ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۸۴۱ تا ۱٬۸۶۰ مورد از کل ۸۴٬۷۶۸ مورد.
۱۸۴۱.

قرآن کریم و بازشناسی تعامل دین و علم در عصر مدرن

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۳۵
انسان موجودی با بالاترین مرتبه در میان مخلوقات، پس از خالق جهان، موضوعی بسیار مهم برای شناخت و فهم است. اگر انسان به دنبال کمال و سعادت باشد، دین می تواند به او کمک کند تا به کمال و خوشبختی جامع دست یابد. در صورتی که فردی از احساس پوچی، عدم معنا، خلأ روحی، تنهایی و بی قراری رنج می برد، به دین نیاز دارد تا به شفا و غلبه بر این بحران های روحی بپردازد. همچنین، اگر انسان خواهان عدالت، برابری، صلح و حاکمیت ارزش های اخلاقی در زندگی اش باشد، نمی تواند این اصول را جز از طریق دین تحقق بخشد. لذا دین به عنوان راه حلی برای بحران های وجودی بشریت و پاسخ والاترین نیازهای آن عمل می کند. قرآن کریم به عنوان منبع اصلی دین اسلام، به بررسی و تبیین رابطه بین دین و علم پرداخته است. در عصر مدرن، این تعامل به ویژه در زمینه های مختلف علمی و فلسفی اهمیّت بیشتری یافته است. برای عقلای منصف واضح است که دین و ارزش های دینی هنوز در جوامع غربی مدرن وجود دارند و تأثیر خود را حفظ کرده اند. مقاله با روش توصیفی- تحلیلی انجام گردید و به نظر می رسد که در عصر جدید، نیاز و تمایل به دین و روحانیت درحال افزایش است و بشر غربی با وجود پیشرفت های علمی و تسهیلات مختلف، هنوز خود را نیازمند دین می بیند. تمامی علوم در اسلام حول محور نیازهای واقعی جامعه می چرخند و این راز موفقیت قوانین اسلامی است. دین نمی تواند نادیده گرفته شود و هیچ امر دنیوی نمی تواند جایگزین آن گردد.
۱۸۴۲.

اعتبارسنجی حدیث طاهره در مصباح الأنوار و نقد دیدگاه ناپاکی زنان از نظر اسلام

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۲۶
از جمله مواردی که همواره برای القاء شبهه نسبت به اسلام، مورد استفاده قرار گرفته است، القاء نگاه تبعیض آمیزِ جنسیتی در احکام و مورد ستم قرار گرفتن زن، در مقابل مرد از نگاه فقه اسلامی است. از جمله احادیثی که به این منظور و با بدفهمی مورد سوء استفاده قرار گرفته، حدیثی از کتاب مصباح الأنوار است. مستشکل به استناد این حدیث ادعا می کند که چون حضرت زهرا (س) از عادت زنانگی مبرا بوده، «طاهره» لقب گرفته و سایر زنان که دچار قاعدگی می شوند، از نگاه اسلام ناپاک محسوب می شوند و احکام مربوط به قاعدگی نیز ناشی از همین نوع نگاه به زن است! پیش از این اثر مستقلی در خصوص حدیث مذکور و با هدف پاسخگویی به این شبهه تألیف نشده. از این رو، مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع معتبر حدیثی، رجالی، فقهی و ادبی، به واکاوی دقیق آن پرداخته و پس از اثبات ضعف سندی، نادرست بودن برداشتِ مستشکل را ثابت کرده و با نگاهی به برخی از حقوق و احکام فقهی مرتبط با زنان، ثابت می کند که این احکام مبتنی بر رعایت مصالح مادی و معنوی زنان بوده و نشانه ای بر نبود تبعیض جنسیتی در نظام فقه اسلامی است.
۱۸۴۳.

