۱.
کلیدواژهها:
Psychometrics Factor Structure intellectual humility Iranian sample
Background: Intellectual humility, as one of the important components of personality, plays a decisive role in decision-making, learning, and social interactions. Despite its importance, there are still limited valid tools for measuring this construct across the cultural context of Iran.
Aims: The present study aimed to explore the psychometric properties and factor structure of the Intellectual Humility Scale of Alfano et al. (2017) among Iranian adults.
Methods: The study was descriptive-correlational. The statistical population included all adults in West Azerbaijan province in 2024. A sample of 573 people (19 to 72 years old) was selected using the Cochrane formula and a cluster-random sampling method. The instruments used included the Intellectual modesty Scale (Alfano et al., 2017), the Honesty-Humility subscale of the Hexagon-60 questionnaire (Ashton and Lee, 2009), Openness to Experience from the Big Five (Costa and McCrae, 1992), and the Need for Cognition Questionnaire (Cacioppo and Petty, 1982). Data analysis was undertaken using SPSS-22 and LISREL 8.80. For factor structure analysis, the sample was split into two parts; Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed on the first part, while Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed on the second part.
Results: In the exploratory factor analysis, four factors of “open-mindedness”, “intellectual humility”, “corrigibility”, and “engagement” were identified, which were consistent with the theoretical structure of the scale. The CFA results confirmed the favorable fit of the model (fit indices are reported). Cronbach's alpha and composite reliability coefficients were higher than 0.70 and the average variance extracted (AVE) was higher than 0.50. Also, the McDonald's omega coefficient for the dimensions was obtained between 0.71 and 0.84. The scale indicated a significant positive correlation with honesty-humility, need for cognition and openness to experience at the 0.01 level, reflecting its convergent and concurrent validity.
Conclusion: The findings demonstrated that the Intellectual Humility Scale has good validity and reliability across the Iranian adult community and can be used as a valid tool in psychological research. However, the limitations of the study include focusing on one province and the self-report nature of the tools. It is suggested that future studies be conducted across more diverse communities and via multimodal methods.
۲.
کلیدواژهها:
temporal lobe epilepsy Memory Attention Executive Functions
Background: Epilepsy is associated with multiple neuropsychological deficits, and various studies have reported impairments in memory, language, executive functions, and attention. This condition can significantly affect social interactions and communication, leading to challenges in daily life.
Aims: The present study aimed to investigate the neuropsychological profile of attention and associative memory in individuals with temporal lobe epilepsy (TLE) and compare it with healthy individuals.
Methods: The research employed a descriptive, causal-comparative design. Sixty individuals with temporal lobe epilepsy and 60 healthy individuals (N= 120) comprised the sample. The Wechsler Memory Scale(Wechsler, 1945) for Adults and the Integrated Visual and Auditory Continuous Performance Test(Berginström et al., 2015) were used to measure variables. Data analysis was conducted using an independent t-test and its non-parametric equivalent, the Mann-Whitney U test.
Results: The results indicated a significant difference in associative memory between individuals with epilepsy and healthy individuals (Z= 8.90, p< 0.01). Moreover, a significant difference was found in auditory attention between the two groups (Z= 8.18, p< 0.01). Finally, there was a significant difference in visual attention between individuals with epilepsy and healthy individuals (Z= 9.90, p< 0.01).
Conclusion: The study’s findings suggest that individuals with temporal lobe epilepsy exhibit significant deficits in memory and attention compared to their healthy counterparts. These findings highlight the importance of the temporal lobe in cognitive processes and emphasize the necessity of neuropsychological assessments in treatment programs to improve the quality of life for these patients.
۳.
کلیدواژهها:
sexual inhibition sexual excitation cognitive schemas Sexual Function
Background: Female sexual functioning is shaped by a complex interplay of biological, psychological, and cognitive factors. While the Dual Control Model highlights the roles of sexual inhibition (SI) and sexual excitation (SE) in regulating sexual responses, little is known about the cognitive mechanisms underlying these processes.
Aims: This study investigates whether cognitive schemas activated in sexual contexts mediate the association between SI, SE, and female sexual function.
Methods: A cross-sectional study was conducted with 665 adult women recruited from administrative departments of universities in Tehran and Tabriz. Participants completed the Sexual Excitation/Inhibition Inventory for Women (Graham, 2006), the Questionnaire of Cognitive Schemas Activated in Sexual Context (Nober, 2013), and the Female Sexual Function Index (Rosen, 2000). Structural equation modeling (SEM) was used to test the hypothesized mediation model.
Results: Findings indicated that both SI (β= −0.32, p< 0.001) and SE (β= 0.27, p< 0.001) had significant direct effects on female sexual function. Importantly, cognitive schemas partially mediated the relationship between SI and sexual function (indirect effect: β= −0.12, 95% CI [−0.18, −0.07]), suggesting that maladaptive cognitive patterns contribute to sexual difficulties. The overall model demonstrated good fit indices (χ2/df= 2.35, CFI= 0.95, RMSEA= 0.05).
