اندیشه ارجاءدر نیمه دوم سده نخست هجری از سوی برخی تابعان آشکار شد. این اندیشه که واکنشی در برابر تکفیر خوارج و دیگر جریان های فکری و سیاسی جامعه مسلمانان بود، به تدریج تطور یافت و از مرجئه نخستین به ارجاء فقها و سپس مرجئه خالص و در نتیجه تضعیف شریعت و ترویج اباحی گری رسید. در حالی که سخن مرجیان نخستین، ترک قضاوت در باره صحابه و واگذاری آن به قیامت بود، به تدریج این اندیشه تطور یافته و به جدایی ایمان از عمل و در اصطلاح به ارجاء فقها منتهی گردید. پس از آن برخی مرجیان راه افراط پیموده و ارجاء غالیانه را طرح کردند؛ که پیامد آن تضعیف شریعت بود.این جریان فکری به دلیل نداشتن مرامنامه منسجم به عنوان یک تشکل مستقل از میان رفت و در میان فرق اسلامی هضم گردید. بررسی مراحل و چرائی تطور این جریان فکری و هضم آن در میان اکثریت جامعه، با رویکرد تحلیلی و جامعه شناسی تاریخی، مسأله این پژوهش است.
ظهور قصی بن کلاب در عرصه ی سیاسی ـ اجتماعی مکه و اهتمام او در تجمیع قریش و تأسیس مناصب اجتماعی این شهر، زمینه ورود این منطقه را به عرصه مدنیت هموار کرد. بازرگانان قریش که به حیث تحمس در دین و حفظ حرمت کعبه حاضر به خروج از محدوده ی حرم نبودند و تجارت آنها نیز عمدتاً صبغه ی محلی داشت در پرتو درایت هاشم بن عبدمناف در برقراری ایلاف، با وانهادن اعتقاد و ورود به عرصه های تجاری فرامنطقه ای و کسب درآمدهای فراوان و انباشت سرمایه، اوضاع اقتصادی و اجتماعی مکه را دگرگون کردند. بسترهای برقراری ایلاف، فرآیندها و فرآورده های آن، عمده ترین محورهایی است که این مقاله به بررسی آنها خواهد پرداخت.
رابطە تنگاتنگ و به هم تنیدە قرآن کریم و اهل بیت معصومین(ع)آن قدر عمیق و ریشه دار است که قلم و بیان از عهدە ترسیم آن بر نمی آیند.حدیث مشهور و متواتر ثقلین،این حقیقت را به گونه کامل،آشکار می سازد،چرا که رسول اکرم(ص) می فرمایند:
إنی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی1؛من دو متاع گران بها و ارزشمند درمیان شما می گذارم:کتاب خدا و اهل بیتم،هرگز از هم جدا نمی شوند تا در کنار حوض کوثر،بر من وارد شوند.
در عرصە هستی فقط کسانی به سر منزل مقصود رهنمون می شوند که به این دو حقیقت آشکارِ عالم توجه داشته باشند.
مقالە حاضر با عنوان»کتاب شناسی امام حسین(ع)و قرآن«تدوین شده و در آن سعی شده،تمامی کتابها،پایان نامه ها و مقالاتی که در این زمینه نگارش یافته به ترتیب حروف الفبا آورده شود.
دکتر سیدجواد میری، جامعهشناس و استاد پژوهشگاه علوم انسانی در طول دوران تحصیل خود در مغربزمین پیرامون آرا و اندیشههای امام موسیصدر تحقیقات گستردهای انجام داده است. بهانه این گفتگو انتشار اثری از ایشان به نام «نگاهی به آرای فلسفی امام صدر» است.