فهیمه کرمی قره قشلاقی

علوم تجربی به عنوان یکی از مهم ترین، بنیادی ترین و تأثیرگذارترین دروس در نظام آموزشی مدارس شناخته می شود؛ درسی که نقشی اساسی در شکل گیری دانش، نگرش و مهارت های علمی دانش آموزان ایفا می کند و آنان را برای درک بهتر جهان پیرامون آماده می سازد. این حوزه آموزشی، افزون بر انتقال مفاهیم علمی، زمینه ساز پرورش تفکر منطقی، حل مسئله، مشاهده دقیق و تحلیل پدیده های طبیعی نیز هست. در میان شاخه های مختلف علوم تجربی، درس فیزیک به دلیل ماهیت مفهومی، انتزاعی و گاه پیچیده مباحث خود، همواره از چالش برانگیزترین دروس برای بسیاری از دانش آموزان به شمار آمده است. پیشینه پژوهشی نشان می دهد که دانش آموزان غالباً بر اساس مشاهدات روزمره، برداشت های شهودی، آموزش های غیررسمی و گاه توضیحات نادقیق، پیش فرض های ذهنی ناسازگار با اصول علمی شکل می دهند. این پیش فرض ها در بسیاری از موارد به ایجاد کج فهمی های پایدار و بنیادین در یادگیری مفاهیم فیزیکی منجر می شود و درک صحیح آنان از موضوعات پایه را با مانع مواجه می کند. از همین رو، شناسایی این کج فهمی ها و تحلیل علل شکل گیری آن ها، از مسائل مهم در حوزه آموزش علوم به شمار می رود. این پژوهش با هدف شناسایی، دسته بندی و تحلیل کج فهمی های شایع دانش آموزان در درس فیزیک و نیز ارائه راهکارهای کاربردی برای معلمان و مدرسان این حوزه انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه، کیفی و با رویکرد توصیفی تحلیلی بوده و داده ها از طریق بررسی نظام مند منابع کتابخانه ای، مقالات علمی و نشریات معتبر گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که ریشه این کج فهمی ها عمدتاً در محدودیت تجربه های حسی، تفسیرهای غیرعلمی از پدیده ها، ضعف در آموزش مفاهیم پایه و شیوه های تدریس ناکافی نهفته است. در نهایت، این مقاله با ارائه تحلیلی ساختاریافته، چارچوبی مفهومی برای درک بهتر موانع یادگیری فراهم کرده و راهبردهایی برای بهبود فرآیند آموزش فیزیک، چه در سطح تدریس معلمان و چه در سطح یادگیری دانش آموزان، پیشنهاد می کند.

پژوهش حاضر، توصیفی از نوع همبستگی است که با هدف تعیین رابطه تاب آوری اخلاقی تحصیلی با وجدان تحصیلی و بی صداقتی، در نمونه ای از دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان اجرا شده است . در این پژوهش 180 نفر دانشجومعلم دختر رشته های علوم پایه به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده اند. متغیرها با استفاده از پرسشنامه های تاب آوری اخلاقی تحصیلی (راه پیما و همکاران ، 1398 ) ، وجدان تحصیلی (مک ایلروی و بانتینگ ، 2002) و پرسشنامه بی صداقتی تحصیلی ( مک کاب و تریوینو 1996) اندازه گیری شده اند. تحلیل آماری داده ها به کمک نرم افزار SPSS نسخه 24 و با روش رگرسیون گام به گام انجام شده است. نتایج تحلیل نشان دادند ، رابطه منفی معنی داری بین بی صداقتی تحصیلی با تاب آوری اخلاقی تحصیلی ( p<0.01 , r= -0.273 ) و همچنین رابطه منفی معناداری بین وجدان تحصیلی و بی صداقتی تحصیلی وجود دارد ( p<0.01 , r = -0.493 ) . همچنین رابطه بین وجدان تحصیلی و تاب آوری اخلاقی تحصیلی مثبت و معنادار است ( p<0.01 , r = 0.346 ). نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نیز حاکی از این است که وجدان تحصیلی قوی ترین پیش بین کننده تاب آوری اخلاقی تحصیلی محسوب می شود؛ اما متغیر بی صداقتی تحصیلی در حضور متغیر وجدان تحصیلی، فاقد سهم افزوده معنادار در پیش بینی تاب آوری اخلاقی بود . چشم انداز این پژوهش ایجاد زمینه برای انجام تحقیقات آزمایشی در راستای متغیرهای پژوهش است تا اثربخشی مداخلات مبتنی بر ارتقاء وجدان تحصیلی و کاهش بی صداقتی بر تاب آوری اخلاقی تحصیلی مورد بررسی قرار گیرد .