درخت حوزه‌های تخصصی

سابقه و هدف: بیابان زایی یکی از چالش های مهم دنیای امروز است که پایداری محیط زیست را تهدید می کند. این پدیده از تخریب زمین در مناطق خشک و نیمه خشک ناشی می شود و می تواند پیامدهای جدی برای محیط زیست، اقتصاد و جامعه داشته باشد. ایران، به دلیل موقعیت جغرافیایی اش در کمربند خشک و نیمه خشک جهان، درمعرض خطر بیابان زایی قرار دارد. برای مقابله با این پدیده، شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر، تعیین مناطق آسیب پذیر و استفاده از مدل هایی به منظور ارزیابی این پدیده ضروری است. در این راستا، استفاده از علم سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) می تواند در ارزیابی و نظارت بر بیابان زایی مفید باشد. این فنّاوری ها امکان بررسی گسترده و دقیق تغییرات پوشش زمین را فراهم می آورند و به مدیریت و حفاظت از مناطق درمعرض خطر کمک می کنند. هدف این پژوهش شناسایی مناطق مستعد بیابان زایی در کمربند شرقی ایران (سوچرزون سیستان و بلوک افغان)، با استفاده از مدل تحلیل های تصمیم گیری چندمعیاره، مبتنی بر رویکرد اولویت ترتیبی (OPA) است. مواد و روش ها: زون زمین شناسی سیستان و بلوک افغان، با مساحت بیش از 106هزار کیلومترمربع، در کمربند شرقی ایران قرار دارد و شامل بخش هایی از استان سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی می شود. این منطقه، براساس طبقه بندی اقلیمی دومارتن، در اقلیم خشک و فراخشک قرار می گیرد. وجود چنین شرایطی در این منطقه، همراه با تخریب پوشش گیاهی و خشک شدن منابع آبی، آن را مستعد بیابان زایی کرده است. در این پژوهش برای به دست آوردن نقشه مناطق مستعد بیابان زایی، در ابتدا، نقشه پتانسیل فرسایش بادی و فرسایش آبی، به ترتیب با استفاده از مدل های RWEQ و RUSLE در منطقه مورد مطالعه حاصل شد. سپس نتایج این مدل ها به همراه سایر شاخص ها، ازقبیل پوشش گیاهی، شوری خاک، کاربری اراضی، درجه حرارت، رده بندی خاک، جرم مخصوص ظاهری خاک و طبقه بندی اقلیمی، با استفاده از مدل تصمیم گیری چندمعیاره مبتنی بر اولویت ترتیبی (OPA) وزن دهی شدند و در نهایت، نقشه مناطق مستعد بیابان زایی در کمربند شرقی ایران به دست آمد. نتایج و بحث: نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین پتانسیل فرسایش بادی، در کمربند شرقی ایران، 64 کیلوگرم بر مترمربع است. این درحالی است که 16% این منطقه، که اغلب در بخش های شرقی و جنوب شرق قرار دارد و شامل شهرستان های زابل، سراوان و خاش می شود، دارای پتانسیل فرسایش بادی بیش از 512 کیلوگرم بر مترمربع است. در مقابل، میانگین فرسایش آبی 24/36 تن در هکتار به دست آمده است؛ بیشترین میزان فرسایش آبی بیش از 40 تن در هکتار و در 5/34% از مساحت منطقه مورد مطالعه رخ می دهد که اغلب در شمال منطقه، شامل شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی و بخش های مرکزی منطقه واقع شده است. در نهایت، نتایج مدل تصمیم گیری چندمعیاره مبتنی بر اولویت ترتیبی نشان داد که مهم ترین شاخص ها ازمنظر متخصصان، در شناسایی مناطق مستعد بیابان زایی در این منطقه، شاخص های فرسایش بادی و پوشش گیاهی و شوری خاک است و بخش های شرقی و جنوب شرق ناحیه به شدت تحت تأثیر بیابان زایی قرار دارند. بحث و بررسی: فرسایش در کمربند شرقی ایران پیامدهای منفی متعددی دارد؛ ازجمله کاهش حاصلخیزی خاک و تهدید معیشت، امنیت غذایی و سلامت مردم. تخریب پوشش گیاهی، از بین رفتن منابع آبی و تبدیل این مناطق به زمین های بایر، به خصوص در نیمه شرقی ایران که در سال های اخیر با پدیده خشکسالی گسترده ای مواجه شده اند، بیشترین تأثیر را در بیابان زایی داشته است. برای مقابله با این مشکل، به ابتکارات مدیریتی مانند مدیریت منابع آب، توسعه کشاورزی پایدار و حفاظت از تنوع زیستی نیاز است. این ابتکارها باید، با توجه به شرایط خاص هر منطقه و با مشارکت جوامع محلی و متخصصان، طراحی و اجرا شوند. نتایج این مطالعه نشان داد که استفاده از مدل های مبتنی بر رویکرد اولویت ترتیبی می تواند، در شناسایی مناطق آسیب پذیر به منظور تدوین برنامه های مدیریتی، مؤثر باشد. همچنین استفاده از شاخص هایی مانند مدیریت چرا، جمعیت و سطح آب های زیرزمینی، در مطالعات آتی، امکان ارزیابی بهتر وضعیت بیابان زایی را فراهم می کند.