منصب امامت جمعه در فقه مذاهب فقهی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۳۷
نماز جمعه پس از کنگره سالانه عظیم حج، باشکوه ترین تجمع عبادی سیاسی هفتگی است که مسلمانان را در بافضیلت ترین روز هفته در زمان واحد و صف واحد، به بندگی معبود واحد و بی همتا قرار می دهد. امامت جمعه و خطبه های ارائه شده آن از مهم ترین ارکان این عبادت جمعی به شمار می رود و همه مذاهب بر اهمیت و نقش محوری امام جمعه تأکید می کنند. اما این که جایگاه امامت جمعه، رسمی و منصب، به شمار می رود تا با حضور حاکم یا نماینده او مشروعیت پیدا کند یا چنین نیست، میان مذاهب فقهی اتفاق نظر وجود ندارد. یافته های تحقیق حاضر با رویکرد تطبیقی مبتنی بر روش کتابخانه ای و تحلیل داده ها نشان می دهند که فقهای امامیه، هرچند به دو گروه «انکار» و«اثبات » منصب امامت جمعه در عصر غیبت تقسیم شده اند، ولی با توجه به تقیید اطلاق روایاتِ باب مشروعیت نماز جمعه، منصب بودن امامت جمعه، نزد فقیهان معاصر پذیرفته شده است. ولی در فقه اهل سنت، تنها حنفی ها بر منصب بودن امامت جمعه تأکید می کنند و نمازی بدون حضور حاکم (هرچندجائر)، یا نایب یا بدون اذن او را مشروع نمی دانند، هرچند مذاهب فقهی دیگر، استحباب حضور یا اذن حاکم را انکار نمی کنند، اما آن را منصب نمی دانند .
۱۸۴۴.

تأثیر داروی جامع منسوب به امام رضا(ع) در درمان زخم پای دیابتی؛ نگاهی بالینی و روایی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۳۷
داروی جامع منسوب به امام رضا(ع) ترکیبی گیاهی بر پایه عسل است که مشتمل بر هشت گیاه دارویی (زعفران، فلفل سفید، هل، خربق سفید، بذرالبنج، عاقرقرحا، سنبل الطیب و فرفیون) می باشد. اگرچه گزارش های روایی درباره این دارو در متون حدیثی ثبت شده اند، اما اعتبار سندی انتساب آن ها به امام رضا(ع) نیازمند بررسی های دقیق حدیث شناختی است. از سوی دیگر، هرچند خواص فارماکولوژیک تک تک اجزای این فرمولاسیون تا حدی شناخته شده اند، اما پرسش کلیدی، تأثیر سینرژیک (Synergistic Effect) این ترکیب است که در صورت اثبات، دو دستاورد مهم خواهد داشت: اولاً کشف ظرفیت های (پتانسیل های) جدید در پزشکی سنتیِ مبتنی بر متون اسلامی، و ثانیاً تقویت اعتبار محتوایی روایات مرتبط، حتی اگر نتوان سندیت آن ها را به صورت قطعی احراز کرد؛ زیرا تحلیل محتوایی همسو با یافته های علمی، می تواند به عنوان قرینه ای مستقل در ارزیابی احادیث به کار رود. این پژوهش میان رشته ای، با رویکردی تلفیقی، جنبه های حدیثی و پزشکی داروی جامع را بررسی می کند. مطالعه بالینی حاضر، سومین پژوهش بر روی بیماران است که به صورت گزارش موردی، به بررسی تأثیر موضعی داروی جامع بر زخم پای دیابتی مزمن با ویژگی های نکروتیک تیره، بافت هایپرگرانوله و هایپرکراتوتیک می پردازد؛ جایی که بیمار مورد مطالعه به درمان با پانسمان های نوین پاسخ نداده بود. نتیجه این تحقیق نشان می دهد که استفاده موضعی از داروی جامع با دوز و دوره مشخص، منجر به بهبود کامل زخم پای دیابتی گردید. این نتیجه با نتایج دو مطالعه بالینی قبلی بر روی جراحات و زخم پای دیابتی همسو است. بنابراین یافته های بالینی و علمی این پژوهش، قرینه ای بر صحت محتوای روایات مرتبط با داروی جامع ارائه می دهد و زمینه را برای استفاده ایمن و مؤثر از این دارو، بدون نیاز به تکیه بر سند روایات، فراهم می سازد. این مطالعه گامی مهم در جهت توسعه و اعتبارسنجی درمان های گیاهی طب سنتی بر اساس تلفیق روایات و پزشکی مدرن است.
۱۸۴۵.

