تاریخ اسلام و سیره

۳۲۴۳.

روایت و واقعیت

نویسنده: محمدتقى شریعتى

منبع: تاریخ پژوهان ۱۳۸۵ شماره ۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۳۶۲۰

نوشته حاضر، نقدى است بر چهار تن از بزرگان اندیشه در حوزه فلسفه تاریخ با محوریت دو موضوع مهم و کلیدى در بحث روش‏شناسى و فلسفه علم تاریخ؛ یعنى روایت و واقعیت. به‏طور خلاصه در این بحث، ساختار روایت به‏عنوان محورى‏ترین عنصر در تاریخ‏نگارى و ارتباطش با واقعیت و نیز این که چگونه روایت مى‏خواهد واقعیت تاریخى را براى خواننده تبیین نماید و این‏که آیا ساختار روایتىِ روش تاریخ‏نگارى فعلى مى‏تواند تمامى هستى تاریخ را منتقل کند یا خیر، به اجمال بررسى شده است. ضمن این مبحث، آفت‏هایى که بر عنصر روایت در روش تاریخ‏نگارى روایى مترتب است نیز ارزیابى شده است و در نهایت، این پرسش را در برابر ذهن خواننده قرار مى‏دهد که چه روش جامعى را مى‏توان براى ثبت و ضبط کامل وقایع تاریخ، تدارک دید و ابداع نمود تا بتوان کوچک‏ترین وقایع تاریخ را در جایگاه خودشان ثبت کرد.

تاریخ شفاهى یکى از روش‏هاى انتقال اخبار و روى‏دادها و یکى از قدیمى‏ترین روش‏هاى تاریخ نگارى است که از گذشته‏هاى بسیار دور، حتى پیش از پدیدار شدن سنت مکتوب تاریخ‏نگارى، کاربرد و اهمیت داشت و امروزه نیز در مکتب‏هاى جدید تاریخ‏نگارى کشورهاى مختلف، رویکرد ویژه‏اى به این مقوله مى‏شود. مقاله حاضر بر آن است تا ضمن معرفى پیشگامان تاریخ شفاهى، اهمیت آن‏را نیز به‏عنوان یک منبع در تاریخ‏نگارى جدید بنمایاند

تاریخ تحلیلى، به عنوان روشى در عرصه پژوهش‏هاى تاریخى، شکل کمال یافته تاریخ‏نگارى است که در تاریخ اسلام سابقه‏اى دیرینه دارد. در این‏گونه تاریخ‏نگارى، مورخ با کاربست اصول و قواعد تعریف شده یا پذیرفته شده دانشمندان حوزه تاریخ، و استفاده از ابزارها و امکانات و نیز دستاوردهاى دیگر علوم مربوطه، مى‏کوشد تا به داده‏هاى واقعى دست یافته و سره را از ناسره بازشناسد. با این رویکرد، تاریخ تحلیلى، با آن‏چه معطوف به داده‏هاى تاریخى، تحلیل مى‏شود، متفاوت و متمایز است و اساسا تحلیل‏هاى مبتنى بر تاریخ، خارج از حوزه تاریخ به‏شمار مى‏آید، هرچند مورخ خود ممکن است بدان روى کند. این مقاله بر آن است تا نشان دهد که چه تفاوت‏هایى میان تاریخ تحلیلى و تحلیل تاریخ وجود دارد.

درخت حوزه‌های تخصصی

تاریخ اسلام و سیره

روشهای پیامبر اعظم (ص) در مدیریت محیطهای اجتماعی

مبارزات سیاسى و اجتماعى امام سجاد علیه السلام در یک نگاه

روایت و واقعیت

تاریخ شفاهى

تاریخ تحلیلى یا تحلیل تاریخ

نام های پیامبر اعظم (ص) در قرآن کریم

مناسبات سیاسی خوارزمشاهیان و عباسیان(مقاله پژوهشی حوزه)

مالک اشتر و اوضاع زمانه(مقاله پژوهشی حوزه)

بانوی کرامت و احسان

در محضر قرآن جنگ احزاب خندق

اعجاب در سیره پیامبر(صلی الله علیه و آله)

جامعه شناسی نهضت عاشورا

مهرورزی در سیره پیامبر اعظم (ص)

سیمای نبوی در کلام علوی

قرارداد ذمه نمود صلح جویی پیامبر اعظم (ص) در اسلام(مقاله پژوهشی حوزه)

سیمای رسول اعظم (ص) در آئینه قرآن عظیم(مقاله پژوهشی حوزه)

سیره سیاسی و مبارزاتی پیامبر اعظم (ص) با اهل کتاب(مقاله پژوهشی حوزه)

سیره تبلیغی پیامبر خاتم (ص) از منظر قرآن کریم(مقاله پژوهشی حوزه)

داستان های قرآن:عفت،فرهنگ خاندان نبوت

نقد و بررسى دیدگاه ؛هاى موجود درباره افشاى راز پیامبراعظم(صلى الله علیه وآله) در آیات ابتدایى سوره تحریم(مقاله پژوهشی حوزه)

پالایش نتایج جستجو