بحران اوکراین و حمله نظامی روسیه در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ یکی از چالش های کلیدی ژئوپلیتیک معاصر است. این پژوهش به دنبال شناسایی و تبیین عوامل تنش زا میان روسیه و اوکراین از منظر اسناد امنیتی کلیدی فدراسیون روسیه، شامل راهبرد امنیت ملی،[1] آیین نامه نظامی[2] و مفهوم سیاست خارجی[3] است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی اسناد رسمی و منابع کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد که تنش ها ریشه در سه عامل اصلی دارند: تمایل روسیه به احیای مفهوم «جهان روسی» برای حفظ نفوذ فرهنگی و قومی در مناطق هم جوار، تلاش برای برقراری نظم چندقطبی جهانی به منظور کاهش سلطه غرب و نگرانی فزاینده از گسترش ناتو به شرق که امنیت مرزهای روسیه را تهدید می کند. این پژوهش نتیجه می گیرد که این تنش ها از نگرش ساختاری امنیتی روسیه نشأت می گیرند و تداوم آن ها به تحول در سیاست های کلان این کشور وابسته است.

کارآفرینی به عنوان راهکاری مهم برای ایجاد اشتغال، درآمد و توسعه اقتصادی در جهان محسوب می شود. نواحی روستایی ساختاری شکننده و توسعه نیافته دارند و کارآفرینی می تواند بخشی از مشکلات آنها را از بین ببرد؛ اما با موانع و محدودیت های متعدد، به ویژه برای جامعه زنان روبه رو است. بر همین اساس، پژوهش حاضر، با هدف واکاوی موانع فراروی کارآفرینی زنان در روستاهای بخش باغبهادران انجام شده است. جامعه آماری شامل زنان روستایی است که با استفاده از فرمول کوکران با ضریب خطای 06/0، تعداد 250 نفر انتخاب شدند و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده مورد پرسشگری قرار گرفتند. تعداد 9 روستا نیز به روش خوشه ای - تصادفی از 3 دهستان تعیین شده اند. روایی پرسشنامه محقق ساخته با نظر کارشناسان، تأیید شده و به منظور سنجش پایایی، پیش آزمون، انجام شده و مقدار آلفای کرونباخ 725/0 نشان دهنده مناسب بودن ابزار پژوهش است. داده ها با نرم افزار SPSS و کاربرد آزمون تحلیل عاملی تجزیه وتحلیل شدند. نتایج حاصل از کاربرد مدل تحلیل عاملی مربوط به موانع کارآفرینی نشان داد به ترتیب عوامل اقتصادی و اجتماعی - فرهنگی مهم ترین موانع اند. در این زمینه «دسترسی زنان روستایی به وام و تسهیلات بانکی» با واریانس 867/0، «عدم توانایی زنان روستایی در تأمین وثیقه تضمینی بانک » با واریانس 848/0، «مشکلات پرداخت مالیات ها، هزینه های جاری و بیمه» با واریانس 804/0 از مهم ترین موانع اقتصادی (عامل مالی) است. همچنین، «عدم ارتباط و شناخت زنان روستا از کارآفرینان موفق» و «فرهنگ روستا و محدودیت فعالیت کارآفرینی زنان» هر دو با واریانس 791/0 نیز از مهم ترین موانع فرهنگی و اجتماعی (عامل فرهنگی) هستند.