Conclusion: This study supports the dual control model, with sexual inhibition and excitation affecting female sexual functioning, and cognitive model, with cognitive schemas influencing sexual functioning.
۴.
کلیدواژهها:
خوش بینی تحصیلی بسته آموزشی تاب آوری تحصیلی رویکرد آموزش مثبت
زمینه: طی دو دهه گذشته، پژوهش های متعددی در مورد رابطه تاب آوری و خوش بینی تحصیلی دانش آموزان انجام شده است اما هنوز دانش آموزانی در مدرسه حضور دارند که با استرس های تحصیلی در کشمکش هستند. این وضعیت نشان می دهد فرایندی که آنها را به تاب آوری و خوش بینی تحصیلی هدایت می کند، همچنان یک موضوع چالش برانگیز است. هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین برنامه آموزشی تاب آوری تحصیلی مبتنی بر رویکرد آموزش مثبت و اثربخشی آن بر خوش بینی تحصیلی دانش آموزان دختر انجام شد. روش: در این پژوهش از طرح آمیخته اکتشافی مدل تدوین ابزار استفاده شد. ابتدا بسته آموزشی تاب آوری تحصیلی تدوین شد و روایی محتوایی آن تعیین گردید. سپس اثربخشی آن بر خوش بینی دانش آموزان به روش نیمه آزمایشی با ساختار تک آزمودنی ABA همراه با خط پایه چندگانه و پیگیری بررسی شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه یازدهم متوسطه منطقه چهار تهران در سال تحصیلی 1402 – 1403 بودند. روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شد. نمونه آماری شامل 5 دانش آموز پایه یازدهم یک دبیرستان دخترانه منطقه چهار تهران بود. اندازه گیری خوش بینی تحصیلی با استفاده از پرسشنامه خوش بینی تحصیلی اسچنن – موران و همکاران (2013)، سه مرتبه پیش از اجرای آموزش (خط پایه)، چهار مرتبه در جلسات آموزش (سوم، ششم، نهم و دوازدهم) و یک مرتبه چهار هفته بعد از پایان آموزش (پیگیری) انجام گرفت. از نرم افزار Excel برای انجام تجزیه و تحلیل بصری نمودارها، تحلیل روند، ارزیابی ثبات، درصد داده های غیرهمپوش (PND)، درصد داده های همپوش (POD) و میانگین درصد بهبودی (MPI) استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان دادند که نمره کلی خوش بینی و تمام خرده مقیاس ه ای آن در هر پنج آزمودنی از شروع خط پایه تا مرحله مداخله و پیگیری رو به افزایش بوده است. درصد بهبودی به ترتیب در آزمودنی اول 24%، در آزمودنی دوم 31%، در آزمودنی سوم 26%، در آزمودنی چهارم 34%، و در آزمودنی پنجم 31% بود. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش می توان از برنامه آموزشی تاب آوری تحصیلی به عنوان مداخله مؤثر برای بهبود خوش بینی تحصیلی دانش آموزان استفاده کرد.
۵.
کلیدواژهها:
سرطان پستان پریشانی روانشناختی نظیم جویی هیجانی ترس از پیشرفت بیماری برنامه مبتنی بر ذهن آگاهی
زمینه: سرطان پستان شایع ترین نوع سرطان در زنان به شمار می رود و این زنان اغلب با مشکلات روانشناختی مواجه هستند که می تواند بر کیفیت زندگی آن ها تأثیر منفی بگذارد. ترس از پیشرفت بیماری، پریشانی روانشناختی و نظم جویی هیجانی از جمله مشکلات مهمی هستند که زنان مبتلا به سرطان پستان با آن مواجه می شوند و روان درمانی هایی می تواند در این زمینه مؤثر باشد که بیمار بتواند این مشکلات را بهتر مدیریت کند. هدف: پژوهش حاضر به دنبال بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهن آگاهی بر پریشانی روانشناختی، نظم جویی هیجانی و ترس از پیشرفت بیماری در زنان مبتلا به سرطان پستان بود. روش: طرح پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و آزمون گروه گواه و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی زنان مبتلا به سرطان پستان بالای ۲۰ سال در شهرهای بابل و ساری از بهمن ماه سال ۱۴۰۰ تا مردادماه سال ۱۴۰۱ است که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس ۳۰ نفر از بین مراکز درمانی شامل بیمارستان روحانی بابل، بیمارستان یحیی نژاد بابل، بیمارستان امام خمینی ساری و بیمارستان بوعلی ساری گروه نمونه انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند و پرسشنامه پریشانی روانشناختی (کسلر، ۲۰۰۲)، مقیاس دشواری های نظم جویی هیجانی (گراتز، ۲۰۰۴) و ترس از پیشرفت بیماری (هرشباخ و همکاران، ۲۰۱۱) را تکمیل کردند. شرکت کنندگان گروه آزمایش تحت ۸ جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه ای آموزش مبتنی بر ذهن آگاهی قرار گرفتند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از تحلیل واریانس با اندازه مکرر و نرم افزار ۲۴-SPSS استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که شرکت کنندگان گروه آموزش مبتنی بر ذهن آگاهی نسبت به گروه کنترل در مرحله پس آزمون نمرات کمتری در پریشانی روانشناختی و ترس از پیشرفت بیماری و نمرات بالاتری در نظم جویی هیجانی گزارش کردند (۰۰۱/۰ >p). همچنین بهبودی در پریشانی روانشناختی، نظم جویی هیجانی و ترس از پیشرفت بیماری زنان مبتلا به سرطان پستان در گروه آموزش مبتنی بر ذهن آگاهی در مرحله پیگیری نیز دیده شد (۰۰۱/۰ >p). نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده در پژوهش حاضر به نظر می رسد مداخله ذهن آگاهی درمان مؤثری برای کاهش مشکلات روانشناختی از جمله پریشانی روانشناختی، نظم جویی هیجانی و ترس از پیشرفت بیماری در زنان مبتلا به سرطان پستان است. یافته های پژوهش می توانند به متخصصان بهداشت روانی و روان درمانگران کمک کنند تا مداخله مؤثر برای مدیریت پریشانی، نظم جویی هیجانی و ترس از پیشرفت بیماری در زنان مبتلا به سرطان پستان را شناخته و اجرا کنند. مداخل ه ای که می توانند بهبود روانی زنان مبتلا به سرطان پستان را تسهیل کرده و به کاهش عوارض روانی مرتبط با بیماری کمک کنند.