تحلیل تطبیقی انتقادی مفهوم «قرب»، «معیت» و «عند» از صفات خبری خدا از نگاه شارحان حدیث سلفی و امامیه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۵۱
صفات خبری خداوند همانند قرب، معیت و عند از دیرباز محل توجه پژوهشگران مسلمان قرار داشته اند. طرح این مسئله از آن رو اهمیت دارد که ظاهر این صفات می تواند زمینه ساز برداشت های جسم انگارانه و مکان مند از ذات الهی شود؛ برداشت هایی که با اصول توحیدی و مبانی عقلانی ناسازگار است. لذا فهم صحیح این صفات برای تنزیه خداوند از شبهات ضروری است. روش تحقیق برپایه تحلیل تطبیقی‑انتقادی بنا شده است. بر این پایه، ابتدا ضمن بررسی معنای لغوی صفات، دیدگاه مفسران فریقین و شارحان حدیث سلفی و امامی بر اساس منابع روایی اصلی دو مذهب تحلیل می گردد. در مرحله بعد، سازگاری هر دیدگاه با نصوص قرآنی، روایی و اصول عقلی سنجیده و نقاط اشتراک، افتراق و پیامدهای اعتقادی آن ها استخراج می شود. در پاسخ به پرسش تبیین صفات محل بحث از نگاه شارحان حدیث سلفیه و امامیه و نیز تعیین نقاط اشتراک و افتراق آن دو مذهب درباره این صفات، رویکرد سلفیه نشان می دهد که پایبندی آنان به ظاهر صفات خبری و امتناع از هرگونه تأویل، در نهایت به پذیرش نوعی جسمانیت برای خداوند -حتی اگر متفاوت از مخلوقات معرفی شود-می انجامد. در مقابل، امامیه با تأکید بر تنزیه مطلق، قرب، معیت و عند را به علم، قیومیت و احاطه وجودی خداوند تفسیر کرده و هرگونه معنای مکانی را مردود می دانند. در پاسخ به پرسش تعیین دیدگاه سازگار با اصول قرآنی، روایی و عقلی، نتیجه نهایی پژوهش نشان می دهد که تبیین امامیه، به دلیل سازگاری با اصول توحیدی، احادیث معصومان و مبانی عقلی، تفسیر جامع تر و سازگارتری از این صفات ارائه می دهد.
۱۸۴۶.

تحلیل انتقادی مفهوم حیات الهی در قرآن از دیدگاه مفسران فریقین با رویکرد تفسیر کلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۳۷
مسئله: این پژوهش به تحلیل انتقادی مفهوم «حیات» به عنوان یکی از صفات الهی در قرآن کریم از منظر تفاسیر با رویکرد کلامی فریقین می پردازد. چالش اصلی، تفاوت بنیادین میان حیات الهی و حیات مخلوقات و نحوه انتساب این صفت به خداوند در آیات قرآن است. هدف: هدف اصلی، تبیین دیدگاه های مفسران فریقین درباره مفهوم حیات الهی و ارزیابی انتقادی جایگاه آن در نظام اعتقادی اسلام است. روش: این پژوهش با روش کتابخانه ای و تحلیل محتوای تطبیقی- انتقادی انجام شده است. ابتدا کاربردهای قرآنی واژه «حیات» بررسی و سپس دیدگاه های مفسران و متکلمان در توجیه این صفت برای خداوند تحلیل گردیده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که برخی مفسران حیات الهی را به معنای بقاء و جاودانگی می دانند، و برخی دیگر با رویکردی عقلی و فلسفی، آن را صفتی ذاتی و منشأ کمال در علم و قدرت معرفی می کنند. تحلیل ها نشان می دهد که تفسیرهای فلسفی-کلامی فراتر از معنای لغوی رفته و مبتنی بر مبانی عقلانی هستند. نتایج: نتیجه پژوهش نشان داد که حیات الهی صفتی ذاتی و ازلی است که منشأ سایر صفات الهی بوده و با توحید قرآنی سازگار است. تطبیق دیدگاه های مفسران فریقین، همسویی آن ها را در اصول بنیادین مانند ازلیت و پایداری حیات الهی نشان داد. این صفت چندبُعدی، شامل دوام وجود، علم مطلق و قدرت نامحدود است و نقش مهمی در تثبیت توحید دارد.
۱۸۴۷.

Imam al-Rida’s Theological Confrontation with Anthropomorphism and Corporealism: A Study of His Response to the Mushabbiha and Mujassima

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰ تعداد دانلود : ۳۰
The knowledge of God and His attributes has always occupied the minds of humans. Throughout history, many individuals have resorted to anthropomorphism and corporealization to understand God and His attributes. They often imagined God in their minds as a physical being, either resembling their forefathers or a human-like figure with commendable or extraordinary characteristics. With the advent of Islam and its relentless struggle against polytheism, many polytheistic ideas were pushed to the margins; however, significant discussions emerged concerning the attributes of God and their interpretation, marking the onset of the first religious disputes among Muslims. A group of Muslims, later known as Mushabbiha (anthropomorphists) and Mujassima (corporealists), argued for the attribution of human and corporeal traits to God, based on the apparent meanings of certain Qurʾanic verses and Hadiths, particularly those classified as Israelite traditions ( Isrāʾīliyyāt ). This research, structured descriptively and analytically, explores the background of this theological movement and the role of Imam al-Rida in combating it. The findings of this study indicate that this movement has deep historical roots, reaching its peak during the Umayyad and Abbasid periods. Following the conduct of the Ahl al-Bayt, Imam al-Rida not only repelled the accusations of corporealization and anthropomorphism directed at the followers of the Ahl al-Bayt by their opponents, but also engaged in a thorough battle against this deviant ideology by explaining the correct meaning of the reported attributes ( al-ṣifāt al-khabariyya ), providing a systematic interpretation of the verses concerning divine attributes, clarifying the Hadiths that could be construed as supporting anthropomorphism, and taking a firm stance against the proponents of these ideas.
۱۸۴۸.

