مطالب

تحلیل گفتمان انتقادی نظریه ای برآمده از علوم جامعه شناسی و زبان شناسی است که طبق آن، متون ضمن اثرپذیری از شرایط اجتماعی - سیاسی موجود، می توانند در تغییر این شرایط هم تأثیرگذار باشند. درواقع هر متن انعکاس کننده ایدئولوژی های پدیدآورنده آن در رویارویی با شرایط جامعه است. رویکرد نورمن فرکلاف کامل ترین رویکرد این نظریه است که دربردارنده سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین است. عبید زاکانی نویسنده، شاعر و طنزپرداز مشهور قرن هشتم هجری، بنا بر وجود فساد و خفقان حاکم در آن دوره و نیز استعداد وافر خود در طنازی و تیزبینی های منتقدانه، آثار پرمغزی را از خود به جای گذاشته است. این پژوهش با هدف نشان دادن زوایای پنهان یکی از رساله های معروف طنز و انتقادی عبید، یعنی رساله صدپند، در ارتباط با شرایط ناگوار اجتماعی - سیاسی عصر ایلخانیان نوشته شده که از طریق مطالعات کتابخانه ای و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به صورت کمی و کیفی انجام شده است. اهمیت و ضرورت این پژوهش آشکارسازی نقش اندرزهای مطایبه آمیز و انتقادی عبید در نحوه رویارویی با چنین شرایطی است که گاه خود نیز تحت تأثیر آن شرایط واقع شده است. نتیجه این پژوهش آن است که نظریه تحلیل گفتمان فرکلاف برای بررسی طنز نامه صدپند عبید کارایی مناسبی دارد و با این الگو بسیاری از ظرایف و ریزه کاری های زبانی و بیانی نویسنده آشکار شد که می تواند مورد استفاده دیگر نویسندگان باشد.

جنگ چالدران (920 ق) یکی از تعیین کننده ترین رویدادهای تاریخ ایران صفوی است و شکست شاه اسماعیل اول در برابر سلطان سلیم عثمانی، پیامدهای عمیقی در حوزه های سیاسی، نظامی و فرهنگی ایران بر جای گذاشت. پژوهش حاضر با تکیه بر متن «عالم آرای صفوی»، به مثابه یکی از مهم ترین منابع روایی عصر صفوی، علل این شکست را از منظر مؤلف آن واکاوی می کند. یافته ها نشان می دهد که نویسنده این اثر، عوامل شکست را در سه سطح تحلیل می کند: نخست، عوامل نظامی-تاکتیکی، از جمله فقدان توپخانه و مخالفت برخی سرداران با آغاز زودهنگام نبرد؛ دوم، عوامل فرهنگی-ایدئولوژیک، یعنی باورهای غلوّآمیز قزلباشان درباره ماهیت مقدس شاه؛ و سوم، تقدیر الهی، که شکست را نه به مثابه پایان، بلکه به مثابه بیداری معنوی و تنبّه شاه از غرور تفسیر می کند. این رویکرد تفسیری نشان دهنده نگرش مؤلف به تاریخ نگاری دینی-اخلاقی است که در آن، شکست نظامی می تواند واجد معنای تربیتی و الهی باشد.