۶.
کلیدواژهها:
آموزش مبتنی بر ذهنی سازی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی آشفتگی زناشویی رفتار دلبستگی رشد پس از سانحه
زمینه: خیانت زناشویی از جمله تجربیات آسیب زاست که می تواند به آشفتگی زناشویی، ناامنی دلبستگی و اختلال در رشد پس از سانحه بینجامد. اگرچه مداخلاتی مانند رفتار درمانی عقلانی-هیجانی و آموزش مبتنی بر ذهنی سازی در کاهش مشکلات روانشناختی مؤثر بوده اند، اما مقایسه اثربخشی این دو رویکرد بر متغیرهای مذکور در زنان آسیب دیده از خیانت، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهنی سازی و رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بر آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون – پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این مطالعه شامل تمامی زنان قربانی خیانت زناشویی در شهر تهران در سال 1402 بود که با روش نمونه گیری در دسترس تعداد 45 نفر در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه انتخاب شدند (هر گروه 15 نفر). ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه آشفتگی زناشویی (ویسمن و همکاران، ۲۰۰۹)، پرسشنامه رفتار دلبستگی (سندبرگ و همکاران، 2012) و پرسشنامه رشد پس از سانحه (تدسچی و کالون، 1996) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS27 و روش تحلیل کواریانس چند متغیره انجام شد. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن بود که هر دو گروه درمانی، تأثیر معناداری بر روی آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی داشتند (05/0 >P). همچنین پس از مقایسه مشخص شده که اثربخشی رفتار درمانی عقلانی– هیجانی در متغیرهای آشفتگی زناشویی و رفتار دلبستگی بیشتر از روش مبتنی بر ذهنی سازی بود (05/0 >P). همچنین اثربخشی روش مبتنی بر ذهنی سازی در متغیر رشد پس از سانحه، بیشتر از رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بود (05/0 >P). نتیجه گیری: یافته های این پژوهش می تواند در مراکز مشاوره و درمان زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی برای درمان آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی رشد پس از سانحه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین برگزاری کارگاه هایی برای ارتقای توانمندی روانشناسان و مشاوران توصیه می شود.
۷.
کلیدواژهها:
ااختلالات بالینی تنظیم هیجان کمال گرایی کنترل گری والدین کودک
زمینه: کودکان به عنوان یکی از گروه های سنی آسیب پذیر در معرض انواع مشکلات روانشناختی و اختلالات بالینی قرار دارند. مطالعات مختلف نشان می دهد که ویژگی های شخصیتی و شناختی والدین مانند کمال گرایی با مشکلات سلامت روان در کودکان مرتبط است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی کنترل گری و دشواری تنظیم هیجان در والدین در رابطه کمال گرایی والدین و اختلالات بالینی کودکان انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی- همبستگی و از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی والدین کودکان مقطع دبستان 7 تا 11 ساله بود که در سال تحصیلی 1401-1402 در مدارس مناطق 2، 4، 7 و 15 شهر تهران ثبت نام کرده بودند و از میان آن ها تعداد 650 نفر به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده برای جمع آوری داده ها شامل پرسش نامه های کمال گرایی (هیل و همکاران، 2004)، منبع کنترل والدینی (کمپیز و همکاران، 1986)، دشواری در تنظیم هیجان (گراتز و رومر، 2004) و ویراست سوم سیستم سنجش رفتار کودک (رینولد و کمفیس، 2015) بود. برای تحلیل داده ها از روش همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS-27 و AMOS-29 استفاده شد. یافته ها: نتایج مدل سازی با معادلات ساختاری نشان داد که ارتباط مستقیم بین کمال گرایی با اختلالات بالینی کودکان معنادار نیست. اما مسیر غیرمستقیم از طریق کنترل گری والدین (05/0 (p< و دشواری تنظیم هیجان (05/0 p<) معنادار بود. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که کمال گرایی والدین هنگامی که با عوامل آسیب پذیری مانند دشواری تنظیم هیجان و رفتارهای کنترل گری همراه می شود، می تواند باعث ایجاد اختلالات بالینی در کودکان شود.