امکان سنجی استنباط حکم اخلاقی از حکم فقهی با تأکید بر مقایسه ای غایت شناسانه(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۳۰
علم اخلاق متصدی ارزش گذاری افعال و صفاتی است که تأثیر پایدار فزاینده یا کاهنده ای بر/ از کمال انسان دارند. در باب مقایسه بین دو علم و بررسی مناسباتی که می تواند بین اخلاق و فقه مطرح شود ، عمدتاً سه محور موضوع ، روش، و غایت مورد بررسی قرار می گیرد. با توجه به اصول موضوعه ای نظیر تعریف و غایت علم اخلاق ، به نظر می رسد دانش اخلاق ارتباط تنگاتنگ موضوعی ، روشی و البته ، غایی با دانش فقه دارد. با بررسی موارد متعدد از مسائل و گزاره های دانش فقه ، مبرهن است که غایت یا غایات دانش فقه به طور قهری مرتبه ای از مراتب کمال را برای مکلف محصّل و محقّق می نماید. در نتیجه، با توجه به موضوع و غایت دانش اخلاق و همچنین تلازم غایات فقهی با تحصیل مرتبه ای از کمال انسانی ، احکام فقهی حکم اخلاقی همسو با خود را نتیجه می دهند. چنین تلازمی اقتضایی و در فرض نبود موانعی نظیر استنتاج حکم فقهی از اصول عملیه است که غایت تحصیل مرتبه ای از کمال را ندارند . با شناسایی موانع تحصیل مرتبه ای از کمال توسط احکام فقهی ، این احکام ، مستلزم استنباط حکم اخلاقی هم سو در فرض عدم مانع هستند.
۱۸۴۹.

نقش سبک تربیتی خانواده در بالارفتن سن ازدواج دختران

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۶ تعداد دانلود : ۵۴
تأثیر سبک تربیتی خانواده در پرورش فرزندان و شکل گیری زندگی آینده آنان، از موضوعات مورد تأکید بسیاری از روان شناسان و اندیشمندان علوم تربیتی است. یکی از چالش های مهم زندگی هر فرد، به ویژه دختران، ازدواج به هنگام است که می توان آن را با سبک تربیتی خانواده از نخستین سال های زندگی تا پیش از ازدواج مرتبط دانست. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی در پی آن است که نشان دهد چگونه می توان براساس سبک تربیتی برگرفته از سیره حضرت فاطمه(س) در ازدواج با امیرمؤمنان(ع)، الگویی برای خانواده های اسلامی و دختران مسلمان ترسیم نمود؛ الگویی که کاهش سن ازدواج و تحقق ازدواج در زمان مناسب را امکان پذیر سازد. نتایج بررسی ها نشان داد این الگوی فاطمی(س) با شاخص هایی همچون انتخاب آگاهانه و آزادانه، هم شأن بودن همسر، ازدواج در سن مناسب با الهام از فرهنگ دینی و بومی، آسان گیری در هزینه های ازدواج و بی اعتنایی به دنیاگرایی، می تواند به دختران کمک کند تا با سرلوحه قراردادن این معیارها، ازدواجی به هنگام و موفق داشته باشند.  
۱۸۵۰.

تأثیر معرفه النفس صدر المتألهین بر مسئله معاد

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۲۸
نفس صدرایی، جوهر ذاتاً مجردی است که با حدوث جسمانی خود، در مسیر تغیر ذاتی و استکمال جوهری خویش قرار می گیرد. چنین نفسی در مقام تعلق فعلی به ماده، با استعانت از قوای متعددی که هریک شأنی از شئون آن هستند، نردبان تشکیک را می پیماید؛ به گونه ای که درنهایت، از منشأ جسما نی اش بی نیاز می گردد و آنگاه می تواند در نشئه ای دیگر باقی بماند. اما اگر پیش از رسیدن به تجرد تام عقلی، مرگ بین او و بدن هیولانی و مادی اش فاصله بیندازد، چه سرنوشتی در انتظارش خواهد بود؟ آیا روح به تنهایی در نشئه دیگر محشور خواهد شد؟ به راستی تناقض چنین بحث عقلانی با نصوص آیات و روایات چگونه مرتفع می گردد؟ در فلسفه متعالیه، انسان نه تنها با روح، بلکه با جسمش نیز محشور می گردد. جسم مترقی و متکامل صدرایی، با همان عینیت جسم دنیوی و با خلاقیت قوه خیال مجرد ایجاد می گردد؛ درحالی که صورت جسمیه اش محفوظ، اما هیولا و ماده اش را در نشئه دنیا برجای گذاشته است. چنین انسانی، مرهون نگاه عمیق صدرایی به نفس و اصول و مبانی شگرف فلسفی اوست. در این منظر، علاوه بر همسویی با متون دینی، شبهه تناسخ و امثال آن نیز جایگاهی نخواهد داشت.
۱۸۵۱.

