درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه و هدف: یادگیری خودراهبر به عنوان یکی از مهارت های کلیدی موفقیت در عصر حاضر، به تازگی مورد توجه محققان حوزه عادات ذهنی قرار گرفته است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بسته توانمندسازی عادات ذهنی مبتنی بر مدل کاستا و کالیک بر یادگیری خودراهبر دانش آموزان دختر پایه هشتم متوسطه بود. داده ها و روش: این پژوهش به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون همراه با گروه کنترل و مرحله پیگیری دو ماهه انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان دختر پایه هشتم شهرستان خواف در سال تحصیلی ۱۴۰4-۱۴۰3 تشکیل می داد که پس از انتخاب یک مدرسه به صورت در دسترس، 40 نفر از دانش آموزان به صورت تصادفی در دو گروه 20 نفری آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی 16 جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش بسته توانمندسازی عادات ذهنی مبتنی بر مدل کاستا و کالیک قرار گرفت. داده ها با استفاده از پرسشنامه توانایی یادگیری خودراهبر چنگ و همکاران (2010) جمع آوری و با روش آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که اجرای بسته توانمندسازی عادات ذهنی در مراحل پس آزمون و پیگیری، تأثیر معناداری بر بهبود تمامی مؤلفه های یادگیری خودراهبر در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشته است .(p<0.05) نتیجه گیری: بسته توانمندسازی مبتنی بر عادات ذهنی کاستا و کالیک می تواند ابزاری اثربخش برای ارتقا یادگیری خودراهبر در دانش آموزان دختر پایه هشتم باشد. بر این اساس، نتایج این پژوهش می تواند در طراحی فعالیت ها و تدوین محتوای آموزشی برای دانش آموزان دختر پایه هشتم متوسطه، باهدف تقویت یادگیری خودراهبر آنان، مورد استفاده قرار گیرد.

پیشینه و اهداف: مشارکت والدین در فعالیت های آموزشی امروزه یکی از نیازهای آموزشی تعلیم و تربیت است. اما گاهی این مشارکت به صورت مداخله و دخالت درکار معلم خود را نشان می دهد. هدف از این پژوهش واکاوی ادراک معلمان دوره ابتدایی درباره مداخله والدین در فعالیت های آموزشی است. روش ها : روش این پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی می باشد. مشارکت کنندگان پژوهش20 نفر از معلمان ابتدایی شهر سبزوار در سال 1403 می باشند. روش نمونه گیری هدفمند بود. داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری شد و تا مرحله اشباع نظری اطلاعات ادامه یافت. یافته ها: یافته ها با استفاده از دو مرحله کدگذاری استراوس وکوربین تحلیل شد. نتایج در قالب 5 کد محوری طبقه بندی شد. یافته های پژوهش بیانگر انواع مداخلات رایج والدین، مداخلات ضروری والدین، تعیین قواعد و حد و مرز برای مداخلات والدین و راهکارهای مدیریت مداخله والدین و آسیب های مداخلات است. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که از دیدگاه معلمان، مداخله والدین در قالب چارچوب و تا جایی که حوزه تخصصی کار معلمان را تهدید نکند پذیرفتنی است. پیشنهاد می شود برای موثرتر کردن مداخلات والدین و بهبود روابط معلمان و اولیاء جلسات توجیهی برگزار شود و انتظارات هر یک از اعضا مشخص گردد. دخالت والدین در فرآیند آموزشی یکی از عوامل کلیدی در موفقیت تحصیلی دانش آموزان است. اما این دخالت، در برخی موارد، می تواند تأثیرات منفی بر عملکرد آموزشی و روانی دانش آموزان و همچنین بر کیفیت آموزش معلمان داشته باشد. بررسی این تأثیرات منفی در جهت شناخت و رفع نقاط ضعف احتمالی در نظام آموزشی ضروری است.

