درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: سرمایه اجتماعی به عنوان محرک اساسی توسعه پایدار روستایی عمل می کند، به ویژه در مناطق درحال توسعه که جوامع روستایی نقش حیاتی در پیشرفت ملی ایفا می کنند. روش:این پژوهش با استفاده از روش تحلیل شبکه اجتماعی در نرم افزار UCINET 6 به بررسی شبکه های اعتماد و مشارکت در بین 71 نفر از اعضای کانون های توسعه روستایی در سه روستای شهرستان کیار (حیدرآباد، دره بید و آبشاران سفلی)، استان چهارمحال و بختیاری پرداخته است. در این تحقیق شاخص هایی مانند تراکم شبکه، دوسویگی پیوندها، انتقال یافتگی و کارایی تبادل اطلاعات مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج: یافته ها الگوهای متمایزی از سرمایه اجتماعی را نشان داد. روستاهای آبشاران سفلی و دره بید از انسجام اجتماعی قوی برخوردارند با تراکم شبکه بالا (85-87%)، دوسویگی قوی (80-82 درصد) و تبادل اطلاعات کارآمد (میانگین فاصله ژئودزیک 1.12-1.28) که نشان دهنده ساختارهای توسعه یافته برای اقدامات جمعی و توسعه مشارکتی است. در مقابل، روستای حیدرآباد شبکه های اجتماعی چندپاره با دوسویگی ضعیف (30 درصد) و انتقال یافتگی محدود علی رغم تراکم متوسط (47-49 درصد) نشان داد که حاکی از نقص های ساختاری در پیوندهای اجتماعی و محدودیت در ظرفیت مشارکتی است. نتیجه گیری: این نتایج رابطه کلیدی بین الگوهای خاص سرمایه اجتماعی و ظرفیت توسعه محلی را برجسته می سازد و پیامدهای مهمی برای سیاست گذاری روستایی دارد. جوامع منسجم مانند آبشاران سفلی برای اجرای طرح های توسعه مشارکتی آمادگی دارند، در حالی که شبکه های چندپاره مانند حیدرآباد نیازمند مداخلات هدفمند برای تقویت ارتباطات بین فردی و ایجاد سرمایه اجتماعی بین گروهی هستند. مطالعه حاضر ارزش تحلیل شبکه اجتماعی را به عنوان ابزاری تشخیصی برای طراحی راهبردهای توسعه روستایی متناسب با زمینه محلی تأیید می کند.

مجموعه های فرهنگی، در جهت حفظ، گسترش و صیانت دستاوردهای فرهنگی، اجتماعی یک جامعه و رفع نیازهای اساسی فرهنگی مردم و جامعه تأسیس می شوند. این مجموعه ها با عملکرد خود از طریق نمایش، شناخت و آموزش، نقش مؤثری در احیا، ترویج و پایداری فرهنگ و جامعه دارند. هدف از این پژوهش توصیفی تحلیلی و علی مقایسه ای، بررسی عوامل محیطی و معماری تأثیرگذار بر ارتقاء تعاملات اجتماعی در مجتمع های فرهنگی شهر ارومیه می باشد. مجموعه های مورد بررسی شامل چهار مجتمع فرهنگی در شهر ارومیه درنظر گرفته شد و با بهره گیری از نظریات اساتید و دانشجویان معماری که سابقه حضور در این مکان ها را دارند، عوامل محیطی و معماری مؤثر در این مجموعه ها مورد ارزیابی قرار گرفت. جامعه آماری شامل 200 نفر از اساتید و دانشجویان معماری که از طریق نمونه گیری هدفمند و دردسترس انتخاب شدند، در نظر گرفته شد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که فرم بیرونی بیشترین تأثیر و سپس فضای داخلی، اجتماع پذیری و کیفیت محیط به ترتیب بر تعاملات اجتماعی در این مجموعه ها تأثیرگذار بوده اند. این بدان معناست که طراحی در معماری از اهمیت بالایی برخوردار بوده و تأکید بر استفاده از هندسه و تناسبات، توجه به خوانایی و دعوت کنندگی در بنا، کیفیت مصالح و دقت در استفاده صحیح و کاربردی از عناصر الحاقی، توجه به ارتباطات فضایی در مجموعه، کیفیت مبلمان و تأکید بر راحتی و آسایش کاربران، ایجاد فضاهایی با قابلیت اجتماع پذیری بالا و توجه به تنوع فضایی در طراحی، ایجاد فضاهای مکث و پاتوق و در نظر گرفتن قابلیت فعالیت پذیری برای فضاها، توجه به امنیت، راحتی و آسایش کاربران در محیط بیرونی و توجه به مبلمان محوطه و محوطه سازی بر ارتقاء تعاملات اجتماعی در مجتمع های فرهنگی شهر ارومیه تأثیر گذار می باشند.

مطالعه حاضر، تعین اثرات سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی بر رفتار هدف از زیست محیطی شهروندان در شهر ساری بوده است. پژوهش از نظر نوع کاربردی و روش پژوهش، پیمایش مقطعی بوده است. جامعه آماری پژوهش تمام شهروندان بالای 18 ساله بودند و حجم نمونه طبق فرمول کوکران با احتساب نمونه های پیش آزمون، 400 نفر تعیین گردید. شیوه نمونه گیری، خوشه ای چندمرحله ای بوده است. ابزار گردآوری داده ها، برای متغیرهای سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی پرسشنامه محقق ساخته و برای سنجش رفتارهای محیط زیستی از پرسشنامه کایزر و همکاران (1999) بود. در این مطالعه از نظریه فرهنگ زیست محیطی ژرژ تومه و سرمایه فرهنگی بوردیو به عنوان چارچوب نظری استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از نرم افزار SPSS و آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون استفاده گردید. از اعتبار صوری برای سنجش روایی استفاده شد و پایایی ابزار در تمام متغیرها بالاتر از 7/0 به دست آمد. بررسی همزمان اثرات سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی بر رفتار زیست محیطی به عنوان نوآوری این پژوهش می باشد. یافته ها نشان دادند که میانگین الگوهای رفتار زیست محیطی در بین افراد نسبتاً بالا بوده و میانگین آن از عدد 5 برابر با 78/3 است. میانگین سرمایه فرهنگی در بین افراد نسبتاً پایین بوده و میانگین آن 79/2 است. میانگین سرمایه اجتماعی برابر با 04/3 است. نتایج آزمون همبستگی نشان داد: بین میزان سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی با رفتار زیست محیطی رابطه معنادار مثبت و مستقیم وجود دارد. برای ارتقای میزان رفتارهای زیست محیطی، باید میزان سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی را بالا برد. طبق تحلیل رگرسیون متغیرهای سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی حدود 1/23 درصد از تغییرات رفتار زیست محیطی را تبیین و پیش بینی می کنند. سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی بر رفتارهای زیست محیطی اثرگذار هستند و اثر سرمایه اجتماعی بیش تر است. 