بررسی دیدگاه ابوالبرکات بغدادی درباره مفهوم زمان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۲۹
ابوالبرکات بغدادی ازجمله اندیشمندانی است که در بسیاری از مساﺋل، با فلاسفه مخالفت کرده و مساﺋلی را مطرح نموده است که می توان آن را نوعی نوآوری به شمار آورد. ابوالبرکات قولی نو در مورد «مفهوم زمان» بیان می کند که در این مقاله، پس از پیشینه تاریخی، این مفهوم بیان گردیده است. ابوالبرکات در ابتدای کتاب خود، بر کسانی که «زمان» را مقدار حرکت دانسته اند، خرده گرفته است. ازنظر او «زمان» همان گونه که مقدار حرکت است، مقدار سکون نیز به شمار می آید. بنابراین وی «زمان» را مقدار وجود می داند و معتقد است که «معقول زمان» در مقام تصور، قرین معقول وجود است. ازنظر وی، «زمان» دچار دگرگونی نمی شود؛ زیرا تغییر و دگرگونی از موجوداتی است که در «زمان» واقع می شوند. همچنین در ادامه، تأثر او در مفهوم زمان از آیین های باستانی و همچنین چگونگی تطبیق نظریه وی با نظر هایدگر مطرح شده است.
۱۸۵۲.

تحلیل تطبیقی دیدگاه رابرت اسپنسر درباره کارکرد دوگانه قرآن در پرتو تفسیر المیزان و الکشاف (بررسی آیه 82 سوره اسراء)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۴
در مطالعات قرآنی معاصر، بررسی تطبیقی دیدگاه های اسلام هراسان شرق شناس، مانند رابرت اسپنسر، با تفاسیر اسلامی اهمیت ویژه ای دارد؛ به ویژه در آیاتی که کارکرد قرآن را در هدایت و ضلالت انسان ها بیان می کنند. اسپنسر در کتاب قرآن انتقادی با رویکردی برون دینی، آیه 82 سوره اسراء را به گونه ای تفسیر می کند که تقابل میان «اثر شفابخش و رحمت قرآن» و «خسارت برای ظالمان» را نشانه ای از تناقض و تحریف مفاهیم قرآنی معرفی می کند. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی دیدگاه اسپنسر درباره آیه 82 سوره اسراء با آرای علامه طباطبایی در المیزان و زمخشری در الکشاف است، تا کارکرد دوگانه قرآن در پرتو سنت تفسیری اسلامی روشن شود و اعتبار روش شناختی رویکرد اسپنسر ارزیابی گردد. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و ابزار کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از منابع اصلی شامل قرآن انتقادی، المیزان و الکشاف گردآوری و سپس تحلیل تطبیقی و نقد شده اند. یافته ها نشان می دهد اسپنسر با خوانشی جهت مند و نسخه محور، آیه را فاقد انسجام دانسته و تناقضاتی ادعایی می سازد؛ در حالی که تفاسیر اسلامی با مبانی کلامی، فلسفی و بلاغی، هماهنگی نظام مند میان «شفاء»، «رحمه» و «خَسار» را ترسیم کرده و اثر دوگانه قرآن را تابع موضع مخاطب می دانند. این مقایسه، ضعف روش شناختی اسپنسر و تأثیر پیش فرض های برون دینی بر تحلیل او را برجسته می سازد.
۱۸۵۳.