هدف: هدف این پژوهش، تعیین مؤلفه ها و شاخص های هویت حرفه ای حسابداران و دیجیتالی شدن حرفه حسابداری با استفاده از مرور جامع مجموعه ای از مقاله های علمی منتشر شده در سطح بین المللی و بررسی تناسب این شاخص ها با شرایط بومی کشور و جامعه حسابداران و درنهایت اولویت بندی آن هاست. روش: این پژوهش از نظر هدف اکتشافی و برحسب روش تحقیق، آمیخته (کیفی و کمی) است و از روش های تحلیل محتوا، روش دلفی فازی و تکنیک ساختاری تفسیری بهره برده است. ابتدا به منظور شناسایی شاخص های مؤثر بر هویت حرفه ای حسابداران، در صورت دیجیتالی شدن حرفه، از روش تحلیل محتوا استفاده شد؛ بنابراین برای تعیین و ارزیابی مقاله های حوزه تحقیق، روش مرور نظام مند به کار گرفته شد. اسناد و مقالات مرتبط با هویت حرفه ای حسابداران و دیجیتالی شدن حرفه حسابداری که در بازه زمانی ۱۹۸۳ تا ۲۰۲۴ در پایگاه های علمی خارجی و از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ در پایگاه های علمی داخلی منتشر شده اند، بررسی شدند. از میان انبوه مقاله های اولیه، ۵۵ مقاله با روش پریزما شناسایی و در نهایت ۱۰۲ شاخص استخراج شد. سپس با بهره گیری از روش دلفی فازی و کسب اجماع خبرگان، ۱۵ شاخص متناسب با شرایط ایران معرفی شد. در آخر، از طریق تکنیک ساختاری تفسیری و با تشکیل ماتریس دستیابی، لایه های مؤثر بر هویت حرفه ای حسابداران در صورت دیجیتالی شدن حرفه بررسی شد تا معین شود که چگونه می توان هویت حسابداران را در زمینه حرفه ای و عملی در دنیای دیجیتال حفظ کرد. یافته ها: در این پژوهش، تحلیل احساسات و هم افزایی، مهم ترین و اثرگذارترین شاخص های مؤثر در هویت حرفه ای حسابداران در صورت دیجیتالی شدن حرفه حسابداری تعیین شد. بدیهی است که با پیشرفت تکنولوژی و افزایش تعاملات دیجیتال، تحلیل احساسات به ابزاری ضروری برای حسابدارانی تبدیل می شود که می خواهند هویت حرفه ای خود را در محیطی پویا و رقابتی حفظ کنند و آن را توسعه دهند. این امر هم به نفع خود حسابدار و هم به نفع مشتریان و کل جامعه حرفه ای خواهد بود. هم افزایی نیز در هویت حرفه ای حسابداران نقش بسیار مؤثری دارد. بدون هم افزایی در حرفه حسابداری، نمی توان زمینه پذیرش دیجیتالی شدن را در گروه حرفه ای حسابداری ایجاد کرد. هم افزایی میزان درجه وفاداری و تعهد و اعتماد متقابل را بین حسابداران و شرکت ها و جامعه به وجود می آورد. تأثیرپذیرترین و کم اهمیت ترین شاخص های مدنظر از دیدگاه خبرگان، عبارت بودند از: نقش پیش نیازهای حسابداران، مزایا و موانع به کارگیری دیجیتالی شدن، اطلاعات پایه، تصویر، کلیشه، نگرش به دیجیتالی شدن و اثرهای دیجیتالی شدن در حوزه حسابداری. نتیجه گیری: با توجه به مدل ارائه شده در این پژوهش و سطح بندی انجام شده، نتایج نشان می دهد که دیجیتالی شدن در صورتی که به درستی مدیریت شود، می تواند به افزایش هم افزایی و تحلیل احساسات در حرفه حسابداری منجر شود. از یک سو افزایش تحلیل احساسات می تواند به حسابداران کمک کند تا بهتر درک کنند که عموم مردم و ذی نفعان چه احساسی به آینده حرفه حسابداری دارند و از سوی دیگر، همکاری حسابداران با متخصصان، مشتریان و سایر ذی نفعان هموارتر می شود. این اطلاعات به حسابداران و سازمان های حرفه ای کمک می کند تا استراتژی های مناسبی را برای مواجهه با چالش ها و بهره برداری از فرصت ها تدوین کنند.

