درخت حوزه‌های تخصصی

نهاد خانواده در غرب به طور گسترده ای طلاق را تجربه می کند. پرداختن به علل افزایش طلاق به دلیل پیامدهای روانی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی که برای زنان دارد، بسیار حائز اهمیت است. وضعیت زن پس از طلاق، روندی از محرومیت های گوناگون، طرد اجتماعی، اختلال در مناسبات اجتماعی، کاهش ارتباط با محیط بیرونی، فقدان همدل و گاه نبود محل زندگی مستقل را به دنبال دارد. محققان بر این باورند که افزایش طلاق در غرب در هیچ عصری این چنین نگران کننده نبوده است. این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع جامعه شناختی و روان شناسی به برخی از علل مهم افزایش طلاق در جوامع غربی پرداخته است. نتایج بدست آمده از پژوهش این است که تغییر مفهوم ازدواج، قانون تساوی حقوق، یکسان سازی نقش زن و مرد و آزادی در روابط جنسی ازعلل افزایش طلاق است .

خانواده نقش مهمی در تحقق اهداف فردی و اجتماعی دارد و زن عنصر محوری آن دارای حقوقی است. احقاق این حقوق زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و در نتیجه تشکیل خانواده ای سالم در جامعه و نسلی شایسته را فراهم می کند. طبق شریعت اسلام و قانون مدنی زنان در خانواده حقوق مالی خاصی دارند، اما در ازای دریافت این حقوق، مأمور به ادای تکلیف اقتصادی نیستند. این قانونگذاری مصونیت قانونی زنان را در مسائل مالی و اقتصادی به ارمغان می آورد تا در سایه برخورداری از کرامتی خاص در خانواده و جامعه بتواند در مسیر تأمین اهداف شریعت حرکت کند. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی  ابتدا مفاهیم حقوق و جایگاه شخصیتی زن مطرح شده و در ادامه، چیستی حقوق مالی زن در خانواده با عناوین مهریه، نفقه، اجرت المثل و ارث از هر دو نظر فقهی و حقوقی مورد بررسی قرار گرفته و فلسفه وجودیشان بیان می شود. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که با آشنایی زنان جامعه مسلمان با حقوق و تکالیف خویش و تفکر و تدبر بر روی این حقوق و پیوند زدن حقوق با اخلاق در خانواده مسیر روشنی در جهت تعالی و تکامل خانواده را زمینه سازی نمایندخانواده نقش مهمی در تحقق اهداف فردی و اجتماعی دارد و زن عنصر محوری آن دارای حقوقی است. احقاق این حقوق زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و در نتیجه تشکیل خانواده ای سالم در جامعه و نسلی شایسته را فراهم می کند. طبق شریعت اسلام و قانون مدنی زنان در خانواده حقوق مالی خاصی دارند، اما در ازای دریافت این حقوق، مأمور به ادای تکلیف اقتصادی نیستند. این قانونگذاری مصونیت قانونی زنان را در مسائل مالی و اقتصادی به ارمغان می آورد تا در سایه برخورداری از کرامتی خاص در خانواده و جامعه بتواند در مسیر تأمین اهداف شریعت حرکت کند. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی  ابتدا مفاهیم حقوق و جایگاه شخصیتی زن مطرح شده و در ادامه، چیستی حقوق مالی زن در خانواده با عناوین مهریه، نفقه، اجرت المثل و ارث از هر دو نظر فقهی و حقوقی مورد بررسی قرار گرفته و فلسفه وجودیشان بیان می شود. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که با آشنایی زنان جامعه مسلمان با حقوق و تکالیف خویش و تفکر و تدبر بر روی این حقوق و پیوند زدن حقوق با اخلاق در خانواده مسیر روشنی در جهت تعالی و تکامل خانواده را زمینه سازی نمایند

برخی از اقتصاددانان مسلمان کوشیده اند نشان دهند که بهره طبیعی متفاوت از ربا و درنتیجه در اسلام تأیید شده است و از این حیث اساساً تفاوتی بین نظام اقتصادی سرمایه داری و نظام اقتصادی اسلام نیست. این دسته از اقتصاددانان معتقدند که در صورت نبود بهره طبیعی، سازوکار تخصیص منابع ابتر می ماند؛ ضمن آن که ارزش مازاد در قرارداد اجاره و دیگر عقود اسلامی را نمی توان توضیح داد. از نظر آنان، مشروعیت تفاوت قیمت در بیع نسیه، خود دلیلی بر عقلی و مشروع بودن ارزش زمانی پول و نرخ بهره طبیعی در نظام اقتصادی اسلام است. در این مطالعه قصد بر آن است که دیدگاه نظری مذکور بررسی و نقد شود. فرضیه اصلی تحقیق این است که بین بهره طبیعی و ربا تفاوت ماهوی وجود ندارد. نتیجه بررسی این فرضیه، تأیید نبودِ تفاوت بین بهره طبیعی و ربا است؛ همچنین، قرارداد اجاره ماهیتاًً متفاوت از قرارداد ربا است و دلیل اختلاف قیمت در بیع نسیه نه به خاطر ترجیح زمانی، بلکه به دلیل فاصله ای است که بین خرید و فروش ایجاد می شود.

شناخت شاخصه های زن مطلوب از دیرباز بحث جدی ادیان بزرگ جهان بوده است. امروزه مسأله زنان در رأس مسائل انسانی و اجتماعی جوامع بشری به ویژه جوامع روبه رشد قرار دارد. در این میان ترسیم شاخصه های زن مطلوب از سرچشمه وحیانی، با توجه به جامعیت آموزه های قرآنی، ضروری به نظر می رسد؛ چراکه پیشرفت و سلامت جوامع به تحکیم نظام خانواده وابسته است. در این نوشتار با تکیه بر قرآن و عهدین، با روش تحلیلی-توصیفی به استخراج شاخصه های زن مطلوب، پرداخته شد؛ تا علاوه بر استحکام بخشی نظام خانواده، نگاه جامع و تکاملی ادیان در مقایسه با شاخصه های زن برتر در جوامع کنونی مشخص گردد. از این روی باید اذعان کرد بر خلاف رویکرد غالب در جوامع معاصر نسبت به ویژگی های زن برتر که نگاهی ظاهری و مادّی است، نگاه قرآن و عهدین جامع، کمال گرا و متناسب با ماهیت و سرشت حقیقی زن است.همچنین عمق و جامعیت شاخصه های زن مطلوب در نگاه قرآن نسبت به عهدین بیشتر بوده و تصویری واضح از ویژگی های لازم زن به عنوان رکن اصلی و تأثیرگذار در سلامت و بهداشت روانی خانواده، ارائه می دهد.