نقش داستان حضرت لوط(ع) بر تثبیت قلب پیامبر(ص) در سوره نمل از دیدگاه تفاسیر معاصر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۵۰
بخش فراوانی از آیات قرآن، به بیان داستان انبیاء الهی اختصاص دارد، که بر اساس قاعده قرآنی تثبیت قلب رسول الله(ص)، این رویدادهای تاریخی در مسیر رسالت موجب ایجاد استواری اقدام، و نفوذ در دل و جان مخاطبان گشته است. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این سوال است که داستان حضرت لوط(ع) در سوره نمل چگونه موجب تثبیت قلب پیامبر(ص) شده است. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله نشان می دهد خداوندمتعال درماجرای لوط(ع) در سوره نمل و در شرایط طاقت فرسای شعب ابی طالب نشان می دهد ایشان که گناهی بی سابقه و زشت شان علنی و آشکار گشته بود، و با علم به ناپسند بودن این عمل، دچار سرکشی از فرامین الهی شده بودند، به مرحله رسیدند که دیگر هشدارهای لوط(ع) بر آنان سازگار نبوده، بلکه بر عصیانگریشان افزوده، و ایشان را از فطرت خویش دور نمود. تا جایی که بر خلاف طبیعت خویش، پاکدامنی و عفت را گناه دانسته، و پیروان پاک پیامبران الهی را متهم به آلودگی کرده، از دیار خویش راندند. اما همانگونه که آنان مرتکب بیماری غیرمسبوق به سابقه شدند، عذابی نابودکننده بر افکار و اعمال باطل آنها فرود آمد.
۱۸۵۴.

تحلیل هم افزایی قرآن کریم و صحیفه سجادیه در بستر اجتماعی سیاسی عصر امام سجاد (ع)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۷
این مقاله با رویکردی بین رشته ای و تحلیل محتوای تفصیلی به بررسی هم افزایی معرفتی و مفهومی میان قرآن کریم و صحیفه سجادیه پرداخته و نقش این پیوند در بازسازی هویت دینی، تربیتی و سیاسی امت اسلامی در عصر امام سجاد (ع) را تبیین می نماید. دوره پس از عاشورا، با اختناق سیاسی شدید، انحرافات عقیدتی و تحریف گسترده آموزه های دینی همراه بود. در چنین فضایی، امام سجاد (ع) با بهره گیری از زبان دعا، مفاهیم بنیادینی چون توحید، ولایت، عدل، توبه و امر به معروف را در قالبی نیایشی قرآنی ارائه کرد که ضمن عبادی بودن، واجد کارکردی اجتماعی و مقاومتی است. با استفاده از تفاسیر معتبر شیعه مانند المیزان، مجمع البیان، نورالثقلین و شروحی چون ریاض السالکین و بحارالأنوار، تطبیق دقیق میان مضامین صحیفه و آیات قرآن انجام شده و نقش این مضامین در شکل گیری قیام های شیعی همچون قیام توابین، حرّه و مختار بررسی گردیده است. یافته ها نشان می دهد دعاهای خاصی از صحیفه، چون دعای اول، ششم، بیست وهفتم، سی ویکم و چهل وهفتم، نه تنها در سطح فردی، بلکه به مثابه «زبان نرم مقاومت»، در ایجاد گفتمان دینی سیاسی مؤثر بوده اند. این مقاله اثبات می کند که صحیفه سجادیه، در پیوندی عمیق با قرآن، متن تمدنی و مقاومتی است که در لباسی نیایشی، گفتمان امامت، عدالت و توحید را بازتولید و منتقل کرده است.
۱۸۵۵.

The Truth about the Alterability or Inalterability of the Qur’an and the Biblical Scriptures(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۹
The Christian Holy Scripture consists of two parts: "The Old Testament and the New Testament." Jews accept only the Old Testament as their sacred scripture. The sacred book of Muslims is the Qur’an. Since these books serve as the primary sources of their respective religions, proving their susceptibility to alteration or their immunity from it directly affects the credibility of those religions’ teachings, as well as the authority of these texts in distinguishing truth from falsehood. In this study, using an analytical–descriptive method, we address the question of what the reality is regarding the alterability or inalterability of these sacred texts, and we compare them in this regard. The findings show that the Bible, based on its own internal textual inconsistencies and also in light of Qur’anic verses, has undergone alteration and change. Some believe the Biblical scriptures are inerrant and unaltered, but this is incorrect, because their most important argument, divine inspiration of the Biblical text, suffers from problems such as circular reasoning. As for the Qur’an, according to all Islamic scholars, no alteration has occurred in it. While some Muslim scholars, based on certain narrations, have argued for omission in the Qur’an, such narrations cannot establish the claim. This is because those narrations point instead to misinterpretation, or to differences in the arrangement of surahs between the time of revelation and the present Qur’an, or they are set aside due to definitive evidence confirming the Qur’an’s protection from alteration.
۱۸۵۶.