هدف اصلی این پژوهش، طراحی و تبیین مدل کارآفرینی رسانه ای در بستر شبکه های اجتماعی با رویکرد سرمایه اجتماعی است.روش پژوهش، آمیخته اکتشافی متوالی بوده که نخست از روش کیفی به شیوه داده بنیاد در بین ۱۴ نفر از خبرگان دارای سوابق علمی، پژوهشی، مدیریتی و شغلی با نمونه گیری هدفمند و ابزار مصاحبه ساختارنیافته استفاده شد و در ادامه از روش پیمایشی در بین ۲۷۷ نفر از کارشناسان فعال کارآفرینی بر بستر فضای مجازی و شبکه های اجتماعی برای آزمون فرضیه ها بهره گرفته شد.نتایج بخش کیفی بر اساس سؤال اصلی پژوهش (کارآفرینی رسانه ای در بستر شبکه های اجتماعی با رویکرد سرمایه اجتماعی از چه مدلی می تواند برخوردار باشد) و سؤالات فرعی (آثار زمینه ای، عامل های علی، مداخله گر، راهبردی و پیامدی) مطالعه نشان داد مقوله های جایگاه سرمایه دانشی و مهارتی، جایگاه ارتباط با کاربران به مثابه مشتریان، نقش شبکه های اجتماعی در کارآفرینی رسانه ای و جایگاه و نقش نیروی انسانی به عنوان شرایط علی؛ الزامات راهبردی مبتنی بر راهبرد برندمحور، نیازمحور، محتوامحور و نهادمحور؛ جایگاه فرهنگ در کارآفرینی، سرمایه اجتماعی در بستر شبکه های اجتماعی و جایگاه دولت و سیاست های آن به عنوان مقوله های زمینه ساز؛ چالش های کارآفرینی، ریسک پذیری کارآفرینان و زیرساخت ها به عنوان مقوله مداخله گر و تحقق حکمرانی رسانه ای و رونق اقتصاد رسانه به عنوان پیامدهای استقرار کارآفرینی رسانه ای مشخص شده اند.فرضیه های استخراجی (شش فرضیه) از بخش مطالعه کیفی مطابق نتایج ارزیابی مدل معادلات ساختاری تأیید شدند که ضرایب مسیر اثر عامل های زمینه ای و بسترها (شکل دهنده ها) در شکل گیری کارآفرینی رسانه ای با 58/0، کارآفرینی رسانه ای در الزامات راهبردی رفع موانع و چالش های کارآفرینی در بستر رسانه با 56/0، الزامات راهبردی در تسهیل ابعاد پیامدی کارآفرینی رسانه ای با 81/0، عامل های شکل دهنده در راهبردهای مواجهه با چالش ها و موانع کارآفرینی رسانه ای با 57/0 و عامل های مداخله گر در راهبردهای مواجهه با کارآفرینی رسانه ای با 87/0 برآورد شده است.برآیند مطالعه با تمرکز روی ارتقای سطح حکمرانی در پلتفرم های اجتماعی، ایجاد سرمایه اجتماعی مجازی به واسطه اعتمادسازی و شبکه سازی در فضای رسانه های اجتماعی و نقش شبکه های معتبر کارآفرینی در بهبود اقتصادی و چرخه تولید، زیرساخت های ارتباطی و فناوری به لحاظ پهنای باند و سرعت اینترنت و مراکز داده، شناسایی فرصت ها و اولویت های کارآفرینانه در صنعت رسانه، رفع چالش های حقوقی قانونی در اخذ مجوز، تشکیل و ثبت شرکت، وضعیت بوروکراسی و مقررات سرمایه گذاری، مهارت آموزی و نظام آموزش مهارتی نیروی انسانی مشغول در این حوزه، مزایای اقتصادی کارآفرینی در صنعت رسانه در درآمدزایی و خلق ثروت و همسویی فرهنگ کارآفرینی با نظام هنجاری جامعه و بومی سازی آن باعث می شود تا با شناخت مشتریان، شناخت محصولات رقیب، شناسایی و توجه به نیازهای بازار و مشتری، نیازسنجی از مخاطبان و احترام به سلایق مخاطبان، هم آفرینی ارزش در بین بازیگران کارآفرینی رسانه ای در بستر شبکه های اجتماعی اتفاق بیفتد.

