رویکرد موضوعی

برهان چرخه‏ای افلاطون در فایدون در اثبات بقای نفـس پـس از مرگ با محوریت «آمـوزه‏ای کهن» در باب «چرخه زایشهای متوالی» و با توسل به اصل پیدایش ضد از ضد، که در فرهنـگ یونانـی از زمان هسیـودوس تا افلاطـون وجـود داشـته است، با بیانی اسطـوره‏ای – فلسفی اقامه می‏شود. این برهان، به رغم ایرادهایش، برهانی است که افلاطون آن را به مثابه گام نخست دیالکتیک مربوط به اثبات جاودانگـی نفس تلقـی می‏کند و معتقـد است اجمالا بقای پس از مرگِ نفس را اثبات می‏کند.

۱۲۴۴.

نومینالیسم، رئالیسم و فیزیکالیسم در ریاضیات

نویسنده: ای.دی. اروین مترجم: مهدی دشت بزرگی

منبع: دانشگاه انقلاب زمستان ۱۳۷۳ شماره ۱۰۴

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی فلسفه های مضاف فلسفه ریاضیات

تعداد بازدید : ۲۶۹۲ تعداد دانلود : ۱۴۵۷

۱۲۴۵.

عقیده و آزمون

نویسنده: عبدالکریم سروش

منبع: کیان سال دوم مرداد و شهریور ۱۳۷۱ شماره ۸

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۹۱ تعداد دانلود : ۱۵۸۰

۱۲۴۶.

فلسفه اخلاق و معرفت‏شناسى

نویسنده: زهرا خزاعی

منبع: پژوهش های فلسفی-کلامی ۱۳۸۱ شماره ۱۳و۱۴

کلیدواژه‌ها: طبیعت گروى ذهنى‏گروى عینى‏گروى درون‏گروى برون‏گروى تعمیم‏پذیرى تحویل‏پذیرى

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۹۱

چکیده تحقیق درباره رابطه علوم با یکدیگر، به دلیل کارآمد بودن نتایج آن، امرى ارزش‏مند و بلکه ضرورى است. این ضرورت در فلسفه اخلاق و معرفت‏شناسى، به دلیل قدر و منزلت ویژه‏اى که دارند، بیش از بقیه علوم احساس مى‏شود. در مقاله حاضر، سعى بر آن است تا با بررسى برخى از جنبه‏هاى اختلاف و شباهت بین فلسفه اخلاق و معرفت‏شناسى، این آرزو را جامه عمل بپوشانیم که کاش روزى بشر بتواند با رفع گسستگى‏هاى علمى، آن‏چنان پیوستگى‏اى بین معارف و اندیشه‏هاى خویش ایجاد کند که راه هرگونه تفرقه و تکثّر را بر خود ببندد.

۱۲۴۷.

«قبض و بسط» در میزان نقد و بحث

نویسنده: عبدالکریم سروش

منبع: کیان ۱۳۷۰ شماره ۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۷ تعداد دانلود : ۱۷۸۳

۱۲۴۸.

هرمنوتیک و تأویل از نگاه علامه طباطبایی و مارتین هایدگر ‏(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمد بیدهندی

منبع: خردنامه صدرا ۱۳۸۵ شماره ۴۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۷ تعداد دانلود : ۱۴۶۹

۱۲۴۹.

داده های وحیانی و یافته های انسانی: رویکردهای گوناگون به آموزه های دینی

نویسنده: مصطفی ملکیان

منبع: کیان ۱۳۷۹ شماره ۵۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۶ تعداد دانلود : ۱۶۲۹

۱۲۵۰.

اندیشه دینی و قرائت پذیری

نویسنده: ولی الله عباسی

منبع: کتاب نقد ۱۳۸۱ شماره ۲۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۴

۱۲۵۱.

فیلم و خاطره مردمی؛ گفتگوی ماهنامه «کایه دو سینما» با میشل فوکو

نویسنده: ژاک ریوت مترجم: مازیار اسلامی مصاحبه کننده: فوکو میشل

منبع: ارغنون تابستان ۱۳۸۱ شماره ۲۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۵ تعداد دانلود : ۱۹۰۹

۱۲۵۲.

