بازطراحی منطق برنامه درسی در چارچوب STEM پروژه محور: استخراج یک مدل پارادایمی از دیدگاه خبرگان(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
نظریه و عمل در برنامه درسی سال ۱۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲۶
115 - 136
حوزههای تخصصی:
این پژوهش با هدف بازطراحی منطق برنامه درسی در چارچوب STEM و بر اساس رویکرد پروژه محور انجام شد و به دنبال استخراج یک مدل پارادایمی از دیدگاه خبرگان بود. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد است و جامعه پژوهش شامل متخصصان حوزه های برنامه ریزی درسی، آموزش علوم، ریاضی و فناوری می باشد. نمونه گیری به صورت هدفمند و بر اساس ملاک های تخصصی انجام گرفت و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت و در نهایت مدل پارادایمی اشتراوس و کوربین برای نمایش روابط میان مقوله ها استخراج گردید. یافته ها نشان دادند که شرایط علّی اجرای برنامه درسی STEM پروژه محور شامل نیاز به توسعه مهارت های قرن بیست ویکم، ضعف شیوه های سنتی آموزش و ضرورت پیوند آموزش با مسائل واقعی زندگی است. شرایط زمینه ای اجرای این رویکرد نیز شامل ساختار متمرکز برنامه درسی، کتاب محوری، تأکید بر نمره در ارزشیابی و محدودیت منابع و زمان آموزشی بود. علاوه بر این، آمادگی حرفه ای معلمان، حمایت نهادی و دسترسی به منابع آموزشی به عنوان شرایط مداخله گر شناخته شدند. راهبردهای مورد استفاده توسط کنشگران آموزشی شامل طراحی پروژه های واقعی میان رشته ای، تغییر نقش معلم به تسهیل گر یادگیری، بهره گیری از یادگیری مشارکتی و ارزشیابی عملکردی است. اجرای این راهبردها باعث یادگیری عمیق و معنادار، افزایش انگیزش تحصیلی، تقویت مهارت های حل مسئله، خلاقیت و همکاری اجتماعی دانش آموزان می شود. این مطالعه نشان می دهد که برنامه درسی پروژه محور در چارچوب STEM، با حمایت نهادی و شرایط اجرایی مناسب، می تواند به عنوان الگویی مؤثر برای ارتقای کیفیت یادگیری و پاسخ گویی به نیازهای آموزشی عصر حاضر به کار گرفته