«وصیت» به عنوان یکی از نهادهای مهم حقوقی که ریشه در فقه اسلام دارد، نقشی اساسی در تنظیم روابط مالی و غیرمالی افراد پس از فوت ایشان ایفا می کند. بر اساس دیدگاه مشهور فقهیان اسلامی، وصیت امرى استحبابى است نه واجب. با این همه، امروزه شکلی از وصیت واجب، با الهام از مکتب ظاهریه و ابن حزم اندلسی، در قوانین احوال شخصیه برخی از کشورهای اسلامی با شرایط و احکام خاص خود وارد شده است. دور از نظر ارباب دانش نیست که در نظام حقوقی ایران که ابتناء بر فقه امامیه دارد، تا کنون نهاد وصیت واجب به رسمیت شناخته نشده است. این پژوهش با به کارگیری روش توصیفی تحلیلی و با بازخوانی نصوص قرآنی و روایی مرتبط با نهاد وصیت، به بررسی دیدگاه های عالمان مسلمان در زمینه «الزام به وصیت» پرداخته است. مصداق بارز این نوع وصیت، موردی است که یکی از فرزندان خانواده پیش از پدر یا مادر خود بدرود حیات دنیا گفته، و نوادگان او به دلیل اجرای قاعده «الأقرب یمنع الأبعد»، از ترکه پدربزرگ و مادربزرگ محروم می مانند. در چنین شرایطی، وصیتی معادل با سهم الارث فرزند متوفی، مانع محرومیت نوادگان شده و جایگاه قائم مقامی آنان را در کنار سایر فرزندان محفوظ می دارد و پشتوانه ای حمایتی برای نوادگانی بدون تکیه گاه اقتصادی فراهم می آورد. یافته های تحقیق نمایان گر است که مبانی و مستندات شرعی قابل اعتنایی وجود دارد تا قانون گذاران کشورهای اسلامی از جمله ایران، جامه قانون بر «وصیت واجب» بپوشانند؛ از جمله دلالت خاص آیه شریفه ۱۸۰ سوره بقره با تعبیرات مؤکد «کُتِبَ عَلَیْکُمْ» و «حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ»، روایاتی که بر اهتمام فوق العاده به وصیت دلالت دارد و در نهایت قاعده عدل و انصاف.

تحولات ژئوپلیتیکی و پیشرفت های فناورانه در سال های اخیر، فضای سیاست خارجی ایران را به محیطی پیچیده، چندلایه و در حال تحول تبدیل کرده اند که بازتعریف سیاست منطقه ای را اجتناب ناپذیر می سازد. گذار نظم بین المللی از وضعیت تک قطبی به ساختار چندقطبی، ظهور قدرت های نوظهور منطقه ای و جهانی و شکل گیری انقلاب صنعتی پنجم، شرایط و فرصت های نوینی را برای ایران به عنوان یک بازیگر میانی فراهم کرده اند، در حالی که تهدیدهای متنوع و پیچیده نیز بر اهمیت تدوین سیاستی انعطاف پذیر و هوشمندانه تأکید دارند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی نوین برای بازتعریف سیاست منطقه ای ایران، مفهوم «استقلال متوازن پوینده» را معرفی می کند. این چارچوب بر سه مؤلفه اصلی تأکید دارد: استقلال راهبردی، موازنه چندلایه و پویندگی کنشگری. هدف این مدل، ایجاد توازنی میان حفظ استقلال ملی و امکان تعامل فعال، هوشمندانه و موازنه گرایانه با قدرت های بزرگ و بازیگران منطقه ای است، به گونه ای که جایگاه ایران در نظم بین المللی چندقطبی تقویت شود و توانایی مدیریت تهدیدها و بهره برداری