معناشناسی علم در قرآن کریم و مکاتب بشری(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: مجید فلاح پور

منبع: پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی سال بیست و یکم دوره جدید پاییز ۱۳۹۲ شماره ۲۰

کلیدواژه‌ها: علم و دانش در قرآن واژه علم در نگاه قرآن علوم و قرآن

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۰ تعداد دانلود : ۹۸۵

در این نوشته کوشش شده است نخست معنای لغوی و عرفی این واژه بررسی و بیان، و سپس معنای اصطلاحی آن در میان مکاتب گوناگون علمی به ویژه مکاتب فلسفی مطرح شود و در نهایت معنای آن که اصالتاً لغتی عربی و قرآنی است از دیدگاه قرآن کریم و نگرش این کتاب الهی تبیین گردد. در تبیین نگاه قرآن به این نتیجه می رسیم که نه تنها معانی گوناگون علم با این کتاب الهی ناسازگاری ندارد، بلکه عالیترین ارزشها در آن برای علم و اهل علم لحاظ شده و به شکلهای گوناگون، بشر در آن به فراگیری و تحقیق در علوم مختلف دعوت و ترغیب شده است. در نگاه قرآن، علم واقعی، آدمی را از ظاهر پدیده ها عبور می دهد و به علل و اسباب باطنیِ آنها یعنی عالم غیب و خدای تعالی رهنمون می سازد.»

۱۲۵۳.

زهد از نگاه نیچه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: ابراهیم رضایی علی کرباسی زاده اصفهانی

منبع: اندیشه دینی دوره سیزدهم زمستان ۱۳۹۲ شماره ۴۹

کلیدواژه‌ها: اخلاق زهد نیچه والایش

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی فلسفه های مضاف فلسفه دین

تعداد بازدید : ۲۶۷۹ تعداد دانلود : ۱۴۶۳

اگرچه در ظاهر امر چنین می نماید که فلسفه ی نیچه، فلسفه ای زهد ستیز و ضد اخلاق است، با توجه به تأکید وی بر روش های مختلف خودسازی و والایش، جای آن دارد که میان آرمان زهد و زهد مثبت و نیز گونه ی سومی از زهد، در نوشته های او تفاوت قائل شد. وی نخست زهدی را که به توقّف و تعلیق فرایند تعقّل و اراده و غریزه ختم می شود، رد می کند و سپس اخلاق سروری عهد باستان را می ستاید که در قلمرو آن، عقل مطیع و غریزه ی والایش یافته، به خوبی، در کنار یک دیگر فعالیت معمولی خود را ادامه می دهند. با وجود این، او به گونه ی سومی از زهد نیز اشاره می کند که نوعی ریاضت در حیطه ی اندیشیدن و فلسفیدن است؛ ریاضتی که به یُمن آن، فیلسوف ناب، به تحلیل نیچه، از فضای دروغ پردازانه ی فلسفه ی مبتنی بر آرمان زهد در می گذرد و به چشم اندازی فراگیرتر، با خصایص ویژه ی خود دست می یابد.

۱۲۵۴.

مفهوم نظریه ولایت فقیه از دیدگاه امام خمینی

نویسنده: حمید عنایت مترجم: سعید محبی

منبع: کیان ۱۳۷۵ شماره ۳۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۷۹ تعداد دانلود : ۱۶۷۲

۱۲۵۵.

بررسی تطبیقی نظریه جامعه شناختی پدیدارشناسی(تأکید بر اندیشه آلفرد شوتس) با مبانی نظری اسلام(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سید حسین فخر زارع

منبع: قبسات سال هفدهم تابستان ۱۳۹۱ شماره ۶۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۷۹ تعداد دانلود : ۱۴۰۸

۱۲۵۶.

بررسی براهین اثبات وجود خدا در آثار اسپینوزا(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: علی فتح طاهری

منبع: فلسفه دین سال دهم بهار ۱۳۹۲ شماره ۱ (پیاپی ۱۴)

