درخت حوزه‌های تخصصی

امروزه در مقاصد گردشگرپذیر روستایی جهان، فراهم نمودن زمینه های توسعه کارآفرینی، به یک ضرورت چندمتغیره جهت رفع گردشگری ناپایدار تبدیل شده است زیرا کارآفرینی می تواند با فراهم نمودن منابع کاربردی لازم، در ایجاد تعادل بین گردشگری و پایداری اثرداشته و گام های مؤثری به سوی بازآفرینی توسعه روستایی بردارد؛ از این رو، هدف از مطالعه حاضر، ارائه الگویی مطلوب برای توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در شهرستان رشت می باشد. روش تحقیق، ترکیبی از روش های کیفی و کمّی جهت بررسی دیدگاه های متنوع است. همچنین رویکرد متوالی اکتشافی است؛ بدین صورت که ابتدا از روش کیفی و سپس از روش کمّی استفاده شده است. جامعه آماری بخش کیفی 19 نفر از خبرگان دانشگاهی، کارشناسان، مدیران گردشگری و کارآفرینی بودند. داده ها به دو روش کتابخانه ای و میدانی گردآوری شد و ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه باز و مصاحبه نیمه ساختاریافته از طریق رویکرد نظریه زمینه ای یا داده بنیاد بوده است.  همچنین نمونه گیری به روش هدفمند  صورت گرفت و تجزیه وتحلیل داده ها در سه مرحله؛ کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. سپس برای تحلیل دقیق تر از نرم افزار« MAXQDA » استفاده شد و در نهایت الگوی کیفی پژوهش ارائه گردید.  در بخش کمّی، جامعه آماری متشکل از 24 نفر از کارآفرینان و فعالان گردشگری و صنایع دستی منطقه بوده است. ابزار گردآوری داده ها نیز پرسش نامه محقق ساخته و نمونه گیری به روش نظری و هدفمند بود. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از مدل   « ISM » صورت گرفت و با تحلیل « MICMAC » ، نوع مؤلفه ها مشخص شد. تلفیق نتایج دو بخش کمّی و کیفی به روش« Connecting » و الگوی پژوهش ترکیبی یا متوالی است. نتیجه ادغام یافته های پژوهش ترکیبی حاضر، نشان می دهد که موانع بازدارنده C16,C13,C10,C2,C1 ، از طریق اجرای صحیح راهبرد آموزشی و ترویجی، مانع بازدارنده C12 ، از طریق اجرای راهبرد روان شناختی، موانع بازدارنده C6,C11 ، از طریق استفاده و فراگیرنمودن راهبرد مشارکتی، موانع C7,C8,C9,C14 ، از طریق اجرای صحیح و تداوم راهبرد حمایتی و کاتالیزوری، موانع C3,C15,C17,C18 ، از طریق اجرای صحیح راهبرد تحقیق و توسعه و در نهایت موانع C4,C5,C19,C20 ، از طریق اجرای راهبرد اصلاح قوانین و مقررات بازدارنده جهت توسعه کارآفرینی گردشگری پایدار روستایی در سکونتگاه های روستایی شهرستان رشت و پایداری سبک زندگی محلی تأثیرگذار خواهند بود .

    تحلیل کلان داده ها می تواند با بهینه سازی مدیریت منابع، پیش بینی روندهای اقتصادی و بهبود سیاست های گردشگری، به توسعه پایدار گردشگری کمک کند. این فناوری همچنین می تواند تأثیرات منفی بر محیط زیست و جوامع را کاهش داده و رفتارهای گردشگران را بهبود بخشد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تأثیر تحلیل کلان داده ها بر توسعه گردشگری پایدار در شهر تهران با تأکید بر عوامل اقتصادی، سیاسی و رفتاری تدوین شده است. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نوع توصیفی-تحلیلی از شاخه تحلیل مسیر است. روش گرداوری داده ها، پرسش نامه آنلاین ذی نفعان صنعت گردشگری است که حجم نمونه آماری آن به صورت نمونه گیری گلوله برفی 70 نفر از ذی نفعان صنعت گردشگری انتخاب شده است. روش تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و استفاده از نرم فزار « SMARTPLS3 » می باشد. نتایج توصیفی نشان داد که میانگین شاخص های گردشگری پایدار (17/3) و عوامل اقتصادی (09/3) بالاترین اهمیت را دارند، در حالی که تحلیل کلان داده ها (54/2) و کنترل رفتاری (3) کمترین تمرکز را دریافت کرده اند. همچنین، کمترین پراکندگی در استفاده از شیوه های گردشگری پایدار (9/18 درصد) و بیشترین پراکندگی در اهمیت تولید درآمد (4/37 درصد) مشاهده شد که نشان دهنده تفاوت نظرات درباره اهمیت تولید درآمد و یکنواختی نظرات درباره گردشگری پایدار است . نتایج استنباطی بیانگر این است که کلان داده ها تأثیر معناداری بر عوامل اقتصادی و کنترل رفتاری ادراک شده دارند اما تأثیر آن ها بر چارچوب سیاست معنادار نیست. عوامل اقتصادی و چارچوب سیاست به عنوان متغیرهای میانجی، تأثیر معناداری بر گردشگری پایدار دارند در حالی که کنترل رفتاری ادراک شده تأثیر معناداری ندارد؛ بنابراین، برای بهبود توسعه گردشگری پایدار، باید بر بهینه سازی سیاست ها و استراتژی های اقتصادی تمرکز شود و اقدامات مؤثری برای افزایش آگاهی و کنترل رفتار گردشگران انجام گیرد. توجه به این عوامل می تواند تأثیرات مثبت و پایداری را در صنعت گردشگری و محیط زیست ایجاد کند.