۸.
کلیدواژهها:
پایبندی دینی سلامت عمومی شکایت جسمانی اضطراب افسردگی ناسازگاری اجتماعی
زمینه: سلامت عمومی، که ابعادی چون سلامت جسمی، روانی و اجتماعی را در بر می گیرد، برای رفاه فردی و اجتماعی حیاتی است و بهبود آن در زنان جوان، با توجه به نقش کلیدی شان در جامعه، اهمیت مضاعفی دارد. در این راستا، پایبندی دینی به عنوان یک متغیر پیش بین، می تواند بر مؤلفه های سلامت عمومی تأثیرگذار باشد، اما مطالعات جامعی که به بررسی دقیق این رابطه و سازوکارهای آن در میان زنان جوان شهر تهران بپردازند، محدود است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پایبندی دینی بر مؤلفه های سلامت عمومی در بین زنان جوان شهر تهران انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با ماهیت توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل زنان جوان (18-35 سال) مناطق 2 و 16 تهران در سال 1403 بودند که از میان آن ها نمونه ای 384 نفری با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و سپس تصادفی ساده انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه ابعاد پنجگانه دینداری (گلاک و استارک، 1974) و پرسشنامه سلامت عمومی (گلدبرگ، 1972) گردآوری و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) در SPSS نسخه 26 و در سطح معناداری 05/0 تحلیل انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که دینداری همبستگی منفی با مؤلفه های سلامت عمومی شامل شکایت های جسمانی، اضطراب، افسردگی و ناسازگاری اجتماعی دارد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره حاکی از آن بود که ابعاد چهارگانه دینداری (اعتقادی، عاطفی، پیامدی و مناسکی) در مجموع تأثیر معنی داری بر سلامت عمومی زنان جوان داشته اند (002/0 >p). این ابعاد قادر به تبیین 7/11 درصد از واریانس سلامت عمومی زنان جوان تهرانی بودند. نتیجه گیری: دینداری ارتباط مثبتی با ارتقای سلامت عمومی زنان دارد. بر این اساس، با تقویت دینداری می توان از آن به عنوان عاملی آرامش زا و کاهش دهنده اضطراب و افسردگی بهره گرفت. لذا، پیشنهاد می شود سیاست گذاران و متخصصان سلامت روان، برنامه های مداخله ای و دوره های آموزشی مبتنی بر ارزش های دینی را برای ارتقای جامع سلامت روان زنان جوان طراحی و اجرا نمایند.
۹.
کلیدواژهها:
برنامه آموزشی دانش آموز خانواده و معلم پردازش دیداری فضایی ناتوانی یادگیری ویژه
زمینه: مشکلات مربوط به پردازش دیداری-فضایی از چالش های شناختی شایع در دانش آموزان با ناتوانی یادگیری ویژه است که عملکرد تحصیلی آن ها را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. با این حال، کمتر پژوهشی به طراحی یک مداخله یکپارچه پرداخته است که همزمان سه ضلع اصلی مثلث آموزشی یعنی دانش آموز، خانواده و معلم را توانمند سازد. عدم هماهنگی بین این سه ضلع، اثربخشی مداخلات را محدود می سازد. هدف: هدف پژوهش حاضر تدوین برنامه آموزشی سه سطحی (دانش آموز، خانواده، معلم) و بررسی اثربخشی آن بر پردازش دیداری فضایی در دانش-آموزان با ناتوانی یادگیری ویژه بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کابردی از نظر روش آمیخته و اکتشافی بود که اولویت با مطالعه کیفی است و مقوله ها از بخش کیفی استخراج سپس برنامه مداخله بر اساس آن تدوین شد. در بخش کیفی، که با هدف استخراج مؤلفه های برنامه مداخله انجام شد، از روش تحلیل مضمون استفاده گردید. جامعه پژوهش شامل اساتید روانشناسی دانشگاه، متخصصین و درمانگران حوزه روانشناسی کودکان استثنایی بود که از میان آن ها ۱۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری داده ها انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختارمند بود. در بخش کمی، از طرح پژوهش شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان با ناتوانی یادگیری ویژه (با تاکید بر اختلال ریاضی) در گروه سنی ۸ تا ۱۰ سال شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بود. از این جامعه، ۳۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در مراحل سه گانه، آزمون هوش تهران-استانفورد-بینه بود. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق آنالیز واریانس بااندازه گیری مکرر و با استفاده از نرم افزار SPSS-26 انجام شد. یافته ها: نتایج بخش کیفی که از طریق تحلیل مضمون مصاحبه ها به دست آمد، منجر به شناسایی چهار مضمون اصلی برای ساختار برنامه آموزشی سه سطحی گردید. این مضامین عبارت بودند از: تقویت توجه و تمرکز، تقویت حافظه فعال، تقویت استدلال کمی، و تقویت پردازش دیداری-فضایی. در بخش کمی، نتایج تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که برنامه آموزشی مبتنی بر این مضامین، تأثیر معنادار و مثبتی بر بهبود نمرات پردازش دیداری-فضایی دانش آموزان در گروه آزمایش داشته است (05/0 >P). این بهبود در مرحله پس آزمون و پیگیری در مقایسه با پیش آزمون مشهود بود. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که یک برنامه آموزشی سه سطحی، که بر اساس مؤلفه های شناختی کلیدی (توجه، حافظه فعال، استدلال کمی و پردازش دیداری-فضایی) طراحی شده، رویکردی مؤثر و کاربردی برای بهبود پردازش دیداری-فضایی در دانش آموزان با ناتوانی یادگیری ویژه است. این یافته بر لزوم فراتر رفتن از مداخلات تک بعدی و متمرکز بر دانش آموز تأکید دارد. بنابراین، به درمانگران، مشاوران مدارس و طراحان برنامه های آموزشی پیشنهاد می شود تا با درگیر کردن همزمان خانواده و معلمان در فرآیند درمان، به پایداری و تعمیم پذیری اثربخشی مداخلات کمک کنند.