از فرصت های ژئوپلیتیکی افزایش یابد. روش پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر تحلیل تبیینی داده ها است. داده ها از منابع کتابخانه ای، مقالات علمی و گزارش های رسمی گردآوری شده اند و با استفاده از روش های تحلیل مفهومی و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته اند. این تحلیل با بهره گیری از نظریه های روابط بین الملل، از جمله واقع گرایی، نئولیبرالیسم و سازه انگاری، امکان مطالعه تعامل میان قدرت سخت، قدرت نرم و هویت تمدنی ایران را فراهم می کند. به این ترتیب، پژوهش می تواند ساختار و اهمیت استقلال، موازنه و پویندگی را در سیاست منطقه ای ایران به طور دقیق تبیین کند و چارچوب عملیاتی مناسبی برای سیاست گذاری آینده ارائه دهد. یافته های پژوهش نشان می دهند که تحقق «استقلال متوازن پوینده» مستلزم توجه همزمان به چند محور اصلی است. نخست، دیپلماسی چندسطحی که بتواند تنوع بخشی به شرکای منطقه ای و بین المللی ایران را تضمین کند. دوم، توسعه اقتصاد دانش بنیان و بهره گیری از فناوری های پیشرفته برای افزایش قدرت رقابتی و کاهش وابستگی به بازیگران خارجی. سوم، تقویت نهادسازی منطقه ای و شبکه سازی پنج بُعدی که ایران را قادر می سازد نقش فعال و الهام بخش در ساختارهای منطقه ای ایفا کند. چهارم، استفاده از قدرت نرم به منظور ارتقای جایگاه فرهنگی و تمدنی ایران و تأثیرگذاری بر سیاست ها و رفتار بازیگران منطقه ای. این رویکرد جامع، ایران را از وابستگی یک جانبه یا واکنش صرف نسبت به فشارهای خارجی رها می سازد و امکان ایفای نقش نوآورانه و موازنه گر را فراهم می کند. تحلیل نشان می دهد که ترکیب پویندگی، موازنه و استقلال در یک تعامل پویا، ایران را قادر می سازد تا تهدیدهای منطقه ای و بین المللی را مدیریت کرده و از فرصت های ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناورانه حداکثر بهره را ببرد. بازتعریف سیاست منطقه ای بر اساس چارچوب «استقلال متوازن پوینده» نه تنها به تثبیت جایگاه ایران به عنوان یک قدرت میانی پایدار و هوشمند کمک می کند، بلکه امکان توسعه پایدار، ارتقای امنیت ملی و نفوذ تمدنی ایران در منطقه و جهان را نیز فراهم می سازد. در نهایت، این رویکرد جامع با تلفیق مؤلفه های امنیتی، اقتصادی، فناوری، قدرت نرم و هویت تمدنی، ایران را قادر می سازد ضمن حفظ استقلال استراتژیک، انعطاف پذیری و کنشگری فعال خود در محیط پیچیده منطقه ای و جهانی را افزایش دهد. همچنین، شبکه سازی پنج بُعدی و نهادسازی منطقه ای، سازوکار عملیاتی تحقق این چارچوب را فراهم می آورد و جایگاه ایران را به عنوان یک بازیگر موازنه گر، الهام بخش و هوشمند در غرب آسیا تثبیت می کند. این چارچوب، مسیر ایران را برای تحقق سیاستی مستقل، نوآورانه و تأثیرگذار در نظم بین المللی چندقطبی هموار می سازد و افق های جدیدی برای توسعه و قدرت نرم کشور باز می کند.