بلایای طبیعی، حوادثی با منشأ طبیعی هستند که گاهی با تأثیر عوامل انسانی تشدید می شوند. با گسترش شهرها، به ویژه در مناطق پرخطر، سیلاب به یک چالش جدی برای جوامع شهری تبدیل شده است. تاب آوری، راهکاری برای کاهش آسیب پذیری و افزایش توانایی جوامع در مواجهه با خطرات ناشی از بلایای طبیعی، به خصوص سیلاب های شهری است. بدین منظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی محله دربند  براساس شاخص های تاب آوری در برابر سیل انجام شده است . این پژوهش از حیث نتایج کاربردی و مبتنی بر روش های کمّی است که در راستای تحلیل داده ها و نیل به هدف پژوهش، پس از استخراج شاخص های تاب آوری و جه ت ارزیابی تاب آوری محله دربند در برابر سیل، پرس ش نامه ای ب ا طی ف لیک رت پن ج س طحی م ورد اس تفاده ق رارگرف ت و اطلاع ات و نظ رات ش هروندان در ای ن ح وزه جمع آوری شد. برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران استفاده شد و جامعه نمونه پژوهش 371 نفر برآورد گردید و مق دار آلف ای کرونب اخ  آن عدد 919/0 محاسبه شد ک ه این ع دد نش انگر اعتب ار درون ی بس یار خ وب و قاب ل اعتم اد سؤالات پرس ش نامه است. همچنین برای تجزیه وتحلیل داده های آماری پژوهش و جهت برازش مدل مفهومی تحقیق ا ز روش مدل یابی معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار « SmartPLS » استفاده گردید ه است. نتایج پژوهش نشان داد که ضریب مسیر منتهی به معیار پنهان کالبدی-محیطی(411/0) قویترین تأثیر را دارا می باشد. این بدین معنی است که معیار کالبدی-محیطی، تأثیری قوی بر اثربخشی تاب آوری محله دربند در برابر سیل دارد. پس از آن، معیارهای اقتصادی (2/0)، زیرساختی(173/0)، اجتماعی(168/0)و نهادی-مدیریتی(163/0)به ترتیب در اولویت قرارمی گیرند .

درمیان عوامل گوناگونی که در تصمیمات مدیران شهری اثرگذاراند، نقش تفاوتهای مکانی، کمتر مورد توجه قرارگرفته است. هدف این مطالعه تحلیل تفاوت در آرای تخلفاتِ ساختمانیِ کمیسیونِ ماده100، با توجه به مولفه های مکانی است. پژوهش ازنوع کمی و محدوده مورد مطالعه، منطقه3 شهرداری مشهد و دوره زمانی تحقیق سال 1401 است. به منظور تحلیل 9 ویژگی از مشخصه های مرتبط با آرای صادره کمیسیون ماده100و مولفه های مکانی مرتبط با هر نوع رای، انتخاب شده است. داده هایِ مربوط به آرای تخلفات ساختمانی، از کمیسیون ماده 100شهرداری مشهد دریافت و پس از آن مبادرت به فضایی سازیِ کلیه آرا(شامل 1437رای) برروی لایه شهرمشهد در پایگاه اطلاعات مکانی گردید. همچنین دراین پایگاه، اطلاعاتی از مولفه های مکانیِ قطعاتِ ساختمانی، جمع آوری شد. سپس با استفاده ازمدلهای تراکمی، مرکزثقل، جهت پراکنش و خودهمبستگی فضایی ومدلهای آماری جداول متعامد و تحلیل تمایزی، داده ها تحلیل شدند..بر اساس یافته های تحقیق، جریمه، تعطیلی وقلع بنا، مهم ترین آرای صادره کمیسیون ماده100را تشکیل می دهد. که الگوهای مکانی متفاوت از آراء را نمایان می سازد. همچنین معیارهای مکانی در انتخاب نوع رای، اثر معناداری داشته است. چنان چه نوع رای برحسب ارزش زمین در مکانهای مختلف، تفاوتهای فضایی را نشان داد. علاوه براین در میان مولفه های مکانی، همجواری با کاربریهای اصلی به ویژه پارک، مهم ترین نقش را در نوع آرای صادره ایفا کرده است. در نتیجه باید گفت که آگاهی و شناخت نسبی از مکان تحت مدیریت و درک مولفه های مهم مکانی، از ضروریات ویژه، درفرایند تصمیم گیری مدیران شهری است.

