درخت حوزه‌های تخصصی

هدف پژوهش حاضر تحلیل و ارزیابی میزان آرای نامزدها در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری (1403) بر اساس موضع گیری های قومیتی آن ها در استان های اردبیل، آذربایجان شرقی ، آذربایجان غربی و کردستان است. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که بازنمایی هویت قومی در موضع گیری های مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، چه تاثیری در میزان آرای آن ها در استان های اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان داشته است ؟ برای پاسخ به پرسش، این پژوهش از روش تحلیل محتوای کمی بهره گرفته است. داده ها نیز به صورت اسنادی و کتابخانه ای گردآوری شده اند. همچنین، واحد تحلیل سخنرانی ها ، بیانیه ها و موضع گیری های قومیتی نامزدها در روزنامه های اعتماد، رسالت و بازتاب آن در روزنامه های محلی (استانی) است. یافته ها نشان داد که بین میزان آرای نامزدها و تعلق قومی آن ها ارتباط معناداری وجود داشته است؛ اما پیرامون رابطه بین بازنمایی شعارهای قومی و میزان آرای نامزدها این حقیقت وجود داشت که صرف شعارهای قومی به تنهایی نمی تواند در میزان رأی نامزدها مؤثر واقع شود، بلکه علاوه بر شعارهای قومی، تعلق و وابستگی قومی نامزدها، نقش تاثیرگذاری داشته است. در همین راستا، در مرحله دوم انتخابات ریاست جمهوری (1403)، 2 نامزد حائز رأی بالا، مسعود پزشکیان و سعید جلیلی با یکدیگر به رقابت کردند که در نتیجه مسعود پزشکیان توانست در استان های آذری و کرد زبان شمال و شمال غرب با اختلاف، پیشتاز رقابت، و پیروز انتخابات شود.

مطالعه حاضر باهدف مدل سازی عوامل مؤثر بر تحقق شهر شاد با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی در شهر نورآباد ممسنی اجرا گردیده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش بررسی، از نوع مطالعات توصیفی - تحلیلی و روش جمع آوری اطلاعات نیز به صورت اسنادی و پیمایشی است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل تمامی شهروندان ساکن شهر نورآباد ممسنی است که با استفاده فرمول کوکران حجم نمونه 384 نفر به عنوان نمونه آماری برآورد و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار اصلی پژوهش برای جمع آوری داده های میدانی، پرسشنامه محقق ساخته بوده که روایی و پایایی آن به تأیید رسیده است. یافته های حاصل از آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که در میان شاخص های سه گانه شهر شاد (اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی و کالبدی - زیست محیطی)، میانگین شاخص اجتماعی برابر با 33/3، میانگین شاخص اقتصادی برابر با 56/2 و میانگین شاخص کالبدی - زیست محیطی برابر با 63/2 بوده و این بدین معنا است که شهر نورآباد ممسنی از نظر شاخص اجتماعی - فرهنگی در وضعیت نسبتاً مطلوب و از نظر دو شاخص کالبدی- زیست محیطی و اقتصادی در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. نتایج حاصل از مدل تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد که از بین شاخص های بعد اجتماعی - فرهنگی دو شاخص احساس امنیت اجتماعی شهروندان و احساس آزادی اجتماعی و فرهنگی، از بین شاخص های بعد اقتصادی دو شاخص امید به آینده شغلی و افزایش فرصت های شغلی و از بین شاخص های بعد کالبدی- زیست محیطی دو شاخص بهبود وضعیت آلودگی هوا و ساماندهی وضعیت زباله و پسماند شهری به عنوان مهم ترین عوامل مؤثر بر تحقق شهر شاد در شهر نورآباد ممسنی شناسایی شدند.

این پژوهش، در گام اول، ادراک متفاوت شهروندان از هنجارشکنی وجرم درفضای شهری را ارزیابی و در مرحله دوم، واکنش های شهروندان را گونه شناسی وتحلیل نموده و درگام سوم، به تبیین فضایی، اجتماعی و اقتصادی واکنش های گوناگون و معنی دار شهروندان در فضای شهری بندرعباس پرداخته است. روش تحقیق: این پژوهش، ماهیتا کاربردی و با روش توصیفی تحلیلی انجام شده و داده ها به روش پیمایشی (پرسشنامه محقق ساخت و نمونه گیری تصادفی دومرحله ای)، باحجم نمونه 407 واحد، گردآوری شده است. سپس با مدل های استنباط آماری ناپارامتریک (کروسکال والیس، کندال تائو سی، کندال تائو بی، کای دو، اسپیرمن، کولموگروف سمیرنوف و شاپیرو ویلک وجدول متقاطع) تحلیل وآزمون گردیده است. یافته ها: شهروندان در واکنش به 3 نوع تخلف (تخریب فضای سبز، ریختن زباله، تخریب تابلو و ایستگاه اتوبوس)، به میزان 60 تا 80 درصد«گزینه هیچ کاری یا صرفا تذکردادن» را انتخاب کردند. امادر واکنش به سه نوع جرم دیگر، از سبک به سنگین شامل: مزاحمت (واژه های زشت ومتلک)، مزاحمت (اوباش گری) و مزاحمت (دست درازی به خانواده ها) به ترتیب 38درصد، 10درصد و 4درصد شهروندان «گزینه های هیچ کاری یا فقط تذکر» را انتخاب نمودند. تحلیل رابطه سطح سواد وتحصیلات شهروندان، با واکنش آنها به مزاحمت متلک پرانی نشان داد، 52 درصد بی سوادان و صفردرصد تحصیلکردگان دکتری آماده درگیری (محدود یا کامل) بودند. شاخص آمادگی درگیری در مقابل مزاحمت متلک، در میان قشرخیلی پایین 70 درصد و  در میان قشرخیلی بالا 18 درصد بود. توزیع فضایی نوع واکنش شهروندان به پدیده اوباشگری و مزاحمت برای خانواده ها در محله های سطح خیلی پایین 82 درصد آمادگی درگیری کامل یا محدود و درمحله های سطح خیلی بالا، 10 درصد آمادگی درگیری کامل یا محدود بود. نتیجه نهایی نشان می دهد که متغیر های سواد، اشتغال، قشربندی، سطح محله، محل تولد، تبیین کننده نوع واکنش شهروندان (از چشم پوشی کامل تا درگیرشدن کامل) بوده است.