هدف: هدف مطالعه حاضر، بررسی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی بود. روش: طرح پژوهش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر واجد شرایط اختلال نقص توجه/بیش فعالی بر اساس ارزیابی های تخصصی، شاغل به تحصیل در دوره متوسطه اول شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و داوطلبانه تعداد 40 نفر انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (20 نفر در هر گروه) گمارده شدند. برای جمع آوری داده ها در مراحل پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری از مقیاس مهارگری تلاشگر الیس و رتبارت استفاده شد. مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در طی 8 جلسه 45 دقیقه ای انجام شد و گروه کنترل، هیچ مداخله ای دریافت نکردند. یافته ها: تحلیل واریانس آمیخته نشان داد که برنامه شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در افزایش مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی به صورت معنی داری موثر بوده است. اما این اثرات درمانی در مرحله پیگیری پایدار نبود. نتیجه گیری: بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی، در جهت افزایش مهارگری تلاشگر دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی موثر است. اما برای بررسی ناپایداری نتایج، مطالعه سایر عوامل تاثیرگذار زیستی، روانی و اجتماعی در این حوزه ضروری است.

توسعه فناوری دیجیتال، منجر به ایجاد گزینه های یادگیری مختلفی در زمینه آموزش علوم شده است. فناوری هایی مانند یادگیری مبتنی بر بازی[1] در چندین حوزه علمی مورد استفاده قرار گرفته اند و مزایای مختلفی را در خصوص استفاده از آن آشکار کرده اند. با این حال، برای درک اینکه چگونه یادگیری مبتنی بر بازی باعث افزایش یادگیری دانش آموزان در زمینه های علمی می شود، تحقیقات کمی انجام شده است. بر همین مبنا ، تمرکز مطالعه حاضر بر استفاده از یادگیری مبتنی بر بازی در ادبیات حوزه آموزش علوم، از طریق بررسی تحقیقات نمایه شده در چندین پایگاه علمی بین المللی بوده است. در این مطالعه مجموعاْ 31 پژوهش انجام شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ مورد بررسی قرار گرفتند و داده های ارزشمندی را در مورد تکنیک های افزایش مهارت های دانش آموزان در آموزش علوم ارائه می دهد. هرچند اکثر کارهای گذشته از نتایج مثبت و پتانسیل یادگیری مبتنی بر بازی برای برآورده کردن الزامات آموزشی علوم با توجه به توانایی ها و مهارت های یادگیری، اجتماعی، شناختی و روان شناختی حمایت کرده اند ، مع الوصف نتایج حاکی است که یادگیری مبتنی بر بازی ، بیشتر برای  تقویت مهارت های یادگیری دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرند. ضمن اینکه این مطالعه شکاف ها و نقایص موجود در ادبیات این حوزه را نیز برجسته نموده است.

هدف این پژوهش، بررسی نقش آگاهی از روش های تدریس در کیفیت تدریس و رضایت شغلی معلمان متوسطه دوم شهرستان انار بود. برای انجام این پژوهش از روش توصیفی از نوع همبستگی استفاده شد. تعداد 120 نفر از جامعه آماری با روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و ابزار جمع آوری اطلاعات پژوهش، شامل پرسشنامه های روش های نوین تدریس (گراشا و ریچمن، 1996)، کیفیت تدریس (سراج، 2002) و رضایت شغلی (اسمیت و همکاران، 1969) در اختیار آن ها قرارگرفت. بعد از جمع آوری و دسته بندی، داده ها با نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند که یافته های پژوهش نشان داد آگاهی از روش های تدریس تأثیر مثبت زیادی در عملکرد معلم دارد. علاوه بر این، آگاهی از روش های تدریس، باعث افزایش کیفیت تدریس معلمان است که به نوبه خود بر عملکرد معلم تأثیر مثبت می گذارد و رضایت شغلی را نیز به همراه دارد.

روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه دانش آموزان دختر پایه هفتم شهر بافق تشکیل می دهند که تعداد آنها 700 نفر می باشد. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان و به صورت  تصادفی 248 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش از دو پرسشنامه یادگیری مشارکتی مدل چو و باولی(2007) و پرسشنامه انگیزش تحصیلی امینی فر و صالح صدق پور (1389)  می باشد. به منظور سنجش پایایی تعداد 30 نسخه از پرسشنامه به صورت آزمایشی در اختیار پاسخ دهندگان قرار گرفت که پس از جمع آوری پرسشنامه و ورود داده ها به نرم افزار SPSS ضریب آلفای کرونباخ یادگیری مشارکتی 85/0 و انگیزش تحصیلی 81/0 بدست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار استنباطی همچون آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون با نرم افزار SPSS 20 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد بین یادگیری مشارکتی با انگیزش تحصیلی دانش آموزان متوسطه شهر بافق رابطه مثبت و معناداری وجود دارد

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش گروهی ذهن آگاهی بر سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی در معلمان ابتدایی با فرسودگی شغلی انجام شد. فرسودگی شغلی یکی از معضلات شایع به ویژه در معلمان ابتدایی است که نه تنها عملکرد آن ها را کاهش می دهد، بلکه سلامت روانی و کیفیت آموزش را در مدارس تحت تأثیر قرار می دهد. با توجه به مؤلفه های درون ساختی مرتبط با این پدیده مانند سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی، این پژوهش در قالب یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل معلمان شاغل در مدارس ابتدایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. برای نمونه گیری، پس از هماهنگی با اداره آموزش و پرورش، از میان مناطق آموزشی مختلف، 8 مدرسه ابتدایی با روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و سپس با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، 30 نفر از معلمین این مدارس به عنوان نمونه و به صورت هدفمند براساس ملاک های فرسودگی شغلی انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 n=) و کنترل (15n=) جای گرفتند. گروه آزمایش طی ۸ هفته در ۱۱ جلسه آموزش گروهی ذهن آگاهی شرکت کردند. داده ها از طریق پرسش نامه های فرسودگی شغلی، سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی گردآوری و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش ذهن آگاهی موجب کاهش معنادار در سکوت سازمانی و استرس شغلی و افزایش معنادار در ادراک شایستگی معلمان شد؛ این تغییرات در مرحله پیگیری نیز پایدار ماندند. یافته ها بیانگر نقش اثربخش آموزش ذهن آگاهی در بهبود شاخص های روان شناختی مؤثر بر فرسودگی شغلی معلمان ابتدایی هستند. این مداخله می تواند به عنوان یک راهکار عملی برای ارتقاء سلامت روان معلمان و بهبود کیفیت نظام آموزشی به کار گرفته شود.

پژوهش حاضر با هدف ارتقای مهارت های زندگی دانش آموزان پایه سوم ابتدایی در سال تحصیلی 1403-1402 به روش کیفی و از نوع اقدام پژوهی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش آموزان پایه سوم ابتدایی در منطقه 9 شهر تهران تشکیل می داد. از این جامعه، 40 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. کمبود این مهارت ها در رفتارهای دانش آموزان مانند عدم رعایت بهداشت، عدم مسئولیت پذیری، ضعف در تصمیم گیری، ناتوانی در برقراری ارتباط مشهود بود. برای جمع آوری داده ها، از روش هایی مانند مطالعات کتابخانه ای، مشاهده رفتار، مصاحبه و جلسات با والدین استفاده شد. سپس با استفاده از راه حل های انتخابی مانند جلب حمایت والدین، ایجاد فضای یادگیری فعال، راه اندازی کتابخانه در کلاس، استفاده از کارتون های آموزشی، قصه گویی و تلفیق مهارت ها با محتوای کتاب ها، به ارتقای مهارت های زندگی دانش آموزان پرداخته شد. نتایج نشان داد که دانش آموزان در ابتدا در سطح پایینی از مهارت های زندگی قرار داشتند و عواملی مانند زمان، فضا، مشارکت والدین و امکانات آموزشی در سطح مطلوبی نبودند. پس ازاجرای راهکارها، سطح مهارت های زندگی دانش آموزان به طور قابل توجهی ارتقا یافت. این امر نشان می دهد که ارائه آموزش مهارت های زندگی در دوره ابتدایی، از طریق تعامل نظام آموزشی، خانواده و معلمان زمینه ساز پرورش نسلی توانمند و مسئول در جامعه خواهد شد.