برنامه ریزی شهری و استفاده از این ابزار در جهت ارتقای سطح کیفی زندگی شهروندان یک شهر مهم است. شهر هوشمند مفهومی نو در برنامه ریزی شهری است که در صورت اجرای آن تغییرات زیرساختی در چهار مقوله اقتصادی، اجتماعی، محیطی و کالبدی روی می دهد. لذا هدف از این پژوهش پاسخگویی به این سؤال است که کدام یک از عناصر هوشمند سازی شهری در منطقه موردمطالعه از اهمیت بیشتری برخوردارند؟ و فرضیه ی پژوهش بیانگر آن بود که از میان عناصر عوامل اقتصادی، عوامل محیطی، عوامل محیطی و عوامل اجتماعی در هوشمند سازی شهر اصفهان کدام یک از اهمیت بیشتری برخوردارند. روش جمع آوری اطلاعات اسنادی و میدانی بوده و در این پژوهش برای استخراج شاخص های هوشمند سازی شهری و بیان ادبیات پژوهش از روش اسنادی و از روش میدانی برای جمع آوری داده های موردنیاز برای بررسی شاخص ها استفاده گردیده است. روش نمونه گیری برای جامعه نمونه متخصصین (اعضای هیئت علمی و دانشجویان دکتری با رساله مرتبط) و کارشناسان به صورت گلوله برفی و برای جامعه نمونه مدیران شهری به صورت تصادفی ساده انجام شده است. همچنین نتایج پژوهش با آزمون تعقیبی توکی بیان می کند که در بین عناصر و سنجه های هوشمند سازی شهری تفاوت معناداری وجود داشته و در این راستا شاخص های عوامل اقتصادی با مقدار 3/262، عوامل کالبدی با مقدار 3/482، عوامل محیطی با مقدار 2/958 و عوامل اجتماعی با مقدار 2/838 از اهمیت قابل توجهی در کلان شهر اصفهان برخوردار هستند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که بعد اقتصادی با بار کلی برابر 0/578 مؤثرترین بعد است.

یکی از مأموریت هایی که در دنیای حرفه به مهندسین شهرسازی محول می شود، انجام طرح و برنامه ی «تفکیک و آماده سازی زمین های شهری» است و از فارغ التحصیلان این رشته در مقطع کارشناسی، انتظار می رود مهارت های لازم برای انجام این طرح ها را در دانشگاه کسب نموده باشند. این پژوهش در پی بررسی کارآمدی درس «کارگاه آماده سازی زمین» در مقطع کارشناسی مهندسی شهرسازی برای دانش آموختگان این رشته به منظور انجام طرح های تفکیک و آماده سازی است.  برای نیل به هدف پژوهش، با اتخاذ رویکرد کیفی در پژوهش، ضمن بررسی ادبیات موضوع در این زمینه و نیز تحلیل محتوای سرفصل مصوب وزارت علوم برای این درس، به روش گلوله برفی تعدادی از دانش آموختگان فعال این رشته در دنیای حرفه انتخاب شده و مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با آنان انجام شده است. یافته های حاصل از مصاحبه ها به کمک نرم افزار مکس کیودا مورد تحلیل محتوا قرار گرفته و در قالب دو محور « ضعف های دانشی/مهارتی دانش آموختگان این رشته به منظور انجام طرح های تفکیک» و «راهکارها به منظور ارتقاء سطح دانشی/مهارتی دانشجویان در درس یادشده» مورد ارائه و بحث قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد مهم ترین ضعف های مهارتی دانش آموختگان، ضعف در کاربست نرم افزارهای حرفه ای مورد نیاز، ضعف در مهارت های کاربردی مورد نیاز مانند نقشه برداری و نیز ضعف در دانش تحلیل سایت و در فهم ابعاد حقوقی و قانونی مباحث تفکیک زمین است. بیشترین راهکارهای ارائه شده، در مورد عمق بخشی به دانش های مورد نیاز جهت انجام طرح های تفکیک و آماده سازی بوده است و در گفتگوها، ارتقاء دانش حقوقی، دانش حمل و نقل، دانش تحلیل سایت و دانش طراحی شهری مورد تأکید قرار گرفته است.

کلان شهر کرج، به دلیل رشد سریع جمعیت، توسعه کالبدی و آسیب پذیری زیرساخت ها، در معرض مخاطرات طبیعی، محیطی و انسان ساز است. مدیریت شهری سنتی در ایران در مواجهه با این بحران ها ناکارآمد است و مدل های حکمرانی شهری در کشورهای توسعه یافته بر لزوم رویکرد جامع تر، یعنی مدیریت یکپارچه شهری، تأکید دارند. این پژوهش با هدف تبیین و ارزیابی شاخص های کلیدی مدیریت یکپارچه شهری در ارتقای تاب آوری شهری در مواجهه با بحران ها، با ادغام مؤلفه های پدافند غیرعامل، انجام شده است و تلاش می کند تصویری واقع بینانه از وضعیت موجود و چالش های اصلی ارائه دهد. روش تحقیق حاضر، بر اساس هدف، از نوع تحقیق کاربردی است و براساس نحوه گردآوری داده ها، از نوع روش توصیفی از شاخه پیمایشی محسوب می شود. ابتدا با مطالعه اسناد و مقالات، شاخص های اصلی مرتبط با موضوع شناسایی و چارچوب نظری برای تحلیل فراهم شد. برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه، آمار تحلیلی با مدل سازی معادلات ساختاری و تفسیری مطرح شد. داده های جمع آوری شده به کمک روش های آماری، تبدیل به اطلاعات شدند و با استفاده از نرم افزار SPSS  و Smart PlS و لیزرل مورد آزمون قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد مدیریت یکپارچه شهری و بحران در کرج با محدودیت های ساختاری و عملکردی مواجه است. ضعف هماهنگی نهادی و ناکارآمدی زیرساخت ها، تاب آوری شهری را کاهش می دهد. نتایج آزمون فریدمن و تحلیل ISM نشان می دهد کیفیت زندگی، توانمندسازی و مشارکت محلی و اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردارند، اما فقدان اجرای عملیاتی و مشارکت عمومی موجب واکنشی بودن مدیریت بحران و کاهش اثرگذاری پدافند غیرعامل می شود.