مقدمه و هدف:  پرورش رهبران شایسته در نظام های آموزشی، به ویژه در دوره نوجوانی که فرایندهای شناختی، اجتماعی و عاطفی در حال شکل گیری اند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شایستگی های رهبری نه تنها به موفقیت فردی دانش آموزان کمک می کنند، بلکه توانایی آنان را در همکاری، ارتباط مؤثر و اثرگذاری مثبت بر هم سالان افزایش می دهند. با وجود اهمیت این موضوع، برنامه های آموزشی موجود غالباً فاقد چارچوب های منسجم برای پرورش این شایستگی ها در دانش آموزان متوسطه هستند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی شایستگی های ضروری برای بالندگی رهبری در این گروه سنی و ارائه بینش های علمی برای طراحی برنامه های آموزشی و تربیتی است. روش پژوهش :این مطالعه با رویکرد کیفی و روش فراترکیب انجام شد. جامعه پژوهش شامل منابع علمی معتبر داخلی و خارجی منتشر شده بین سال های 2010 تا 2025 بود. پس از غربالگری نظام مند و اعمال معیارهای ورود و خروج، 36 مطالعه انتخاب و با ابزار CASP از نظر کیفیت ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و یافته ها با مشارکت کارشناسان آموزشی پالایش و تأیید گردید. یافته ها: شایستگی های رهبری در قالب دو مضمون اصلی«منش رهبری» و«میل به دانش و مهارت افزایی» دسته بندی شدند. در مجموع، شش شایستگی کلیدی شامل ارزش ها و اخلاقیات، ویژگی های شخصیتی، رفتار کارآمد، مدیریت کارآمد، توسعه فردی و کسب مهارت های سازمانی استخراج شد. این شایستگی ها نشان دهنده تعامل میان ویژگی های فردی، محیط مدرسه و جامعه در فرآیند بالندگی رهبری هستند. بحث و نتیجه گیری: بالندگی رهبری، فرآیندی چندبُعدی، تدریجی و زمینه مند است که نیازمند رویکردهای یکپارچه آموزشی و تربیتی می باشد. یافته ها بر ضرورت طراحی برنامه های آموزشی ساختارمند، تربیت معلمان توانمند و ایجاد فرهنگ مدرسه ای حمایت کننده تأکید دارند. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای 

هدف پژوهش حاضر طراحی مدل افزایش تعامل با مشتریان در بازارهای بین المللی با تأکید بر نقش فاصله فرهنگی و استراتژی های بازاریابی در صنعت پتروشیمی است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی (کیفی کمی) است. در بخش کیفی، 16 نفر از مدیران و کارشناسان پتروشیمی به صورت هدفمند انتخاب شدند و پس از مصاحبه با خبرگان، 75 شاخص شناسایی و در 15 مفهوم اصلی دسته بندی شدند. در بخش کمی، با استفاده از فرمول کوکران، 384 نفر از کارکنان پتروشیمی به عنوان نمونه انتخاب و پرسشنامه ای میان آن ها توزیع شد. داده ها با استفاده از روش معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی ال اس تحلیل گردید. نتایج نشان داد که استراتژی بازاریابی با ضریب مسیر 827/0 بیشترین تأثیر را بر تعامل با مشتری دارد. همچنین، عوامل تأثیرگذار محیطی و فاصله فرهنگی نیز بر استراتژی بازاریابی و تعامل با مشتری تأثیرگذار بوده و تمامی فرضیه های پژوهش با اطمینان 99 درصد تأیید شدند.

در این مقاله ضمن بحث در مورد فلسفه پدیدارشناسی، زمینه را برای تبیین بنیان های فکری و اندیشه های فلسفی مرلوپونتی در تبیین مناسک و نمایش های آئینی را فراهم می آوریم. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و پایگاه های معتبر اینترنتی، فلسفه پدیدارشناسی و مفاهیم فلسفی مرلوپونتی و نظام فکری او را به عنوان چارچوب نظری پژوهش، مورد تحلیل و واکاوی قرار خواهد داد و با تمرکز بر مفهوم «بدنمندی»، «سوژه ابژه»، «درهم تنیدگی بدنی» «رابطه پیشاشناختی سوژه با جهان پیرامونش»، «جهان زیسته»، «قصدیت» و «نسبت من و دیگری» شیوه و رویکرد تحلیلی نسبت به چگونگی مواجه با نمایش های آئینی ارائه خواهد داد؛ بر این مبنا رویکرد و چهارچوب نظری این پژوهش پدیدارشناسی به طور عام و پدیدارشناسی بدنمند موریس مرلوپونتی به طور خاص است. هدف این مقاله تبیین بنیان های فکری مرلوپونتی مبتنی بر فلسفه پدیدارشناسی می باشد و درصدد پاسخ به این سؤال است که چگونه می توان بر اساس مفاهیم پدیدارشناسی مرلوپونتی بستری مناسب برای مطالعه، تبیین و تحلیل نمایش های آئینی فراهم آورد؟ نتایج یافته ها مبتنی بر مفاهیم عنوان شده حاکی از آن است که فرایند ارتباط به واسطه مشارکت و تعامل پیوسته و مداوم و درهم تنیده تمام سوژه ابژه ها به عنوان جزئی از موجودیت بلافصل جهان زیسته فرایند آئینی هستی پیدا می کند؛ امری که مبتنی بر تجربه زیسته من دیگری و به واسطه حضور بلافصل آن ها در جهان زیسته آئین تحقق می یابد؛ وضعیتی که به واسطه مواجه با دیگری ناشناخته و تعامل و ارتباط بدنمند با او در بستر مناسک آئینی محقق می شود؛ مواجهه ای که به واسطه ارتباط بین الاذهانی بین تمام سوژه ابژه های حاضر در فضا/مکان رویداد آئینی معنا می شود.

مقاله حاضر به بررسی مفهوم صدق از دیدگاه عزالدین محمود کاشانی، می پردازد. کاشانی در فصل هشتم کتاب مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، صدق را به مثابه محوری اخلاقی-عرفانی تحلیل کرده و با استناد به احادیث نبوی و آراء اندیشمندان پیشین، تأثیرات عمیق آن در سلوک روحانی را تبیین نموده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای، نخست به بازخوانی صدق در چارچوب قرآن کریم و نهج البلاغه پرداخته سپس به منابع عرفانی مراجعه داشته و با نگاهی جزء نگر، در تبیین آراء کاشانی از زوایای مختلف، در باب صدق کوشیده است. مطابقت میان صدق از منظر شریعت (قرآن و عترت) با طریقت (عرفان؛ اختصاصاً کاشانی) از مهم ترین رویکردهای این پژوهش است. روش تحقیق این مقاله مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی است که در آن، گزاره های مرتبط با صدق در مصباح الهدایه استخراج، دسته بندی و با تمرکز بر سه محور «نیّت»، «گفتار» و «رفتار» بررسی شده اند. همچنین، با توجه به کلی گویی و پراکندگی مباحث در سبک نگارش عصر کهن، تلاش شده است با استناد به شواهد قرآنی و روایی، انسجام نظری آراء کاشانی واکاوی گردد. یافته ها نشان می دهد که کاشانی صدق را نه تنها به عنوان فضیلتی اخلاقی، بلکه به مثابه حقیقتی وجودی در نظر می گیرد که در سطوح فردی و اجتماعی، موجب تقرب به خداوند و تحقق عدالت می شود. بررسی تطبیقی دیدگاه های کاشانی با منابعی چون قرآن و نهج البلاغه، حاکی از تفاوت و هم سویی او با مبانی دینی شیعی در تعریف صدق است. این پژوهش در نهایت، جایگاه انسان صادق از منظر کاشانی را در تکامل گفتمان عرفانی مشخص می نماید.

چمچلوسی عروسکی است در فرهنگ مردم بهبهان که از مواد ساده ای مانند چوب رختشور، پارچه های کهنه یا گونی ساخته می شد. در دوران خشکسالی، دخترکان با در دست داشتن این عروسک و خواندن ترانه هایی تقلیدی از صدای باران، از مردم درخواست کمک می کردند؛ بخشی از نذورات به نیازمندان داده می شد و بخش دیگر همراه با عروسک به آب هبه می شد. هدف این پژوهش بررسی معنای اجتماعی، فرهنگی و مذهبی عروسک چمچلوسی و نقش آن در ارتباط میان انسان، طبیعت و منابع آبی است. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و ترکیب مطالعات اسنادی و میدانی به این سؤال پاسخ می دهد که: «چه ارتباط معنوی میان منابع آبی و عروسک چمچلوسی در فرآیند تمنای باران وجود دارد و این باورها چگونه در زندگی روزمره مردم بهبهان تأثیرگذار بوده اند؟» یافته ها نشان می دهند که مراسم باران خواهی بهبهان با محوریت عروسک چمچلوسی نمونه ای از هم آمیزی باورهای کهن، آیینی و دینی با ابعاد فرهنگی و اجتماعی است. این آیین، ریشه در سنت های باستانی و نقش زنان در کشاورزی دارد و از عروسک و هدیه آن به آب برای برقراری ارتباط نمادین با طبیعت و نیروهای ماورایی استفاده می کند. عروسک، نماد نیاز جمعی و تقاضای برکت است و آیین های همراه آن، مانند چرخاندن توسط دختران یا حضور شخصیت های مقدس، همبستگی اجتماعی و مشارکت جمعی را تقویت می کنند. این هدیه نمادین، بازتاب مادینگی، باروری و چرخه زندگی است و آیین چمچلوسی، برخلاف قربانی های خشونت آمیز، با روشی صلح آمیز تعامل انسان با طبیعت و نیروهای ماورایی و تحقق خواسته جمعی برای نزول باران را نشان می دهد.

شناسایی ویژگی های انسان از دیدگاه قرآن، همواره مورد توجه اندیشمندان اسلامی و به ویژه مفسران بوده است. در قرآن کریم، دو دسته از آیات درصدد تبیین این ویژگی ها برآمده اند. دسته ای از آنها به ثناگویی و ستودن وی پرداخته و گروهی نیز او را نکوهیده اند. از طرفی آیات مذکور گاه با تمثیل هایی بسیار دقیق و فراگیر همراه شده و سیمای واقعی و حقیقی یا ملکوتی انسانها را به نمایش می گذارند. آیه شریفه « وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ کَثِیرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لَا یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا یَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِکَ کَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَ» (اعراف /179). از آیات نکوهشی قران کریم است که این مقاله با استفاده از روش کتابخانه ای و بهره گیری از منابع مکتوب و به ویژه تفاسیر شیعه و سنی در پی تحلیل و پاسخ به شبهات موجود و رازگشایی از تمثیل آن برآمده است. به اعتقاد پژوهشگر، اصالت تأمین لذت برای انسان و نقش قوه دافعه در نیروی جاذبه، ارتباطی با تشبیه انسان گمراه به انعام و چهارپایان ندارد و خصوصیتی به آن نمی بخشد. چنان که عبارت «اولئک کالأنعام » مترتب بر جمله وصفیه است که به تعلیل «لهم قلوب لا یفقهون بها ....» اشاره دارد و به نوعی مستند جهنّمی بودن بسیاری از جنّ و انس است. بر این اساس وجه شبه مذکور، با توجه به سیاق آیه عبارت از فقدان درک است که چهارپایان با انسان های تبهکار در آن مشترک هستند و آیه بر مجرای آیه شریفه«و مثل الّذین کفروا کمثل الّذی ینعق بما لایسمع الاّدعاء و نداء صمّ بکم عمی لایعقلون» 24 قابل تحلیل است نه آیه« والّذین کفروا یتمتّعون و یأکلون کما تأکل الأنعام ..»