پژوهش حاضر با هدف، پدیدارشناسی تجارب زیسته دانشجو معلمان و اساتید دانشگاه فرهنگیان از چالش های کارورزی اجرا شده است. جامعه پژوهش دانشجو معلمان ترم آخر و اساتید با تجربه کارورزی بودند. براساس اشباع نظری، 6 نفر از اساتید و 10 نفر از دانشجو معلمان به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری شد. در فرآیند کدگذاری باز، از طریق مصاحبه با دانشجومعلمان، 16 مفهوم در قالب 8 مقوله اصلی شناسایی شد. 8 مقوله استخراج شده از 12 مفهوم نیز، حاصل کدگذاری باز روی متن مصاحبه ها با اساتید بود. روایی یافته ها براساس تأیید مشارکت کنندگان و نظارت و تأیید متخصصین حاصل شد. مهم ترین مقوله های تجربه شده توسط دانشجو معلمان شامل: استرس، استاد راهنما، دروس پیش نیاز، مدیر مدرسه، معلم راهنما، شرایط مدرسه، زمان و سازماندهی بودند. مهم ترین چالش های تجربه شده توسط اساتید شامل : حجم تکالیف، محدودیت حضور در مدرسه، کمبود عضو هیئت علمی، دروس پیش نیاز، انتظارات مدیر، معلم راهنما، شرایط متفاوت مدارس و زمان بودند.

هدف: هدف این پژوهش تعیین سطح انگیزش در میان دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و بررسی رابطه آن با میزان رضایت آنان از رشته تحصیلی شان بود. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از حیث گردآوری داده ها، پیمایشی بود. جامعه پژوهش، دانشجویان کارشناسی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی از دانشگاه های زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران بودند که در نیم سال دوم سال تحصیلی 1402-1403 مشغول به تحصیل بودند. از این جامعه، 209 نفر در پژوهش شرکت کردند. داده ها از طریق پرسشنامه ای دو بخشی گردآوری شد: پرسشنامه سنجش انگیزش تحصیلی سیلوا، رودریگز و لئال (2018) و پرسشنامه رضایتمندی از رشته تحصیلی نائوتا (2007). یافته ها: نتایج نشان داد که انگیزش درونی و بیرونی دانشجویان به طور معناداری بالاتر از میانگین فرضی بود، در حالی که سطح بی انگیزگی در حد متوسط قرار داشت. همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد رابطه ای مثبت و معنادار میان انگیزش درونی و بیرونی با رضایت دانشجویان از رشته تحصیلی شان وجود دارد. از سویی دیگر، رابطه ای منفی و معنادار میان بی انگیزگی و رضایت از رشته تحصیلی مشاهده شد. این یافته ها نقش حیاتی انگیزش در تجربه تحصیلی دانشجویان را برجسته می سازد و بر ضرورت تقویت انگیزش، چه از طریق بهبود محیط آموزشی و چه از طریق ارتقای جایگاه رشته تحصیلی، برای افزایش رضایت دانشجویان تأکید می کند. نتیجه گیری: به طور کلی، دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی آموزش خود را هم به دلیل علاقه نسبی به رشته و هم تحت تأثیر عوامل محیطی دنبال می کنند. با این حال، هیچ یک از منابع انگیزشی در سطح مطلوب قرار ندارند، که نشان می دهد دانشجویان به طور کامل با رشته خود درگیر نیستند. این موضوع ممکن است ناشی از ضعف هایی در نظام آموزشی، بازار کار یا سایر عوامل مؤثر باشد.

پیشینه و اهداف: امروزه جهان با چالش اساسی مصرف مواد و الکل در نوجوانان مواجه است و اغلب کشورهای عضو دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، در راستای پیشگیری از مصرف مواد اقدام به انجام مداخلات آموزشی پیشگیرانه در سطح مدارس نموده اند. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش توانمند سازی روانی- اجتماعی بر ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی نوجوانان انجام شده است. روش : این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم شهرستان ملارد بود که 380 نفر از آنها (190 پسر و 190 دختر) به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت11جلسه تحت آموزش بسته توانمند سازی روانی- اجتماعی و گروه گواه تحت آموزش های مرسوم مدرسه ای قرار گرفتند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه های نگرش سنج موادمخدر و توانایی حل مسئله گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی به طور معناداری بر نگرش به مصرف مواد مخدر(f= 22.017, p<0.01) و مهارت حل مسئله اجتماعی(f= 10.867, p<0.01) دانش آموزان گروه آزمایش را نسبت به گروه کنترل افزایش داد. نتیجه گیری: اجرای برنامه آموزشی توانمند سازی روانی- اجتماعی در مدارس می تواند به عنوان راهکاری مؤثر در ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی به کار گرفته شود.