بحث تاب آوری بافت های فرسوده از بحث های مهم در برنامه ریزی شهری است. بافت های فرسوده بخشی از شهر هستند که موجب کاهش سطح تاب آوری می شود و سیاست های به کارگرفته شده در این گونه بافت ها که دارای آثار قدیمی نیز هستند نمود بیشتری پیدا می کند. هدف پژوهش، تحلیل وضعیت تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر ماهیت، اکتشافی و از نظر روش، کیفی کمی است. روش جمع آوری داده ها کتابخانه ای است. جامعه آماری را ۸۰ نفر از کارشناسان شهرداری منطقه ۴، اساتید شهرسازی و دانشجویان دکتری تشکیل می دهند. روش نمونه گیری مورد استفاده در پژوهش غیر احتمالی و از نوع گلوله برفی بوده است. ا بزار گردآوری داده ها پرسشنامه از نوع بسته است. برای تحلیل داده ها از تیم پانل دلفی استفاده شده است. بر این اساس، کارشناسان به شاخص های کالبدی و محیطی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی استخراج شده از مبانی نظری و اسناد محدوده مورد مطالعه امتیاز می دهند. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد وضعیت ۲۰ معیار مدیریتی سیاسی در ۳ شاخص قوانین و مقررات، آموزش و حمایت و نظارت نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار اقتصادی در ۴ شاخص امکانات و زیرساخت ها، فعالیت و اشتغال، توانایی جبران خسارت و توانایی برگشت به شرایط مناسب نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار کالبدی محیطی در ۴ شاخص فرسودگی، دسترسی، آسیب پذیری و مقاومت نامطلوب است. وضعیت ۲۵ معیار اجتماعی فرهنگی در ۵ شاخص امنیت، خدمات، سنت و فرهنگ، مشارکت و همبستگی و آگاهی و آموزش نامطلوب است. می توان نتیجه گرفت که سطح تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران در تمام ابعاد یادشده پایین است.

زمینه و هدف:گردشگری ادبی به عنوان شاخه ای از گردشگری فرهنگی، فرصتی برای تجربه میراث ادبی و ارتباط با آثار نویسندگان فراهم می کند. این نوع گردشگری بازدیدکنندگان را به مکان های مرتبط با زندگی و آثار ادیبان جذب می نماید. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری ادبی در نیشابور به عنوان یکی از مقاصد فرهنگی مهم ایران است. روش شناسی:تحقیق حاضر با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، منابع کتابخانه ای و پیمایش میدانی گردآوری شدند. پرسشنامه بین ۳۸۴ نفر شامل ۲۱۵ گردشگر و ۱۶۹ ساکن محلی توزیع گردید. داده ها با آزمون t تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری (PLS) تحلیل شدند. یافته ها:نتایج نشان داد «جاذبه ها و مکان های ادبی» و «تورهای ادبی» بیشترین نقش را در توسعه گردشگری ادبی نیشابور دارند. در مقابل، «تبلیغات و بازاریابی» و «رویدادهای ادبی» نیازمند توجه بیشتری هستند. نتیجه گیری و پیشنهادات:توسعه گردشگری ادبی در نیشابور مستلزم معرفی شهر به عنوان مقصد ادبی و برگزاری رویدادهای مرتبط است. این مطالعه پیشنهادهایی برای تقویت زیرساخت ها و بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی ارائه می دهد تا زمینه رونق اقتصادی و فرهنگی شهر فراهم گردد. نوآوری و اصالت:پژوهش حاضر با بهره گیری از مدل PLS، متغیرهایی چون جاذبه های ادبی، تورها، رویدادها، آموزش و بازاریابی را در قالب مدلی جامع بررسی کرده است. ترکیب جامعه آماری شامل گردشگران و ساکنان محلی نیز دیدگاهی چندبعدی فراهم آورده و نسبت به مطالعات پیشین تصویری کامل تر برای سیاست گذاری و توسعه راهبردی گردشگری ادبی ارائه می دهد.

