بررسی نابرابری های ناحیه ای در توسعه خدمات بهداشتی- درمانی (مورد مطالعه: شهرستان های استان تهران) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
پیشینه و هدف: در جهان معاصر نابرابری های منطقه ای پدیده ای فراگیر و رو به گسترش و مورد توجه برنامه ریزی فضایی هستند. یکی از موضوعات مورد تأکید این برنامه ریزی، توزیع متعادل خدمات بهداشت و درمان در همه سطوح فضایی است. موضوع برابری در توزیع مناسب این خدمات و اثرگذاری آن بر کمیت و کیفیت تندرستی مردم، سیاست گذاران را به چالش کشیده و اتخاذ سیاست های مشخص برای افزایش میزان سلامت و چگونگی توزیع خدمات بهداشتی ضروری است. استان تهران به عنوان مرکز دارای امکانات، سالانه جمعیت زیادی را جذب خود می کند. در این میان شهرستان تهران، جمعیت مهاجر را در خود جذب نمی کند بلکه بیشتر به شهرستان های حاشیه کشیده می شوند که سبب می شود برخی از شهرستان های حاشیه ای، جوابگوی نیازهای خدمات بهداشتی-درمانی جمعیت نباشند. با توجه به این مهم، هدف پژوهش، بررسی تفاوت های بین شهرستان های استان تهران در این زمینه و علت و چرایی آن است. روش شناسی: پژوهش حاضر بر اساس هدف کاربردی و روش انجام آن توصیفی تحلیلی است. در این پژوهش اطلاعات و داده های مورد نیاز از روش کتابخانه ای و مطالعه اسنادی استخراج گردیده است. به این صورت که ابتدا با استفاده از اطلاعات کتابخانه ای (کتب، مقالات، اسناد و ....)، بخش مربوط به مقدمه، مبانی نظری و پیشینه پژوهش نوشته شد و در این راستا اطلاعات مربوط به شاخص ها، از طریق سالنامه آماری مربوطه جمع آوری شده است. این اطلاعات ابتدا نرمال سازی و با استفاده از تکنیک آنتروپی شانون وزن دهی شد. در مرحله بعد با استفاده از تکنیک تصمیم گیری ماباک، شهرستان های استان تهران از نظر خدمات بهداشتی و درمانی رتبه بندی شدند و در مرحله آخر با توجه به وضعیت هریک از شهرستان ها، به علت و چرایی این نابرابری ها پرداخته شد. یافته ها و بحث: بین شهرستان های استان تهران از نظر توزیع خدمات بهداشتی و درمانی، تفاوت های زیادی وجود دارد به گونه ای که شهرستان تهران با مقدار 54/123- در رتبه اول، شمیرانات با 72/123-در رتبه دوم، فیروز کوه با 26/125- در رتبه سوم و در سطح توسعه یافته قرار گرفته اند. شهرستان ورامین با مقدار 87/126- در رتبه چهارم، دماوند با 99/126- دررتبه پنجم، ری با 05/127- در رتبه ششم، پاکدشت با 39/127- در رتبه هفتم، شهریار با 55/127- در رتبه هشتم، پردیس با 56/127- در رتبه نهم و پیشوا با مقدار 81/127- در رتبه دهم و در سطح نیمه توسعه یافته رتبه بندی شدند و نهایتاً شهرستان های رباط کریم، بهارستان، قرچک، اسلامشهر، ملارد و قدس به ترتیب با مقدارهای، 83/127-، 93/127-، 128-، 2/128-، 18/128- و 22/128- در رتبه 11 تا 16 و در سطح توسعه نیافته قرار گرفتند. شهرستان تهران به علت مرکز و پایتخت بودن، تمامی امکانات از جمله بهداشتی و درمانی (پزشکان متخصص کافی، بیمارستان های مجهز و با تخت کافی را به طور کامل در اختیار دارد به همین دلیل از نظر خدمات بهداشتی و درمانی توسعه یافته هستند. نتیجه گیری: دلیل برخوداری شهرستان تهران از خدمات بهداشتی و درمانی، موقعیت مناسب سیاسی، پایتخت، مرکز بودن و توجه جدی مسئولین امر به این مقوله است که باعث شده متناسب با جمعیت و حتی بیشتر از آن، خدمات بهداشتی و درمانی در این شهرستان فراهم شود و جمعیت آن و حتی از پیرامون (مرکز و جنوب کشور) جهت بهره مندی از خدمات مناسب به این شهرستان مراجعه کنند. از طرفی دیگر شهرستان هایی مانند شمیرانات، فیروز کوه، دماوند و ورامین و ری با وجود موقعیت نه چندان حساس، به دلیل جمعیت زیاد توانسته اند متناسب با جمعیت خدمات درمانی لازم را فراهم کنند و از امکاناتی مانند بیمارستان چند تختخواب، اورژانس های مناسب، پزشکان کافی و متخصص و ... بهره مند شوند. در مقابل شهرستان هایی مانند اسلامشهر، ملارد و پیشوا، فاقد بیمارستان و امکانات لازم مثل پزشک متخصص، ام.آر.آی، سی تی اسکن و ... هستند. به گونه ای که جمعیت برای رفع نیازهای درمانی خود به شهرستان اطراف و برخوردار از جمله تهران مراجعه می کنند. نتایج پژوهش، می تواند مسئولین و برنامه ریزان کشوری را در امر توزیع متعادل این خدمات به نفع شهرستان های محروم یاری رساند.Review of Regional Inequalities in Development of Health services(Case Study: Counties of Tehran Province)