پژوهش حاضر، توصیفی از نوع همبستگی است که با هدف تعیین رابطه تاب آوری اخلاقی تحصیلی با وجدان تحصیلی و بی صداقتی، در نمونه ای از دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان اجرا شده است . در این پژوهش 180 نفر دانشجومعلم دختر رشته های علوم پایه به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده اند. متغیرها با استفاده از پرسشنامه های تاب آوری اخلاقی تحصیلی (راه پیما و همکاران ، 1398 ) ، وجدان تحصیلی (مک ایلروی و بانتینگ ، 2002) و پرسشنامه بی صداقتی تحصیلی ( مک کاب و تریوینو 1996) اندازه گیری شده اند. تحلیل آماری داده ها به کمک نرم افزار SPSS نسخه 24 و با روش رگرسیون گام به گام انجام شده است. نتایج تحلیل نشان دادند ، رابطه منفی معنی داری بین بی صداقتی تحصیلی با تاب آوری اخلاقی تحصیلی ( p<0.01 , r= -0.273 ) و همچنین رابطه منفی معناداری بین وجدان تحصیلی و بی صداقتی تحصیلی وجود دارد ( p<0.01 , r = -0.493 ) . همچنین رابطه بین وجدان تحصیلی و تاب آوری اخلاقی تحصیلی مثبت و معنادار است ( p<0.01 , r = 0.346 ). نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نیز حاکی از این است که وجدان تحصیلی قوی ترین پیش بین کننده تاب آوری اخلاقی تحصیلی محسوب می شود؛ اما متغیر بی صداقتی تحصیلی در حضور متغیر وجدان تحصیلی، فاقد سهم افزوده معنادار در پیش بینی تاب آوری اخلاقی بود . چشم انداز این پژوهش ایجاد زمینه برای انجام تحقیقات آزمایشی در راستای متغیرهای پژوهش است تا اثربخشی مداخلات مبتنی بر ارتقاء وجدان تحصیلی و کاهش بی صداقتی بر تاب آوری اخلاقی تحصیلی مورد بررسی قرار گیرد .

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه های زیبایی شناختی مؤثر بر تدریس درس اخلاق اسلامی از دیدگاه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان انجام شد. مطالعه به صورت ترکیبی انجام گرفت. روش: در بخش کیفی، با روش تحلیل مضمون و نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۳ نفر انجام شد و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری یعنی زمانی که اطلاعات جدیدی حاصل نمی شد، ادامه یافت. در بخش کمی با روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مضامین بخش کیفی، داده های ۱۶۰ دانشجومعلم گردآوری شد. تحلیل مضمون کیفی براساس الگوی براون و کلارک (2006) انجام شد و تحلیل کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی در لیزرل صورت گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد تجربه زیباشناختی در تدریس درس اخلاق اسلامی از چهار بعد اصلی تشکیل یافته است: زیبایی در منش و رفتار استاد، زیبایی در بیان و روش تدریس، زیبایی در محتوا و معنا، و زیبایی در فضای آموزشی و ارتباط انسانی. ضرایب استاندارد مسیرها بین 0.74 تا 0.82 بود که نشان دهنده سهم قوی هر مؤلفه در تجربه زیباشناختی تدریس است. همچنین، تفاوت معناداری میان دیدگاه دختران و پسران مشاهده نشد. نتایج نشان داد زیبایی در تدریس فراتر از جلوه های ظاهری است و در منش، معنا و روابط انسانی استاد متجلی می شود؛ بنابراین تقویت نگرش زیباشناسانه در تربیت معلم می تواند موجب ارتقای کیفیت آموزش اخلاق اسلامی و پرورش تجربه ای انسانی، اخلاقی و الهام بخش در یادگیری گردد.