زمینه و هدف: توسعه گردشگری بستگی زیادی به تاب آوری و رفع مشکلات مقصد گردشگری دارد و شناسایی آنها برای توسعه گردشگری این منطقه اهمیت فراوانی دارد.در این مقاله به بررسی شاخص های محرک تاب آوری اقتصاد گردشگری درشهرشوش دانیال پرداخته شده است. روش شناسی: پژوهش حاضراز نظر هدف کاربردی،از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری کارشناسان و خبرگان مسائل شهری و گردشگری بوده که به صورت غیراحتمالی و به صورت نمونه گیری هدفمند 50 نمونه انتخاب شد.برای گردآوری داده ها از پرسش نامه و جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون رگرسیون لجستیک چند متغیره استفاده گردید. یافته ها: یافته ها در خصوص محرک ها وعوامل اصلی موثر بر تاب آوری اقتصاد گردشگری نشان داد که از بین 6 محرک/عامل در نظر گرفته شده به ترتیب مهم ترین محرک های موثر بر تاب آوری اقتصاد گردشگری در شهر شوش دانیال مبوط به تاب آوری بازاریابی با ضریب تاثیر (262/0)، تاب آوری مدیریتی و حکمرانی (250/0)، تاب آوری مالی/اقتصادی (249/0)، بوده است. نتیجه گیری و پیشنهادات: سرمایه گذاری، تنوع بخشی به درآمد گردشگری، ایجاد منابع مالی پایدار، توسعه کارآفرینی گردشگری محلی، ایجاد صنایع تبدیلی وابسته توسعه زیرساخت های دیجیتال، بازاریابی و فروش آنلاین خدمات گردشگری، تدوین برنامه های بلندمدت برای مقابله با بحران های احتمالی و کاهش بوروکراسی و تسهیل مقررات برای جذب گردشگردارای اثرات مثبتی بر تاب آوری اقتصاد گردشگری در شوش دانیال داشته اند نوآوری و اصالت: پژوهش حاضر توانسته است ترکیبی از مفاهیم اقتصاد،محیط زیست، فناوری اطلاعات و ...را برای تحلیل شاخص های مورد نظر به کار گیرد که این امر می تواند به عنوان پایه اطلاعات در کشف و تحلیل شاخص ها در آینده مورداستفاده قرار گیرد.

گردشگری جوامع دور از وطن، یکی از انواع گردشگری است که در آن جامعه ی دور از وطن یا فرزندان آنها برای اهداف مختلف به سرزمین اجدادی خود سفر می کنند این گردشگری می تواند در مکان های دریایی باشد و افراد به گونه ای نمادین با سرزمین مادری ارتباط برقرار کنند. پژوهش حاضر از نظر هدف نوعی پژوهش توصیفی- اکتشافی است. روش پژوهش تحلیل داده های ثانویه است و جامعه ی آماری تحقیق محتواهای پیرامون موضوع گردشگری جوامع دور از وطن بوده است که از میان 71 اثر پژوهشی 25 مورد از آنها بر اساس معیارها انتخاب شدند. بنابراین نمونه گیری از نوع هدفمند بوده است. یافته ها نشان داد این نوع گردشگری می تواند با انتخاب سرزمین های دریایی به مکان نمادین برای گردشگران تبدیل شود و بدین شکل منجر به نوعی تجربه منحصر به فرد گردد. از سوی دیگر علاقه مندی به هویت مقاصد دریایی شرایط را برای توسعه ی گردشگری جوامع دور از وطن فراهم می آورد، به گونه ای که به شکل گیری نوستالژی پایدار و پیوند عاطفی گردشگر با مقصد منجر شود. بازگشت به سرزمین اجدادی به عنوان گردشگر برای جوامع دور از وطن صرفا یک تجربه ی مهاجرتی نیست بلکه درک معنای پدیده های فرهنگی (شبیه دریا) را برای آنان فراهم می آورد به گونه ای که سفر به یک فرایند بازشناسی هویت، بازتولید معنا و تقویت حس تعلق فرهنگی نسبت به سرزمین مادری تبدیل شود. این پژوهش با واکاوی معنایی گردشگری جوامع دوراز وطن و نقش دریا به عنوان یک میراث، تلاش نموده است تا دارد چشم انداز جدیدی را پیش روی پژوهشگران علاقه مند به این نوع گردشگری باز کند.

مقدمه: احداث و توسعه شهرهای جدید به عنوان یکی از سیاست های مطرح در آمایش سرزمین در دهه های اخیر مطرح بوده است. یکی از مناطقی که ازلحاظ ژئوپلیتیکی و اقتصادی نقش مهمی برای کشور دارد، منطقه سواحل مکران است. باوجود برخورداری از مزیت های منحصربه فرد ژئوپلیتیکی، موقعیت راهبردی اقتصادی و دسترسی مستقیم به آب های بین المللی و مناطق آزاد تجاری، سواحل مکران همچنان به عنوان یکی از مناطق کمتر توسعه یافته کشور شناخته می شود که این تناقض، ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه منطقه ای را آشکار می سازد. باوجود شرایط استراتژیک منطقه، سیاست گذاری و برنامه ریزی جهت طراحی شهر جدید با الگوی مناسب ساخت مسکن در راستای توسعه منطقه ای سواحل مکران، امری ضروری و اجتناب ناپذیر قلمداد می شود. موانع ساختاری مانند محدودیت های قانونی و نبود سرمایه گذاران مناسب، توسعه منطقه مکران را با وجود پتانسیل های بالا با چالش مواجه کرده و این منطقه را از اولویت های توسعه ای خارج ساخته است. در نتیجه، ظرفیت های استراتژیک مکران همچنان بلااستفاده باقی مانده اند. مواد و روش ها: در این پژوهش، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعات نظری و کتابخانه ای و بررسی مقالات صاحب نظران خارجی در الگوهای توسعه شهری، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با محوریت ساخت مسکن بررسی گردیده است. در واقع سعی شده است راهبرد توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن جهت کمک به پیشرفت و آبادانی این مناطق موردبررسی قرار گیرد و با ارزیابی الگوهای توسعه عمودی و افقی مسکن، الگوی مناسب توسعه شهری در سواحل مکران ارائه شود. بدین منظور ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید توسعه سواحل مکران با ساخت مسکن طبقه بندی شده و با استفاده از ماتریس SWOT مورد ارزیابی قرارگرفته است. چراکه تحلیل SWOT به عنوان ابزاری راهبردی، عوامل کلیدی مؤثر بر موفقیت هر مجموعه را به صورت نظام مند شناسایی می کند. این روش بر این اصل استوار است که یک راهبرد اثربخش باید هم زمان سه هدف اصلی تقویت نقاط قوت، بهره گیری از فرصت ها، کاهش ضعف ها و خنثی سازی تهدیدها را دنبال کند. این چهارچوب تحلیلی با ایجاد توازن بین عوامل درونی و بیرونی، مبنای علمی مناسبی برای تصمیم گیری های راهبردی فراهم می آورد. نتایج و بحث: نتایج به دست آمده حاکی از لزوم استفاده از راهبرد تهاجمی، به عنوان راهبرد اصلی در این زمینه است. بر اساس راهبرد اصلی پژوهش، دو راهبرد فرعی جهت اعطای نمره جذابیت در ماتریس کمی QSPM انتخاب شد که نتایج این ماتریس نشان می دهد بهترین راهبرد فرعی تهاجمی توسعه شهری در سواحل مکران با تأکید بر الگوی ساخت مسکن، راهبرد توسعه شهری با روش افقی سازی و ساخت مسکن یک طبقه حیاط دار، جهت پیوند سکونت به معیشت است. روش توسعه شهری افقی وابسته به وجود زمین کافی در منطقه موردمطالعه است که سواحل مکران از این ظرفیت برخوردار بوده و باوجود زمین کافی در این منطقه می توان با الگوی ساخت مسکن یک طبقه توسعه شهری را در این سواحل محقق کرد. روش توسعه افقی علاوه بر اینکه نسبت به عمودی سازی زودبازده تر بوده، از تشکیل شهرهای پرتراکم و شلوغ جلوگیری کرده و مقدمات پیدایش محله و شهر متناسب با الگوی ایرانی - اسلامی را فراهم خواهد آورد. نتیجه گیری: با توجه به ترجیح فرهنگی ساکنین منطقه به زندگی در مسکن های ویلایی یک طبقه به جای آپارتمان نشینی، تخصیص زمین های گسترده و تسهیل ساخت واحدهای مسکونی تک طبقه می تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای جذب و حفظ جمعیت در مناطق ساحلی مکران عمل کند. احترام به الگوهای سکونتی بومی و تدوین سیاست های هدفمند، انگیزه اسکان دائم و ارتقای بهره وری اقتصادی در مکران را تقویت می کند. جذب جمعیت به منطقه، زمینه بهره برداری مؤثر از ظرفیت های تولیدی و صادراتی مکران را فراهم می سازد.