Background and Purpose: In the contemporary world, regional disparities are widespread and expanding phenomena and are the focus of spatial planning. One of the issues emphasized in this planning is the balanced distribution of healthcare services at all spatial levels. The issue of equality in the proper distribution of these services and its impact on the quantity and quality of people's health has challenged the policy makers, and it is necessary to adopt specific policies to increase the amount of health and how to distribute health services. As a center with facilities, Tehran province attracts a large population every year; in the meantime, Tehran County does not attract the migrant population, but they are mostly drawn to the peripheral counties. This means that some marginal cities do not meet the needs of the health services of the population. Considering this importance, the purpose of the present research is to investigate the differences between the Counties of Tehran province in this regard and the reasons for it. Methodology: The current research is descriptive and analytical, based on its practical purpose and method. In this research, the required information and data have been extracted from the library method and document study. In this way, first, using library information (books, articles, documents, etc.), the section related to the introduction, theoretical foundations, and background of the research was written, and in this regard, the information related to the indicators, through the relevant statistical yearbook, was collected. This information was first normalized and weighted using the Shannon entropy technique. In the next stage, using Mabak's decision-making technique, the Counties of Tehran province were ranked in terms of health services, and in the last stage, according to the situation of each county, the cause and reason of these inequalities were discussed. Findings and Discussion: Among the Counties of Tehran province in terms of the distribution of health and medical services, there are many differences such that Tehran County with -123.54 is in the first place, Shemiranat is in the second place with -123.72, Firouz Koh is in the third place. With -125.26, they are ranked third and at the advanced level. Varamin County with -126/87 in fourth place, Damavand with 126/99 in fifth place, Ray with -127/05 in sixth place, Pakdasht with -127.39 in seventh place, Shahryar with -127.55 in eighth place. Pardis with -127.56 in the ninth place and Pishva with 127.81 in the tenth place, and at the semi-developed level, and finally the Counties of Rabat Karim, Baharestan, Qarchak, Islamshahr, Mallard, and Quds. The values of -127.83, -127.93, -128, -128.2, -128.18, and -128.22 were ranked 11 to 16 and in the undeveloped level. Due to being the center and the capital County of Tehran, it has all the facilities including health and treatment (sufficient specialist doctors, well-equipped hospitals with enough beds). Conclusion: The reason for Tehran County availability of health and medical services is its convenient political location, being the capital, the center, and the serious attention of the authorities to this category, which has made it possible to provide health and medical services in this city in proportion to the population and even more than that and, its population and even from the surrounding (center and south of the country) come to this Countie to benefit from the appropriate services. On the other hand, Counties such as Shemiranat, Firouz Koh, Damavand, Varamin and Ray, despite their not so sensitive location, due to their large population, have been able to provide the necessary medical services according to the population, and from facilities such as multi-bed hospitals, emergency rooms, etc. suitable doctors, sufficient and expert doctors, etc. to benefit. On the other hand, cities such as Islamshahr, Mallard and Pishwa lack hospitals and necessary facilities such as specialist doctors, MRI, CT scan, etc. In such a way that the population goes to the surrounding Counties, such as Tehran, to meet their medical needs. The results of the research can help national officials and planners in the matter of balanced distribution of these services in favor of deprived cities.
تبلیغات