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر نقش معلمان راهنما بر شکل گیری هویت حرفه ای دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان در ایران بود. این پژوهش با استفاده از روش کیفی انجام شد. داده ها از طریق ده مصاحبه نیمه ساختاریافته با دانشجومعلمان سال آخر، یادداشت های میدانی و مشاهدات از جلسات بازخورد پس از تدریس گردآوری گردید. شرکت کنندگان شامل چهارده نفر دانشجومعلم رشته آموزش زبان و ادبیات فارسی بودند که همگی تجربه کارورزی در مدارس متوسطه را گذرانده بودند. تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد: ابتدا تحلیل درون موردی به منظور ترسیم پروفایل فردی و شناسایی ویژگی ها و چالش های هر شرکت کننده، و سپس تحلیل بین موردی با بهره گیری از تکنیک مقایسه مستمر برای شناسایی شباهت ها و تفاوت ها. یافته ها نشان داد که کیفیت تعاملات و میزان دسترس پذیری معلمان راهنما، نقش تعیین کننده ای در ایجاد یا تقویت هویت حرفه ای دانشجومعلمان دارد. در حالی که بازخوردهای دقیق و حمایت های منظم، منجر به تقویت اعتمادبه نفس و انگیزه آموزشی می شود، کمبود تعامل یا حضور محدود راهنما می تواند احساس عدم حمایت و سردرگمی ایجاد کند. نتایج این مطالعه بر اهمیت انتخاب و آموزش معلمان راهنما به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی برنامه های کارورزی در دانشگاه فرهنگیان تأکید دارد و پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی، استانداردهای مشخصی برای نقش آفرینی مؤثر این معلمان تدوین کنند.

یادگیری سیار به عنوان پارادایمی نوین در عرصه آموزش پتانسیل قابل توجهی در پشتیبانی از یادگیرندگان با نیازهای ویژه دارد به شرط آنکه طراحی اصولی در فرایند یادگیری و آموزش در آن اعمال گردد. ازاین رو پژوهش حاضر به منظور تعیین راهبردهای آموزشی مبتنی بر یادگیری سیار و ملاحظات طراحی مرتبط با آن ها برای دانش آموزان با نیازهای ویژه به مرور ادبیات در این حوزه پرداخت و از دستورالعمل پریزما پیروی نمود. جستجوی مقالات در پایگاه های داده معتبر علمی شامل گوگل اسکالر، ساینس دایرکت و پروکوئست با ترکیب کلیدواژه های تخصصی در محدوده زمانی 2010 تا 2025 انجام شد و 144 مقاله استخراج گردید که پس از غربالگری 18 مقاله مرتبط مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که پلتفرم ها و ابزارهای مبتنی بر فناوری های سیار به ویژه هوش مصنوعی با راهبردهای دسترسی و راحتی، تعامل و ارتباط، شخصی سازی و انطباق با نیازها و انگیزه دهی و تشویق نقش مؤثری در بهبود فرآیند آموزش این گروه از دانش آموزان ایفا کرده اند. اگرچه نتایج گویای ظرفیت بالای این فناوری ها در ایجاد محیط های آموزشی فراگیر است اما فقدان پژوهش های طولی و مقایسه ای برای سنجش دقیق اثربخشی آن ها به عنوان چالشی اساسی مطرح می باشد. همچنین ردپای طراحی آموزشی در بسیاری از مقالات دیده نشد.