این پژوهش به بررسی تأثیرات پیچیده و چندوجهی هوش مصنوعی بر فرآیندهای سیاست ورزی و ساختار حکمرانی در ایران معاصر می پردازد. با ورود به عصر هوش مصنوعی، دولت ها با یک دوراهی بنیادین مواجه اند: استفاده از این فناوری برای بهینه سازی خدمات عمومی و افزایش کارآمدی، یا به کارگیری آن به عنوان ابزاری برای تشدید نظارت و کنترل اجتماعی. در زمینه خاص ایران، این دوراهی اهمیت مضاعفی می یابد. پرسش اصلی مقاله این است که بهره گیری از هوش مصنوعی در ساختار حکمرانی ایران، چگونه بر موازنه میان کارآمدی اداری-اقتصادی و تشدید سازوکارهای نظارت و کنترل اجتماعی تأثیر می گذارد؟ فرضیه این است که هوش مصنوعی در چارچوب نظام سیاسی ایران، بیش از آنکه به عنوان ابزاری برای بهینه سازی سیاست گذاری عمومی و افزایش شفافیت به کار گرفته شود، به مثابه یک «فناوری کنترل دولایه » عمل خواهد کرد. در لایه اول، گفتمان رسمی بر «حکمرانی هوشمند» و کارآمدی تأکید می کند، اما در لایه دوم و بنیادین، این فناوری به تقویت نظارت متمرکز، پیش بینی کنش های جمعی و خنثی سازی مخالفت ها پیش از وقوع منجر شده و در نهایت، به تحکیم ساختارهای قدرت موجود می انجامد. این مقاله استدلال می کند که کاربرد هوش مصنوعی در حوزه هایی مانند مدیریت منابع، اقتصاد دیجیتال و امنیت شهری، به طور جدایی ناپذیری با پتانسیل آن برای ایجاد سامانه های رتبه بندی اجتماعی و پلیسی پیش بین گره خورده و مدل جدیدی از «اقتدارگرایی دیجیتال» را صورت بندی می کند.

هدف: سرمایه اجتماعی به عنوان محرک اساسی توسعه پایدار روستایی عمل می کند، به ویژه در مناطق درحال توسعه که جوامع روستایی نقش حیاتی در پیشرفت ملی ایفا می کنند. روش:این پژوهش با استفاده از روش تحلیل شبکه اجتماعی در نرم افزار UCINET 6 به بررسی شبکه های اعتماد و مشارکت در بین 71 نفر از اعضای کانون های توسعه روستایی در سه روستای شهرستان کیار (حیدرآباد، دره بید و آبشاران سفلی)، استان چهارمحال و بختیاری پرداخته است. در این تحقیق شاخص هایی مانند تراکم شبکه، دوسویگی پیوندها، انتقال یافتگی و کارایی تبادل اطلاعات مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج: یافته ها الگوهای متمایزی از سرمایه اجتماعی را نشان داد. روستاهای آبشاران سفلی و دره بید از انسجام اجتماعی قوی برخوردارند با تراکم شبکه بالا (85-87%)، دوسویگی قوی (80-82 درصد) و تبادل اطلاعات کارآمد (میانگین فاصله ژئودزیک 1.12-1.28) که نشان دهنده ساختارهای توسعه یافته برای اقدامات جمعی و توسعه مشارکتی است. در مقابل، روستای حیدرآباد شبکه های اجتماعی چندپاره با دوسویگی ضعیف (30 درصد) و انتقال یافتگی محدود علی رغم تراکم متوسط (47-49 درصد) نشان داد که حاکی از نقص های ساختاری در پیوندهای اجتماعی و محدودیت در ظرفیت مشارکتی است. نتیجه گیری: این نتایج رابطه کلیدی بین الگوهای خاص سرمایه اجتماعی و ظرفیت توسعه محلی را برجسته می سازد و پیامدهای مهمی برای سیاست گذاری روستایی دارد. جوامع منسجم مانند آبشاران سفلی برای اجرای طرح های توسعه مشارکتی آمادگی دارند، در حالی که شبکه های چندپاره مانند حیدرآباد نیازمند مداخلات هدفمند برای تقویت ارتباطات بین فردی و ایجاد سرمایه اجتماعی بین گروهی هستند. مطالعه حاضر ارزش تحلیل شبکه اجتماعی را به عنوان ابزاری تشخیصی برای طراحی راهبردهای توسعه روستایی متناسب با زمینه محلی تأیید می کند.