بررسی تطبیقی هم ترازی زانی با زانیه و مشرکه در آیه سوم سوره نور از دیدگاه مفسران شیعه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۳۵
چکیده یکی از آیات محل اختلاف میان مفسران شیعه، آیه سوم سوره نور «الزَّانِی لا یَنْکِحُ إِلاَّ زانِیَهً أَوْ مُشْرِکَهً» است که بیانگر همسانی زانی با زاینه ومشرکه در نکاح است به رغم به عدم همسانی حداقل در مواردی به طوریی که برخی آن را از آیات مشکل و برخی دیگر از آیات محکم با معنای روشن دانسته اند.و گروهی ، آیه را بیانگر ساحت تشریع احکام فقهی و منع ازدواج زناکار با غیرهمتای خود دانسته اند؛ در مقابل افرادی آیه را درساحت اِخبار از واقعیات خارجی غالبی، تلقی کرده اند. پرسش اصلی پژوهش پیشرو این است که آیا می توان ساحتی دیگر را برای این همسانی به قران کریم نسبت داد ؟ یا همچون گذشتگان ناگزیر از پذیریش این دو ساحت و به ناچار مواجه با اشکالات متعدد وعدم سازش مفاد آیه با شمار زیادی از آیات و فقه شیعه باشیم. این پژوهش به روش توص یفی تحلیلی به بررسی تطبیقی آرا مفسران پیرامون آیه پرداخته، و نتایج آن بیانگر این است که امکان اراده اِخبار از هم ترازی زانی، زانیه و مشرکه در ساحت معنوی و ایمانی، بر اساس میزان های حقیقی نزد خداوند وجود دارد. و شواهد فراوان بلکه دلائلی آن را تایید می کند و از اشکالات وارد بر تفاسیر مبتینی بر دو ساحت پیشین نیز به دور است.
۱۸۵۷.

نقد و بررسی تطبیقی دیدگاه دکتر عبدالستار و آیت الله جوادی آملی درباره جهاد ابتدایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۵۴
از مباحث مهم تفسیری، فقهی و تاریخیِ اسلام، موضوع «جهاد» است. بحثی که به عنوان یکی از مسائل مهم دینی شناخته می شود. در گستره این موضوع، بحث جهاد ابتدایی یکی از جستارهای پرچالش در عصر غیبت و به ویژه دوران کنونی به شمار می رود که فهم نادرست آن باعث شده تا برخی کج اندیشان آن را دستاویز سوء استفاده های سیاسی خود قرار داده و نیز در نقطه مقابل بسیاری از بداندیشان با آن به اسلام و قرآن حمله نموده و اسلام را دین خونریزی و خشونت معرّفی نمایند. از طرفی برخی اندیشمندان مسلمان برای تطهیر چهره اسلام به طور بنیادی منکر مشروعیت جهاد ابتدایی در قرآن شده اند و تمامی جهادهای صدر اسلام را جهادهایی دفاعی و به منظور دفع تجاوزگری دشمنان دانسته اند و هدف از آنها را تنها دفع تعدّی و نه مبارزه با شرک و اعتقادات باطل دانسته اند و اساساً چنین مبارزه ای را برخلاف آزادی و اختیار انسان بر شمرده اند. دکتر عبدالستار مؤلّف تفسیر الجامع از جمله این مفسّران است. در این مقاله با بررسی تطبیقی دیدگاه های دکتر عبدالستار ذیل آیات جهاد با آرای آیت الله جوادی آملی، این نکته به اثبات رسید که در اسلام جهاد ابتدایی بر اساس شواهد قرآنی و نیز سنّت نبوی وجود داشته است، هرچند که هدف آن به همان روح دفاع باز می گردد و دلایل دکتر عبدالستار در مورد سیاق برخی آیات نادرست می باشد.
۱۸۵۸.

تحلیل حکمی نهی از داد و ستد هنگام برپایی نماز جمعه از دیدگاه مذاهب اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۷ تعداد دانلود : ۵۰
آیه نهم سوره جمعه، به دعوت مسلمانان جهت برپایی نمازجمعه اختصاص دارد و در ضمن این دعوت، از دادوستد در هنگام برپایی نمازجمعه نهی شده است. از همین رو باید مشخص گردد که حکم بیع در وقت نمازجمعه از دیدگاه مذاهب اسلامی چیست؟ پیرامون این آیه از جانب فقیهان اقوال مختلفی نقل شده است. فقیهان مذهب امامیه و مذاهب چهارگانه اهل سنت در این موضع، دیدگاه های متفاوتی ارائه داده اند. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، پس از بررسی نوع نهی، اعم از تنزیهی یا تحریمی بودن آن، به بررسی دایره شمولی مخاطبان نهی و به تناسب آن، حکم خریدوفروش برای افراد منهیٌ عنه پرداخته و به این نتیجه رسیده است که اختلاف در نوع نهی و دایره شمول مخاطبان آن، تأثیر بسزایی در بیان حکم عالمان مذاهب مختلف پیرامون بیع داشته است؛ تا جایی که عده ای بر حرمت و عده ای بر جواز بیع در هنگامه برپایی نمازجمعه قائل گردیده اند. همچنین به دلایل سه گانه هیئت نهی، روایات تفسیری و فهم متشرعه در صدر نزول آیه با توجه به شواهد، نهی در آیه از نوع تحریمی و به معنای لزوم ترک بیع هنگام نمازجمعه و مخاطبان آیه مذکور، مردان مکلف هستند و بانوان و کودکان مورد خطاب تکلیفی آیه نیستند.
۱۸۵۹.