چالش های مربوط به مهارت های عددی اولیه در سنین پایین می تواند منجر به شکاف های اساسی در یادگیری و عملکرد ریاضی شود و با پیامدهای بلندمدت زیان باری همراه باشد. این مطالعه باهدف بررسی تأثیر برنامه مداخله به ریاضی فکر کن بر مهارت های عددی اولیه و عملکرد ریاضی کودکان پایه اول دبستان در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آزمایشی میدانی است. درمجموع، 30 کودک پایه اول در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی که در سال تحصیلی 1402-1401 مشغول به تحصیل بودند با گمارش تصادفی به گروه های آزمایشی و گواه اختصاص داده شدند. برنامه مداخله برای کودکان گروه آزمایشی، طی 15 جلسه 30 تا 45 دقیقه اجرا شد، درحالی که گروه گواه آموزش رایج کلاسی را دریافت کردند. گروه آزمایشی در مقایسه با گروه گواه، بهبود معنی داری را در مهارت های عددی اولیه (73/0 = d) و مهارت های ریاضی (66/0 = d) با اندازه اثر متوسط نشان دادند. این تأثیرات شش هفته پس از مداخله (پیگیری) نیز قابل مشاهده بود. روی هم رفته، یافته ها نشان می دهد مهارت های عددی اولیه و عملکرد ریاضی در کودکان در معرض خطر مشکلات یادگیری ریاضی، انعطاف پذیر هستند و می توانند با مداخلات ریاضی مناسب بهبود یابند.

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای تحول مثبت نوجوانی در رابطه عاملیت شخصی و سازگاری با مدرسه (شامل سازگاری اجتماعی، سازگاری عاطفی و سازگاری تحصیلی) بود. طرح پژوهش از نوع همبستگی بود. شرکت کنندگان پژوهش 230 دانش آموز (115 دختر و 115 پسر) دوره متوسطه دوم شهرستان شیراز بودند که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه عاملیت شخصی (Jääskelä et al., 2017)، پرسشنامه تحول مثبت نوجوانی (Geldhof et al., 2014) و سیاهه سازگاری با مدرسه (Sinha & Singh, 1993) استفاده شد. داده ها با روش آماری مدل یابی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار AMOS نسخه ۲۴ تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است. یافته ها حاکی از آن بود که عاملیت شخصی بر تحول مثبت نوجوانی و سازگاری عاطفی اثر مثبت و معنی دار و بر سازگاری اجتماعی اثر منفی و معنی دار دارد. این متغیر نتوانست به نحو مستقیم و معنی دار سازگاری تحصیلی را پیش بینی کند. تحول مثبت نوجوانی اثر مثبت و معنی دار بر سازگاری عاطفی و تحصیلی نشان داد و قادر به پیش بینی معنی دار سازگاری اجتماعی نبود. علاوه بر این، تحول مثبت نوجوانی نقش واسطه ای در رابطه عاملیت شخصی با سازگاری تحصیلی و عاطفی داشت. به طور کلی، نتایج پژوهش حاضر با تأیید مدل پژوهش، شواهد قانع کننده ای را در خصوص نقش واسطه ای تحول مثبت نوجوانی در رابطه بین عاملیت شخصی و سازگاری با مدرسه (مشخصاً سازگاری تحصیلی و عاطفی) ارائه می دهد .

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی یادگیری خودتنظیم بر انگیزش آنلاین دانش آموزان در محیط های یادگیری آنلاین بود. شرکت کنندگان شامل 60 نفر از دختران دانش آموز پایه نهم متوسطه اول (با میانگین سنی 93/14 و انحراف معیار 60/0) بودند که در سال تحصیلی1401-1400 در منطقه کامفیروز به تحصیل اشتغال داشتند. این افراد با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند.. پس از تعیین تصادفی گروه آزمایش و کنترل، از هر دو گروه پیش آزمون گرفته شد و پس از آن گروه آزمایشی به مدت 10 جلسه 90 دقیقه ای در جلسات آموزش خودتنظیمی یادگیری شرکت کردند اما گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. آموزش به وسیله نرم افزار خودتنظیمی انجام شد که بر مبنای مدل چرخه ای خودتنظیمی زیمرمن ساخته شده بود. پس از اتمام دوره از هر دو گروه پس آزمون گرفته شد. جهت سنجش متغیرها از پرسشنامه یادگیری خودتنظیم آنلاین، ابزار انگیزش و یادگیری آنلاین و خرده مقیاس ارزش درونی پرسشنامه راهبردهای انگیزشی برای یادگیری استفاده شد. نتایج بررسی پایایی و روایی پرسشنامه ها که در بررسی مقدماتی و بر روی داده های 526 دانش آموز دختر و پسر مدارس متوسطه منطقه کامفیروز انجام شد، رضایت بخش بود. یافته های حاصل از تحلیل آماری کواریانس نشان داد که نمرات انگیزش یادگیری آنلاین گروه آزمایشی به طور معنی داری بالاتر از گروه کنترل است. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که آموزش خودتنظیمی با نرم افزار و مبتنی بر نظریه خودتنظیمی زیمرمن می تواند نقش مهمی در افزایش انگیزش یادگیری آنلاین دانش آموزان ایفا کند.