۱۰.
کلیدواژهها:
تحلیل رفتار متقابل مبتنی بر منِ بالغ تاب آوری اختلال یادگیری خاص
زمینه: تاب آوری مادران کودکان دارای اختلال یادگیری خاص به دلیل فشارهای روانی ناشی از مشکلات آموزشی و رفتاری فرزندانشان کاهش می یابد. یکی از رویکردهای مؤثر در افزایش تاب آوری، تحلیل رفتار متقابل با تأکید بر "من بالغ" است که به تنظیم هیجانی، پردازش منطقی اطلاعات و مدیریت بهتر استرس کمک می کند. با وجود پژوهش های متعدد درباره تأثیر مداخلات روانشناختی بر تاب آوری، تحقیقات کمی به بررسی اثربخشی تحلیل رفتار متقابل مبتنی بر "من بالغ" در این زمینه پرداخته اند؛ بنابراین، این پژوهش به دنبال پر کردن این خلأ علمی است. هدف: این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی تحلیل رفتار متقابل مبتنی بر منِ بالغ بر تاب آوری مادران کودکان دارای اختلال یادگیری خاص انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مادران مراجعه کننده به مرکز اختلال یادگیری مهان واقع در شهر تهران در سال 1402 بود. نمونه پژوهش 30 نفر در نظر گرفته شد که از این تعداد، 15 نفر در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه گواه به صورت تصادفی گمارده شدند. روش نمونه گیری از نوع نمونه گیری در دسترس بود و انتخاب افراد بر اساس ملاک های ورود و خروج خاص انجام گرفت. پس از اجرای پیش آزمون که در آن از مادران خواسته شد تا پرسشنامه تاب آوری (کونور و دیویدسون، 2003) را پاسخ دهند، گروه آزمایش در هشت جلسه دو ساعته تحت آموزش به شیوه تحلیل رفتار متقابل مبتنی بر منِ بالغ (سزلا، 2023) قرار گرفتند. گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. در پایان دوره آموزشی، پس آزمون از هر دو گروه گرفته شد. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق نرم افزار SPSS و تحلیل کوواریانس انجام شد. یافته ها: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد که تحلیل رفتار متقابل مبتنی بر منِ بالغ بر افزایش تاب آوری مادران کودکان دارای اختلال یادگیری خاص به صورت معناداری (01/0 >P) تأثیر دارد. نتیجه گیری: با توجه به اینکه آموزش تحلیل رفتار متقابل باعث افزایش تاب آوری والدین کودکان دارای اختلال یادگیری خاص می شود. این آموزش می تواند به عنوان یک مداخله ی مؤثر در کاهش استرس، بهبود روابط والد-کودک و ارتقای توانایی های مقابله ای والدین مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، اجرای این برنامه در مراکز مشاوره و آموزشی می تواند نقش مهمی در حمایت روانی از این والدین داشته باشد.
۱۱.