محدوده لزوم در عقود تعلیقی: تحلیل انتزاعیت احکام وضعی از دیدگاه شیخ انصاری درموضوع ماده 219 قانون مدنی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۴۲
این مقاله به بررسی لزوم و جواز عقود شرعی بر اساس دو مبنای نظری انتزاعیت و استقلالیت می پردازد و تأثیر این مبناها را در تفسیر ماده ۲۱۹ قانون مدنی تحلیل می کند. نوآوری اصلی این پژوهش در ارائه تبیینی نوین است که برخلاف دیدگاه رایج شیخ انصاری درباره لزوم مطلق عقود، با استناد به نظر علامه حلی، جواز برخی عقود مانند عقد مسابقه اثبات شده و نشان داده می شود که لزوم صرفاً محدود به عقود تنجیزی است. یافته ها مبتنی بر نظریه انتزاعیت احکام وضعی از احکام تکلیفی، تفاوت های بنیادین میان ملکیت بالفعل و تعلیقی را روشن ساخته و اثبات می کنند که لزوم تعلیقی به طور مستقل قابل انتزاع نیست؛ همچنین، مبنای استقلالیت به تنهایی قادر به استنتاج لزوم در عقود تعلیقی نیست. روش پژوهش شامل تحلیل نقادانه متون فقهی و حقوقی و استقرای منطقی است که ضمن نقد سه نظریه کلیدی، چارچوبی مستدل برای فهم بهتر اصل لزوم در عقود شرعی ارائه می دهد. نتایج تحقیق تأکید بر تفسیر محدود ماده ۲۱۹ قانون مدنی دارد که عقود تعلیقی را از شمول آن خارج و این ماده را به عقود تنجیزی مقید می کند. این رویکرد نوین می تواند در ارتقای فهم فقهی حقوقی قراردادها و اصلاح کاربرد قانون مدنی ایران تأثیرگذار باشد.
۱۸۶۰.

تحلیل تطبیقی اصول کرامت انسانی در تفسیر قرآن بر پایه تفسیر اطیب البیان و فی ظلال القرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۳۳
کرامت انسانی به مثابه یکی از بنیادی ترین مباحث فلسفی و الهیاتی قرآن کریم، همواره محور تحولات معرفتی در اندیشه اسلامی و مطالعات تفسیری بوده است. پژوهش حاضر با رهیافتی تطبیقی بر آن است تا ضمن بازشناسی و تحلیل نظام مند اصول کرامت انسانی در قرآن، تفاوت ها و مشترکات رویکردهای دو مفسر برجسته معاصر سید عبدالحسین طیب و سید قطب را به روشنی واکاوی کند. بر این اساس، مسئله اصلی تحقیق، تبیین چیستی و حدود اصول کرامت انسانی و چگونگی انعکاس آن ها در تفاسیر منتخب است. بر پایه تحلیل متون تفسیری «اطیب البیان» و «فی ظلال القرآن»، هشت اصل بنیادین در حوزه کرامت انسانی شناسایی شده که هر یک مبتنی بر فهمی عمیق از ساختار معنایی قرآن و مقاصد تربیتی آن است؛ اصولی نظیر تعقل و تفکر، تدریج، برابری، آزادی انتخاب، تناسب و اعتدال، هدفمندی، فطرت گرایی و پویایی. یافته های پژوهش حکایت از آن دارد که طیب با ابتنا بر سنت روایی و تاکید بر فهم اجتماعی تربیتی آیات، کرامت انسانی را در چارچوب آموزه های اهل بیت(ع) و با رویکرد انسجام بخش به ساختار جامعه تفسیر می کند؛ در حالی که سید قطب، با اتخاذ نگرشی اصلاح گرایانه و تاکید بر ابعاد حرکت آفرین و تمدن ساز قرآن، بر نقش بنیادین اندیشه و آزادی اراده فردی در تحقق کرامت انسانی پای می فشرد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان