرد که با طبیعت و هویت مکانی در تضاد و تقابل قرارنگیرد و در این مرحله است که با شناخت چنین رمز زیستی، پایداری هردینگ های اجتماعی شکل خواهدگرفت. هدف این مقاله که با روش فراتحلیل انجام شده، بیشتر طرح مفاهیم جدیدی تحت عنوان خلاقیت سرزمینی و خلاقیت منطقه ای، جغرافیای مالکیت فکری و نشانه های جغرافیایی است بدان گونه که بتواند پنجره جدیدی از شناخت محیط و آمودن آن برای سیاست گزاران کلان برنامه ریزی های ملی، منطقه ای و محلی بگشاید .  

تاب آوری یکی از مفاهیم کلیدی در علم روانشناسی و فیزیک است، که در دهه آخر قرن بیستم وارد علم جغرافیا شده و از جنبه های مختلف انسانی و طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش تعیین الگوی فضایی میزان تاب آوری کالبدی سکونتگاه های روستایی در برابر زلزله مد نظر است. بدین منظور از 12 معیار، 36 زیر معیار، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و جمع وزنی (WS) برای تعیین میزان تاب آوری و همچنین دو آماره I موران محلی و تحلیل نقاط داغ (G* گتیس-اورد) برای نوع الگوی فضایی تاب آوری سکونتگاه ها استفاده شد. نتایج نشان داد که میزان تاب آوری سکونتگاه های روستایی به روش AHP به ترتیب برابر با 66/0%، 24/13%، 61/59%، 49/26% و 0% و با استفاده از روش WS برابر با 32/3%، 77/33%، 64/55%، 27/7% و 0% برای گزینه خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد بدست آمد. الگوی خوشه ای بالا-بالا (HH) در ناحیه جلگه ای و پایکوهی و الگوی خوشه ای پایین-پایین (LL) در ناحیه کوهستانی مشاهده گردید.در مجموع نتایج بدست آمده از روش AHP و WS با روش های I موران محلی و تحلیل نقاط داغ (G* گتیس-اورد) یکی بوده و عدم همگنی در میزان تاب آوری کالبدی سکونتگاه های روستایی در برابر زلزله کاملا محرز است.

بازارچه های مرزی به عنوان پل ارتباطی بین دو کشور، فرصت های اقتصادی متنوعی را برای ساکنان محلی و منطقه ای فراهم کرده و نقش مهمی در توسعه اقتصادی و معیشت پایدار خانوارهای روستایی ایفا می کنند. مبادله های تجاری یکی از شاخص های اصلی در برقراری ارتباط بین کشورها و امرار معاش مرزنشینان است که از این طریق می توان از فرصت ها و نقاط قوت استفاده کرد و در راه نیل به استمرار و پایداری دوستی و تفاهم، امنیت و رونق اقتصادی، ایجاد فرصت های اشتغال، تثبیت جمعیت و در نهایت توسعه منطقه ای تلاش نمود. نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی - تحلیلی می باشد. پایایی ابزار تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرون باخ برای مؤلفه های مورد بررسی تحقیق برابر با 72/0 به دست آمده است. روایی تحقیق یا اعتبار پرسش نامه نیز با اعتبار صوری (با استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان) حاصل شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار 6 روستای پیرامون بازارچه مرزی اینچه برون در بخش داشلی برون است که برابر با 5804 نفر جمعیت دارند. جهت انتخاب نمونه های تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد و به منظور تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران بهره گرفته شد و تعداد 360  نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. داده های مستخرج از پرسش نامه با بهره گیری از نرم افزار «spss» و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی از قبیل؛ تحلیل همبستگی خی دو و گاما، مقایسه میانگین فریدمن و رگرسیون خطی چندگانه با روش همزمان مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفت. نتایج همبستگی خی دو تا سطح اطمینان 99 درصد رابطه معناداری را بین ایجاد بازارچه مرزی و بهبود شاخص های اقتصادی نشان می دهند. همچنین نتایج آزمون فریدمن حاکی از آن است که شاخص های مورد بررسی تا سطح اطمینان 99 درصد تفاوت معناداری را نشان می دهند. نتایج ماتریس همبستگی گاما نیز نشان دهنده رابطه معنادار بین استقرار بازارچه مرزی با بهبود شاخص های توسعه اقتصادی و معیشت پایدار روستاییان می باشد. همچنین ضریب تعیین در معادله رگرسیونی نشان می دهد که شاخص های بررسی شده حدود 71 درصد، توسعه یافتگی ناحیه مورد مطالعه را پیش بینی کرده است و حدود 29 درصد وابسته به متغیرهایی است که در این پژوهش مورد شناسایی قرارنگرفتند. براین اساس، بازارچه مرزی اینچه برون نقش حائزاهمیتی در بهبود معیشت پایدار و ارتقای شاخص های کیفیت زندگی در روستاهای ناحیه مورد مطالعه داشته است.