هدف پژوهش حاضر پیش نمایی تغییرات دما و بارش در شمال غرب ایران تحت سناریوهای SSP مدل NorESM2 است. با بهره گیری از آزمون تخمین گر شیب سن، دما و بارش شهرهای منتخب طی 2014-1985 روندیابی شد. سپس با استفاده از نرم افزار  SDSM6.1، پارامترهای مذکور برای دوره پایه (2014-1985) شبیه سازی و برای سال های 2043-2015 پیش بینی گردیدند. برای ارزیابی عملکرد مدل ، از شاخص های خطاسنجی MSE، RMSE و MAE استفاده شد. استفاده از سناریوهای جدید SSP برای پیش بینی پارامتر مهم اقلیمی دما و بارش در شهرهای مطرح در زمینه گردشگری ایران، نوآوری این پژوهش است. نتایج آزمون شیب سن حاکی از روند صعودی دمای حداکثر در همه شهرهای مورد مطالعه در سطح اطمینان 99% به جز شهرهای تکاب و سردشت بود. طبق نتایج روندیابی بارش، تکاب و مراغه در سطح اطمینان 99% دارای روند کاهشی معنادار و جلفا و ماکو در سطح اطمینان 95% دارای روند افزایشی معنادار بودند. بر اساس نتایج مدل سازی، بارش در همه شهرهای مورد مطالعه در فصل بهار افزایش خواهد داشت که بالاترین درصد افزایش مربوط به جلفا خواهد بود (20%). بارش در تابستان و پاییز کاهش خواهد یافت که بیش ترین درصد کاهش برای مراغه پیش بینی شد (33%). دمای حداکثر در همه شهرهای مورد مطالعه به ویژه در ماه های سرد افزایش خواهند داشت که میزان این افزایش تا ℃2 خواهد بود.

  تجربه و قدردانی شهروندان از کیفیت زندگی در شهر در نتیجه تعامل با جسم و جان آن معرّف کیفیتی ذهنی ا ز فعالیت های معدنی به عنوان منابع اصلی تأمین مواد اولیه، تأثیرات قابل توجهی بر محیط زیست و جوامع محلی دارد که از جمله آن ها می توان به؛ تخریب زیستگاه ها، آلودگی آب و خاک و کاهش تنوع زیستی اشاره نمود. با این حال، یکی از مسائل اصلی در این زمینه، عدم آگاهی و سواد زیست محیطی در جوامع معدنی است که موجب مانع تراشی در اتخاذ تصمیمات مناسب برای مدیریت پایدار منابع طبیعی می شود. این مشکلات، ضرورت ایجاد سواد زیست محیطی در جوامع معدنی را به عنوان یک راهکار اساسی برای کاهش آسیب های زیست محیطی و ارتقاء توسعه پایدار برجسته می کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش سواد زیست محیطی در جوامع معدنی انجام شده است. این مطالعه به عنوان یک پژوهش کاربردی، به بررسی نظرات 15 نفر از متخصصان محیط زیست و توسعه مرتبط با صنعت معدن پرداخته و از تکنیک «دلفی فازی» به منظور دستیابی به اجماع در زمینه مؤلفه های شناسایی شده استفاده کرده است. در این راستا، ابتدا مؤلفه های کلیدی مؤثر بر سواد زیست محیطی استخراج و به خبرگان ارسال گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد که مؤلفه هایی چون: “ارائه امتیاز در صورت مشارکت”، “تشویق به فعالیت های داوطلبانه” و “توسعه زیرساخت های آموزشی” از بالاترین میانگین فازی برخوردار بوده و به طور معناداری مورد تأیید خبرگان قرار گرفته اند. این پژوهش همچنین بر اهمیت مشارکت جامعه در فرآیندهای آموزشی و ترویجی تأکید دارد. مشارکت فعال جوامع محلی می تواند به شکل گیری آگاهی و فرهنگ حفاظت از محیط زیست کمک کند و به ویژه در جوامع معدنی که با چالش های زیست محیطی خاصی مواجه هستند، این امر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. علاوه بر این، استفاده از فناوری های نوین در آموزش زیست محیطی به عنوان یک مؤلفه کلیدی شناسایی شده است که می تواند به بهبود دسترسی به اطلاعات و منابع آموزشی کمک کند. این پژوهش به عنوان یک منبع معتبر برای سیاست گذاران و برنامه ریزان در راستای بهبود عملکرد محیط زیستی و اقتصادی صنعت معدن مورد استفاده قرارمی گیرد و می تواند به طراحی و اجرای برنامه های آموزشی و ترویجی مؤثر در این حوزه کمک کند.