امروزه فضاهای عمومی شهرها بر اساس اصول و معیارهای استفاده بزرگسالان شکل گرفته است و اغلب فضاهای شهری، فاقد کیفیت برای استفاده کودکان و نوجوانان و به دور از مشخصه های یک شهر دوستدار کودک می باشند. بنابراین با ارزیابی عوامل پیش ران شهر دوست دار کودک می توان به یکی از اهداف برنامه ریزی شهری یعنی عدالت فضایی دست یافت و بستر مناسبی را برای دوست دار کودک بودن شهرها فراهم نمود. در همین راستا، هدف اصلی این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی و نیروهای پیش ران شهر دوستدار کودک در شهر اردبیل با رویکرد آینده پژوهی می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل پژوهشگران در حوزه برنامه ریزی شهری در شهر اردبیل می باشد. حجم نمونه به روش نمونه گیری گلوله برفی 50 نفر بدست آمده است(با اشباع نظری) و برای تجزیه و تحلیل داده های این تحقیق از نرم افزار میک مک استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که متغیرهای قوانین و دستورالعمل ها، بینش راهبردی، سیستم اداری، تفویض مسئولیت و قانونمندی، بالاترین رتبه های تأثیرگذاری و متغیرهای اعتماد اجتماعی، مشارکت ساکنین، توافق جمعی، امنیت و تفویض مسئولیت، بالاترین رتبه های تأثیرپذیری کلی را داشته اند. در حالت کلی از میان 15 متغیر بررسی شده این پژوهش، تعداد 7 متغیر سیستم اداری، قوانین و دستورالعمل ها، عدالت محوری و ایمنی و امنیت، ایجاد و طراحی محیط های تفریح و سرگرمی و جاذب برای کودکان و تفویض مسئولیت به سطوح پایین، به عنوان عوامل پیش ران شهر دوست دار کودک در شهر اردبیل انتخاب شداند. نتیجه این که در هرگونه برنامه ریزی در شهر اردبیل باید نقش کلیدی عوامل مذکور را مورد توجه قرار دهد. این متغیرها در بهبود وضعیت شهر دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و اولویت اول در برنامه ریزی جهت ایجاد شهر دوست دار کودک در اردبیل به حساب می آیند.

فرسایش خاک تابعی از قابلیت جداشدن ذرات و قابلیت انتقال آنها می باشد. برای تشکیل یک سانتی متر خاک بیش از ۳۰۰ سال زمان نیاز است. از این نظر جلوگیری از فرسایش خاک به منظور حفظ ثروت های ارزشمند طبیعی امری حیاتی به شمار می آید. فرسایش و تولید رسوب تابع پیچیده ای از عوامل مختلف از جمله، زمین شناسی، اقلیم، توپوگرافی، پوشش گیاهی و انسان است. فرسایش خاک فرایند طبیعی فیزیکی است که طی آن ذرات خاک از بستر اصلی خود جدا شده و به کمک یک عامل انتقال دهنده به مکانی دیگر حمل و رسوب گذاری می شود. در مطالعه حاضر، هدف تاثیر سناریوهای مختلف مدیریت کاربری اراضی بر میزان فرسایش خاک با استفاده از مدل G2 در حوزه گیوی چای استان اردبیل می باشد. که با بررسی 6 سناریوی مدیریت کاربری اراضی بر اساس الگوی استفاده از اراضی در محیط GIS تهیه شد. سپس داده های ورودی بر اساس داده های زمینی، کاربری اراضی و داده های مشاهداتی تهیه شد. بر اساس نتایج مدل، مقدار فرس ایش در سناریوی تبدیل مراتع ضعیف به متوسط و سناریو تبدیل مراتع متوسط به خوب و احداث باغ کاهش فرسایش را نشان داد و سناریو تخریب که در دو سناریو مطرح شد باعث افزایش فرسایش در کاربری زراعی رانشان می دهد. در این تحقیق، ابتدا داده های محیطی شامل نوع کاربری زمین، شیب، پوشش گیاهی و بارندگی جمع آوری شد. سپس با استفاده از مدل G2، میزان فرسایش خاک در هر یک از کاربری های مختلف (کشاورزی، مرتع، جنگل و مناطق مسکونی) محاسبه گردید. نتایج نشان داد که کاربری های کشاورزی با فرسایش بالاتری نسبت به دیگر کاربری ها مواجه هستند، درحالی که مناطق جنگلی به عنوان بهترین گزینه برای حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش شناخته شدند. این یافته ها می تواند به تصمیم گیری های مدیریتی در زمینه حفاظت از خاک و توسعه پایدار کمک کند.

تقسیمات کشوری به عنوان ابزاری کلیدی در برنامه ریزی های مدیریتی و توسعه متوازن، نقش مهمی در کاهش نابرابری های منطقه ای دارد. استان سیستان و بلوچستان به عنوان یکی از پهناورترین و متنوع ترین استان های ایران، با چالش های فرهنگی و اجتماعی در فرآیند تقسیمات استانی مواجه است. اهمیت این پژوهش در بررسی موانع فرهنگی و اجتماعی تقسیم استان از منظر جامعه محلی است که می تواند به درک بهتر پیامدهای احتمالی و ارائه راهکارهای مناسب کمک کند. هدف اصلی پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع فرهنگی و اجتماعی تأثیرگذار بر تقسیم استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر دیدگاه جامعه محلی است. سوال اصلی پژوهش این است که موانع فرهنگی و اجتماعی موثر بر تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی بلوچ کدامند و این موانع تا چه اندازه بر فرآیند تصمیم گیری های تقسیمات کشوری تاثیر می گذارند؟ پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل افراد بالای ۱۸ سال قوم بلوچ در شش شهرستان اصلی استان بوده که نمونه ای ۳۳۰ نفری با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده است. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با بهره گیری از آزمون های آماری پارامتریک و ناپارامتریک (آزمون دوجمله ای، آزمون T تک نمونه ای و آزمون فریدمن) تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که موانع فرهنگی مانند تغییر نام استان، از بین رفتن وحدت جغرافیایی و مخدوش شدن هویت فرهنگی، و موانع اجتماعی شامل خدمت رسانی ضعیف، سیستم برنامه و بودجه کشور و کم برخورداری اجتماعی، مهم ترین عوامل بازدارنده تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی هستند. همچنین، تأثیر این موانع به طور معناداری بالاتر از حد متوسط ارزیابی شد. نتایج پژوهش بر ضرورت توجه ویژه به موانع فرهنگی و اجتماعی در تصمیم گیری های تقسیمات کشوری تاکید دارد تا از تشدید تنش های قومی و اجتماعی جلوگیری شود و توسعه متوازن منطقه ای تحقق یابد.

