ساخت و اعتباربخشی انگاره نابرابری آموزشی در آزمون های سرنوشت ساز: مطالعه موردی آزمون های بسندگی زبان دکتری(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
تدریس پژوهی سال ۱۲ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۴
136 - 161
حوزههای تخصصی:
برابری، یک ساخت نظری پیچیده است که مورد توجه مکاتب آموزشی گوناگون بوده است و جنبه های مختلف آموزش را از این حیث مورد بررسی قرار داده اند. با این حال، موضوع بعد ارزشیابی در آموزش علیرغم ظرفیت های نظری فراوان و تأثیر زیادی بر زندگی آموزشی، شغلی و فردی افراد، از منظر برابری مورد توجه قرار نگرفته است. بر همین اساس، تحقیق حاضر با استخدام یک رویکرد چندفازی- چند روشی، انگاره نابرابری آموزشی را در آزمونه ای بسندگی دوره دکتری مورد بررسی قرار داده است. نتایج حاصل از تحلیل عاملی تعقیبی نشان داد که چهار عامل (مطابق ارزش ایگن) و 19 متغیر با بار عاملی قابل قبول، در برساخت نابرابری آموزشی در آزمونه ای بسندگی زبان دکتری نقش دارند که در بافت مطالعه دارای شاخص های انطباق بوده است. همچنین نتایج تحلیل ساختاری کیفی در ماتریس اثرات متقاطع نشان داد که این نابرابری در نظام آموزشی کشور پایدار و تغییر آن دشوار است. علاوه بر آن، تحلیل اثرات متوازن در ماتریس اثرات متوازن نشان داد که سازگارترین سناریو برای رفع این نارسایی ها متشکل از سه محور با ماهیت مطلوب است که شامل هدف گذاری آموزشی، نیازسنجی آموزشی، و جهانی-بومی سازی آزمون ها است. بر این اساس، توجه به مباحث معرفت-شناختی در تحقق روایی ساخت آزمون و لزوم حمایت نظری از آن، توجه به نیازهای فردی و ویژگی های بافتی و همچنین توجه به استانداردهای جهانی در ساخت آزمون پیشنهاد شده است.