توسعه سریع و شتابان شهرگرایی در ایران و به ویژه در مناطق پیرامونی شهرهای بزرگ نظیر زاهدان، منجر به بروز چالش هایی در خصوص پایداری سکونتگاه های روستایی و افزایش مشکلات مدیریتی و اجتماعی در این مناطق شده است. یکی از راه های مقابله با این مشکلات، توجه به اصول حکمروایی خوب در این سکونتگاه ها است که می تواند بهبود کیفیت زندگی، پایداری اقتصادی و اجتماعی را در پی داشته باشد. این پژوهش باهدف ارزیابی حکمروایی خوب در روستاهای پیرامون شهر زاهدان و شناسایی مؤلفه های تأثیرگذار در این امر، انجام شده است. روش تحقیق این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی است و از دو مدل تصمیم گیری چندمعیاره TOPSIS و AHP برای سنجش و اولویت بندی معیارها استفاده شده است. در این راستا، داده ها از طریق مقایسات زوجی و تحلیل وزن های مختلف معیارهای اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و حکمرانی خوب در روستاها جمع آوری شدند. نتایج نشان داد که "حکمروایی خوب" با وزن نسبی 426/0 بیشترین اهمیت را در ارزیابی پایداری توسعه روستایی داشته و زیرمعیار "شفافیت" با وزن 416/0، مهم ترین عامل در این زمینه محسوب می شود. سایر معیارها شامل اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی به ترتیب با وزن های 250/0، 178/0 و 146/0 در رتبه های بعدی قرار گرفتند. براساس نتایج تحلیل، روستای گاوداران با امتیاز 85/0 به دلیل مشارکت بالای مردمی و شفافیت در مدیریت، بهترین عملکرد را در میان روستاها داشت. در مقابل، روستای رسول آباد با امتیاز 42/0 در پایین ترین رتبه قرار گرفت و نشان دهنده ضعف در مؤلفه های حکمرانی خوب به ویژه شفافیت و مشارکت اجتماعی بود. این پژوهش بر اهمیت تقویت شفافیت مدیریتی و افزایش مشارکت اجتماعی در روستاها تأکید می کند و بیان می کند که این فرآیند می تواند به طور مستقیم به توسعه پایدار در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در نواحی پیراشهری منجر شود. این یافته ها می توانند به عنوان مبنای تصمیم گیری برای سیاست گذاران و مدیران محلی در تخصیص منابع و برنامه ریزی های توسعه ای در مناطق روستایی مورد استفاده قرار گیرند و بهبود کیفیت زندگی در این نواحی را تسهیل کنند.

ارتباط بین آموزش محیط زیست و عدالت محیط زیستی ازجمله موضوعات جدیدی است که موردتوجه محققان جغرافیا قرار گرفته است. پژوهشگران معتقدند آموزش و اطلاع از حقوق خود در برابر محیط زیست بر رفتارهای محیط زیست و حفاظت از محیط زیست تأثیر بسزایی دارد و به عبارت دیگر، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش به شهروندان شهر آمل با تاکید بر عدالت محیط زیستی است. روش پژوهش به شیوه توصیفی - تحلیلی است. نمونه آماری شامل 384 نفر از ساکنان شهر آمل بوده که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شده و به صورت تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند. ابزار این پژوهش پرسش نامه ای که محقق ساخته است که روایی و پایایی آن با استفاده ازنظر کارشناسان و آلفای کرونباخ به میزان 919/0 مورد تأیید قرار گرفته است. تجزیه وتحلیل داده ها در این پژوهش با استفاده از آزمون های تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS انجام شده است. نتایج آزمون T تک نمونه ای باتوجه به طیف لیکرت که 4 در نظر گرفته شده می توان گفت که تأثیر آموزش محیط زیستی بر عدالت محیط زیستی در شهر آمل در سطح متوسط قرار گرفته است. شاخص T value نشان می دهد سؤال پژوهش معنی دار است.. با توجه به فرض پژوهش که شهر آمل تا حد متوسط با شاخص های هم پوشانی شده آموزش محیط زیست شهری با تاکید بر عدالت محیط زیستی تطابق دارد؛ پس از انجام آزمون مورد نظر و تحلیل های صورت گرفته می توان اینگونه نتیجه گرفت که میزان تاثیر آموزش محیط زیستی بر عدالت محیط زیستی در شهر آمل در حد زیاد نمی باشد.

  امروزه پاسخ به مسائل و چالش های درونی و بیرونی شهرها به خصوص در کلان شهرها، تبدیل به مهم ترین و اصلی ترین دغدغه مدیریت شهری شده است. معمولا طرح ها و برنامه های شهری به عنوان سندی برای ارائه وضع موجود، به چالش ها، تأکید بر قوت ها و فرصت ها، چشم انداز سازی و... اشاره داشته اند؛ لذا پژوهش حاضر بر آن بوده است تا به واکاوی نظری و عملیاتی برنامه های توسعه ای در شهر رشت بپردازد. بدین منظور براساس تئوری زمینه ای، نوع پاسخ گویی به این هدف کیفی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و مصاحبه عمیق با 30 نفر از صاحب نظران سطح شهری بوده است. همچنین با استفاده از نرم افزار «MAXQDA» اقدام به استخراج کدهای باز و محوری و در نهایت کدگذاری گزینشی با بهره گیری از پتانسیل های شهر و نظر نخبگان شده است. نتایج بررسی های صورت گرفته نشان می دهد مهمترین مؤلفه های نظری اندیشه ای در بعد علی شامل: نظام برنامه ریزی کشور و محتوای طرح های جامع و مشکلات اجرایی، مشکلات مربوط به ماهیت حقوقی، اموال و دارایی های شهرداری ها و مراجع قضایی و ... است. در بعد پدیده شامل: غفلت مسائل اجتماعی،گرایش تقاضا برای تغییر کاربری زمین شهری در رشت به واسطه جهت گیری های غیر علمی در طرح های توسعه شهری و... می باشد؛ در بعد راهبرد شامل: جهت دهی برنامه به سوی دستور کار اقدامات آینده، ارائه ماتریسی که متغیرهای محیطی به طور منظم در آن چیده شده باشند و غیره است و نهایتا در بعد پیامد شامل: کاهش فشارهای فزآینده ناشی از؛ تغییرات محیطی، توسعه پویش تغییر مداوم و... بوده است. همچنین در بخش عملیاتی الگو مشاهده می شود که در مفهوم علی، مهمترین مقوله شامل: نارسایی های عمیق کالبد و محتوا؛ در بخش پدیده، مقوله چندپارگی های منتج به تضعیف و ناکارامدی نظام و طرح های شهری؛ در بخش راهبرد مقوله لزوم خودپالایی ریشه ای و بازسازی هدفمند با تأکید بر الزامات توسعه ای پراگماتیسم و نهایتاً در بخش پیامد مقوله عدم تکافوی راهکارهای موجود برای توسعه عملیاتی و آینده نگر مهمترین مقولاتی بوده اند که هر کدام مفاهیم مترتب بر خود را داشته اند.