هدف: معماری، اقتصاد و کسب وکار عمیقاً درهم تنیده شده اند. معماری فقط طراحی و ساخت وساز نیست بلکه یک فعالیت اقتصادی است که بر شرایط اقتصادی گسترده تر واکنش متقابل دارد. تحولات مهم اقتصادی تأثیراتی بر فضاهای کسب وکار روستایی داشتند. اصلاحات ارضی باعث کاهش بزرگ مالک ها، افزایش تعداد خرد مالک ها و خرد زمین ها، افزایش تعداد بناها شد و بستر گسترش کالبدی روستا در قالب طرح هادی را فراهم آورد. طرح هادی در ابتدا کاملاً مثبت ارزیابی می شد اما به مرورزمان و درنهایت از بعد کالبدی مناسب و از بعد اقتصادی و اشتغال زایی نامناسب ارزیابی شد. در دهه اخیر، حرکت های مختلف اقتصادی توسعه روستا شکل گرفت که جامع ترین آن، الگوی اشتغال پایدار منظومه روستایی است که این طرح نیز تاکنون اثر فراگیری در پیشرفت روستاها نداشته است. این پژوهش تلاشی در ارتباط بین طرح هادی و اشتغال پایدار با این فرض است که توسعه فضاهای کسب وکار می تواند منجر به رونق اقتصادی روستا شود. سؤال این است که دسته بندی خبرگانی در این زمینه چیست؟ روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از روش دلفی و نمونه گیری گلوله برفی غیرتصادفی و اساتید دانشگاه های علم و صنعت ایران، تهران، شهید بهشتی، خوارزمی در رشته های توسعه روستایی و/یا معماری، شهرسازی با حجم نمونه 27 نفر انجام شد. ابزار اندازه گیری جدول هدف- محتوا و پرسش نامه بود. پس از تأیید جدول تحلیل عاملQ روی داده ها انجام و نتایج استخراج گردید. کفایت داده ها از طریق آزمون K.M.O و کرویت بارتلت سنجیده و مقدار آن 668/0 شد که برای کفایت نمونه مناسب است. یافته ها: نتایج نشان داد اساتید در خصوص معماری کسب وکار روستایی سه دیدگاه اصلی دارند که شامل «تجهیز-توسعه بهداشتی، اقتصادی فضای کشاورزی دامداری» با پوشش 83/25 درصد، «مسکن مزرعه معیشتی گردشگری» با پوشش 1/19 درصد و «دکوراسیون یا احداث فروشگاه محصولات بومی روستا» با پوشش 96/15 درصد از جامعه خبرگانی است. نتیجه گیری: انتظار می رود پژوهش در سطح وسیعی از روستاهای کوهستانی شمال ایران (مازندران) قابل استفاده باشد ولی پیشنهاد می شود این پژوهش در سایر طرح های اشتغال پایدار منظومه (گچساران، زنجان، میامی و ...) نیز تکرار شود.

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش کنونی این گونه و تعیین محدوده زیستگاه های مطلوب انجام گرفت. روش: برای این منظور، از مدل حداکثر آنتروپی (MaxEnt) و داده های واقعی ایستگاهی استفاده شد. داده های روزانه ۲۰ ایستگاه سینوپتیک طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ و ۳۲۲ نقطه حضور گونه در محدوده چهار استان واقع در زاگرس مرکزی مورد استفاده قرار گرفت. متغیرهای ورودی شامل ۱۹ متغیر زیست اقلیمی، عوامل فیزیوگرافی (ارتفاع، شیب و جهت جغرافیایی) و کاربری/پوشش زمین بودند. نتایج: نتایج نشان داد که مدل MaxEnt با مقدار AUC برابر با 926/0 از دقت بالایی در پیش بینی برخوردار است. متغیرهای ارتفاع، شیب، بارندگی کم بارش ترین ماه (Bio14) و تغییرات فصلی دما (Bio4) بیشترین سهم را در تعیین مطلوبیت زیستگاه بلوط داشته اند. بر اساس منحنی های پاسخ، حضور بلوط عمدتاً در ارتفاع 1000 تا ۲3۰۰ متر، شیب های 5 تا 27 درجه، جهات شمالی و بازه بارندگی سالانه ۴۰۰ تا ۱1۰۰ میلی متر مشاهده شد. نتایج همچنین نشان داد که تنها ۱۱/۱۲ درصد از مساحت منطقه (حدود ۱۵۰۳۸ کیلومتر مربع) در طبقه زیستگاه مطلوب قرار دارد که بیشترین تمرکز آن در استان های لرستان و کهگیلویه وبویراحمد است. نتیجه گیری: نتایج بیانگر وابستگی شدید بلوط ایرانی به شرایط اقلیمی نیمه مرطوب و ویژگی های توپوگرافی خاص است.

هدف: الگوهای پیوند از دور، همچون نوسان اطلس شمالی (NAO) به عنوان یکی از مهم ترین الگوهای پیوند از دور در نیم کره شمالی به شمار می رود که اثرات گسترده ای بر سامانه های جوی و اقلیم مناطق مختلف دارد. بدین منظور در این مطالعه ارتباط بین نوسان های دمای ماهانه ایستگاه های کشور عراق با نوسان اطلس شمالی (NAO) بررسی شد. روش: بدین منطور از آنالیز موجک گسسته با بیشینه همپوشانی (MODWT) و آنالیز موجک پیوسته جهت کشف رابطه چند مقیاسی این دو متغیر استفاده شد. نتایج: نتایج حاصل از این تحلیل نشان داد که رابطه بین دمای تمامی ایستگاه های تحت بررسی با NAO به صورت معکوس بوده و ارتباط بین آن ها در مقیاس زمانی ماهانه و چند ساله نیز معکوس است. بدین ترتیب که با رخداد فاز منفی NAO، ایستگاه های عراق افزایش دمای ماهانه را تجربه می کنند در این خصوص بیشترین رابطه بین آن ها در سومین فرکانس موجکی یعنی مقیاس چند فصلی و سالانه اتفاق میفتد. تحلیل سینوپنیکی نقشه های ترکیبی ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکل و الگوی رودباد برای تراز 250 هکتوپاسکال نشان داد که ضخامت و دمای جو در فاز منفی نسبت به فاز مثبت افزایش داشته و در فاز منفی به سبب قرار گیری ناوه در شرق مدیترانه و پشته در غرب ایران، کشور عراق تحت تاثیر جریان های گرم جنوب غربی قرار دارد درصورتی که جریان سرد غربی در فاز مثبت غلبه دارند. نتیجه گیری: تحلیل ها نشان داد که موقعیت و شدت رودباد در فازهای متفاوت NAO دستخوش تعییر شدیدی شده اند بدین ترتیب مقارن با فاز منفی NAO ضمن اینکه رودباد در منطقه خاورمیانه به شدت ضعیف شده در موقعیت شمالی تری نسبت به فاز مثبت قرار دارد.

هدف تحقیق حاضر بررسی چالش های توسعه و برنامه ریزی گردشگری شهری کلانشهر تبریز، با تاکید بر شخصیت مقصد و برندسازی کلان شهر تبریز و ارائه راهبردهای بهبود مدیریت تصویر مقصد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و عملی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش گردشگران ورودی به کلان شهر تبریز در سال 1403 بوده و حجم نمونه آماری پژوهش نیز با استفاده از فرمول کوکران 200 نفر برآورد گردید. یافته های تحقیق نشان داد به جز ترافیک شهری و دسترسی مناسب به سرویس های بهداشتی در اغلب نقاط شهر تبریز، شهر تبریز برای گردشگری در اغلب موارد ذکرشده دارای قابلیت هست و می توان از این ظرفیت ها در راستای تبدیل شدن تبریز به عنوان مقصد مطرح گردشگری استفاده کرد. هم-چنین نتایج نشانگر آن بود که از دیدگاه افراد مورد مطالعه چالش های موقعیت جغرافیایی دور تبریز (فقدان موقعیت مرکزی) و عدم مجاورت با سایر شهرها و استان های مرکزی ایران با میانگین 65/3، فصلی بودن مسافرت به تبریز با میانگین 4 و چالش های ارتباط با جامعه میزبان (شهروندان تبریزی) با میانگین 25/3 ازجمله چالش های اساسی و مهم توسعه گردشگری و شکل نگرفتن شخصیت مقصد مطرح تبریز می باشند. اساس یافته های پژوهش، شهر تبریز دارای ظرفیت های گردشگری مناسبی است و می تواند به عنوان یک مقصد مطرح گردشگری معرفی شود. با این حال، چالش هایی همچون موقعیت جغرافیایی دور از مرکز، فصلی بودن مسافرت به تبریز و ارتباط با جامعه میزبان، به عنوان موانع اساسی توسعه گردشگری و شکل گیری شخصیت مقصد تبریز شناسایی شده اند.

هدف :شهر۱۵ دقیقه ای به عنوان رویکردی نوین در برنامه ریزی شهری، بر دسترسی سریع و آسان به خدمات و امکانات در فاصله ای کوتاه تأکید دارد. این رویکرد می تواند تأثیر چشمگیری بر کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و بهبود شاخص های زیست محیطی داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی اثرات شهرهای۱۵ دقیقه ای بر کاهش ردپای زیست محیطی، کاهش ترافیک و آلودگی هوا، و ارتقای کیفیت زندگی شهری در شهر ارومیه است. روش پژوهش: روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از دو روش کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده اند. در مرحله نخست، شاخص های مرتبط با ردپای زیست محیطی و اصول شهرهای۱۵ دقیقه ای با استفاده از مطالعات کتابخانه ای شناسایی شدند. سپس یک پرسشنامه استاندارد بر اساس این شاخص ها تدوین و برای جمع آوری داده های میدانی استفاده شد. داده های به دست آمده با نرم افزارSmart PLSمدل سازی و تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان می دهد که قابلیت دسترسی بیشترین تأثیر را بر کاهش ردپای زیست محیطی دارد. دسترسی آسان به خدمات و امکانات محلی می تواند با کاهش سفرهای درون شهری و استفاده از خودروهای شخصی به کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا کمک کند. همچنین، تنوع خدمات و امکانات تأثیر معناداری بر کاهش ردپای زیست محیطی دارد و بر اهمیت توسعه زیرساخت های محلی و بهبود امکانات شهری تأکید می کند. ظرفیت زیستی به عنوان یک متغیر میانجی، نقش مؤثری در بهینه سازی مصرف منابع طبیعی و کاهش تولید پسماند ایفا می کند. علاوه بر این، توسعه انرژی های تجدیدپذیر، بهبود مدیریت پسماند، افزایش فضاهای سبز، و کاهش آلودگی هوا اثرات مثبت و معناداری بر کاهش فشارهای زیست محیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهری دارند. نتیجه گیری: اجرای سیاست های مبتنی بر مدل شهرهای۱۵دقیقه ای می تواند تأثیر چشمگیری بر کاهش ترافیک، بهینه سازی مصرف انرژی، و ارتقای پایداری شهری در ارومیه داشته باشد. یافته ها اهمیت توسعه این مدل شهری را به عنوان رویکردی مؤثر برای کاهش ردپای زیست محیطی و افزایش کیفیت زندگی برجسته می کند و پیشنهاد می شود که سیاست گذاران شهری در برنامه ریزی های آتی به این مدل توجه ویژه ای داشته باشند.

شهر اصفهان با چالش های زیست محیطی متعددی نظیر بحران آب، آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی روبه روست؛ چالش هایی که کیفیت زندگی شهروندان را به شدت تهدید کرده و مانعی جدی در مسیر تحقق توسعه پایدار شهری به شمار می روند. در این میان، «برنامه ۱۴۱۰ شهرداری اصفهان» به عنوان طرحی کلان، با هدف بهبود شرایط زیست محیطی، ارتقاء کیفیت زندگی و افزایش تاب آوری شهر در برابر مخاطرات محیطی، تدوین شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ژرف تر عوامل مؤثر بر بحران های زیست محیطی و شناسایی راهکارهای مؤثر، پایدار و قابل اجرا برای مواجهه با آن ها انجام شده است. مسائل زیست محیطی در این مطالعه در چهار سطح تحلیلی موردبررسی قرارگرفته اند: نخست، مشکلات آشکار و روزمره؛ دوم، عوامل ساختاری و مدیریتی؛ سوم، الگوهای فکری مؤثر بر سیاست گذاری شهری و چهارم، باورها و نمادهای فرهنگی که نگرش عمومی به محیط زیست را شکل می دهند. داده های تحقیق از طریق مطالعه اسناد، تحلیل گزارش های شهرداری، انجام نظرسنجی از شهروندان و مصاحبه با ۳۰۰ نفر از نخبگان، خبرگان و مدیران شهری گردآوری شده است. نتایج نشان می دهد که برنامه ۱۴۱۰ در مسیر اجرا با چالش های اساسی مواجه است و برای تحقق اهداف خود نیازمند رویکردی جامع، سیستم محور، مشارکتی و فرابخشی است. نبود هماهنگی بین بخشی، کمبود منابع مالی، ضعف در یکپارچگی نهادی، و نادیده گرفتن ظرفیت های مردمی از موانع اصلی در مسیر پیش روی آن به شمار می روند. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که بدون اصلاح نگرش های مدیریتی و بازنگری در مدل های حکمرانی شهری، دستیابی به بهبود معنادار در وضعیت زیست محیطی شهر امکان پذیر نخواهد بود.

هدف: زمین لغزش از مهم ترین مخاطرات محیطی می باشد که وقوع آن خسارات انسانی و اقتصادی فراوانی را درپی دارد و با شناسایی مناطق در معرض این خطر، می توان درحد ممکن از وقوع این پدیده جلوگیری کرد. شهرستان علی آباد کتول با توجه به شرایط خاص آب وهوایی، فیزیوگرافی، زمین شناسی و انسانی، همواره درمعرض خطر زمین لغزش بوده است. لذا، هدف از این پژوهش شناسایی پهنه های مستعد وقوع زمین لغزش در سطح این شهرستان می باشد. روش: با مرور پیشینه پژوهشی، استفاده از مطالعات میدانی و بررسی شرایط موجود در منطقه، ابتدا عوامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، زمین شناسی، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از راه های ارتباطی، کاربری اراضی و بارش به عنوان متغیرهای تأثیرگذار بر وقوع زمین لغزش شناسایی شد. در نهایت نقشه حساسیت زمین لغزش با استفاده از روش تصمیم گیری چندمعیاره مارکوس استخراج گردید. نتایج: با توجه به نتایج حاصله، به ترتیب؛ عوامل شیب، کاربری اراضی و بارش با ضرایب وزنی 153/0، 142/0 و 138/0 بیشترین اهمّیت را در وقوع زمین لغزش شهرستان علی آبادکتول، به خود اختصاص دادند. با نظر به نقشه پهنه بندی به ترتیب؛ 902/151 و 622/253 کیلومترمربع از مساحت شهرستان، در طبقه بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارد که بایستی این پهنه ها از لحاظ کارهای مدیریتی و اجرای پروژه های حفاظتی در اولویت توجه قرار گیرند. همچنین با توجه به بهره گیری از روش منحنی راک، دقت روش مارکوس در شناسایی مناطق مستعد وقوع خطر زمین لغزش در شهرستان علی آباد کتول با سطح زیرمنحنی (89/0)، بسیارخوب می باشد. نتیجه گیری: نقشه پهنه بندی خطر زمین لغزش شهرستان علی آباد کتول نشان می دهد که بخش قابل توجهی از مساحت آن (حدود ۴۱۴ کیلومتر مربع) در طبقات پرخطر و بسیار پرخطر قرار دارد که نیازمند اولویت بندی فوری برای اقدامات مدیریتی و حفاظتی است.