ارزیابی عملیات آبخیزداری اجرا شده در حوضه های آبخیز و ارائه دورنمایی از نتایج عملکرد آن ها، به ویژه از دیدگاه بهره برداران، اطلاعات مناسبی را برای برنامه ریزی بلندمدت در اختیار مدیران و تصمیم گیران قرار می دهد. در این راستا، مطالعه حاضر به منظور شناخت و ارزیابی میزان اثربخشی اقدامات آبخیزداری بر آبدهی قنات از دیدگاه بهره برداران در حوضه آبخیز معدن فیروزه نیشابور در استان خراسان رضوی با بهره گیری از روش های توصیفی و تحلیلی انجام شد. در راستای تبیین اهداف تحقیق، پس از تعیین معیارها و ملاک های ارزیابی اثربخشی، دیدگاه پاسخ گویان در قالب پرسش نامه و در قالب طیف لیکرت مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه شامل ساکنین روستای معدن فیروزه نیشابور است که در محدوده طرح های اجرا شده قرار دارند. بر اساس نتایج ارزیابی اثرات اجرای بند آبخیزداری از دیدگاه مردم، کاهش خسارات ناشی از سیل به منازل در روستا، کاهش تعداد سیل در روستا و کاهش خسارات ناشی از سیل به راه های ارتباطی دارای بالاترین اولویت هستند. از سوی دیگر، افزایش اختلاف و درگیری بین روستاییان و دیگر ارگان های دولتی، اختلاف و درگیری بین روستاییان و ارگان های دولتی مجری طرح و اختلاف و درگیری بین ساکنان روستای معدن فیروزه با ساکنان روستاهای دیگر دارای کمترین اثرپذیری ناشی از اجرای پروژه آبخیزداری بودند.

این پژوهش با روش «مروری سیستماتیک»[1] به دنبال بررسی جایگاه «منابع آب» در پژوهش های آمایش سرزمین است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مقالات علمی پژوهشی در زمینه آمایش سرزمین است که در طول 41 سال گذشته در پایگاه اطلاعات علمی[2] نمایه شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد در چهار دهه گذشته فقط 12 درصد مقالات آمایش مرتبط با موضوع آب بوده است. زمینه مطالعاتی غالب مقالات «تعیین کاربری های بهینه، بررسی وضعیت منابع آبی، تحلیل سیستمی سیاست های آمایش سرزمین در مواجه با کم آبی، تأثیر فعالیت های انسانی در بحران های کمی و کیفی آب» می باشد. ازنظر روش پژوهش، اکثر مقالات از روش های کمّی به ویژه از نرم افزارهای آماری استفاده کرده اند و توجه کمی به مصاحبه های حضوری با ذی نفعان حوزه آب و مردم محلی و کارشناسان شده است. از حیث مجلات، درمجموع 19 مجله در حوزه مقالات آمایشی مرتبط با آب فعال بوده اند که مجله«آمایش سرزمین» رتبه اول را دارد. از حیث روند زمانی، در دهه 60 و 70 شمسی، مقالات مرتبط با آب کمترین تعداد را داشته و از دهه 80 روند افزایشی شروع و در دهه 90 به اوج خود رسیده است . درنهایت در بخش راهکارها بر مواردی چون «بازچرخانی منابع آبی، آمایش منابع آب به جای آمایش فعالیت ها، کشاورزی مکانیزه، استفاده از رویکرد آمایش سرزمین خطر مدار و آمایش سبز، منطبق کردن کاربری ها بر ظرفیت اکولوژیکی مناطق» تأکید شده است.

فضا و مکان از جمله مفاهیم و بنیادهای اثرگذار در زیست فردی و جمعی انسان ها در مقیاس های گوناگون است. با توجه به اهمیت فضا و مکان در تحلیل های امنیتی، تحقیق حاضر با روش توصیفی و همبستگی، به تحلیل رابطه مکان، فضا و امنیت در استان آذربایجان غربی پرداخته است. برای تحلیل داده ها از آزمون تک نمونه ای t و برای تحلیل عاملی (مدل معادلات ساختاری) از نرم افزار SPSS و Lisrel استفاده شد. میان هر چهار مولفه امنیت با مکان و فضا در آذربایجان غربی همبستگی مثبت و قوی وجود دارد. استان آذربایجان غربی در ایران به دلیل هم مرز بودن با جمهوری آذربایجان، جمهوری ارمنستان، ترکیه و عراق از اهمیت استراتژیک قابل توجهی برخوردار است. مرزهای این استان با ترکیه و عراق پیامدهایی برای تجارت فرامرزی، تبادلات فرهنگی و تهدیدات امنیتی بالقوه دارد. همسایگی جغرافیایی استان با کشورهای همسایه و با حوزه های ژئوپلیتیکی متفاوت و بل متضاد به پیچیدگی ژئوپلیتیکی آن می افزاید؛ زیرا به یک نقطه کلیدی در روابط ژئوپلیتیکی و نیز منافع متعارض منطقه ای تبدیل می شود. از این رو، افزایش مقادیر و ضرایب امنیت (در چهار مولفه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اکولوژیکی) منجر به افزایش تعلق و هویت مکانی در میان شهروندان این استان می شود. افزایش تعلق به مکان، علاوه بر فراهم کردن زمینه های مشارکت بیشتر شهروندان در راستای توسعه پایدار، باعث کاهش گسل های سرزمینی و قومی نیز می شود و به صورت لایه ای نرم افزاری و فرهنگی، امنیت پایدار را تقویت و تسهیل می کند.

مفهوم مشارکت سیاسی دربرگیرنده گروهی از راهبرد ها، مفاهیم، اندیشه ها و سازمان های نوینی است که تأمین کننده نیازهای اجتماعی است. از طرفی قشربندی اجتماعی در ارتقا و یا کاهش شاخص های آن نقش بسیار موثر دارند زیرا درک و آگاهی از تأثیر قشربندی اجتماعی بر فضاهای روستایی، تصویر متفاوت و متنوعی را ارئه می دهد که تحقیق حاضر سعی داشت جنبه مشارکت سیاسی ساکنین را در نواحی روستایی مورد مطالعه، بررسی کند. تحقیق برمبنای هدف کاربردی و از حیث امکان کنترل متغیرها، از نوع تحقیقات شبه تجربی بود، زیرا با توجه به پس رویدادی بودن تحقیق امکان کنترل متغیرها به نحو کامل وجود ندارد. در این تحقیق با مطالعه ادبیات نظری و تحقیقات گذشته، متغیرها و ابعاد تحقیق در 4 بعد کلی مشخص گردید. پیشینه دهنی، مردسالاری، انگاهره های مذهبی و جامعه پذیری طبقاتی که تفسیر آن در کلیّت مشارکت سیاسی در نواحی روستایی شهرستان زاهدان، مورد توجه بود. نتایج حاکی از آنست که بیشترین معیار مردسالاری و کم اهمیت ترین معیار جامعه پذیری طبقاتی در تبیین و پیش بینی متغیر وابسته(مشارکت سیاسی) نقش دارد. تحقیق توجه به قشربندی اجتماعی را در قالب کاهش اثرات آن و بهبود معیارهای مشارکت سیاسی در نواحی روستایی مورد مطالعه بیان می دارد.

کارل اشمیت از جمله فیلسوفان متاثر از جغرافیدانان سیاسی بود که به فضایی اندیشیدن اهمیت زیادی می داد. از آنجایی که او بیشتر با نظریه " امرسیاسی" شناخته شده است لذا ضرورت دارد که به بعد دیگر این نظریه یعنی فضا نیز توجه شود. از جمله آراء فضایی او که امر سیاسی در آن مشخص است می توان به "نوموس زمین"، "خشکی و دریا" و "گروزرام" اشاره کرد که از طریق انقلاب های فضایی در مقیاس جهانی برای ساماندهی فضا اهمیت پیدا می کند. از این رو هدف این مقاله بررسی بعد فضایی اندیشه های کارل اشمیت و جایگاه انقلاب فضایی در آن است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر اساس داده های کتابخانه ای درصدد پاسخ به این سوال است که فضا و انقلاب فضایی در اندیشه کارل اشمیت چه جایگاهی دارد؟ در نتیجه این پژوهش به بررسی فضا در اندیشه های اشمیت می پردازد که به فهم ساماندهی فضای سیاسی بین الملل منجر می شود و به این امر توجه دارد که امر سیاسی چگونه درون را از بیرون و دوست را از دشمن در سه مقیاس محلی، منطقه ای و جهانی ایجاد می کند.