سکونتگاه های روستایی ایران از مهمترین کانون های جمعیت در کشور است که مسائل مختلفی در آن دارای اهمیت است. مشارکت به عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار روستایی است که نقش اساسی در رشد اقتصادی و اجتماعی روستاها بر عهده دارد. مشارکت رکن اساسی هم زیست پذیری در سکونتگاه های روستایی است و موجب بهبودی روابط اجتماعی پایدار در روستاها می گردد. زیرا بدون همیاری و مشارکت آگاهانه و خودانگیخته مردم، توسعه روستایی امکان پذیر نیست. علاوه بر این مدیریت روستایی بدون مشارکت مردمی امکان موفقیت ندارد. تمایل مردم به مشارکت در امور روستا از اهداف سیاست گذاران، مدیران و برنامه ریزان می باشد. بر این اساس هدف اصلی این مطالعه بررسی تمایل مردم روستا به مشارکت در مدیریت روستا است. برای این منظور با رویکرد اثبات گرایی، از روش شناسی توصیفی – تحلیلی استفاده شده است. برای جمع آوری دادها از منابع کتابخانه ای و پژوهش میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق شامل 11 روستا در دهستان تکاب از توابع شهرستان درگز بوده است که بین خانوارهای روستا بر اساس روش نمونه گیری کوکران تعداد 177 نمونه انتخاب گردید. برای تحلیل داده ها از آزمون t و همبستگی اسپیرمن استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که تمایل به مشارکت مردم محلی در مدیریت روستایی بالا می باشد. زیرا به جز در سه شاخص، در سایر شاخص های موردمطالعه، سطح معناداری به دست آمده زیر 05/0 هست. همچنین رابطه همبستگی بالایی بین شاخص های تمایل به مشارکت مردم وجود دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که به دلایل متعدد مانند حس تعلق مکانی و احساس هویت جمعی تمایل به مشارکت مردمی در روستاها اغلب بالا است. رابطه هم افزایی بین ابعاد مختلف تمایل به مشارکت وجود دارد که مبین اهمیت بالای مشارکت در سکونتگاه های روستایی مورد مطالعه است.

توسعه بی رویه سطح زیر کشت کشاورزی، ترویج بذرها و نهادهای جدید باغی و زراعی، الگوهای کشت ناسازگار با شرایط بومی و محلی و به کارگیری تکنیک های جدید استحصال آب از مهم ترین مسائل بخش کشاورزی است که منجر به ناپایداری منابع آب کشاورزی گردیده است. نقطه عزیمت مقاله حاضر تکنیک های دانش بومی در زمینه تأمین، توزیع و مصرف آب است که نقش دانش بومی در استفاده پایدار از منابع آبی را نمایان می سازد؛ بنابراین سؤال اصلی مقاله عبارت است از: نقش دانش بومی در مدیریت آب در فرایند تولید کشاورزی، ازنظر استفاده از روش های سنتی توزیع و مصرف آب در دهستان بَکِشلوچای چگونه است؟ و روش مقاله مبتنی بر روش اکتشافی، توصیفی و تحلیلی است. روش جمع آوری اطلاعات مصاحبه (24 نفر) و پرسشنامه (130 نمونه) بوده است. برای استخراج مؤلفه های دانش بومی از تحلیل محتوای مقوله ای با واحد مضمون، از طریق تکنیک های فراوانی و طبقه بندی متن مصاحبه استفاده گردیده است و از پرسشنامه (طیف لیکرت) نیز داده های موردنظر سنجش تأثیر دانش بومی در مدیریت بهینه آب استفاده شده و برای تجزیه وتحلیل نیز از مدل تحلیل معادلات ساختاری (AMOS) و آزمون T تک نمونه در نرم افزار SPSS استفاده گردیده است. با توجه به نتایج بدست آمده از تحلیل توصیفی داده ها در نرم افزار SPSS مشخص گردید که نوع محصولات کشت شده در گذشته در میزان مصرف آب، بیشترین نقش را داشته است و پس از نوع محصول، به ترتیب؛ توزیع آب در واحد زمانی، استفاده از کود آلی، دوره کشت و نوع بذر بیشترین تأثیرگذاری را در روند مصرف آب داشته اند و بر اساس نتایج به دست آمده از نرم افزار AMOS مشخص گردید که تغییر بذرهای بومی با بذرهای تغییر ژن یافته در میزان مصرف آب با وزن 13/1 بیشترین نقش و تغییرات نوع محصولات برای کشت با وزن 11/0 کمترین نقش را در مصرف آب به خود اختصاص داده اند.

در عصر فناوری ارتباطات و دیجیتال روستاهای هوشمند به کانونی برای بهبود کیفیت زندگی جوامع روستایی تبدیل شده اند. با این حال شاخص های یکسانی برای ارزیابی هوشمندی آنها وجود ندارد. لذا این پژوهش با هدف تدوین و بررسی شاخص های روستای هوشمند ، و با رویکرد  توصیفی – تحلیلی انجام شده است. ماهیت این مطالعه از نوع کاربردی- بنیادی می باشد. نحوه جمع آوری داده ها نیز به صورت میدانی(توزیع پرسشنامه) بوده که با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای و آنالیز واریانس یک طرفه (one-way ANOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. برای دست یابی به هدف، با بهره گیری ازفرمول کوکران نمونه ای به اندازه 384 خانوار تعیین و به روش تصادفی پرسشگری شدند. روایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ برابر 752/0 و نرمال بودن توزیع داده ها با آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برابر 878/0 تأیید شد.یافته ها نشان می دهد که مهم ترین شاخص های روستای هوشمند در ابعاد محیطی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی می باشند،که در سطح روستاهای شهرستان همدان بعد اجتماعی در بهترین و بعد نهادی در بدترین وضعیت قراردارد. در بعد اجتماعی، شاخص های آموزش (میانگین 12/3)، امنیت (24/3) و توانمندی (11/3) بیشترین ظرفیت را برای تبدیل روستاها به روستای هوشمند را نشان می دهند. در بعد نهادی، شاخص برنامه ریزی با میانگین 33/2 در وضعیت نامطلوبی است. همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نیز نشان می دهد که میان دهستان های شهرستان همدان از نظر شاخص های روستای هوشمند اختلاف معناداری وجود دارد. به طورکلی نتایج این مطالعه حاکی از آن است که برای  هوشمند کردن روستاهای شهرستان ، بایستی بر ابعاد نهادی و اجتماعی تمرکز ویژه ای نموده تا با تقویت فرایندهای برنامه ریزی، ارتقای سطح آموزشی و امنیتی، و بهسازی ظرفیت های نهادی، پروژه های هوشمندسازی روستاها با کارایی و اثرگذاری بیشتری به تحقق بهبود کیفیت زندگی روستانشینان منجر شوند.

هدف این پژوهش، سنجش تاثیر پذیرش فناوری های هوشمند آبیاری بر بهره وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان بود. روش تحقیق، ترکیبی (کمی و کیفی) و از نوع علّی-مقایسه ای بود. جامعه آماری، کلیه کشاورزان گندم کار آبی مناطق روستایی استان لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ نفر (۲۰۰ پذیرنده و ۲۰۰ غیرپذیرنده فناوری) به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های کیفی از طریق ۴0 مصاحبه نیمه ساختاریافته و داده های کمی با پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از آزمونt ، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که پذیرش فناوری، مصرف آب را ۷/۲۹ درصد کاهش، عملکرد را ۵/۱۰ درصد افزایش و در نتیجه بهره وری آب را ۲/۵۸ درصد به طور معنادار بهبود بخشیده است. با این حال، به دلیل هزینه های بالای سرمایه گذاری و استهلاک، تفاوت معناداری در درآمد خالص دو گروه مشاهده نشد. تحلیل رگرسیون نیز مؤید آن بود که پذیرش فناوری، قوی ترین پیش بینی کننده بهره وری آب است، اما بر درآمد خالص تأثیر آماری معناداری ندارد. یافته های کیفی، هزینه اولیه بالا و نگرانی از پشتیبانی فنی را به عنوان موانع اصلی پذیرش فناوری و نقش کلیدی مروجان معتمد و آموزش عملی را به عنوان عوامل تسهیل کننده پذیرش شناسایی نمود. در نتیجه می توان گفت فناوری های هوشمند آبیاری در شرایط کنونی، راه حلی فنی-زیست محیطی مؤثر اما به لحاظ اقتصادی غیرجذاب برای کشاورزان خرده پای استان لرستان هستند. موفقیت این فناوری ها در گرو خلق یک اکوسیستم حمایتی شامل مدل های مالی نوآورانه، تقویت خدمات محلی و تلفیق با مدیریت بهینه زراعی است.

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت روزافزون مسائل زیست محیطی و چالش های پیش روی کشورها در دستیابی به توسعه پایدار، درک بهتر ارتباط میان حکمرانی دموکراتیک، بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر و سیاست های تجاری، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. از سوی دیگر، شناسایی چگونگی تأثیر این عوامل بر شاخص های زیست محیطی می تواند به سیاست گذاران در طراحی راهبردهای بهینه برای کاهش تخریب محیط زیست و تقویت پایداری کمک کند.تجارت خارجی می تواند نقشی دوگانه در بهبود یا تخریب زیست محیطی داشته باشد. از یک سو، تجارت بین المللی از طریق انتقال فناوری های پاک و نوآوری های زیست محیطی می تواند کیفیت محیط زیست را ارتقا دهد؛ اما از سوی دیگر، در صورت نبود مقررات مناسب، ممکن است منجر به افزایش فشار بر منابع طبیعی و آلودگی بیشتر شود. بنابراین، بررسی هم زمان و تلفیقی این سه عامل می تواند درک جامع تری از روابط میان سیاست های اقتصادی، زیست محیطی و حکمرانی ارائه دهد. با توجه به اهمیت موضوع این مطالعه تلاش دارد تا ارتباط میان این عوامل و تأثیرات آن ها بر شاخص های زیست محیطی عراق را تحلیل کند. روش بررسی: در این پژوهش برای بررسی تأثیر دموکراسی، انرژی سبز و تجارت خارجی بر پیشرفت های زیست محیطی در عراق از سال 2006 تا 2022 از مدل خودتوضیحی با وقفه های توزیعی ARDL استفاده شده است. این روش ها توانایی بررسی تأثیرات بلندمدت و کوتاه مدت متغیرها را فراهم می کنند و امکان تجزیه و تحلیل روابط پیچیده بین دموکراسی، انرژی سبز، تجارت خارجی و پیشرفت زیست محیطی را می دهند. یافته ها و نتیجه گیری:  نتایج نشان می دهند که افزایش انتشار کربن با دموکراسی در عراق ارتباط دارد، به ویژه در شرایطی که فشارهای اقتصادی و سیاسی برای تسریع در رشد اقتصادی موجب افزایش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای می شود. همچنین انرژی های تجدیدپذیر( انرژی های سبز)، اگرچه در کوتاه مدت ممکن است اثر افزایشی بر انتشار کربن داشته باشند، اما در بلندمدت می توانند به کاهش انتشار کربن و بهبود کیفیت محیط زیست کمک کنند. از سوی دیگر، تجارت خارجی با توجه به وابستگی عراق به منابع انرژی فسیلی، اثرات منفی بر محیط زیست داشته است، به طوری که عراق نیازمند سیاست های تجاری سبز و پایدار است. همجنین در این پژوهش، ضریب تصحیح خطا برابر با  0.3807- به دست آمده است. این ضریب نشان می دهد که حدود 38.07 درصد از عدم تعادل کوتاه مدت در هر دوره تعدیل شده و سیستم به سمت تعادل بلندمدت حرکت می کند.  

هدف: این پژوهش با هدف طراحی یک مدل بومی برای توسعه تعاونی ها با رویکرد کارآفرینی روستایی در استان کرمانشاه انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش دارای رویکرد کیفی بوده و از روش نظریه زمینه ای برای استخراج مدل استفاده شده است. جامعه هدف در این پژوهش شامل مدیران و کارشناسان اداره کل کار، تعاون و رفاه اجتماعی استان کرمانشاه، اساتید دانشگاه رازی و کارآفرینان بخش تعاون روستایی در استان کرمانشاه بودند و از روش نمونه گیری نظری استفاده شد. اشباع نظری بعد از 12 مصاحبه عمیق حاصل شد. فرایند تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. یافته ها: بر اساس سه مرحله کدگذاری، بنیان کارآفرینی در روستاها، انسجام کارآفرینانه در تعاونی های روستایی و ویژگی های فردی کارآفرینان روستایی حوزه تعاون به عنوان شرایط علّی شناسایی شدند. شرایط زمینه ای در این پژوهش شامل تنوع فرصت های کارآفرینی روستایی در حوزه تعاونی، دسترسی به عوامل تولید، موقعیت راهبردی استان، حمایت علمی متخصصان و صاحبنظران، بنیان کارآفرینی جمعی (در قالب تعاونی روستایی)، موانع فرهنگی و ضعف نظام آموزشی است. شرایط مداخله گر هم شامل تغییرات اقلیمی، عوامل اقتصادی، آشفتگی و عدم نظم محیطی، عوامل سازمانی، عوامل ارتباطی– اطلاع رسانی، حمایت واقعی دولت از تعاونی ها و عوامل زیرساختی می باشد. راهبردهای شناسایی شده نیز شامل راهبرد تنوع گرایی در کسب و کار، تجدید نظر در برنامه های آمایش سرزمین، توانمند سازی شرکت های تعاونی، بهره گیری از فرصت های تجارت بین المللی، ترویج و فرهنگ سازی و راهبردهای اصلاحی- حمایتی هستند. در نهایت، پیامدهای شناسایی شده شامل ارتقا کیفیت زندگی روستاییان، توسعه پایدار روستایی و وجود تعاونی های کارآفرین روستایی است. نتیجه گیری: برای توسعه تعاونی ها با رویکرد کارآفرینی روستایی در استان کرمانشاه باید با در نظر گرفتن همه عواملی که فرایند توسعه تعاونی ها را تسریع می بخشند؛ نسبت به فراهم کردن پیش نیازهای خاص این حوزه به همراه برنامه ریزی های جامع اقدام شود. نتایج این پژوهش ضمن تقویت ادبیات کارآفرینی روستایی و تعاون روستایی، دستاوردهای شایسته ای را برای کمک به مدیران و برنامه ریزان روستایی در راستای توسعه کارآفرینی روستایی تعاون - محور به همراه دارد که در نهایت به فرآیند توسعه روستایی کمک خواهد کرد.

تأمین سرمایه و سرمایه گذاری در فعالیت های اقتصادی به ویژه گردشگری یکی از مهمترین چالش های توسعه پایدار مناطق روستایی در کشورهای در حال توسعه است. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی چالش های سرمایه گذاری در گردشگری در مناطق روستایی انجام شده است. تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی– تحلیلی مبتنی بر گردآوری داده ها از طریق مشاهده مستقیم و تکمیل پرسشنامه است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاهای هدف گردشگری بخش الموت (شهرستان قزوین) است که روش تمام شماری استفاده شده است. در سطح خانوار با توجه به داده های سرشماری نفوس و مسکن (1395)، از بین تعداد 918 خانوار ساکن، تعداد 271 مورد با بهره گیری از فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب و پرسشنامه بر اساس محلات روستا با همکاری دهیاری به صورت تصادفی ساده توزیع شده است. برای تحلیل داده ها از آزمون t تک نمونه ای و تحلیل عاملی استفاده شده است. نتایج نشان داد که از بین چالش های سرمایه گذاری در گردشگری در مناطق روستایی در چهار بعد چالش های سیاسی- نهادی، اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی، به ترتیب چالش های اقتصادی (4.72) و اجتماعی (4.67) بیشترین اهمیت را داشته اند. همچنین، نتایج تحلیل عاملی نشان داد که نتیجه حاصل از تقلیل 55 متغیر، معرف 9 عامل بوده که 68.3 درصد از واریانس را تبیین می کند. به طوری که، عامل "ضعف سیاسی و ناتوانی مسئولین محلی" با (17.2) درصد و "ضعف اطلاع رسانی و خدمات زیرساختی" با (12.15) درصد از واریانس به عنوان مهمترین عوامل تأثیرگذار در پایین بودن میزان سرمایه گذاری در گردشگری منطقه روستایی بخش الموت بوده است.

در دنیای امروز، کیفیت زندگی شهری به عنوان یکی از اصلی ترین دغدغه های برنامه ریزان شهری مطرح است. ابعاد مختلف کیفیت زندگی در شهرها تحت تأثیر عوامل متعدد قرار می گیرند که یکی از مهم ترین آن ها هوش معنوی است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر چهار شاخص هوش معنوی بر شش شاخص کیفیت زندگی شهری در شهر تبریز با رویکردی آینده محور است. این تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه استاندارد هوش معنوی کینگ و دی چیکو (SISRI-24) و پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-BREF) بوده است. جامعه آماری شامل جمعیت بالای 18 سال تبریز است. حجم نمونه برابر 383 نفر بوده که به صورت نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شده اند. داده های به دست آمده از طریق نرم افزار SPSS تحلیل شدند. برای بررسی رابطه بین هوش معنوی و کیفیت زندگی از ضریب همبستگی پیرسون و برای بررسی تأثیر متغیر مستقل (هوش معنوی) بر متغیر وابسته (کیفیت زندگی شهری) از تحلیل رگرسیونی استفاده شد. برای مقایسه میانگین های دو گروه مختلف از آزمون T مستقل استفاده گردید. یافته ها نشان می دهند که توسعه آگاهی بیشترین تأثیر را بر سلامت روانی شهروندان تبریز داشته و ضریب رگرسیون آن برابر با ۰.۷۵ است. همچنین، تفکر وجودی انتقادی با ضریب ۰.۷۲ تأثیر قابل توجهی بر سلامت جسمانی دارد. علاوه بر این، تولید معنای شخصی تأثیر معناداری بر رفاه اقتصادی داشته (ضریب ۰.۶۵) و آگاهی فراگیر نیز به طور معناداری با کیفیت محیط زیست شهری مرتبط است (ضریب ۰.۶۰). سایر یافته ها نشان می دهند که تفکر وجودی انتقادی بر روابط اجتماعی و توسعه آگاهی بر امنیت شهری تأثیر مثبت دارند. بر اساس این یافته ها، سناریوی اول بر تأثیر هوش معنوی بر ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی تأکید دارد و سناریوی دوم به آینده نگری و پیوند میان آگاهی معنوی و کیفیت زندگی شهری در تبریز می پردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هوش معنوی می تواند به عنوان یک عامل کلیدی در بهبود کیفیت زندگی شهری در تبریز در نظر گرفته شود؛ بنابراین، تقویت فضاهای عمومی فرهنگی و معنوی، توسعه فرصت های شغلی معنادار و برنامه های آموزشی زیست محیطی در سطح شهر می تواند ضمن مدیریت چالش های آینده، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان تبریز منجر شود.

سیستم های حمل ونقل نقش عمده ای در حیات اقتصادی کشورها و نیز زندگی روزمره شهروندان ایفا می کنند. موضوع حمل ونقل و ترافیک جدای از موضوعات تخصصی شهری، امروزه به عنوان پدیده ای اجتماعی - سیاسی و مسئله شهری، نقش بسیار حساس و مهمی در کیفیت و ساختار اجتماعی - اقتصادی یک جامعه ایفا می نماید. در این رابطه، هدف مدیریت شهری اطمینان از این امر است که امکان کارکردهای روزانه یک شهر را فراهم آورد و این امر موجب تسهیل و تشویق همه انواع فعالیت های اقتصادی شده و ساکنان را به برآوردن نیازهای اولیه خود در مسکن، دسترسی به تسهیلات و خدمات و فرصت های تولید درآمد قادر می سازد. هدف پژوهش حاضر نیز تحلیل عوامل کلیدی مؤثر در کاربرد توسعه حمل ونقل محور در مدیریت کلان شهر تبریز می باشد. داده های تحقیق با دو روش کتابخانه ای و پیمایشی گردآوری گردیده و 35 نفر از کارشناسان مرتبط با حمل ونقل به صورت هدفمند انتخاب شد. جهت تجزیه وتحلیل داده ها از تکنیک پویش محیطی و دلفی جهت استخراج عوامل اولیه مؤثر بر روند توسعه حمل ونقل محور در مدیریت شهر تبریز، از نرم افزار میک مک، جهت شناسایی عوامل کلیدی مؤثر استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داده که از میان 42 عامل اولیه، درنهایت 11 عامل ازجمله مدیریت تقاضای حمل ونقل، ساخت فشرده شهری، مدیریت ترافیک، زیرساخت های حمل ونقل، جایگاه وسایل نقلیه در فرهنگ عمومی مردم، فرهنگ سازی و آموزش، مدیریت شبکه حمل ونقل، پوشش جغرافیای کامل و دسترسی پذیری برای همه ساکنین شهری، هزینه حمل ونقل، آلودگی صوتی و زیست محیطی، میزان حمایت دولت از بخش خصوصی به عنوان عوامل کلیدی انتخاب شده اند.

سابقه و هدف: عابران پیاده، به دلیل نبودِ تدابیر حفاظتی، آسیب پذیرترین کاربران راه شناخته می شوند و ایمنی آنها در حوزه برنامه ریزی حمل ونقل بسیار حیاتی است. مطالعات متعددی که تصادفات عابران پیاده را تحلیل کرده اند معمولاً بر مدل های پیش بینی، عوامل خطر و الگوهای مکانی زمانی متمرکز بوده اند. این تحلیل ها بر اهمیت شناسایی مناطق پرخطر و اجرای اقدامات پیشگیرانه تأکید می کنند. تأثیرات خودهمبستگی مکانی و زمانی در درک الگوهای تصادفات بسیار مهم است و شاخص هایی مانند Moran’s I و تخمین تراکم کرنل، در این حوزه، کاربرد گسترده ای دارند. با توجه به موارد یادشده، مطالعه پیش رو تأثیر رشد سریع اجتماعی اقتصادی در تصادفات ترافیکی و نیاز به مداخلات ایمنی هدفمند برای حفاظت از عابران پیاده را، در شهر مشهد در ایران، به صورت برجسته و مؤثر نشان می دهد. مواد و روش ها: در این پژوهش، با استفاده از تحلیل اکتشافی سری زمانی، تصادفات عابران پیاده به صورت ماهیانه و ساعتی در بازه ای پنج ساله (1394-1398) بررسی شده است. در گام بعد، وجود خودهمبستگی زمانی و همچنین روند در وقوع تصادفات عابران پیاده مورد بحث قرار گرفته و سپس، با استفاده از تحلیل یکنواختی سری زمانی، زمان تغییر در وقوع تصادفات بررسی شده است. درنَهایت، به منظور استخراج الگوهای مکانی تغییرات تصادفات عابران پیاده در بازه زمانی مطالعاتی، از شاخص Moran’s I تفاضلی استفاده شده است. نتایج و بحث: با استفاده از تحلیل های سری زمانی، الگوی زمانی و وجود خودهمبستگی زمانی معنادار در مقادیر ماهیانه و ساعتی تصادفات عابران پیاده تأیید شد. نتایج آزمون من کندال با لحاظ کردن تأثیرات خودهمبستگی نیز وجود روند معنادار در تصادفات عابران پیاده را به ازای ماه های گوناگون سال و ساعات متفاوت شبانه روز تأیید کرد. همچنین، ازطریق تحلیل یکنواختی سری زمانی با استفاده از آزمون بیشاند، زمان وقوع تغییرات ناگهانی تصادفات در ساعت های متفاوت شبانه روز (7:00-8:00 صبح) و همچنین ماه های گوناگون سال (تیر و شهریور) شناسایی شد. نتایج استفاده از شاخص Moran’s I تفاضلی نیز همبستگی مکانی معنادار در تغییرات تصادفات عابران پیاده، بین دو بازه زمانی آغاز (سال 1394) و پایان زمان تحلیل (سال 1398) را نشان داد و نواحی دارای تمرکز تغییرات معنادار شناسایی شد. نتیجه گیری: در این پژوهش، عابران پیاده به منزله یکی از آسیب پذیرترین کاربران راه مورد توجه قرار گرفته اند و تغییرات وقوع تصادفات مرتبط با آنها در بازه زمانی پنج ساله ای (1394-1398)، با استفاده از تحلیل های سری زمانی و همچنین تحلیل زمانی مکانی Moran’s I تفاضلی، در کلان شهر مشهد ارزیابی شده است. خودهمبستگی زمانی معنادار در مقیاس ماهیانه و ساعتی نیز در وقوع تصادفات به تأیید رسید و وقوع تصادفات عابران پیاده، در ماه های متفاوت سال و همچنین ساعات متفاوت شبانه روز، نیز روند مشخصی را نشان داد و درنَهایت، زمان وقوع تغییرات ماهیانه و ساعتی شناسایی شد. نتایج بیانگر خودهمبستگی زمانی مکانی معنادار در تغییر تصادفات، در حد فاصل برش زمانی ابتدا (سال 1394) و انتهای زمان تحلیل (1398)، به ازای ماه های متفات بود. درعین حال همبستگی زمانی مکانی معناداری، به ازای ساعات متفاوت، وجود ندارد و ازاین رو کوچک کردن مقیاس زمانی به از دست رفتن همبستگی های مکانی نیز منجر می شود. نتایج این پژوهش می تواند، در قالب گام نخست شناسایی و تحلیل الگوهای زمانی مکانی، تغییرات تصادفات عابران پیاده را شناسایی و کمک کند متخصصان حوزه ایمنی و تصمیم گیرندگان، با بازرسی های محلی، نواحی استخراج شده را ارزیابی نمایند.

سابقه و اهداف: امروزه، برای تهیه نقشه های رقومی خاک، از پارامترهای ژئومورفومتری موسوم به متغیرهای محیطی استفاده می شود و با استفاده از این داده ها، نتایج آزمون خاک به مناطق مشابه تعمیم می یابد. بدین منظور، یافتن متغیرهای محیطی مطلوب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ازآنجاکه درک تغییرات در فرایندهای سطح زمین مستلزم شناسایی همه جانبه متغیرهای محیطی آن است (Bishop et al., 2012)، این تغییرات اغلب از تغییر در مورفولوژی، ساختار، ترکیب، گذشت زمان و فعالیت های انسان ناشی می شود (Bishop et al., 2003) و با توجه به اهمیت انتخاب متغیرهای محیطی مناسب برای افزایش دقت در تهیه نقشه ای رقومی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی، این پژوهش به دنبال شناسایی و معرفی این متغیرهای محیطی مناسب براساس تحلیل داده ها و برمبنای آزمون های آماری متغیر است تا، بر این اساس، نقشه های رقومی با دقت مطلوب، در محدوده جغرافیایی استان تهران تهیه شود. علاوه براین استفاده محققان دیگر از نتایج این پژوهش و متغیرهای محیطی معرفی شده در آن موجب به کارگیری متغیرهای اولیه یکسان در تهیه نقشه های رقومی متفاوت می شود و درنتیجه، امکان مقایسه بهتری میان نقشه های رقومی متفاوت وجود خواهد داشت. اهمیت این پژوهش در مهم بودنِ بررسی این عوامل است و نتایج پژوهشی در این زمینه قبلاً در استان تهران انتشار نیافته است؛ ازاین رو برای تهیه نقشه رقومی در مطالعات آتی می توان از آنها بهره برد. مواد و روش ها: هدف این پژوهش تعیین متغیرهای محیطی مناسبی است که بتوان از آنها برای مدل سازی برای تهیه نقشه رقومی خاک در استان تهران استفاده کرد. در پژوهش حاضر، باندهای تصاویر ماهواره ای سنجنده OLI_TIRS و نقشه رقومی ارتفاع استان تهران با استفاده از نرم افزارهای جی. آی. اس. مورد پردازش اولیه قرار گرفت. 49 داده محیطی، شامل مدل رقومی ارتفاع یا DEM، شاخص آنالیز تپه، شاخص شکل زمین، شاخص بافت خاک، شاخص تجمع جریان، شاخص حفاظت، Clusters، مقطع عمودی انحنا، شاخص انحنای طولی، شاخص فاکتور LS، شاخص فاصله عمودی تا شبکه کانال، شاخص خیسی توپوگرافیک، شاخص سطح پایه شبکه کانال، شاخص عمق دره، شاخص شیب حوضه آبخیز، شاخص شیب، شاخص وضعیت شیب نسبی، شاخص حوضه های زهکش، Closed Depression، شاخص جهت شیب، شاخص همگرایی، شاخص طول کانال، Multi-resolution Valley Bottom Flatness Index، Multi-resolution index of ridge top flatness، Modified Catchment Area، Output، شاخص واریانس، شاخص زمان طلوع و غروب خورشید، شاخص طول روز، شاخص حسگر باندها، شاخص شوری خاک، شاخص گچ خاک، شاخص درخشندگی، شاخص کربنات خاک، شاخص رس خاک و شاخص نرمال شده پوشش گیاهی، تحلیل آماری شدند و مقادیر دارای بیشترین R 2 ، CV و کمترین RMSE به منزله عوارض زمین مطلوب ارزیابی شد. نتایج و بحث: براساس نتایج این پژوهش، باندهای 2، 3، 4 و 8 بهترین باندهای تصاویر ماهواره ای لندست 8، برای ارزیابی متغیرهای محیطی بودند. همچنین نقشه رقومی ارتفاع، شیب، فاصله عمودی تا شبکه کانال، سطح پایه شبکه کانال، لندفرم، بافت، طول دره، شاخص انحنا، شاخص تسطیح کف دره، شاخص تسطیح بالای پشته، شاخص خیسی توپوگرافیک، حوضه های زهکش، طول کانال و شاخص درخشندگی با عنوان چهارده داده محیطی مناسب برای استفاده در مدل سازی به منظور تهیه نقشه رقومی خاک معرفی شدند. این پژوهش، درزَمینه ضرایب همبستگی، با پژوهش های قبلی در این باره هم خوانی دارد. نتیجه گیری: در تحقیقی دیگر، باندهای 1 تا 5 و 7 سنجنده TM برای تهیه نقشه شوری خاک مناسب تشخیص داده شدند که با نتایج این پژوهش هم خوانی دارد (Zeinali et al., 2016). نتایج این پژوهش برای تحقیقات آتی درزَمینه خاک کاربرد دارد. هدف این پژوهش، تعیین متغییرهای محیطی مناسبی است که از آنها بتوان در مدلسازی برای تهیه نقشه رقومی خاک در استان تهران استفاده نمود. در پژوهش حاضر، باندهای تصاویر ماهواره ای سنجنده OLI_TIRS و نقشه رقومی ارتفاع استان تهران با استفاده از از نرم افزارهای جی آی اس مورد پردازش اولیه قرار گرفت. 49 داده محیطی شامل مدل رقومی ارتفاع (Digital Elevation Model)، Analytical Hillshading، شاخص اندفرم (Landforms)، شاخص بافت خاک (Texture)، شاخص تجمع جریان (Flow Accumulation)، اشخص حفاظت (Protection Index)، Clusters، Cross-Sectional Curvature، Longitudinal Curvature، LS Factor، شاخص فاصله عمودی تا شبکه کانال (Vertical Distance to Channel Network)، شاخص خیسی توپوگرافیک (Topographic Wetness Index)، شاخص سطح پایه شبکه کانال (Channel Network Base Level)، شاخص عمق دره (Valley Depth)، Catchment Slope، شاخص شیب (Slope)، شاخص وضعیت شیب نسبی (Relative Slope Position)، شاخص حوزه زهکش (Drainage Basins)، Closed Depression، شاخص جهت شیب (Slope Aspect)، Convergence Index، شاخص طول کانال (Channel Length)، Multi-resolution Valley Bottom Flatness Index، Multi-resolution index of ridge top flatness، Modified Catchment Area، Output، Variance، Sunset، Sunrise، Day Length، Bands Sensor، شاخص شوری خاک (Salinity Index)، شاخص گچ خاک (Gypsum) Index، شاخص درخشندگی (Brightness Index)، شاخص کربنات خاک (Carbonate Index)، شاخص رس خاک (Clay Index) و شاخص نرمال شده پوشش گیاهی (Normalized Difference Vegetation Index) بودند تجزیه و تحلیل آماری شدند و مقادیر دارای بیشترین R2، CV و کمترین RMSE به عنوان عوارض زمین مطلوب ارزیابی شدند. بر اساس نتایج این پژوهش، باندهای 2، 3، 4 و 8 به عنوان بهترین باندهای تصاویر ماهواره ای لندست 8 برای ارزیابی متغییرهای محیطی بودند. همچنین نقشه رقومی ارتفاع، شیب، فاصله عمودی تا شبکه کانال، سطح پایه شبکه کانال، لندفرم، بافت، طول دره، شاخص انحنا، شاخص تسطیح کف دره، شاخص تسطیح بالای پشته، شاخص خیسی توپوگرافیک، حوزه های زهکش، طول کانال و شاخص درخشندگی به عنوان 14 داده محیطی مناسب برای استفاده در مدلسازی برای تهیه نقشه رقومی خاک معرفی شدند. این پژوهش در خصوص ضرایب همبستگی با پژوهش های قبلی در این زمینه (زینالی و همکاران. 1395) و (دارستانی فراهانی و همکاران. 1395) همخوانی نشان داد. در تحقیقی دیگر باندهای 1 تا 5 و 7 سنجنده TM برای تهیه نقشه شوری خاک مناسب تشخیص داده شدند که با نتایج این پژوهش همخوانی نشان داد (زینالی و همکاران. 1395). نتایج این پژوهش، برای تحقیقات آتی در زمینه خاک کاربرد دارد.