هدف: هدف اصلی این پژوهش عوامل موثر بر گردشگری کشاورزی در راستای توسعه پایدار جوامع روستایی می باشد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ پاردایم از نوع تحقیقات آمیخته (کیفی – کمی) با رویکرد اکتشافی می باشد. روش: روش تحقیق در سه مرحله طراحی شده است. در مرحله اول، ابتدا به منظور شناسایی و استخراج عوامل موثر بر گردشگری کشاورزی در راستای توسعه پایدار جوامع روستایی با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند و با در نظر گرفتن شاخص اشباع نظری داده ها 18 مصاحبه نیمه ساختارمند با خبرگان در این زمینه انجام شد. پس از انجام مصاحبه ها با استفاده از روش تحلیل محتوا کیفی طی مراحل کدگذاری باز و محوری 4 عامل طبیعی و اقلیمی، انسانی و اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی و زیرساختی و مدیریتی - نهادی شناسایی شدند. در مرحله دوم، از تکنیک دلفی فازی جهت دستیابی به توافق گروهی بین خبرگان استفاده شد. و در مرحله سوم به منظور تحلیل اثرات عوامل موثر بر گردشگری پایدار کشاورزی از پرسشنامه محق ساخته استفاده گردید. در این مرحله سوالات پرسشنامه با توجه به بخش کیفی پژوهش و بر اساس طیف لیکرت پنج گزینه ای (خیلی زیاد تا خیلی کم) طراحی شد. جامعه آماری تحقیق در این مرحله عبارتند از کشاورزانی که مقصد گردشگری کشاورزی در استان مازندران بودند. بر این اساس 4 شهرستان از استان مازندارن انتخاب شدند که پتانسیل بیشتری در گردشگری کشاورزی دارند که شامل یک شهرستان از غرب استان: تنکابن، دو شهرستان از مرکز استان: آمل و بابل و یک شهرستان از شرق استان: ساری به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش نمونه گیری تصادفی ساده با انتساب متناسب بود که تعداد کل نمونه ها 320 نفر بودند نتایج: جامعه آماری در این مرحله شامل کشاورزانی بود که مقصد گردشگری کشاورزی در استان مازندران بودند. بر این اساس، چهار شهرستان با پتانسیل بالاتر برای گردشگری کشاورزی انتخاب شدند: یکی از غرب (تنکابن)، دو شهرستان از مرکز (آمل و بابل) و یکی از شرق (ساری). از نمونه گیری تصادفی ساده با تخصیص متناسب استفاده شد و حجم نمونه در مجموع 320 نفر بود. نتایج نشان دهنده بالاترین سطح اجماع کارشناسان در مورد عوامل مؤثر بر گردشگری کشاورزی و نقش آنها در توسعه پایدار روستایی بود که شامل موارد زیر بود. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که هر چهار عامل شناسایی شده تأثیر معناداری بر گردشگری کشاورزی پایدار دارند. این عوامل در سطح اطمینان 99 درصد با گردشگری کشاورزی پایدار رابطه مثبت و معناداری دارند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف، گردشگری شکار و تاثیر آن بر اقتصاد روستایی در نواحی کوهستانی قرق اختصاصی جاشلوبار شهرستان مهدیشهر استان سمنان انجام شده است. روش: این تحقیق از نظر نوع هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها، توصیفی-تحلیلی است. جهت گردآوری داده ها از دو روش مطالعه کتابخانه ای و پیمایشی استفاده شده است و برای ارزیابی پایایی پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد. در تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن، با بهره گیری از از نرم افزارهای EXCEL و SPSS-21 استفاده شده است. نتایج: نتیجه تحقیق نشان داد که از نظر کارشناسان و جامعه محلی میانگین رتبه مولفه اقتصادی و شاخص های مرتبط با آن ( سرمایه گذاری، اشتغال و درامد )، بیش از از حد متوسط قرار دارند. نتیجه گیری: نتایج گویای آن است که نگرش آنان از شکل گیری و رونق گردشگری شکار مثبت است و می توان به تاثیر گذاری این فعالیت در معیشت جامعه محلی و توسعه منطقه ای امید وار بود. مقایسه گویه های شاخص ها نشان داد تنها میانگین رتبه اشتغال زنان کمتر از حد مطلوب ارزیابی شده است.