کلیدواژهها:
همدلی عاطفی و شناختی ارزیابی مجدد شناختی پریشانی روانشناختی
زمینه: با وجود اهمیت پریشانی روانشناختی در افت عملکرد و کیفیت زندگی، پژوهش های اندکی نقش متغیرهای مثبتی مانند همدلی را بررسی کرده اند. به ویژه در ایران شواهد کمی درباره رابطه ابعاد همدلی و راهبردهای تنظیم هیجان با پریشانی روانشناختی وجود دارد، که نشان دهنده خلأ پژوهشی و ضرورت مطالعه حاضر است. بررسی این موضوع می تواند به غنای ادبیات داخلی و طراحی مداخلات پیشگیرانه و ارتقایی در حوزه سلامت روان کمک کند. هدف: پژوهش حاضر با هدف پیش بینی پریشانی روانشناختی براساس ابعاد همدلی و نقش واسطه ای ارزیابی مجدد شناختی انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر در برگیرنده تمامی دانشجویان دانشگاه شاهد تهران بود. که در سال تحصیلی ۱۳۹۸ در این دانشگاه مشغول به تحصیل بودند. نمونه مورد مطالعه، شامل ۲۷۰ نفر از دانشجویان بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایی فرآیند نمونه گیری انجام شد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل، پرسشنامه های شاخص های بین فردی (دیویس، ۱۹۸۳)، پرسشنامه تنظیم هیجانی (گراس و جان، ۲۰۰۳) و پرسشنامه پریشانی روانشناختی (کسلر و همکاران، ۲۰۰۳) بود. در این پژوهش رابطه بین متغیرها با آزمون همبستگی پیرسون و مدل پژوهش با تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری آزمون شد. حداکثر سطح خطای آلفا جهت آزمون فرضیه ها، مقدار 05/0 تعیین شد (05/0 ≥p). تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS-23 و AMOS-26 انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که همدلی عاطفی اثر مستقیم و منفی معناداری بر ارزیابی مجدد شناختی دارد (002/0 p=) و همدلی شناختی اثر مستقیم و مثبت معناداری بر این راهبرد نشان می دهد (001/0 p=). همدلی عاطفی همچنین اثر مثبت و معناداری بر پریشانی روانشناختی داشت (001/0 p=)، درحالی که اثر مستقیم همدلی شناختی بر این متغیر منفی اما غیرمعنادار بود (162/0 p=). ارزیابی مجدد شناختی با پریشانی روانشناختی رابطه منفی و معناداری داشت (032/0 p=). (032/0 p=). آزمون نقش میانجی گری نیز نشان داد که ارزیابی مجدد شناختی به طور معناداری روابط بین همدلی عاطفی (001/0 p=) و همدلی شناختی (025/0 p=) با پریشانی روانشناختی را میانجی گری می کند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که تعادل میان ابعاد عاطفی و شناختی همدلی و به کارگیری راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان، به ویژه ارزیابی مجدد شناختی، می تواند در کاهش پریشانی روانشناختی و ارتقای سلامت روان دانشجویان مؤثر باشد. بنابراین، پیشنهاد می شود مداخلات دانشگاهی بر آموزش مهارت های تنظیم هیجان و تقویت همدلی شناختی برای پیشگیری از مشکلات روانی تمرکز کنند.
۱۲.
کلیدواژهها:
مهارت آموزی کودکان روش راه حل محور راهبردهای مقابله ای
زمینه: هر چند برای پیشگیری و درمان مشکلات رفتاری، عاطفی و اجتماعی کودکان، روش های متعددی در دسترس است اما یکی از مهم ترین روش ها، مهارت آموزی کودک بر اساس روش راه حل محور است. بررسی مطالعات پیشین نشان داد در مورد بررسی اثربخشی برنامه مهارت آموزی کودک راه حل محور بر راهبردهای مقابله ای کودکان، خلا پژوهشی وجود دارد. هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثربخشی مهارت آموزی کودک بر اساس روش راه حل محور بر راهبردهای مقابله ای در کودکان 10 تا 12 ساله بود. روش: روش این پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کودکان پایه چهارم تا ششم دوره ابتدایی (دامنه سنی 10 تا 12 سال) دارای تعارض با والد، مراجعه کننده به مرکز مشاوره تبسم شهر دزفول در سال 1402 بود. بر اساس روش نمونه گیری در دسترس از بین افراد جامعه آماری، 16 نفر انتخاب شد و در دو گروه 8 نفری آزمایش (8 نفر) و گواه (8 نفر) به صورت تصادفی گمارش شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه رفتارهای مقابله ای کودکان (هرناندز، 2008) استفاده شد. برای گروه آزمایش، مداخله مهارت آموزی کودک بر اساس روش راه حل محور (فورمن، 2019) ارائه شد که شامل 15 جلسه 45 دقیقه ای هفتگی بود. هم چنین برای تحلیل داده ها از روش تحلیل کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری و نرم افزار SPSS-27 استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد مداخله مهارت آموزی کودک بر اساس روش راه حل محور بر افزایش راهبرد مواجه شدن با مشکل و نیز کاهش راهبرد کنار آمدن ویرانگر با مشکل در کودکان اثربخش بود (001/0 >P)، اما اثربخشی این نوع مداخله بر راهبرد انحراف از مشکل معنادار نبود (05/0 <P). نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش، پیشنهاد می شود روانشناسان کودک و مشاوران مدارس در جهت بهبود راهبردهای مقابله ای در کودکان 10 تا 12 ساله، به ویژه افزایش راهبرد مواجه شدن با مشکل و نیز کاهش راهبرد کنار آمدن ویرانگر با مشکل از مداخله مهارت آموزی کودک بر اساس روش راه حل محور استفاده کنند.
۱۳.