بازشناسی بافت روستا از حیث مفاهیم پایدار و موثر در حیات آن، موضوعی است که در فرآیند تصمیم گیری، طراحی و عملیات اجرایی نقش موثری خواهد داشت. طی سالیان اخیر، رویکردهای نوین بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و پرداختن به بافت با ارزش روستایی، مقوله ی مشارکت جمعی ساکنین در فعالیتهای اجرایی را مورد توجه قرار داده است. مقاله حاضر بر مبنای مشاهدات میدانی نگارنده و مطالعات کتابخانه ای و به عنوان بخشی از هسته اولیه شکل گیری رویکردهای نوین در حوزه معاونت عمران روستایی خوزستان به مقوله آیین های جمعی و تعاملات اجتماعی روستاهای خوزستان پرداخته و با اشاره به مغفول ماندن آیین های جمعی، بارزه های آن را در چهار عنوان "مشابهت سازی با عناصر شهری"، "نگرش سرمایه ای در مقابل نگرش معیشتی"، "عدم تعلق خاطر به بافت" و "وابستگی فعالیتهای جمعی به شهر" مطرح نموده است. مقاله با مطالعه روستاهای خوزستان، بافت روستاها را در مواجهه با تعاملات اجتماعی در چهار سطح دسته بندی می نماید و این نکته را مطرح می سازد که این تعاملات در کلیه ی سطوح بافت تاثیرگذار بوده و اگر چه هر یک دارای حوزه ی نفوذ هستند اما گستره و دامنه ی تکرار تعاملات، بر اهمیت و تاثیرگذاری هر سطح موثر خواهد بود.

هدف پژوهش حاضر، بررسی استعمار و دگردیسی فرهنگی اجتماعی زیست جهان کشاورزان شهرستان دهگلان در بستر مواجهه با بحران و حکمرانی آب است. داده ها و شواهد میدانی حاکی از وضعیت تغییرات اساسی در بافت فرهنگی اجتماعی روستاهای در شرایط بحران و حکمرانی آب است که ضرورت پرداختن به آن را دوچندان می نماید. با استفاده از نظریه های حکمرانی زیست محیطی، استعمار زیست جهان هابرماس، سرمایه بوردیو و نظریه سیاست محیط زیستی انتقادی، چهارچوبی جامع برای تحلیل چگونگی تعامل و تاثیرگذاری شیوه های نهادی حکمرانی آب با زیست جهان کشاورزان است. مردم نگاری انتقادی به روش کاراسپیکن با تمرکز بر روایت های زیسته کشاورزان، ابزاری قدرتمند برای کشف سازوکارهای این عامل است. بنابراین با استفاده از داده ها و آمار مربوط به نهادهای ذ ی مدخل و مصاحبه نیمه ساختار یافته با ٢٣ نفر از کشاورزان ١١ روستای شهرستان دهگلان که با راهبرد گزینش مبتنی بر معیار و نمونه گیری نظری، هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند، تبیین اهداف تحقیق میسر شد. نتایج نشان داد که کنش معنی دار کشاورزان در یک دیالکتیک مقاومت (یا انفعال) قرار گرفته که حاکی از احیای آبیاری سنتی، ایجاد گروه ها و شورای آب از سویی و فروش (یا اجاره زمین) و مهاجرت آنها از دیگر سو است. این امر، ذیل شرایط کنش - بحران و حکمرانی نامطلوب آب و ساختارهای فرهنگی - اتفاق افتاده است که زمینه دگردیسی فرهنگی اجتماعی زیست جهان آنها را فراهم نموده است. این شرایط در کنار منطق بازار - تک محصولی شدن و وابستگی اقتصادی - و منطق دولتی - سیاست های تبعیض آمیز و متمرکز - زیست جهان کشاورزان را استعمار کرده است. تحلیل روابط نظام مند این شرایط، نشان داد که حکمرانی نئولیبرال کشاورزی مبتنی بر بازار و بوروکراسی دولتی، عقلانیت مسلط بر حکمرانی آب و تغییردهنده ساختار فرهنگی و استعمار زیست جهان کشاورزان بوده است. از این رو، برای بازسازی زیست جهان و توانمندسازی کشاورزان، نقش کلیدی منابع (یا محدودیت ها) در این شرایط تعیین کننده است. به عبارت دیگر، شبکه های هم یاری (سرمایه اجتماعی) به مثابه "ضدمنطق بازار" باید با ایجاد اقتصاد تعاونی محلی، وابستگی به کشت تک محصولی را بشکند و قدرت عمل بیشتری به کشاورزان بدهد. همچنین با تداوم شیوه های آبیاری محلی و تشکیل شوراهای آب، قوانین نهادی متمرکز و تبعیض آمیز نیز کم اثر شده و راه را برای برقراری کنش ارتباطی و گفت وگو بین کشاورزان و عقلانیت های مسلط فراهم سازد.

زمینه و هدف: لرزه خیزی معیاری است که رخدادها، مکانیسم ها و بزرگی زمین لرزه در یک مکان جغرافیایی معین را در برمی گیرد. به این ترتیب، فعالیت لرزه ای یک منطقه را خلاصه می کند. منطقه موردمطالعه بر اساس شواهد زمین شناسی و زمین لرزه های ثبت شده یکی از پهنه های فعال و لرزه خیز در ایران به شمار می آید. ازاین رو آگاهی از توان لرزه خیزی منطقه جهت جلوگیری از ساخت وساز غیر اصولی در حوزه موردتحقیق ضروری است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توان لرزه خیزی گسل ها در حوزه بالهارود گرمی است. روش شناسی: در این پژوهش برای ترسیم نقشه ها و تحلیل آن ها از نرم افزار ArcGIS استفاده شد که ابتدا با استفاده از نقشه زمین شناسی 1:100000 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در حوزه موردمطالعه، گسل های (اصلی و فرعی) تعیین و طول آن ها مشخص گردید. سپس توان لرزه زایی گسل های منطق ه موردمطالعه با استفاده از روابط زارع (1374)، نوروزی (1985) و نوروزی و اشجعی (1978) محاسبه شد. یافته ها و نتایج: با توجه به نتایج مربوطه، متوسط توان لرزه زایی برحسب ریشتر در گسل های نوروز آباد 55/12، آزاد آباد 10/20، ساری نصیرلو 62/28، ایلیخچی 08/9، چنار 56/6، فرضی کندی 42/17، پرچین 35/10، اوجاق آلازار 94/17، دمیرچی 23/7، پیره خلیل 55/6، القناب 16/19، شرفه 73/7، شوردرق92/3 را نشان می دهد. نتایج حاصله نشان داد که منطقه موردمطالعه، به خصوص بخش های مرکزی به سمت جنوب حوزه به علت تمرکز خطواره های گسلی، ازنظر لرزه خیزی مستعد است و امکان وقوع زمین لرزه هایی با بزرگی بیش تر از 4 ریشتر در آن است. گسل های ساری نصیرلو، آزاد آباد و القناب به ترتیب دارای بالاترین توان لرزه زایی در منطقه هستند. بررسی ها هم چنین نشان می دهد که بین توان لرزه زایی گسل ها با طول گسل ارتباط مستقیم وجود دارد. با توجه به نبود مطالعات کافی در مورد تکتونیک و لرزه خیزی منطقه، بایستی به جهت حصول اطمینان بیش تر، مطالعات دیگری در رابطه با سایزموتکتونیک و پهنه بندی منطقه ازنظر لرزه خیزی نیز انجام گیرد.