کلیدواژه‌ها: خدا برهان انی برهان لمی جوهر علت خود

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی الهیات فلسفی

تعداد بازدید : ۲۶۷۷ تعداد دانلود : ۱۲۵۰

یکی از دغدغه های اساسی فیلسوفان مسئله اثبات وجود خدا بوده است. اهمیت این مسئله برای اسپینوزا که اساس فلسفه او را خدا تشکیل می دهد بیش از فیلسوفان دیگر است. او که مهم ترین اثر خویش، اخلاق، را با تعریف خدا آغاز می کند و با برترین سعادت انسانی، یعنی عشق، به خدا به پایان می برد، مسئله وجود خدا را در آثار مختلف خود مورد توجه قرار می دهد و وجود او را به دو شیوه لمی و انی اثبات می کند. اسپینوزا مفهوم جدیدی از خدا ارائه می دهد و او را جوهر واحد و طبیعت طبیعت آفرین می خواند که همه چیز در او است و واجد صفات نامتناهی و از جمله صفت بعد است. براهین مختلفی که وی برای اثبات وجود خدا اقامه می کند تقریباً متناظر با براهین دکارت، و به معنایی تقریر جدیدی از این براهین است. در این مقاله تقریرهای مختلف براهین لمی و انی در آثار اسپینوزا مورد بررسی قرار می گیرد و شباهت آنها با براهین دکارت نشان داده خواهد شد.

۱۲۵۷.

وجود کلیات از دیدگاه ویلیام اکام(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمد رصافی محسن جوادی

منبع: پژوهش های هستی شناختی سال دوم بهار و تابستان ۱۳۹۲ شماره ۳

کلیدواژه‌ها: ماهیت ذات کلی واقع گرایی اُکام نام گرایی تیغ اکام

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی متافیزیک

تعداد بازدید : ۲۶۷۷ تعداد دانلود : ۹۶۸

دیدگاه اکام دربارة نحوة وجود کلیات به نام نام گرایی در تاریخ فلسفه مشهور است. نام گرایی نهضتی نوپدید در عرصة شناخت است که در مقابل واقع گرایی حداکثری و افراطی مطرح شد و در انتهای قرون وسطی از سوی ویلیام اکام بسط یافت. در این مقاله نامگرایی اکام بررسی و سپس برخی از مهم ترین مبانی آن خواهیم پرداخت. ایدة «استره اکام» ابزار مناسبی در اختیار او گذاشت تا بتواند بسیاری از موجودات انتزاعی و متافیزیکی از جمله کلیات عینی و ذهنی را نفی کند. همچنین، با اتخاذ تجربه گرایی مستقیم در باب شناخت و نفی انواع محسوس و معقولی که آکویناس و دیگر واقع گرایان بدان معتقد بودند، هرگونه ذات خارجی و نیز انگاره های عام ذهنی را نفی و مفاهیم عام ذهنی را در حد یک کارکرد منطقی و یک نشانة ذهنی تفسیر کرد.

۱۲۵۸.

دو راهکار تولید علم دینی بر مبنای آرای دکتر سروش(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سید محمدتقی موحد ابطحی

منبع: جستارهای فلسفه دین سال دوم بهار ۱۳۹۲ شماره ۱ (پیاپی ۳)

کلیدواژه‌ها: علم دینی علم برگرفته از متون دینی علم هماهنگ با آموزه های دینی راهکارهای تولید علم دینی دکتر عبدالکریم سروش

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۷۴ تعداد دانلود : ۱۴۸۲

دیدگاه های مختلفی در موافقت و مخالفت با علم دینی در کشور وجود دارد، و تا به حال تلاش چندانی برای هم گرایی این دیدگاه ها صورت نگرفته است. هدف پژوهش حاضر این است که بر مبنای آرای دکتر سروش، که در ایران به مخالف علم دینی مشهور است، راهکارهایی برای تولید علم دینی ارائه کند. در این مقاله دو راهکار برای تولید علم دینی به تناسب دو تلقی دکتر سروش از علم دینی، یعنی تلقی ضعیف (علم برگرفته از متون دینی) و قوی (علم هماهنگ با متون دینی) ارائه خواهد شد

۱۲۵۹.

دویدن در پی آواز حقیقت: ایمان دینی

نویسنده: مصطفی ملکیان

منبع: کیان ۱۳۷۹ شماره ۵۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۷۳ تعداد دانلود : ۱۶۸۶

۱۲۶۰.

نگاه تطبیقی به مراحل تربیت فلسفی در تمثیل غار افلاطون و اسفار ملاصدرا(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: حسن فتحی

منبع: پژوهش های فلسفی پاییز و زمستان ۱۳۹۱ شماره ۱۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۷۳ تعداد دانلود : ۱۷۳۹

درخت حوزه‌های تخصصی