مقدمه: هویت تاریخی و منظر فرهنگی از بنیادی ترین عناصر شکل دهنده تجربه گردشگران در شهرهای تاریخی به شمار می آیند و هرگونه ضعف در سازمان دهی آن ها می تواند به گسست روایی، ناپیوستگی بصری و افت کیفیت تجربه مقصد منجر شود. شهر مراغه، با وجود برخورداری از لایه های ارزشمند تاریخی و فرهنگی، با چالشی مواجه است که در آن میان «اهمیت ادراکی» عناصر هویتی و «کارکرد واقعی» آن ها در فضای شهری فاصله ای محسوس دیده می شود. این شکاف به ویژه در زمینه هایی همچون تداوم بصری بافت تاریخی، حضور مؤثر نشانه های فرهنگی و خوانایی مسیرهای گردشگری نمود بیشتری دارد. از این رو، بررسی نظام مند نقش هویت تاریخی و منظر فرهنگی در توسعه گردشگری شهری مراغه ضروری است. هدف پژوهش حاضر تبیین این نقش و تعیین اولویت های مدیریتی و برنامه ریزی لازم برای ارتقای تجربه گردشگران و تقویت هویت مکان است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هویت تاریخی و منظر فرهنگی در توسعه گردشگری شهری مراغه و با بهره گیری از رویکرد کمّی اکتشافی انجام شده است. این تحقیق از نظر ماهیت کاربردی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی است و تلاش می کند سازه های ادراکی مؤثر بر تجربه گردشگران را بر اساس داده های میدانی معتبر و تحلیل های آماری قابل اتکا شناسایی و تبیین کند. جامعه آماری پژوهش شامل گردشگران و بازدیدکنندگان فضاهای تاریخی شهر مراغه است که با توجه به نامشخص بودن حجم واقعی جامعه، به صورت نامحدود در نظر گرفته شد. نمونه گیری به روش هدفمند انجام گرفت تا تنها افرادی وارد مطالعه شوند که تجربه حضور در بافت تاریخی شهر را داشته باشند و بتوانند ارزیابی معتبری از مؤلفه های هویتی و منظری ارائه دهند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای جوامع نامحدود، با سطح اطمینان ۹۵ درصد، خطای مجاز ۰٫۰۵ و نسبت واریانس p=q=0.5، برابر با ۳۸۴ نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای ساخت یافته بود که بر اساس شاخص ها و ابعاد معتبر بین المللی مرتبط با هویت تاریخی و منظر فرهنگی طراحی شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از متخصصان حوزه گردشگری، طراحی شهری و میراث فرهنگی تأیید گردید. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی شد که مقادیر به دست آمده همگی بیش از ۰٫۷ بودند و از اعتمادپذیری مناسب ابزار حکایت دارند. تحلیل داده ها در دو مرحله انجام شد. ابتدا تحلیل عاملی اکتشافی به منظور شناسایی سازه های پنهان و روابط میان متغیرها اجرا گردید. در ادامه، تحلیل اهمیت–عملکرد برای تعیین شکاف میان اهمیت ادراکی و عملکرد مؤلفه ها به کار رفت. کلیه تحلیل ها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد و نتایج مبنای ارائه اولویت های مدیریتی و راهبردهای پیشنهادی قرار گرفت. نتایج و بحث: یافته های پژوهش نشان داد هویت تاریخی و منظر فرهنگی مهم ترین عوامل شکل دهنده تجربه گردشگران مراغه هستند و ساختاری یکپارچه مبتنی بر خوانایی تاریخی، روایت هویتی، انسجام بصری، تمایز هویتی، کیفیت تجربه فضا و نمادهای شهری ایجاد می کنند. نتایج تحلیل اهمیت–عملکرد نشان داد بسیاری از این شاخص ها، با وجود اهمیت بالا، از عملکرد مطلوب برخوردار نیستند و به ویژه روایت هویتی، روایت فضایی، تمایز هویتی و نشانه گذاری شهری نیازمند اقدام فوری اند. در مقابل، خوانایی تاریخی، خوانایی منظر و تصویر مقصد عملکرد قابل قبولی دارند. این یافته ها تأکید می کند که توسعه گردشگری مراغه مستلزم سازمان دهی روایت محور و منسجم عناصر هویتی و منظری است. نتیجه گیری: نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد توسعه گردشگری شهری مراغه زمانی حاصل می شود که هویت تاریخی و منظر فرهنگی در قالب روایتی یکپارچه، خوانا و منسجم سامان یابند. تقویت انسجام بصری، بازطراحی نظام نشانه گذاری، ارتقای کیفیت روایت هویتی و بهبود تجربه فرهنگی گردشگران از ضرورت های اصلی هستند. نتایج تأکید می کند که موفقیت برنامه ریزی گردشگری در مراغه وابسته به مدیریت هماهنگ عناصر هویتی و منظری و بازنمایی آن ها در چارچوب تجربه ای منسجم است.

دیپلماسی آموزشی به عنوان یکی از ابعاد نوین دیپلماسی عمومی، در سال های اخیر به ابزاری اثرگذار در پیشبرد منافع ملی و بازنمایی هویت دولت ها در نظام بین الملل تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران نیز با اتکا به ظرفیت های فرهنگی، تمدنی، دینی و علمی خود، از این ابزار در جهت تقویت نفوذ نرم و اشاعه الگوهای هویتی بهره گرفته است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی در فرآیند اشاعه و نهادینه سازی الگوهای هویتی در عرصه بین المللی دارد و از چه سازوکارهایی این هدف را دنبال می کند؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش بیان می دارد که دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران، از طریق بهره گیری هدفمند از ابزارهایی همچون جذب دانشجویان خارجی، اعطای بورسیه های تحصیلی، توسعه فعالیت های دانشگاهی برون مرزی و ترویج زبان و فرهنگ فارسی اسلامی، قادر است به بازتولید و تثبیت الگوهای هویتی و تقویت نفوذ نرم کشور در سطوح منطقه ای و فرامنطقه ای یاری رساند؛ هرچند میزان تحقق این امر به وجود راهبردی منسجم و هماهنگی نهادی وابسته است. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه قدرت نرم جوزف نای و رهیافت سازه انگاری در روابط بین الملل است که بر نقش هویت، گفتمان و جاذبه فرهنگی در رفتار بازیگران بین المللی تأکید دارند. یافته ها نشان می دهد که دیپلماسی آموزشی ایران از ظرفیت قابل توجهی برای انتقال معنا و ارزش های هویتی برخوردار است، اما چالش هایی نظیر ناهماهنگی نهادی، محدودیت های ساختاری و فشارهای سیاسی بین المللی، کارآمدی آن را با محدودیت هایی مواجه ساخته است.

درک گردشگران برای مدیریت مؤثر یک سایت گردشگری ضروری است. اگر مدیران مقصدهای گردشگری، رفتار گردشگران را درک می کردند، ایده بهتری در مورد چگونگی تدوین استراتژی های بازاریابی خود برای بهینه سازی استفاده کارآمد از منابع موجود خود داشتند. این مقاله یک چارچوب تفسیری جدید از ادراک فرهنگی-هویتی-رفتاری گردشگران ارائه می دهد. مطالعه حاضر، یک مقاله توصیفی-تحلیلی است که در دسته تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. استراتژی پژوهش، جزو تحقیقات پیمایشی است. جامعه آماری گردشگرانی است که از آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی بازدید داشته اند. روش نمونه گیری به صورت تصادفی ساده بوده است. نتایج نشان می دهد که زیبایی شناسی بر ارزش ادراکی تأثیر مثبت و مستقیم دارد. زیبایی شناسی در سایت های میراث فرهنگی نه فقط به صورت یک ویژگی بصری، بلکه به صورت یک مؤلفه ذهنی-احساسی، بخش مهمی از ارزش ادراکی تجربه گردشگر را تشکیل می دهد. هم چنین ارزش ادراکی تأثیر مستقیم و معناداری بر وفاداری عاطفی گردشگران دارد. از طرفی هویت احساسی گردشگران تأثیر مستقیم و معناداری بر وفاداری عاطفی گردشگران دارد. از طرف دیگر همه محرک ها بر مؤلفه هویت احساسی از طریق تجربه ذهنی، تأثیر مثبت و غیرمستقیم دارد. در نهایت پیشنهاد می شود در فصل اوج بازدید، اقدامات نرم افزاری مانند ورود زمان بندی شده و طول مدت بازدید یا منطقه بندی فرهنگی در نظر بگیرند.