این مقاله با هدف طراحی برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه برای تقویت مهارت تفکر خلاق در دانش آموزان پایه سوم دبستان انجام شد. برای انجام آن از روش کیفی و تحلیل محتوای مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۴ خبره مرتبط با تفکر خلاق یا برنامه فرادرسی استفاده شد. یافته ها نشان داد که یک برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه مؤثر باید شامل مؤلفه هایی مانند وظایف داوطلبانه گروهی، سازمان های دانش آموزی، مشارکت محوری، استفاده از منابع فناورانه، همکاری با سازمان های خارجی، بازدیدهای علمی و پروژه های خارج از مدرسه باشد. اهداف این برنامه دستیابی به مهارت های تفکر، خودراهبری، خودانگیختگی و تعمیق دانش نظری است و محتوای آن باید مبتنی بر نیاز دانش آموزان، پژوهش محور، تعاملی و متنوع باشد. راهبردهای آموزشی پیشنهادی شامل روش های مشارکتی، اکتشافی، ایفای نقش، بارش مغزی و فعالیت های هنری است و ارزشیابی آن نیز باید از طریق خودارزیابی، فرایندمحور، مبتنی بر پرسش و پاسخ و پوشه ای صورت گیرد. بنابراین به طور معناداری به پرورش تفکر خلاق در دانش آموزان دوره ابتدایی کمک کند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجربه و درک مدیران مدارس از رهبری پایدار آموزشی و نقش آن در پرورش یادگیرندگان فناورمحور طراحی شد. از رویکرد کیفی و راهبرد پدیدارشناسی بهره گرفته شد. مشارکت کنندگان تحقیق ۲۰ مدیر مدارس شهرستان سنندج بودند که با نمونه گیری هدفمند و روش گلوله برفی انتخاب شدند و معیارهای ورود به پژوهش شامل حداقل سه سال سابقه مدیریت، تجربه یا آشنایی با رهبری پایدار، تسلط بر فناوری و توانایی بیان شفاف تجربه ها بود. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها بر اساس روش تحلیل مضمون براون و کلارک انجام شد و شامل سه مرحله استخراج مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر بود. یافته ها نشان داد که مدیران رهبری پایدار آموزشی را به عنوان یک رویکرد چندبعدی و معناگرا تجربه می کنند که شامل هدایت تحول فناورانه، توانمندسازی معلمان، ایجاد فرهنگ حرفه ای و انسجام زیست بوم دیجیتال مدرسه است. از منظر مؤلفه ها، رهبری پایدار آموزشی شامل هدایت تحول پایدار در یادگیری فناورانه، توانمندسازی حرفه ای معلمان، تقویت عدالت آموزشی و انسجام بخشی زیست بوم دیجیتال است. پیامدهای این رهبری نیز در ارتقای کیفیت یادگیری فناورانه، توانمندسازی معلمان در جهت تسهیل یادگیری دانش آموزان در محیط های فناورانه، شکل گیری هویت حرفه ای دیجیتال برای معلمان و توسعه مهارت های فناورانه و خودراهبری در یادگیرندگان و ایجاد عدالت و انسجام سازمانی مشهود است. در نتیجه، رهبری پایدار آموزشی فراتر از تصمیمات کوتاه مدت عمل می کند و زمینه ساز یادگیری مستمر، مشارکت فعال و توسعه حرفه ای در مدارس است که به طور خاص، یادگیرندگان را برای مواجهه با چالش ها و فرصت های عصر دیجیتال آماده می کند.