کلیدواژهها:
اهمال کاری تحصیلی تحریف های شناختی جهت گیری هدف استرس والدینی دانش آموزان
زمینه: یکی از آسیب هایی که در دوران اپیدمی کرونا در بسیاری از دانش آموزان شدت پیدا کرد، اهمال کاری تحصیلی بود. در مورد بررسی متغیرهای شناختی، انگیزشی و محیطی مرتبط با اهمال کاری (همچون تحریف های شناختی، جهت گیری هدف و استرس والدینی) و روابط تعاملی بین آن ها در قالب یک مدل منسجم، خلاء پژوهشی وجود دارد. هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی مدل ساختاری اهمال کاری تحصیلی بر اساس تحریف های شناختی و جهت گیری هدف با میانجی گری استرس والدینی در دانش آموزان بود. روش: روش این پژوهش، همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه نهم شهر کوهدشت (794 نفر) در سال تحصیلی 1400-1399 بود که طبق فرمول کوکران، 260 نفر از آنان با روش نمونه گیری خوشه ای تک مرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها در این پژوهش شامل پرسشنامه های اهمال کاری تحصیلی (تاکمان، ۱۹۹۱)، تحریف های شناختی (حمام چی و بویوک اوزتورک، 2004)، جهت گیری اهداف پیشرفت (میدگلی و همکاران، 1998) و شاخص استرس والدین- فرم کوتاه (آبیدین، 1995) بود. هم چنین، تحلیل داده های پژوهش با روش مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر با بهره گیری از نرم افزار Smartpls2 انجام شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد، اهمال کاری تحصیلی به میزان 671/0 و 176/0- با میانجی گری استرس والدینی به ترتیب تحریف های شناختی و جهت گیری هدف را پیش بینی می کند (05/0 >P). هم چنین با استفاده از روش معادلات ساختاری و مجموع روابط مستقیم و غیر مستقیم، تأثیر کل تحریف های شناختی و جهت گیری هدف بر اهمال کاری تحصیلی به ترتیب 745/0 و 353/0- محاسبه شد. علاوه بر این، نتایج آزمون بوت استراپ برای تمامی مسیرهای میانجی، معنادار بود (05/0 >P). در نهایت، تحریف های شناختی و جهت گیری هدف بر اهمال کاری تحصیلی با میانجی گری استرس والدینی تأثیر غیرمستقیم دارند (05/0 >P). نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر، اهمال کاری تحصیلی با میانجی گری استرس والدینی با تحریف های شناختی و جهت گیری هدف در دانش آموزان رابطه دارد. این یافته می تواند الگوی مؤثری برای کاهش اهمال کاری تحصیلی از طریق کاهش تحریف های شناختی و افزایش جهت گیری هدف با میانجی گری مدیریت استرس والدینی باشد.
۱۴.
کلیدواژهها:
صلاحیت های معلم معلم کثرت گرا نظام آموزشی ایران
زمینه: تعلیم و تربیت کثرت گرا، معلمان کثرت گرا را می طلبد و هر معلمی نمی تواند این نقش مهم را به عهده گیرد. بنابراین نیاز جامعه علمی است که صلاحیت ها و ویژگی های این گونه معلمان را شناسایی نموده و نسبت به تربیت آن ها اقدام نماید. اگر چه در ایران، مطالعاتی در زمینه صلاحیت های معلمان در حوزه های مختلف انجام شده است، اما در مورد شناسایی صلاحیت های معلمان کثرت گرا در قالب مطالعات کیفی، شکاف پژوهشی وجود دارد. هدف: هدف از انجام این پژوهش، شناسایی صلاحیت های معلم کثرت گرا در نظام آموزش ایران بود. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش اکتشافی متوالی انجام شد. جامعه مورد مطالعه پژوهش شامل تمامی معلمان و اساتید استان فارس بود. نمونه مورد مطالعه نیز با روش هدفمند انتخاب شد. اطلاعات جمع آوری شده پژوهش، از نفر بیست و هشتم به اشباع نظری رسید. ابزار جمع آوری داده ها در پژوهش حاضر، مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود. هم چنین داده های جمع آوری شده پژوهش از طریق روش تحلیل مضمون آتراید استرلینگ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج این پژوهش، صلاحیت های معلم کثرت گرا را در 4 مضمون فراگیر (دانش، نگرش، مهارت و رفتار)، 16 مضمون سازمان دهنده و 81 مضمون پایه شتاسایی کرد. هم چنین بر اساس اطلاعات جمع آوری شده و طبقه بندی آن ها در قالب مضامین سه گانه، یک الگوی مرتبط با صلاحیت معلمان کثرت گرا در نظام آموزشی ایران، پیشنهاد شد. نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش، پیشنهاد می شود آموزش و پرورش در آزمون های استخدامی معلمان، صلاحیت های شناسایی شده معلمان کثرت گرا را از مؤلفه های اصلی خود قرار دهد. هم چنین لازم است، آموزش و پرورش با بیان و معرفی شاخص ها و صلاحیت های معلم کثرت گرا، نگرش معلمان در ارتباط با نحوه تعامل با دانش آموزان را اصلاح نماید.
۱۵.