طوفان های گرد و غبار به عنوان یکی از مهم ترین مخاطرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به ویژه استان سیستان و بلوچستان، پیامدهای گسترده ای در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی ایجاد می کنند. یکی از چالش های اصلی در مدل سازی و پیش بینی این پدیده، عدم قطعیت در داده های ورودی و محدودیت ایستگاه های سینوپتیکی است. این پژوهش با هدف بهبود عملکرد مدل های پیش بینی، به ارزیابی نقش الگوریتم های فراابتکاری در بهینه سازی داده های ورودی پرداخته است. در این راستا، یک مدل هیبریدی مبتنی بر رگرسیون فازی خوشه بندی شده و میانگین متحرک FCMR-MA توسعه داده شد و برای بهینه سازی داده های ورودی، دو الگوریتم فراابتکاری چرخه آب و بهینه سازی علف های هرز مهاجم به کار گرفته شدند. یکی از عوامل کلیدی در تشدید و تداوم این پدیده، وقوع خشکسالی های متوالی و کاهش رطوبت خاک است که بستر تولید و انتقال گردوغبار را تقویت می کند. به منظور تحلیل پیوند بین شرایط خشکسالی و وقوع طوفان های گردوغبار، شاخص های خشکسالی SPI و SPEI نیز به عنوان متغیرهای اقلیمی در ساختار مدل لحاظ شدند. داده های مورد استفاده شامل فراوانی روزهای همراه با طوفان گردوغبار در پنج ایستگاه سینوپتیکی استان سیستان و بلوچستان طی دوره 40 ساله بود. عملکرد مدل ها با استفاده از چهار معیار ارزیابی R, RMSE, MAE, NS سنجیده شد. یافته ها نشان داد که به کارگیری الگوریتم های فراابتکاری موجب بهبود معنادار در دقت مدل نسبت به حالت بدون بهینه سازی شد. در این میان، الگوریتم علف های هرز مهاجم با دستیابی به بالاترین ضریب همبستگی (R=0.94) و کم ترین میزان خطا، عملکرد برتری نسبت به الگوریتم چرخه آب و مدل پایه ارائه کرد. به طور کلی، نتایج این مطالعه بیانگر اهمیت استفاده از الگوریتم های فراابتکاری در بهینه سازی داده های ورودی برای ارتقاء دقت مدل های پیش بینی طوفان های گردوغبار در مناطق خشک و نیمه خشک است.

شهرها اگرچه به عنوان محرکی برای توسعه پایدار روستاها قلمداد می شوند، اما در صورت عدم مدیریت صحیح می توانند به چالش هایی جدی برای هر دو محیط شهری و روستایی تبدیل شوند. شناخت این چالش ها و تلاش برای کاهش اثرات منفی آن ها بر روی ساختار و کارکرد سکونتگاه های روستایی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف ارزیابی وضعیت توسعه پایدار روستاهای پیرامون شهر بجنورد و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، از روش تحلیل ساختار و سناریونویسی استفاده نموده است. باتوجه به ماهیت تحقیق، افراد نمونه (20 نفر) از میان کارشناسان متخصص به روش گلوله برفی انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گیری از مدل MicMac، عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار این روستاها شناسایی و روابط بین آن ها تحلیل شد. برای تدوین سناریوها از نرم افزارMorphol استفاده شده است. سپس از بین دو هزار سناریوی دارای اعتبار، پنج سناریو دارای مقاومت بالا در برابر تغییرات انتخاب گردید که سناریو اول با بالاترین درصد احتمال وقوع و تکرار بالا 90% مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل سناریوها حاکی از آن است که شهر بجنورد به عنوان مرکز استان، علی رغم پتانسیل های موجود، هنوز نتوانسته به عنوان یک پیشران قوی در توسعه پایدار روستاهای اطراف عمل کند. توسعه پایدار روستاهای پیرامون بجنورد با بیشترین سناریوی بدبینانه(5 عدد) در زمینه های (اشتغال، کشاورزی، موقعیت مرزی، خشکسالی، منابع آب شرب) مواجه هستند. همچنین در زمینه (مدیریت کلان، خدمات درمانی و آموزشی) با وضعیت بینابینی مواجه است که با توجه به روند موجود به سمت وضعیت بدبینانه در حال تغییر وضعیت هستند. جهت دستیابی به توسعه پایدار در روستاهای مورد مطالعه، پیشنهاد می شود که سیاست های حمایتی از بخش کشاورزی، منابع آبی، گردشگری و صنایع کوچک و متوسط تقویت شود، در زیرساخت های روستایی سرمایه گذاری شود و مشارکت جوامع محلی در تصمیم گیری ها افزایش یابد.

مدیریت فضایی از طریق اعمال مدیریت خردمندانه کاربری زمین و برقراری پیوند میان آنها، به دنبال ایجاد توازن بین تقاضاهای توسعه و حفظ محیط زیست و دستیابی به اهداف اقتصادی و اجتماعی است. با این توصیف ابعاد مدیریت فضایی اکولوژیکی-کالبدی، اقتصادی و اجتماعی در محدوده مورد مطالعه موجب چالش هایی شده است. در این راستا، پژوهش حاضر می کوشد تا اثرات ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین های کشاورزی در شهرستان رشت را مورد واکاوی قرار دهد. برای دستیابی به پاسخ علمی، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. روش های جمع آوری داده ها به دو صورت کتابخانه ای و میدانی بوده  و از ابزار پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل سه گروه مدیریت بخش دولتی، مدیریت بخش خصوصی و بهره بردار کشاورز در شهرستان رشت انتخاب گردید. با استفاده از نمونه گیری تصادفی و فرمول کوکران، در مجموع تعداد پرسشنامه در بخش مدیریت دولتی(37نفر)، بخش خصوصی(105نفر) و بهره بردار کشاورز(380نفر) توزیع و تکمیل گردید. در ادامه به منظور رابطه بین عوامل سه گانه از آزمون همبستگی اسپیرمن و جهت سنجش فرضیه از آزمون تحلیل رگرسیون و جهت سنجش اطمینان از پایایی با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ که در نرم افزار Spss ، محاسبه گردید که  برابر با 0/889 برای پرسشنامه بخش اول و دوم و پرسشنامه بهره برداران کشاورز ضریب 0/897 بدست آمد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هر  سه جامعه آماری بر میزان تأثیرات منفی در بعد اکولوژیکی-کالبدی بیش از سایر عوامل اقتصادی و اجتماعی اتفاق نظر داشتند و در واقع شاخص های مورد استفاده در شهرستان، وضعیت نامطلوبی دارند.