رشد شهرنشینی و پیچیدگی های روزافزون، اهمیت تاب آوری شبکه های ارتباطی در برابر بحران ها را افزایش داده است. در این شرایط، هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری با استفاده از فناوری های جدید، به عنوان یک راهبرد کلیدی برای مدیریت پیش فعال و واکنش سریع در شرایط اضطراری مطرح می شود. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر ارزیابی نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی در شهر کرمانشاه است پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی و از حیث روش، ترکیبی از روش های کتابخانه ای و پیمایشی و مبتنی بر رویکرد آینده پژوهی می باشد. قلمرو پژوهش، شهر کرمانشاه بوده است. جامعه آماری این پژوهش 50 نفر از کارشناسان حمل ونقل شهری، راه و شهرسازی و کارشناسان شهرداری است. جهت تجزیه وتحلیل دادها از روش دلفی و ماتریس اثرات متقاطع(میک مک) استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد از میان 46 عامل اصلی تأثیرگذار بر نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی، 27 متغیّر به عنوان کلیدی و تأثیرگذار شناخته شده اند که این متغیّرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده توسعه نقش هوشمندسازی حمل ونقل درون شهری بر تاب آوری شبکه های ارتباطی شهر کرمانشاه دارند. همچنین نتایج نشان داد که عوامل تاب آوری محیطی و عابر پیاده مانند پیاده روهای مسقّف، پیشران های اصلی سیستم هستند و بیشترین نیروی تأثیرگذاری را دارند. این در حالی است که شاخص های هوشمندسازی، به ویژه پارکینگ های هوشمند، عمدتاً تأثیرپذیر هستند؛ لذا موفقیت آینده در گرو اولویت دهی به زیرساخت های کالبدی تاب آوری برای ایجاد بستر مناسب جهت استقرار فناوری های هوشمند است.

بازاریابی شهری می تواند ابزار مؤثری برای تحقق توسعه پایدار شهری باشد. رابطه بین استراتژی های بازاریابی شهری و توسعه پایدار برای توسعه اجتماعی-اقتصادی شهرها حیاتی است. استراتژی های بازاریابی شهری برای افزایش رقابت و تقویت رشد اقتصادی در محیط های شهری ضروری است. تصویر برند شهری نیز تحت تأثیر عوامل فرهنگی، تاریخی و اقتصادی است و می توان آن را از طریق بازاریابی استراتژیک تثبیت کرد. هدف این پژوهش مطالعه استراتژی های بازاریابی شهر و نقش آن بر توسعه پایدار شهر تبریز با نقش میانجی تصویر برند شهری است. جامعه آماری این پژوهش مدیران و کارشناسان شهرسازی شهرداری تبریز بودند که تعداد 80 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین گردید و با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و هدفمند انتخاب شدند . جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد استراتژی های بازاریابی شهری گلند و اکایا (2001)، پرسشنامه توسعه پایدار شهری روفایدا (2014) و پرسشنامه تصویر برند شهری زهرا (2023) استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق مدل سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزارهای SPSS 23 و Smart PLS 3 انجام گردید. نتایج پژوهش نشان داد استراتژی های بازاریابی شهری بر تصویر برند شهری و توسعه پایدار شهر تبریز به ترتیب 926/0 =β و 539/0 =β تأثیر مستقیم و مثبتی دارد. نتایج بیانگر این است که استراتژی های بازاریابی شهری و تصویر مثبت برند شهری برای توسعه پایدار شهری بسیار مهم است و بازاریابی شهری می تواند به مدیریت برند شهری پایدار براساس شاخص های محیط زیست کمک کند.