کلیدواژهها:
درمان شناختی رفتاری درمان مبتنی بر شفقت رشد پس از سانحه بیماران قلبی
زمینه: اگرچه درمان شناختی-رفتاری به عنوان روشی مؤثر در بهبود رشد پس از سانحه در بیماران قلبی شناخته شده، تأثیر درمان مبتنی بر شفقت بر این متغیر کمتر بررسی شده است. مطالعات موجود عمدتاً بر کاهش علائم روانشناختی متمرکز بوده اند، درحالی که مقایسه مستقیم این دو روش در ارتقای رشد پس از سانحه به ویژه در بیماران قلبی، یک شکاف پژوهشی محسوب می شود. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر شفقت بر رشد پس از سانحه در بین بیماران قلبی انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد با بیماری گرفتگی رگ قلب مراجعه کننده به بیمارستان ها، کلینیک ها، مراکز و مطب های تخصصی قلب شهر شیراز در سه ماهه سوم سال 1402 بود که از میان آن ها 45 نفر به عنوان نمونه آماری با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به 3 گروه با حجم 15 نفر در هر گروه گمارش شدند. داده های مورد نظر با استفاده از پرسشنامه رشد پس از سانحه تدسچی و کالهون (1996) گردآوری شد. درمان شناختی–رفتاری بر اساس پروتکل (رضائیان و همکاران، 1393) و درمان مبتنی بر شفقت بر اساس پروتکل خودشفقتی (گیلبرت، 2009) اجرا شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد، بین اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر شفقت بر مؤلفه های رابطه با دیگران، قدرت شخصی، ارزش زندگی و تغییرات معنوی در بین بیماران قلبی تفاوت وجود دارد (05/0 >P) و در هر چهار مؤلفه، اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بیشتر از درمان شناختی رفتار هست (05/0 >P). نتیجه گیری: برای بهبود رشد روانشناختی بیماران قلبی، استفاده از درمان مبتنی بر شفقت به جای درمان شناختی-رفتاری توصیه می شود، چرا که این روش در تقویت روابط بین فردی، افزایش احساس توانمندی، غنای زندگی و تحول معنوی مؤثرتر عمل می کند. متخصصان سلامت روان و تیم های درمانی می توانند این رویکرد را در برنامه های توان بخشی قلبی بگنجانند.
۱۶.
کلیدواژهها:
عهدشکنی زناشویی ترومای کودکی ناگویی هیجانی عملکرد جنسی
زمینه: عهدشکنی زناشویی به عنوان یکی از چالش های عمده در روابط زناشویی، می تواند تحت تأثیر عوامل روانشناختی و تجربیات گذشته قرار گیرد. ناگویی هیجانی، به عنوان ناتوانی در شناسایی و بیان هیجانات، و ترومای کودکی، به عنوان تجربیات آسیب زای دوران کودکی، می توانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم از طریق تأثیر بر عملکرد جنسی، گرایش به عهدشکنی زناشویی را افزایش دهند. با این حال، پژوهش های پیشین کمتر به بررسی رابطه میان این متغیرها و نقش میانجی عملکرد جنسی پرداخته اند. هدف: هدف از انجام این پژوهش تدوین مدل ساختاری برای پیش بینی گرایش به عهدشکنی زناشویی بر اساس ترومای کودکی و ناگویی هیجانی با نقش میانجی عملکرد جنسی زنان بود. روش: پژوهش حاضر توصیفی از نوع مطالعات همبستگی و معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی و درمانی شهر شهرکرد در سال 1402 بود که از میان آن ها 220 نفر با استفاده از روش در دسترس انتخاب و به پرسشنامه های نگرش به عهدشکنی زناشویی (مارک واتلی، 2006)، آزار کودکی (برنشتاین و همکاران، 2003)، ناگویی هیجانی (تیلور و همکاران، 1994) و شاخص عملکرد جنسی زنان (روزن و همکاران، 2000) پاسخ دادند. داده ها از طریق ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS نسخه 25 و AMOS نسخه 22 تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که الگوی ارائه شده از شاخص های برازش مناسب برای تبیین ارتباط بین متغیرهای پژوهش برخوردار است و مدل ساختاری نقش واسطه ای عملکرد جنسی زنان در پیش بینی گرایش به عهدشکنی زناشویی بر اساس ترومای کودکی و ناگویی هیجانی تأیید شد (05/0 >P). همچنین نقش واسطه عملکرد جنسی زنان در پیش بینی گرایش به عهدشکنی زناشویی بر اساس ترومای کودکی و ناگویی هیجانی تأیید شد (05/0 >P). نتیجه گیری: یافته های این مطالعه می تواند به متخصصان حوزه خانواده و زوج درمانی کمک کند تا با شناسایی عوامل روانشناختی و تجربیات کودکی مؤثر بر عهدشکنی زناشویی، مداخلات هدف مندتری را طراحی کنند. بهبود عملکرد جنسی و افزایش توانایی افراد در مدیریت هیجانات می تواند به کاهش گرایش به عهدشکنی و تقویت پایه های روابط زناشویی منجر شود.