توسعه بی رویه شهرها، افزایش جمعیت و تغییرات شیوه های زندگی، مسائل متعددی را برای مدیریت شهری ایجاد نموده است. این پژوهش در راستای دستیابی به دو هدف اصلی انجام شد. اول اینکه منطقه یک از کلانشهر مشهد به لحاظ شاخص های شهر خلاق در چه وضعیتی قرار دارد. دوم اینکه از لحاظ شاخص های شهر خلاق، محلات موجود در این منطقه تا چه اندازه توسعه یافته هسند. روش انجام پژوهش توصیفی تحلیلی انتخاب شد. ابتدا شاخص های شهر خلاق در چهار بعد سرمایه ساختاری، سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی و سرمایه فرهنگی انتخاب گردید. برای گردآوری اطلاعات از روش پرسشنامه استفاده شده و ساماندهی اطلاعات در نرم افزار SPSS انجام گرفت. برای توصیف وضعیت منطقه مورد مطالعه، از جداول فراوانی، نمرات میانگین و آزمون تی و در ادامه برای رتبه بندی محلات از روش مقایسه زوجی و مدل تاپسیس استفاده شد. نتایج نشان داد که سطح معنی داری برای چهار شاخص اصلی در منطقه یک، کمتر از 05/0 است. شاخص سرمایه انسانی با نمره میانگین 52/3 نسبت به سه شاخص دیگر از وضعیت بهتری برخوردار بود. شاخص های سرمایه ساختاری، فرهنگی و اجتماعی در رتبه های دوم تا چهارم قرار گرفتند. طبق نتایج مدل تاپسیس، در بین 11 محله مورد مطالعه، از لحاظ شاخص های شهر خلاق تفاوت وجود دارد. نتیجه نهایی حاکی از آن است که شهر خلاق، نیازمند توسعه شبکه محله های خلاق است. از این رو شناسایی ظرفیت ها و پتانسیل های درونی در محلات منطقه یک شهرداری مشهد و تدوین سند توسعه محلات مبتنی بر شاخص های شهر خلاق ضرورت دارد.

همواره نقش مردم در مدیریت شهری مهم بوده و تاثیرات چشمگیر و عمیقی در روند مدیریت شهری داشته است. از طرفی با توسعه تکنولوژی، ابزارهای جدیدی جهت مشارکت مردم در مسائل ارزشمندتر و پایدارتر ایجاد شده است. در این زمینه یکی از راهکارهای عملی و کاربردی استفاده از سامانه های اطلاعات جغرافیایی داوطلبانه می باشد. در این پژوهش از فن آوری   Web2.0 استفاده شده است و با توسعه وب جغرافیایی سیستمی برای مردم فراهم نموده است که به تولیدکنندگان غیرمتمرکز محتوا از طریق اینترنت تبدیل شوند. با این کار مردم به عنوان بازیگران هوشمند، در راستای مدیریت هوشمند تخلفات ساختمانی، به جمع آوری اطلاعات کمک خواهند کرد. سپس با طراحی یک بخش WebGIS، اطلاعات جمع آوری شده مورد پردازش و تحلیل قرار می گیرد. بخش جمع آوری اطلاعات در دو نسخه برای داوطلبان و ناظران شهرداری طراحی شده است که توسط 4 شهروند داوطلب و 2 کارمند شهرداری در شهر الرفاعی کشور عراق، جهت ارزیابی عملکرد سیستم انجام شد و 257 داده در مدت یک هفته، جمع آوری گردید. از این مقدار بیشترین میزان 37/72 درصد مربوط به گزارشات با تخلف تجاوز به حریم خیابان و پیاده روها بوده و کمترین میزان گزارش تخلف با 17/1 درصد مربوط به ایجاد مغازه در پیاده رو یا میادین عمومی بوده است. نتایج نشان دهنده اثربخشی سیستم در کارهای میدانی است و می تواند در بحث جمع آوری اطلاعات و رسیدگی بهتر به تخلفات کمک کننده باشد. بنابراین  پیشنهاد می شود که با برگزاری سمینارها به معرفی بیشتر آن پرداخته شود همینطور با استفاده از محصولات (ESRI) موجود در شهرداری در فرآیند تجزیه و تحلیل داده های این نرم افزار، ارائه آن برای سیستم عامل های متنوع و انتشار در فروشگاه های محبوب نرم افزارها می توان به معرفی وسیع تر آن پرداخت.