یکی از چالش های اصلی در قراردادهای انتقال تکنولوژی، محدودیت های رقابتی است که می تواند تأثیرات منفی بر رقابت، نوآوری و دسترسی به فناوری در بازارهای مختلف داشته باشد. این محدودیت ها به ویژه در قراردادهایی که شامل شرایط انحصاری و تقسیم بازار هستند، می توانند منجر به کاهش رقابت، افزایش قیمت ها و محدود شدن دسترسی به تکنولوژی های نوین شوند. این مقاله به بررسی تأثیرات محدودیت های رقابتی در قراردادهای انتقال تکنولوژی و پیامدهای آن ها بر رقابت در بازارهای مختلف پرداخته است. محدودیت های رقابتی می توانند شامل مواردی همچون تبانی قیمت ها، تقسیم بازار، و ایجاد موانع ورود برای رقبا باشند که همگی موجب کاهش رقابت و افزایش قیمت ها برای مصرف کنندگان می شود. این امر نه تنها به ضرر مصرف کنندگان است، بلکه می تواند نوآوری را کاهش داده و رقابت در بازارهای داخلی و جهانی را مختل کند. همچنین، این مقاله به بررسی برخی از استثنائات و معافیت هایی می پردازد که تحت شرایط خاص می توانند برای توافقات انتقال تکنولوژی در نظر گرفته شوند. در نهایت، پژوهش حاضر بر اهمیت رعایت الزامات رقابتی در قراردادهای انتقال تکنولوژی تأکید دارد. نظارت دقیق و مؤثر بر این قراردادها و استفاده از مقررات معافیت گروهی می تواند از بروز موانع رقابتی غیرضروری جلوگیری کرده و در عین حال از منافع طرفین قرارداد نیز حمایت کند. این مقاله به طور کلی بر ضرورت ایجاد تعادل میان منافع تجاری طرفین و حفظ رقابت در بازار تأکید دارد تا انتقال تکنولوژی به ابزاری برای ارتقای نوآوری، کاهش هزینه ها و افزایش رقابت در بازارهای جهانی تبدیل شود.

مفهوم دلبستگی به مکان جنبه ای کلیدی در تعامل انسان و محیط است. شهرها بستری برای شکل گیری این تعامل و ایجاد پیوندی عمیق بین انسان و مکان فراهم می کنند. با این حال، در عصر حاضر، شاهد غلبه روند ایجاد فضاهای شهری بی هویت و فاقد معنا هستیم که به شدت از میزان دلبستگی شهروندان به محله هایشان کاسته است. این مسئله در شهرهای مهاجرپذیر که از تنوع فرهنگی و اجتماعی بالایی برخوردارند، نمود و اهمیت بیشتری می یابد. در پاسخ به این چالش، هدف اصلی این پژوهش، سنجش و ارزیابی حس تعلق مکانی در چنین بافتی است. مطالعه حاضر شهر فردوسیه را به عنوان نمونه ای از شهری مهاجرپذیر که واجد ابعاد اجتماعی، احساسی و کالبدی متفاوت و در عین حال درهم تنیده است، مورد بررسی قرار می دهد. این پژوهش با ماهیتی کاربردی و با بهره گیری از روشی توصیفی تحلیلی و رویکردی رابطه ای و تطبیقی انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه گردآوری و با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی (شامل آزمون های تی، همبستگی، رگرسیون و واریانس) در نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش را ساکنان شهر فردوسیه با جمعیتی حدود ۳۰,۵۷۷ نفر تشکیل می دهند که از میان آن ها، نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر بر اساس فرمول کوکران و به روشی تصادفی از پنج محله مختلف این شهر انتخاب شد. بر پایه یافته ها، بین ابعاد مختلف حس دلبستگی به مکان در شهر فردوسیه پیوندی بسیار معنادار و با ضریب همبستگی 0/895 وجود دارد، به طوری که 78/4 درصد از واریانس این حس توسط این ابعاد تبیین می شود. با این وجود، ارزیابی شهروندان بیانگر آن بود که میزان این ابعاد در سطحی پایین تر از حد مطلوب قرار دارد. به منظور تبیین دقیق تر، از مدل تحلیل رگرسیون استفاده شد که نتایج آن نشان داد بُعد «هویت مکان» با ضریب تأثیر 0/778 بیشترین سهم را در شکل گیری حس دلبستگی دارد، در حالی که «پیوندهای اجتماعی» با ضریب 0/131- کمترین تأثیر را داشته است.