اثربخشی آموزش خودتعیین گری بر مشارکت تحصیلی، بهزیستی روان شناختی، و احساس تعلق به مدرسه(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
سلامت روان کودک دوره ۱۲ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۴۵)
۱۳۸-۱۱۹
حوزههای تخصصی:
زمینه و هدف: نظریه پردازان حوزه روان شناسی تربیتی معتقدندکه نظریه خودتعیین گری به دلیل پرداختن به سه بعد اساسی وجود انسان شامل خودتعیین گری، شایستگی، و ارتباط می تواند تأثیرات مطلوبی بر مسائل اساسی زندگی داشته باشد. از این رو هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش مبتنی بر نظریه خودتعیین گری بر مشارکت تحصیلی، بهزیستی روان شناختی، و احساس تعلق به مدرسه بود. روش: روش پژوهش شبه تجربی با طرح پیش آزمون_ پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش، تمامی دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شاهدشهر در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از میان آنها40 دانش آموز با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (در هر گروه 20 دانش آموز) قرار گرفتند. مداخله مبتنی بر آموزش خودتعیین گری برای گروه آزمایش در طی 10 جلسه 75 دقیقه ای اجرا شد؛ اما گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند و در وضعیت فهرست انتظار باقی ماندند. ابزار گردآوری داده ها شامل آخرین ویرایش اعتباریابی شده در ایران پرسشنامه های مشارکت تحصیلی (ریو،2013)؛ بهزیستی روانشناختی (ریف، 2014)؛ و احساس تعلق به مدرسه (بری و بتی،2004) بود. داده های به دست آمده در دو سطح توصیفی و استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره) و با استفاده از نرم افزار SPSS-27 تحلیل شد. یافته ها: آموزش خودتعیین گری بر تمام مؤلفه های مشارکت تحصیلی شامل رفتاری (362/12=F)، عاملی (407/104=F)، شناختی (431/7=F) و هیجانی (064/10=F)؛ مؤلفه های متغیر بهزیستی روان شناختی شامل پذیرش خود (974/7=F)، روابط اجتماعی (673/8=F)، خودپیروی (178/10=F)، هدفمندی (449/21=F)، رشدیافتگی فردی (621/4=F)؛ و همچنین تمامی مؤلفه های متغیر احساس تعلق به مدرسه شامل احساس احترام (976/12=F)، ارتباط با مدرسه (604/16=F)، پذیرش همسالان (161/25=F)، و مشارکت تحصیلی (310/12=F) تأثیر معنادار داشته است (05/0>P). نتیجه گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، آموزش مبتنی بر خودتعیین گری با تقویت نیازهای روان شناختی پایه ای دانش آموزان شامل خودپیروی، شایستگی، و ارتباط، موجب افزایش انگیزش درونی و مشارکت فعال آنان شد. این سازوکارها در نهایت به بهبود مشارکت تحصیلی، بهزیستی روان شناختی، و احساس تعلق به مدرسه انجامید.