یکی از چالش های اساسی در دستیابی به پایداری شهرها مخاطرات طبیعی و غیرطبیعی است که در صورت عدم آگاهی و آمادگی لازم می تواند صدمات جبران ناپذیری وارد نماید. زیرساخت های حیاتی عاملی مهم در افزایش خسارات و از ارکان اصلی بازیابی اثرات مخاطرات محسوب می گردد و تاب آور ساختن آنها از ضروریات برنامه ریزی شهری محسوب می گردد. تحقیق حاضر برای ارزیابی مدیریت زیرساخت های حیاتی با تأکید بر رویکرد تاب آوری در محله ی پونک تهران نگارش شده است. روش تحقیق از منظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت تحلیلی–اکتشافی است که به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزار Amos و برای بررسی وضعیت موجود محله از تکنیک دیمتل جهت بررسی اثرگذاری و اثرپذیری مؤلفه ها استفاده گردید. جامعه ی آماری شامل متخصصین شهری منطقه 5 شهرداری تهران می باشد که حجم نمونه با استفاده از روش کوهن 60 نف ر تعیین شده است. یافته های تحقیق مبین آن است که متغیرهای استحکام زیرساخت ها و استقرار و دسترسی آنها با مقدار بحرانی بیشتر از 96/1 در سطح اطمینان 95% دارای وضعیت مطلوب و متغیرهای بازیابی و ساختار مدیریت زیرساخت ها با مقدار بحرانی کمتر از 96/1 دارای وضعیت نامطلوبی در محله می باشند. همچنین متغیر ساختار مدیریتی زیرساخت ها از بیشترین تأثیرگذاری و متغیر بازیابی زیرساخت ها از بیشترین تأثیرپذیری برخوردار هستند. نتایج نیز نشان می دهد که متغیر بازیابی معلول و متغیرهای ساختار مدیریتی زیرساخت ها، استحکام و استقرار و دسترسی متغیر علی می باشند. بنابراین در راستای ارتقاء تاب آوری زیرساخت های حیاتی محله نیاز به رویکرد نظام مند در ساختار مدیریت زیرساخت ها، مقاوم سازی و جانمایی آنها و تأکید بر الگوهای بازیابی مؤثر احساس می گردد.

امروزه شهرها با توسعه مراکز خرید متنوع به ویژه هایپرمارکت ها مواجه هستند و این روند به ویژه در کلان شهرها پیامدهای مختلفی ایجاد می کند. در کلان شهر مشهد، محدوده میدان جانباز به دلیل توسعه هاپیرها و مراکز خرید مختلف در سال های اخیر تغییرات گسترده ای را به خود دیده است. از این رو، هدف این پژوهش تحلیل پیامدهای توسعه هاپیر مارکت ها در کلان شهر مشهد و محدوده جانباز است. پژوهش حاضر از نظر روش توصیفی- تحلیلی و هدف کاربردی است. جمع آوری داده ها در بخش کتابخانه ای، به گردآوری اطلاعات توصیفی از کتاب ها، مقالات پرداخته شده و هم چنین با مراجعه به سازمان های مرتبط داده های موردنیاز دریافت گردید. در بخش میدانی، پرسش نامه ای متشکل از چهار شاخص و 19 گویه، با روش نمونه گیری هدفمند بین افرادی که در هاپیرمارکت ها یا مراکز خرید و املاکی ها در محدوده مشغول کار بوده اند به تعداد 383 نفر توزیع شد. نتایج نشان داد که الگوی توزیع هاپیرها در شهر مشهد از نوع خوشه ای است و همین عامل باعث پیامدهای مختلفی می شود که براساس نتایج آزمون تی در شاخص کالبدی، تغییر کاربری سریع اراضی پیرامون و در شاخص زیست محیطی نیز وضعیت ازدحام و ترافیک وسایل نقلیه بیشترین اثر ناشی از توسعه هایپرها و مراکز خرید را در محدوده جانباز داشته است. در مجموع در محدوده جانباز به دلیل رونق هایپرها و مراکز خرید پیامدهایی همچون تغییر کاربری زمین و اثرات ترافیکی سنگین بیش از دیگر موارد بوده که نیازمند برنامه ریزی منسجمی در خصوص کنترل قیمت اراضی محدوده، تقویت شبکه های ارتباطی محور اصلی منتهی به محدوده جانباز، و ایجاد پارکینگ های زیرزمینی با ظرفیت بالاتر می باشد.